Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Э.ОЮУНБОЛД: БИ ДОПИНГ ХЭРЭГЛЭЭГҮЙ
Image
ЦЭЦЭРЛЭГИЙН ЦАХИМ БҮРТГЭЛ ИРЭХ ПҮРЭВ ГАРИГТ ДУУСНА
Image
ИРЭХ ДОЛОО ХОНОГТ ЦАХИЛГААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТ ХИЙГДЭХ ГАЗРУУД
Image
ЧИНГЭЛТЭЙ ДҮҮРЭГ ЗАДГАЙ ТЕАТРТАЙ БОЛЖЭЭ
Image
ХУУЛЬ БУСААР АЛТ ОЛБОРЛОСОН ГЭХ ХЯТАД ИРГЭДИЙГ ХОЛБОГДОХ БАЙГУУЛЛАГАД НЬ ШИЛЖҮҮЛЖЭЭ
Image
МАРГААШ НӨАТ-ЫН СУГАЛААНЫ 60 САЯЫН АЗТАНЫ ТОХИРОЛ ЯВАГДАНА
Image
СУРАГЧИЙН ДҮРЭМТ ХУВЦАС, БИЧИГ ХЭРГИЙН ӨРГӨТГӨСӨН ХУДАЛДААГ 33 БАЙРШИЛД ЗОХИОН БАЙГУУЛЖ БАЙНА
Image
КАЗАХ КУРЕС БӨХИЙН АЗИЙН ТИВИЙН АВАРГА ШАЛГАРУУЛАХ ТЭМЦЭЭН БОЛЖ БАЙНА
Image
ӨДӨРТӨӨ ИХЭНХ НУТГААР ДУЛААРНА
Image
Ж.БАТЗАНДАНД ӨГӨХ ЗӨВЛӨГӨӨ
Image
АГААРЫН ЧАНАРЫГ САЙЖРУУЛАХ БҮС, МӨРДӨХ ЖУРМЫГ ШИНЭЧЛЭН БАТАЛЛАА
Image
ХОНГКОНГИЙН ЦАГДААГИЙНХАНД ХҮЧ ХЭРЭГЛЭХГҮЙ БАЙХЫГ УРИАЛАВ
Image
СУРАГЧИЙН ДҮРЭМТ ХУВЦАС, БИЧИГ ХЭРГИЙН ӨРГӨТГӨСӨН ХУДАЛДААГ 33 БАЙРШИЛД ЗОХИОН БАЙГУУЛЖ БАЙНА
Image
ЭРДЭМТЭД ХҮНИЙ ЭД ЭСИЙГ АМЬТАН ДЭЭР УРГУУЛЖ БАЙНА
Image
ИСПАНИ ДҮРВЭГЧДИЙГ ХҮЛЭЭЖ АВАХААР БОЛЖЭЭ
Image
СОЁЛЫН ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙГ ӨРГӨН БАРИЛАА
Image
ИРЭХ ДОЛОО ХОНОГТ УИХ-ЫН ЧУУЛГАН ХУРАЛДАНА
Image
“НОМИН ALL MART“ ДЭЛГҮҮР ХӨГЦ ҮҮССЭН ЙОГУРТ ХУДАЛДАЖ БАЙЖЭЭ
Image
ИХЭНХ НУТГААР ДУЛААРНА
Image
"СОЛОНГОСЫН 7 ХОНОГ" АРГА ХЭМЖЭЭ ҮРГЭЛЖИЛЖ БАЙНА
Image
ДЭЛХИЙН СПОРТЫН НААДМААС ХОЁР АЛТАН МЕДАЛЬ ХҮРТЛЭЭ
Image
ҮЕР, УСНЫ АЮУЛААС СЭРЭМЖЛЭЭРЭЙ
Image
МӨНХ ЦЭВДЭГТ НУУГДСАН ЭРДЭНЭС
Image
МӨНГӨ УГААХ БОЛОН ТЕРРОРИЗМЫГ САНХҮҮЖҮҮЛЭХТЭЙ ТЭМЦЭХ ЗӨВЛӨМЖ ГАРГАХААР ШИЙДВЭРЛЭВ
Image
ШАЛГАН НЭВТРҮҮЛЭХ ТОВЧООДОД 24 ЦАГААР ҮҮРЭГ ГҮЙЦЭТГЭН АЖИЛЛАЖ БАЙНА
Image
ҮНДЭСНИЙ ТОМООХОН АЖ АХУЙН НЭГЖҮҮД “БАЙГУУЛЛАГЫН ЦЭЦЭРЛЭГ” САНААЧИЛГАД НЭГДЭН АЖИЛЛАХААР БОЛЛОО
Image
БАЯН-ӨЛГИЙ АЙМАГТ ШУВУУНЫ БӨӨГНӨРӨЛ ҮҮСЧ, НИСЛЭГ ХОЙШИЛЖЭЭ
Image
