Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Л.Оюун-Эрдэнэ: Дэлхийд соёлын экспортлогч орон болохыг Засгийн газар бүх талаар дэмжинэ
Image
Хятад улс Оростой хийх худалдаагаа хялбаршуулахыг зорьж байна
Image
Булган аймаг хүнсний ногооны тариалангаа 140 га талбайгаар нэмжээ
Image
Монгол-Хятадын хилийн төмөр замын хэлэлцээрийг шинэчлэх талаар санал солилцов
Image
“Samsung”-ийн өв залгамжлагчид өршөөл үзүүлжээ
Image
Монголоор дайруулан Хятад руу тээврийн коридор байгуулахаар төлөвлөж байна
Image
Хөшигийн хөндийд шинэ хот цогцлоох дэд бүтцийн бүтээн байгуулалт эхэллээ
Image
"Парис-2024" олимпын эрхийн оноо олгох бадминтоны тэмцээн Улаанбаатарт болно
Image
Европын орнууд Франц руу гал сөнөөгчдөө илгээж байна
Image
Төрийн дээд одон медалиар шагнав
Image
ХОВД: Хүнсний ногоо, жимс жимсгэнэ тариалалт хөгжиж байна
Image
Маргааш баруун болон төв, говийн аймгийн ихэнх нутгаар бороо орно
Image
Үндэсний спортын VII наадамд 1700 орчим тамирчин өрсөлдөнө
Image
Залуучуудын хөгжлийн аян эхэллээ
Image
“Төрийн албан хаагч эмэгтэйчүүдийн манлайллын хөтөлбөр” хэрэгжиж байна
Image
Японы судлаачидтай хамтран Алтай таван богдод мөстлөгийн судалгаа хийж байна
Image
ХОВД: 400 өрхийг хөнгөлөлттэй үнээр цэвэр, бохир усны шугамд холбохоор болжээ
Image
Их Британид 100 мянга гаруй хэрэглэгч хий, цахилгааны төлбөрөө төлөхгүй гэдгээ мэдэгджээ
Image
Путин Медведевийг Украин руу илгээжээ
Image
Архангайн дүүжин гүүрний ажил зогссон гэв
Image
Оросууд Ираны дрон ашиглаж сургалт хийж байна
Image
Энхтайваны гүүрний зүүн талаас Махатма Гандийн гудамж хүртэлх замыг хаана
Image
“Прокурор тогтоолд өөрчлөлт оруулсан учир зохиомол хэрэг гэж үзсэн”
Image
Швейцар улс ОХУ-д Украины ашиг сонирхлыг төлөөлөх боломжгүй гэж үзжээ
Image
Япон, ДЭМБ эрүүл мэндийн асуудал хариуцсан шинэ байгууллага байгуулахаар тохиролцжээ
Image
Нарангийн энгэр, Цагаан давааны хогийн цэгт 30 га газрыг нөхөн сэргээжээ
Image
МАГАТЭ: "Запорожье" АЦС-ын ойролцоох цэргийн ажиллагаа цөмийн сүйрэлд хүргэж болзошгүй
Image
ОПЕК энэ оны нефтийн эрэлтийн урьдчилсан таамаглалыг бууруулжээ
Image
Үлэг гүрвэлийн музей байгуулах талаар санал солилцов
Image
Долоодугаар сард 1.7 тн үнэт металл худалдан авлаа
Image
Латвийн парламент ОХУ-ыг "терроризмыг ивээн тэтгэгч улс"-аар зарлалаа
Image
Ипотекийн 355 орчим тэрбум төгрөгийн зээлийг 4.5 мянган өрхөд олгоод байна
Image
АХБХ-ны дэд ерөнхийлөгч, МХБХ-ны ерөнхийлөгч А.Ганбаатар орон нутагт ажиллав
Image
Элчин сайд Филип Малон, морин спортыг хөгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлнэ
Image
АНУ-аас Монгол Улсад суугаа Элчин сайд ноён Майкл Клечески Олимпик хауст зочлов