ГАЗАР ЧӨЛӨӨЛӨХ АЖИЛ ҮРГЭЛЖИЛЖ БАЙНА
Image
ГАЗРЫН ЗӨРЧИЛ АРИЛГАХ АЖЛЫН ХЭРЭГЖИЛТИЙН ТАЛААР МЭДЭЭЛЛЭЭ
Image
МАН-ЫН БҮЛЭГ ЗӨВШИЛЦСӨНГҮЙ
Image
70 НАСТАЙ ТАМИРЧИН 1000 КМ-ИЙГ МОРИОР ТУУЛЖ, АВАРГА БОЛЖЭЭ
Image
ЭНЭ ОНЫ ТӨСВӨӨР ХИЙГДЭХ ЁСТОЙ СУРГУУЛЬ, ЦЭЦЭРЛЭГИЙН ГАЗАР ШИЙДЭГДЭЭГҮЙ БАЙНА
Image
Б.ХУРЦ НАРЫГ ЯЛЛАХ УУ, ЦАГААТГАХ УУ?
Image
ШУВУУТАЙ МӨРГӨЛДСӨН 226 ЗОРЧИГЧТОЙ ОНГОЦЫГ АМЖИЛТТАЙ БУУЛГАЖЭЭ
Image
С.БАЯР: ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ГУРАВДУГААР БҮЛЭГТ Л "НО" БАЙГАА. БУСАД БҮЛЭГТ НЬ ӨӨРЧЛӨЛТ ХИЙХ ШААРДЛАГАГҮЙ
Image
ШАЛГАН НЭВТРҮҮЛЭХ ТОВЧООДОД 24 ЦАГААР ҮҮРЭГ ГҮЙЦЭТГЭН АЖИЛЛАЖ БАЙНА
Image
АВТО ОСЛЫН УЛМААС ХОЁР НАСТАЙ ХҮҮХДҮҮД НАС БАРЖЭЭ
Image
“ҮНДЭСНИЙ ЦОМ”-Д ОРХОН АЙМГИЙН БАГ ТҮРҮҮЛЛЭЭ
Image
КАЗАХ КУРЕС БӨХИЙН АЗИЙН АШТ-ИЙ АЗТАЙ ҮЗЭГЧИЙГ АВТОМАШИНААР ШАГНАНА
Image
ШИНЭ ХИЧЭЭЛИЙН ЖИЛД 20.000 ГАРУЙ ХҮҮХЭД ЦЭЦЭРЛЭГТ ХАМРАГДАЖ ЧАДАХГҮЙ
Image
М.ЭНХСАЙХАН: ОВООЛСОН ШОРОО БОЛОН ШИНЭ ТЗ-ЫН ГЭХ ЗУРГУУДАА НЭГ ЭРГЭЭД ХАРААРАЙ
Image
Ц.ГАРАМЖАВ: ГИШҮҮДИЙН ТОО, ПАРЛАМЕНТЫН ХУГАЦААТАЙ ХОЛБООТОЙ САНАЛЫГ БУЦААЖ ТАТАХ НЬ ЗӨВ
Image
БОЛОВСРОЛ, СУРГАЛТЫН 485 БАЙГУУЛЛАГАД УРЬДЧИЛАН СЭРГИЙЛЭХ ХЯНАЛТ ШАЛГАЛТЫГ ХИЙЖ БАЙНА
Image
ЭРЭЛЧ НОХОЙГ АШИГЛАН ЭРЭН ХАЙХ, АВРАХ АЖИЛЛАГААГ ЗОХИОН БАЙГУУЛАХ БОЛОМЖТОЙ БОЛЛОО
Image
УРГАМАЛ, ОЙН ДАГАЛТ БАЯЛАГ АШИГЛАХДАА ХУУЛЬ ЗӨРЧИХГҮЙ БАЙХЫГ АНХААРУУЛЖ БАЙНА
Image
Ч.ХАТАНБААТАР: БИД ЦИРКИЙГ БОСГОСОН ХҮМҮҮСТ ӨРТЭЙ. МӨН ТҮЛХСЭН ХҮМҮҮС Ч ЯЛТАЙ
Image
ЖДҮХС-ГААС ЗЭЭЛ ХҮСЭГЧДИЙГ СОНГОН ШАЛГАРУУЛЛАА
Image
ӨЛТИЙН ХӨНДИЙГ ӨРӨМДСӨН АЛТНЫ КОМПАНИУД ОРХОН ГОЛЫГ ОНИЛЖ БАЙНА-2
Image
ИРЭХ ОНД 10 МЯНГАН АЙЛЫН ГЭРИЙГ ШИНЭ ТЕХНОЛОГИОР ДУЛААЛНА
Image
ӨДӨРТӨӨ 18-20 ГРАДУС ДУЛААН БАЙНА
Image
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Цахимаар бусдыг садар самуунд уруу татсан хоёр этгээдийг шалгаж байна
Image
Чигчий хурууны уртаараа өөрийгөө шинжээрэй!
Image
Таван мянган авдар үнэгүй тараана
Image
Үхрийн булууны ид шид та алмайрах болно / Хадгалаад аваарай
Image
Та таалагдсан өдөө сонгож, өөрийнхөө тухай илүү ихийг мэдэж аваарай!
Image
Таныг сэтгэл татам харагдуулдаг зүйлс
Image
Интернэтийн түүхэн дэх 10 том саатал
Image
Зүүдний тайлал
Image
Танд ямар түрийвч таалагддаг вэ? Таны амжилтын нууц үүнд оршино…
Image
С.Шижирбат: Шүүгч Ц.Сэрээтэр, Б.Төмөрбаатар нарын хийсэн луйврын хариуг Г.Мандахнарангаас авчихлаа
Image
Мухар сүсэг гээд итгэдэггүй байлаа, харин ням гаригт үсээ засуулсны дараа ийм зүйл болсон юм…
Image
С.Зориг агсны хэрэг илэрлээ С.Зориг агсан нь аиьд сэрүүндээ «Яана аа, өвгөөн аймаар жаргаж байна аа би, дуусчих вий дээ» гэж яриж байжээ
Image
Эмэгтэй хүнд хэдэн цагийн нойр хэрэгтэй вэ?
Image
​1072 хувьцаагаа баталгаажуулж, данс нээлгэх ЗААВАР
Image
Адууны махаар хатгаа эмчлэх арга
Image
Эрчүүдтэй харилцаагаа удаан үргэлжлүүлэх нууцаас
Image
Монголын хамгийн халуухан бүсгүйчүүд хэн бэ?
Image
АН-ын ҮЗХ хуралдаж чадах уу?
Image
Гэрт байгаа муу энергийг ганц аяга усаар хэрхэн олж илрүүлэх вэ?
Image
Дарханы замд осол их гардаг нь амьдаараа цементлүүлж үхсэн 20 ялтантай холбоотой
Image
Mongolian Hot girls
Image
Г.Нандинзаяа-н олимпийн дараа хэлсэн үг
Image
Нэвтрүүлэгч Чимэгээ шууд дамжуулалтаар алдаа гаргалаа
Image
Мэдлэгийн тухай онол
Image
Аль улсын паспорт хамгийн “хүчирхэг” вэ
Image
17 давхараас хүнтэй лифт унажээ
Image
Б.Гантогоо өөрийгөө Монголын хамгийн сайхан хөхтэй хүүхэн гэж боддог
Image
LISTVERSE: Чингис хааны талаар таны сонсож байгаагүй 10 баримт
Image
Сайн эцэг эхчүүд хүүхдээ хэзээ ч оройтуулж унтуулдаггүй. Оройтож унтах нь хүүхдийн эрүүл мэндэд маш хортой
Image
Б.Мягмар: Малаа эрэхээр гарсан аавыг минь тэд согтоогоод, хөнөөчихсөн байх
Image
БАЯНЗҮРХ ДҮҮРЭГТ ХҮҮХДИЙН ЭМНЭЛЭГ АШИГЛАЛТАД ОРЛОО