Image
ХХААХҮ-ийн сайд З.Мэндсайхан тариаланчидтай уулзаж байна
Image
Шахмал түлшний түүхий эдийг төмөр замаар тээвэрлэнэ
Image
Монгол Улс НҮБ-д “Тогтвортой хөгжлийн зорилгын хэрэгжилтийн Үндэсний сайн дурын илтгэл”-ээ танилцуулна
Image
ЖАЙКА-тай хамтран Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих төсөл хэрэгжүүлж байна
Image
ГХЯ: Солонгост болж буй үерт Монгол Улсын иргэн өртөөгүй
Image
ӨНӨӨДӨР: Хөшигийн хөндийн шинэ суурьшлын бүсийн дэд бүтцийн барилга угсралт эхэлнэ
Image
Ирэх онд Их Британи улсын гурван өрх тутмын нэг нь ядууралд нэрвэгдэнэ гэв
Image
Долоодугаар сар дэлхийн хамгийн халуун саруудын нэг болжээ
Image
БАЯН-ӨЛГИЙ: Иргэд сард 1,3 тэрбум төгрөгийг үүрэн холбоонд зарцуулж байна
Image
Усны түвшин өмнөх өдрийнхөөс 10-45 см-ээр нэмэгдэв
Image
Ким Жөн Ун коронавирусний халдвар аваад эдгэрчээ
Image
Юн Сок Ёл ирэх долоо хоногт Билл Гейтстэй уулзана
Image
Пакистаны амьтны хүрээлэн 12 арсланг дуудлага худалдаагаар худалдана
Image
Рейн мөрний ус багассан нь Германы эдийн засгийн өсөлтөд нөлөөлж болзошгүй байна
Image
НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын айлчлал өндөрлөв
Image
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Цахимаар бусдыг садар самуунд уруу татсан хоёр этгээдийг шалгаж байна
Image
Чигчий хурууны уртаараа өөрийгөө шинжээрэй!
Image
Таван мянган авдар үнэгүй тараана
Image
Үхрийн булууны ид шид та алмайрах болно / Хадгалаад аваарай
Image
Та таалагдсан өдөө сонгож, өөрийнхөө тухай илүү ихийг мэдэж аваарай!
Image
Таныг сэтгэл татам харагдуулдаг зүйлс
Image
Зүүдний тайлал
Image
Интернэтийн түүхэн дэх 10 том саатал
Image
Танд ямар түрийвч таалагддаг вэ? Таны амжилтын нууц үүнд оршино…
Image
С.Шижирбат: Шүүгч Ц.Сэрээтэр, Б.Төмөрбаатар нарын хийсэн луйврын хариуг Г.Мандахнарангаас авчихлаа
Image
Мухар сүсэг гээд итгэдэггүй байлаа, харин ням гаригт үсээ засуулсны дараа ийм зүйл болсон юм…
Image
С.Зориг агсны хэрэг илэрлээ С.Зориг агсан нь аиьд сэрүүндээ «Яана аа, өвгөөн аймаар жаргаж байна аа би, дуусчих вий дээ» гэж яриж байжээ
Image
Мэдлэгийн тухай онол
Image
Бөглүү арал дээр төрөөд бүх францын хаан болсон Наполеон
Image
Монголын хамгийн халуухан бүсгүйчүүд хэн бэ?
Image
Ма Мин: БНХАУ-тай хил залгаа зарим аймагт туршилтын журмаар хяналтын камер суурилуулна
Image
“Топоор” ажиллагааны цаана МАН-ыг үгүй хийх санаархал байжээ
Image
Эмэгтэй хүнд хэдэн цагийн нойр хэрэгтэй вэ?
Image
​1072 хувьцаагаа баталгаажуулж, данс нээлгэх ЗААВАР
Image
Нэвтрүүлэгч И.Ичинхорлоогийн залуу ахуй цагийн нүцгэн зураг
Image
Mongolian Hot girls
Image
Адууны махаар хатгаа эмчлэх арга
Image
Эрчүүдтэй харилцаагаа удаан үргэлжлүүлэх нууцаас