Image
ОЙРЫН ӨДРҮҮДЭД ИХЭНХ НУТГААР БОРООТОЙ
Image
МОНГОЛ УЛСЫН ТАМИРЧИД ОЛИМПООС АНХНЫ МЕДАЛЬ ХҮРТСЭН ТҮҮХЭН ӨДӨР ТОХИОЖ БАЙНА
Image
АРДЧИЛСАН НАМААС МЭДЭГДЭЛ ГАРГАЛАА
Image
Эзэмшил газраа өмчлөх аяны талаар мэдээлэл өгөх өдөрлөг болно
Image
А.Ичинноров: Золиос байж амжилтад хүрнэ
Image
Гишүүдийг хуралд нь урьдаг мессежний төлбөр, Ц.Нямдорж гишүүний төрсөн өдрийн бэлгийг төрөөс даадгийг болиулъя
Image
Лампард, Жеррард МЛС-ийг орхино
Image
Л.Мөнхбаясгалан, Ч.Хүрэлбаатар нарын хэн нь үнэн ярьж байна вэ
Image
Дахиад л засгийг огцоруулахаар зэхэж эхэлжээ
Image
Толгой шилжүүлэн суулгах мэс засал амжилттай болжээ.
Image
“Петромарт” дэлгүүр бүх тос, тосолгооны материалууддаа хямдрал зарлалаа
Image
Камертоныхон эхнэрүүдийнхээ хамт шинэ клипэнд тоглов
Image
Дуучин Нара гарын үсэг цуглуулж эхэлжээ.
Image
Төрийн банкны захирлуудыг цомхотголоо
Image
Энхтайваны гүүр орчмын хогийн ургамлуудыг устгажээ
Image
МОНГОЛ БАХАРХЛЫН ӨДРӨӨР "ТЭМҮҮЖИН" ДУУРИЙГ АМИЛУУЛНА
Image
К2 УУЛЫН ОРГИЛД АВИРАХААР ЗОРЬЖ БУЙ Б.ГАНГААМААД ТӨРИЙН ДАЛБАА ГАРДУУЛАВ
Image
Өнөөдрөөс дараах замыг хааж, автобусны чиглэлийг өөрчиллөө
Image
Засгийн газар хоорондын 21 баримт бичигт гарын үсэг зурлаа
Image
ЕРӨНХИЙ САЙД У.ХҮРЭЛСҮХЭД ШААРДЛАГА ХҮРГҮҮЛЖЭЭ
Image
Аргын тооллын 1 сарын 4, Буд гараг
Image
Б.Лхагвасүрэн: “Эмэгтэй хүнд зөөлөн ааль зохидог юм шүү”
Image
ХОРИО ЦЭЭРИЙН ДЭГЛЭМ ЗӨРЧСӨН 46 ИРГЭНД 6.1 САЯ ТӨГРӨГИЙН ТОРГУУЛЬ НОГДУУЛАВ
Image
ЕРӨНХИЙ АУДИТОРООР Д.ЗАНДАНБАТЫГ ТОМИЛОХЫГ ДЭМЖЛЭЭ
Image
Д.Оюунхорол: Монгол Улсын төсөв анх удаа давж биелсэн, эдийн засаг сэргэсэн
Image
Х.Баттулга: Засгийн газрыг шахаж чадвал эерэг санал гаргуулж болно гэдгийг харууллаа
Image
ӨНӨӨДРИЙН ЗУРХАЙ
Image
Статистикийн мэдээ: Иргэдийн сарын орлого нэмэгджээ
Image
2017 оны Мөнгөний бодлогыг баталлаа
Image
Image

Ж.Гомбожав: Төрд гарсан хүмүүс Үндсэн хууль руугаа алдаагаа чихдэг

“Ярилцах цаг” булангийн зочноорУИХ-ын дэд дарга асан, төр, нийгмийн зүтгэлтэн Ж.Гомбожавыг урилаа.
 
-Төрд гарсан хүмүүс Үндсэн хууль руугаа алдаагаа чихэж,  өөрчилнө гэж ярьдаг ч хэрэгжүүлдэггүй. 2016 оны сонгуулийн дүнд Үндсэн хуулийг өөрчлөх олонх бүрдлээ гээд шуугиж байна. Энэ бүхэнд та ямар дүгнэлт хийж байна? 
 
-Аль ч засгийн үед өөрсдийн гаргасан дутагдал, болж бүтэхгүй байгаа зүйлүүдээ 1992 онд батлагдсан Үндсэн хуультай холбож тайлбарлах гээд байдаг.
 
Үүнийг би үндэслэлтэй тайлбар биш гэж боддог. Гэхдээ энэ бол Үндсэн хуулийг хөдөлгөхгүй, өөрчлөхгүй байх нь зүйтэй гэсэн үг биш. Үндсэн хуулийг сайжруулах шаардлага, хэрэгцээ байна уу гэвэл байгаа. Яаруу түргэн хийчих зүйл биш л дээ. 2000 оны өөрчлөлт шиг юм болгочихож болохгүй. Нухацтай боловсруулах шаардлагатай. Монгол Улсын түүхээс үзвэл дөрвөн Үндсэн хууль батлагдсан. Үндсэн хууль гарах бүртээ түүхэн тодорхой нөхцөл байдлыг харгалзаж өөрчлөлт хийж байсан. 1924, 1940, 1961, 1992 оны хуулиуд ийм байдлаар явж ирсэн.
 
Одоогийн мөрдөж байгаа хууль бол 1992 оных. Тухайн үед түүхэн нөхцөл байдал бодитой бүрдсэн. ЗХУ-ын заавар зөвлөгөөгөөр бид олон жил явж ирсэн. Гэтэл ЗХУ тэр үед задарч Монгол руу анхаарал тавих, дотоод оролцоо нь бараг байхгүй болсон. Мөн манай улсын БНХАУ-тай харилцах харилцаа ч төдий л сайжирч чадаагүй үе. Нөгөөтэйгүүр дэлхийн бараг бүх улс оронд өөрчлөлт гарч, нийлэх нь нийлж, задрах нь задарч хөгжлийнхөө шинэ үе шат руу орсон. Тийм үед 1992 оны Үндсэн хууль батлагдсан.
 
-Одоо мөрдөж байгаа 1992 оны Үндсэн хуулийн давуу тал нь юу вэ?
 
-Нэгдүгээрт, бусад орноос хараат бус хийгдсэн. Хараат бус байна гэдэг нь бусад орны хууль тогтоомжид байдаг зүйлүүдийг огт харалгүй 430-аад хүн нийлээд хийчихсэн гэж буй юм биш. Авах, гээхийн ухаанаар хандсан. Үндсэндээ Монголын ард түмний хамтын бүтээл.  Гурван сарын турш ард түмнээрээ хэлэлцүүлсэн. Нэг үгээр хэлбэл, Үндсэн хуулийн хамгийн авууштай бөгөөд давуу тал нь Монголын ард түмний зөвшилцлийн дүнд бий болсон бичиг баримт. Аль ч орны Үндсэн хууль тухайн орны ард түмний итгэл үнэмшил дээр үндэслэгдэж бичигдсэн байвал хэрэгжих магадлал нь ч, батлагдах магадлал нь ч өндөр байх учиртай. Тэр үед улс төрийн намууд шинээр бий болж байсан. Бүх намын оролцоог хангасан.
 
-Намуудыг том, жижиг, эрх баригч гэж ялгаагүй гэсэн үг үү?
 
-Тэрийг тооцох­гүй­гээр Дээд шүүхэд бүртгэлтэй бүх намын төлөөллийг оролцуулсан. Дээр нь тухайн үеийн АИХ-ын депутат бүх сумдын төлөөлөлтэй байсан. Нэг талаар жалга довны үзэл гэж шүүмжлэгддэг боловч Монголын бүх нутаг дэвсгэрийг хамарсан засаг захиргааны нэгж, түүний төлөөлөл оролцож Үндсэн хууль маань бүтсэн.
 
-Тэгвэл одоо эцэг хуулиа өөрчилье гэж байгаа нөхцөл байдлыг та юу гэж үзэж байна?
 