Image
ТОП МОДЕЛ Д.ПҮРЭВСҮРЭН ПОРНО КИНОНД ТОГЛОЖ БАЙСАН БАЙНА
Image
ЗУРАГЧИН BEL ЖҮЖИГЧИН А.ГЭРЭЛЦЭЦЭГИЙГ НҮЦГЭЛСЭН ҮҮ
Image
АН-ын ҮЗХ хуралдаж чадах уу?
Image
Гэрт байгаа муу энергийг ганц аяга усаар хэрхэн олж илрүүлэх вэ?
Image
Дарханы замд осол их гардаг нь амьдаараа цементлүүлж үхсэн 20 ялтантай холбоотой
Image
Б.Гантогоо өөрийгөө Монголын хамгийн сайхан хөхтэй хүүхэн гэж боддог
Image
17 давхараас хүнтэй лифт унажээ
Image
Залуу уяачдын чуулган энэ сарын 7,8-нд болно
Image
СУРАГЧДЫН АМРАЛТ ЭНЭ ДОЛОО ХОНОГТ ЭХЭЛНЭ
Image
Зөвшөөрөлтэй барилгуудын жагсаалтыг нийтэд ил болгожээ
Image
Америкийн уран гулгагч Натан Чен дэлхийн дээд амжилтыг шинэчиллээ
Image
Цалин нэмүүлэх шаардлага тавьж буй багш нарын тэмцэлд ЭЦЭГ ЭХЧҮҮД НЭГДЛЭЭ
Image
"Монгол Цэргийн өдөр"-ийг угтсан цуврал тэмцээнд ХЦ-ийн 0243-р анги тэргүүллээ
Image
ЭНЭ ХИЧЭЭЛИЙН ЖИЛ ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН СУРГУУЛИЙГ 40 841 СУРАГЧ ТӨГСӨНӨ
Image
Нөөцийн мах худалдан борлуулах төслийн шалгаруулалт зарлалаа
Image
Д.Гангабаатарыг Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүнээр томилох саналыг дэмжив
Image
цаг агаарын мэдээ
Image
Урьдчилан сэргийлэх багцыг халдвар бүртгэгдсэн сумдад хуваарилж байна
Image
ГОЛЫН ЭРЭГ ДАГАН НУТАГЛАХГҮЙ БАЙХЫГ АНХААРУУЛЛАА
Image
Япон улс вакцинд хамрагдсан аялагчдын тусгаарлагдах хугацааг богиносгоно
Image
Баар, цэнгээний газруудад шинэ стандарт мөрдүүлнэ
Image
НЭГДҮГЭЭР АНГИАСАА Л ХАЙРЫН ЗАХИАНД БУЛУУЛЖ ЭХЭЛСЭН Д.БОЛДЫН ТАЛААРХ СОНИРХОЛТОЙ 20 БАРИМТЫГ ХҮРГЭЖ БАЙНА
Image
Улаанбаатарт өдөртөө 13 хэм хүйтэн
Image
СЕХ: АН-ыг сонгогчдыг төөрөгдүүлсэн мэдээлэл олон нийтэд өгөхгүй байх тухай хариу хүргүүлжээ
Image
ШУА-ийн ерөнхийлөгчөөр академич Д.Рэгдэл сонгогдов
Image
МАХАН ДЭЭР ИЙМ ЗҮЙЛ БАЙВАЛ ЯМАР Ч ТОХИОЛДОЛД БИТГИЙ ХУДАЛДАЖ АВААРАЙ!
Image
ХӨЛБӨМБӨГИЙН ДАШТ-ИЙ 2018 ОНЫ ТОГЛОЛТЫН ХУВААРИЙГ ТАНИЛЦУУЛЖ БАЙНА
Image
ТӨРИЙН АЛБАН ХААГЧДЫН ДЭМЖЛЭГЭЭР ӨВСНИЙ ФОНД БҮРДҮҮЛДЭГ ЯВДЛЫГ ХАЛНА
Image
Хоршоо хөгжүүлэх сангийн хүрээнд "Төрдөө ээлтэй орон нутаг" аян эхэллээ
Image
ДОМОГТ НИК ВУЙЧИЧ ХОЁР ИХЭР ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛЛОО
Image
ОРХОН АЙМАГ ЭЛСЭЛТИЙН ЕРӨНХИЙ ШАЛГАЛТЫН ХАРИУГ АНХ УДАА ДЭЛГЭЦЭЭР ШУУД ДАМЖУУЛНА
Image
Н.Энхбаяр: Би 20 жил "хөдөлгөөн хийгээгүй"
Image
Б.Жонсон Японд хийх айлчлалаа цуцалжээ
Image
“Хандгайт дахь хүүхдийн зуслан”-гийн газраас өөрийнхөө хүмүүст өгөх гэсэн Л.Пүрэвбаатарын хүсэл юу болов!
Image
Европ холбооны таван улс Оросын эсрэг хоригоо сунгав
Image
Авьяаслаг Монголчуудын 3-р шатны Шижирбат гэж хэн бэ......
Image
Архивын баримтуудыг дэлгэлээ
Image
Image