-Юуны өмнө бодох ёстой. Яаж өөрчлөх вэ, юуг нь өөрчлөх вэ гэдгийг  бодож тунгаалгүйгээр хийж болохгүй. Одоо Үндсэн  хуулийг шинээр хийхэд миний бодож байгаагаар бол өнгөрсөн 25-26 жилийн хооронд улс төрийн намууд үзэл онолын хувьд ч, зохион байгуулалтын хувьд ч олигтой төлөвшиж чадсангүй. Одоогийн эрх барьж байгаа, үүний өмнө эрх барьж байгаад сонгуулиар ялагдсан намуудын хувьд ч тэр. Ер нь үзэл онолын хувьд нэг нь нөгөөгөөсөө ялгагдах юм алга. Монгол Улс яаж ямар замаар хөгжих вэ гэдэгт 1992 оны Үндсэн хуулиар тавигдсан үзэл онолыг хэрэг дээрээ огт хэрэгжүүлсэнгүй.
 
Ерөнхийдөө Үндсэн хуулиас гажсан бодлого, үйл ажиллагааг явуулж ирлээ. Монгол Улс 1990 оноос эхлэн ардчиллын замаар замнасан нь зүйтэй. Эхний тавьсан алхам, тавьсан шаардлагууд, хийсэн үйлдлүүд нь зөв байсан. Тэгэхдээ сүүлийн 20 гаруй жилд  түүнийгээ хэрэгжүүлэх үйл явцад нь алдаа завхрал, дутагдал маш их гарлаа. Ардчилал бидний бодож, төлөвлөж байснаас огт өөрөөр хэрэгжсэн. 1991 онд Үндсэн хууль хийхдээ нэг намын удирдлагаас салъя. Олон намын тогтолцоотой байя, ардчиллын зам руу эргэлт буцалтгүй оръё гэсэн зорилтын дор Үндсэн хуулийн бүх заалт хийгдсэн. Гэтэл өнгөрсөн хугацаанд тийм байж чадсангүй. 
 
-Энд та ямар жишээ, баримт хэлэх бол?
 
-Нэг намын даран­гуйллаас 1992 оны Үндсэн хуулиар гарсан бол эргээд хоёр намын дарангуйлал, тэдний цөөн тооны удирдах хүмүүсийн алсын хараагүй, бодлого зорилгогүй үйлдлүүдийг хангалттай хийлээ. Өнөөдөр нам төрийг удирдаж байна. Эрх баригч намын Гүйцэтгэх зөвлөл, Удирдах зөвлөлийн шийдвэргүйгээр Монголын парламент, Засгийн газар асуудлыг шийдэж чадахгүй байна шүү дээ.
 
Уг нь Үндсэн хуулийн заалтуудыг сайн унших  юм бол парламентын засаглалтай, төрөө удирдаад явах чиглэлээр хуульчилсан байгаа. Гэтэл хуулиа хэрэгжүүлж ажилласангүй. Өнөөдөр намын удирдлагын үгийг төр дуугүй биелүүлдэг болсон. Энд зөвхөн УИХ, Засгийн газар төдийгүй хууль хяналтын байгууллагууд ч намд үйлчилдэг аппарат, хэрэгсэл болж хувирлаа. Энэ ардчиллын гажуудал.
 
-Тэгвэл цаашид Үндсэн хуульд хийх өөрчлөлтөд  юуг илүүтэй анхаарч, ямар өөрчлөлт хийх ёстой вэ?
 
-Үндсэн хуулиа өөрчлөхдөө ардчиллын зарчим, үнэт зүйлийг бэхжүүлсэн заалтуудыг оруулж өгч боловсруулах нь зүйтэй юм. 1992 оны Үндсэн хуульд үүнийг гүйцэд хийж өгөөгүй. Тэр үеийн нөхцөл байдлаас болж, холимог шинжтэй заалтууд нэлээд орчихсон. Манай Үндсэн хуулиар парламент л гэхэд сонгодог утгаар авч үзвэл бусад орныхоос арай өөр. Ерөнхийлөгчийн хувьд авч үзвэл эрх мэдэл нэлээд их орсон.
 
Уг нь Ерөнхийлөгч Монголын ард түмний эв нэгдлийг илэрхийлэгч. Бэлгэдлийн шинжтэй Ерөнхийлөгч байхаар хуульчилсан боловч сүүлд АИХ-ын зарим депутатын мэтгэлцээний дүнд Зэвсэгт хүчний жанжин штабын дарга, Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн дарга, Дээд шүүх, прокурорын боловсон хүчнийг томилоход оролцдог оролцоо нь түлхүү болоод явчихсан. Тиймээс цаашид сонгодог парламентын заалт руу орох нь зүйтэй.
 
-Зарим хүн Ерөнхий­лөгчийн засаг­лалтай болох нь зүйтэй гэдэг?
 
-Өнгөрсөн 25-26 жилийн бодит байдлаас дүгнэлт хийж үзвэл манай улсад Ерөнхийлөгчийн засаглал тийм ч зохимжтой биш. Яагаад гэвэл, манай орон хоёр том гүрний дунд оршдог. Энд харин юу дутагдаж байна гэвэл, Засгийн газрын эрх мэдлийг нэмэгдүүлэх хэрэгтэй. Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд гэсэн хоёр эрх мэдэлтэн байхаар  Ерөнхийлөгч нь Засгийн газраа толгойлоод явдаг, Ерөнхийлөгчийг бүх ард түмэн биш парламент нь томилдог тогтолцоо руу оруулбал зүгээр юм уу гэж боддог.
 
Сүүлийн үед ажилласан зарим Ерөнхийлөгчийн үйл ажиллагаанаас үзвэл Ерөнхийлөгчийн засаглалтай болчихвол сайн гэхээс илүү Монгол орны хувь заяанд  сөрөг үр дагавар ч гарч болзошгүй тохиолдлууд нэлээд ажиглагдаж байна. Тиймээс ийм байдал гаргахгүйн тулд хүчтэй парламент, хүчтэй Засгийн газар байх учиртай.
 
-Төр, засгийн төвшинд ажиглагдаж байгаа бас нэг зүйл бол Монгол төрийн залгамж чанар ихээхэн алдагдсан. Энэ талаар таны бодлыг сонсъё?
 
-Манай улсад Ерөнхийлөгч ч, УИХ, Засгийн газар ч сонгуулиас сонгуулийн хооронд дөрөв дөрвөн жилээр өөрчлөгдөж явдаг. Энэ тогтолцоог өөрчлөх ёстой. Энэ талаар боловсруулсан төсөл, загвар надад байгаа. Дөрвөн жилээр биш, өөрөөр хэлбэл төрийн хар хайрцагны бодлого, төрийн бодлогын залгамж чанарыг хадгалсан тийм тогтолцооны хэлбэрийг Монголын төр бий болгох ёстой. Монгол төрийн уламжлалт шинж чанарыг өөртөө агуулсан орчин үеийн парламентын засаглалын сонгодог хэлбэрийг хадгалсан төрийн цоо шинэ бүтэцэд орвол монголчуудад хэрэгтэй. Сүүлийн 20 гаруй жилд Үндсэн хуулийн  дөрөвдүгээр бүлэг, Засаг захиргаа, түүний удирдлагын  тухайд эргэж хармаар, өөрчилмөөр зүйлүүд нэлээд байдаг. АН засгийн эрх барьсан дөрвөн жилд орон нутагт эрх мэдлийг шилжүүлнэ гэх нэрийн дор эрх мэдэл, тэр дотроо санхүүгийн эрхийг өгсөн.
 
Гаднаас нь харахад сайхан юм шиг атлаа дотроо улсын нэгдсэн төсвийн бодлого, эдийн засгийн бодлогыг хангаж чадахгүй байна. Монгол Улс нэгдмэл улс гэж Үндсэн хуульдаа заачихсан шүү дээ. Гэтэл сүүлдээ хаана баялаг их байна, тэр аймаг сум хөгжөөд, хаана баялаггүй байна тэр газрууд хоцрогдож, хувь хүмүүсийн амьдралд ялгаа гарсантай адил баялагтай, баялаггүй аймаг, сумдын хооронд эдийн засгийн ялгаа гарч, тэр нь Монгол орны тусгаар тогтнол, аюулгүй байдалд нөлөөлж мэдэхээр, бүс нутгийн хооронд асуудал үүсч болзошгүй байна. Тиймээс Үндсэн хуулийн суурь зарчмуудыг баримталж, Монгол Улс нэгдмэл улс гэдгийг баримталж хөгжих ёстой. Ялангуяа эдийн засгийн гол салбарууд төрийн мэдэлд байх ёстой.  
 