Ю.Болдбаатар: Монголчууд Юан улсын үед шаазан урлагийн хөгжилд шинэ технологийг бий болгосон

Сүүлийн үед монгол эмэгтэйчүүд дэхийн улс үндэстний ховор нандин, чамин хийцтэй уламжлалт урлаг, соёлыг харуулсан шаазан тавга цуглуулдаг болжээ.Тиймээс шаазан тавга, эдлэлийг түүх талаас нь түүх, археологийн судлаач, ШУТИС-ийн Бизнесийн удирдлага, хүмүүнлэгийн сургуулийн доктор, профессор Ю.Болдбаатараас тодрууллаа.

-Та түүх судалдаг хүний хувьд монголчууд шаазан тавга, аягыг хэдий үеэс хэрхэн хэрэглэж ирсэн түүхээс товч ярьж өгнө үү?

-Дорно зүгийн Хан үндэстэн буюу хятадууд хамгийн анх шаазан аяга, тавгыг урласан хүмүүс юм. Шаазан урлагийн технологийг хятадууд хадгалсаар, мөн дэлхийн олон улс оронд хөгжсөөр өнөөг хүрчээ. Гэхдээ нүүдэлчин монголчууд шаазан аяга, тавга хүний хэрэгцээнд бий болсноос хойш хэрэглэдэг байсан. Манай улсын хаад, ноёдууд шаазан аягыг хэрэглэж байсан түүхтэй. Гэхдээ тэд байнга нүүдэл суудал хийдэг байсан учир хагархай нь үлдэж, олддог тохиолдол бий. Ер нь монголчууд 13-р зууны үед их гүрнийг байгуулж байсан цаг үед, Хубилайн Хятадад байгуулсан Юан улсын үед Өрнө, Дорныг холбосон Торгоны замыг жинхэнэ бодитойгоор хамгийн таатай боломжийг Өрнө, дорнын худалдаачдад олгож байсан.

-Шаазан урлагийн технологи “Торгоны зам”-аар дамжиж, бусад оронд хөгжсөн юм уу?

-Торгоны замаар дамжин Хятадын шаазан эдлэл Өрнө, Европт  очсон байдаг. Нөгөө талаар Юан улсын үед монголчууд Ойрхи дорнодын шаазангийн урлагийн арга технологийг Хятадын шаазан урлагтай нийлүүлж өвөрмөц хөх өнгө, хөх цэцэг бүхий шаазангуудыг бий болгосон. Монголчууд Юан улсын үед Өрнө, Дорно, Ойрхи дорнодыг холбосон шаазан урлагийн хөгжилд шинэ технологийг бий болгож, их нөлөөлсөн ард түмэн юм. Гэхдээ Өрнө дахинд шаазангийн урлагийг түгээж хүргэхэд энхжингийн цаг үед монголчуудад  тэр бололцоо нээгдэж байжээ.

-Тэгвэл шаазан урлагийг хятадууд анх урлаж байсан ч Юан улсын үед монголчууд дэлхийд түгээхэд нь том нөлөө үзүүлсэн гавъяатай юмаа даа?