Жишээлбэл, төмөр зам, авто зам, агаарын тээвэр, эрчим хүч, банк. Ер нь бол Монголд хүчтэй төр хэрэгтэй. Хүчтэй гэдэг нь дарангуйлал гэсэн үг биш. Эдийн засгийн өөрийн эрх мэдэлтэй, нийгмийн дундаж давхарга, ядуу зүдүү хэсгийг дээш татах чадалтай төр хэрэгтэй. Гадаад, дотоод улс төрийн бодлого явуулах боломжтой эдийн засгийг бүрдүүлэх ёстой. Түүнээс биш өнөөдрийн Засгийн газрын төсвийг бүрдүүлэхийн тулд хамаг юмаа хувьчилдаг, задалдаг байж таарахгүй. Энэ дотроос миний хамгийн ихээр санаа зовж явдаг зүйл бол газар хувьчлах тухай юм.
 
-Тухайлбал? 
 
-Монголд газар хувьчлах нь буруу. Хэдийгээр Монгол Улсын Үндсэн хуульд газрыг хувьчилж болно гэж заасан боловч өнөөдөр хувьчилж авсан газрын хэд нь гадаадын хүний хөрөнгийн эх үүсвэр болоод явж байна вэ, үүнийг бодох ёстой. Өнөөдөр монгол  хүний нэртэй гадныхан өмчилсөн газар захаас аван байна. Дээр нь манай төрийн бодлогын томоохон алдаанууд газартай холбоотой явагдаж байна. Монгол Улс дэлхийн 200 гаруй улс орны дотор юугаараа ялгарч үлдэх вэ гэдгийг байнга бодох учиртай. Хүн төрөлхтний баялаг улс орон бүрт өөр байж тэр баялаг болдог.
 
Сүүлийн үед эсгий наамал, хөөмий, бөх, наадам гэхчлэн ярьж байна. Энэ ялгарах онцлог мөн үү гэвэл мөн. Бид нүүдлийн соёл иргэншлээ суурьшмал соёл иргэншилтэй зөв хослуулж, түүгээрээ ялгарч байж дэлхийн улс орноос өөр харагдана. Тухайлбал, манай хөрш зэргэлдээ Өвөрмонголын ард түмэнд тохиолдож буй ирээдүй муутай зарим бодлогыг бид татмаар байна. Тэдний зарим хэсэг нь тусгаар улс байхын онцлогийг Ар Халхын монголчуудаас илүү ухаарчихжээ. Тэд тусгаар тогтнолын ач холбогдлыг биднээс илүү мэдэрсэн, мах цусаараа, үе удмаараа. Зарим хэсэг нь амьдралын нөхцөл шаардлагаар том гүрэндээ уусчихсан байдаг. Үүнийг бид сайн бодож, судлах, сурах ёстой юм. АН засаг барьсан жилүүдэд цахим хэлбэрээр хувьчилсан.
 
Өнөөдөр Улаанбаатараас хаашаа л бол хаашаа дөрвөн зүг найман зовхист 50-60 км-т машины дугуйгаар тэмдэглээд газар авчихсан, тэр нь хувьчлагдчихсан. Хотын удирдагчид Улаанбаатарыг утаатай, бохир байлгах үйлдэл хийгээд байна. Дэд бүтэц хөгжөөгүй газар гэр, хувийн байшин л барина. Утаа нэмэгдэнэ. Газар талхлагдана, шороо бүрхэнэ. Хотыг тэгж тэлэх бус арай өөр бодлогоор задлах ёстой. Цаашилбал, хотод ирээч, 20 мянган орон сууц эзэнгүй байна гэж хөдөөний малчдыг дуудаж байгаа, малчдын тэтгэврийн насыг нааш татах нь хөдөөг эзгүйрүүлэх гэсэн үйлдэл гээд яриад байвал ноцтой асуудлууд олон бий.
 
 
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6