-Шаазангийн урлалыг Өрнө, Дорнодод хөгжих эхлэлийн нөхцөлийг монголчууд бүрдүүлсэн гэж эх сурвалжуудад байна. Худалдаачдын Өрнө, Дорныг холбосон худалдааны "Торгоны зам"-ын гол төв болж байж.

-Та шаазан тавганы үзэсэглэнд тавигдсан тавганы талаар сэтгэгдлээ хэлээч?

-Хятадуудын гар аргаар нарийн технологи ашиглаж урласан шаазан тавганд олон өнгө орсон байдаг. Манай сургуулийн эрдэмтэн багш нарын сонирхуулсан шаазан тавганы үзэсгэлэнд Өрнө, Дорнын уламжлалт болон орчин цагийн урлагийг тусгасан бүтээлүүд тавигдсан. Ер нь нөгөө талаас тавганы урлаг бол бэлэг дурсгалын нэгэн том төрөл болжээ. Улс, хот, байгууллагууд, хамт олон өөрсдийн онцлогоо илэрхийлсэн тавганы урлагийг хөгжүүлж байна. Жишээ, нь 12 жилийг харуулсан тавга ч байна.

 

Уншигч танд сонирхуулахад Өвөрмонголын http://www.solongonews.mn/content/read/2288.htm сайтад М.Банди Хятадын шаазан урлагийн түүхэн хөгжлийн талаар онцолжээ. Түүнээс товчлон дурдвал,

Юань гүрний үед Жиньдэжэнь үргэлжлэн хөгжсөөр улмаар их эзэн Хубилайн Жиюань арван тавдугаар он буюу 1278 онд хаан төр энэ нутгийн байгаль, газарзүйн онцгой нөхцөлийг олж хараад Их Юань гүрний цорын ганц албан ёсны шаазан үйлдвэрийн бүтэц болох Фүлян шаазангийн хэлтсийг байгуулсан ба тэр цагаас хойш Жиньдэжэнь эд материал хийгээд хүн хүчний асар том базтай болсон тул үйлдвэрлэлийн өртгийг тооцолгүй, уран нарийн шинэлэг загвар хийцийг л эрэлхийлэх болсноор Юань улсын хамгийн боловсронгуй хөх цэцэгт шаазангууд төрөн гарч эхэлсэн юм.

Юань гүрний үеийн хөх цэцэгт шаазан нь болор мэт тунгалаг гэрэлтсэн шилэн гадаргуутайгаас гадна нарийн тансаг хөх өнгөтэй хээ хуартай. Түүнийг амжилттай гаргаж авсан нь Хятадын газар газрын уналтад орсон шаазангийн үйлдвэрлэлийг сэргээн хурдатгаж, Жиньдэжэньгийн шаазангийн үйлдвэрийн суурийг тавьж, улмаар Хятадын шаазан эдлэлд хоёр мянга гаруй жилийн туршид дангаар зонхилж байсан хашийн цагаан өнгийг халсан. 

Чин гүрний үеийн хараа булаам, гэрэлтсэн өнгөт хөх цэцэгт нь шаазан үйлдвэрлэлд зонхилох байр суурь эзэлж, хаан эзнээс эхлээд харц ардын дунд ч өргөн дэлгэрээд зогсохгүй нэр алдар нь дэлхий дахинаа дуурсагдах болсон ба гар урлалын технологи, зураг урлагийн түвшин, үйлдвэрлэлийн гарц гээд бүхий л талаараа дэлхийд дахин шинэ амжилтыг тогтоосон юм. Гэсэн ч Чин гүрний үед хөх цэцэгтийн соёлын хөгжил бууралт, өөрчлөлт хувьслын зөрүү хамгийн хүчтэй байсан юм. Энх-Амгалангийн үед хөх цэцэгт шаазан урлагийн өндөр түвшинд хүрч, байюү /цагаан шилэн будагт/, жянтай /цардсан гадарт/, яньжизы /улаан хүрэн будагт/ зэрэг шинэ төрлийн хөх цэцэгт шаазангууд бий болсон.

Б.Баярмаа

 

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6