Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Их дүйчэн өдрөөр анх удаа бүх нийтээр амарна
Image
“Өгөөмөр нийслэлийнхэн 2020” аянд идэвхтэй оролцоорой
Image
Нийслэлийн хэмжээнд Гал түймрээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор хөдөлгөөнт эргүүл ажиллаж байна
Image
МАН-ын Булган аймгийн нэр дэвшигчид сурталчилгааны нээлтээ хийлээ
Image
Уул уурхайд олгодог тусгай зөвшөөрлийн тоо буурч байна
Image
ОХУ-д коронавирусний халдварын 8800 гаруй шинэ тохиолдол илэрчээ
Image
COVID-19-ийн эмчилгээ болон вакцины нээлтээр Тайвань ахиц дэвшилттэй байна
Image
2NE1 хамтлагийн "Park Bom" шинэ дүр төрхөөрөө олныг гайхшруулав
Image
Олимпийг хялбаршуулсан аргаар зохион байгуулж магадгүй
Image
Нийслэлийн хэмжээнд Гал түймрээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор хөдөлгөөнт эргүүл ажиллаж байна
Image
"ATC": Дэлхийн нисэх буудлуудыг нээх хуваарь
Image
Мөнххаан суманд хүүхэд залуучуудын цэцэрлэгт хүрээлэн ашиглалтад орлоо
Image
Их Британи улс Дэлхийн Вакцины Чуулганыг цахимаар зохион байгуулна
Image
Их дүйчэн өдрөөр анх удаа бүх нийтээр амарна
Image
Хөгшрөлтийг "мартсан" 13 алдартан
Image
Б.Бямбатогтох: 2020 онд хоолны хордлогын дэгдэлт гараагүй
Image
Албандаа 27 жил “зүтгэсэн” гал унтраах автомашин хөшөө болон сүндэрлэлээ
Image
ТҮЦ-т хүнс зарах хориотой
Image
ЭМЯ: Сүм, хийд, шашны байгууллагууд хурал номыг цахимаар хурахыг зөвлөж байна
Image
Жорж Флойд коронавирусийн халдвар авсан байжээ
Image
Улаанбаатар-Арвайхээр чиглэлийн авто замын засварыг энэ сард эхлүүлнэ
Image
Алдартнуудыг залуу настай нь уулзуулсан нь... (30 фото)
Image
"Түргэвчилсэн санхүүжилтийн хэрэгсэл"-ийн хүрээнд ОУБС Монгол Улсад 99 сая ам.доллар олгохоор батлав
Image
Тайландад гацсан 160 гаруй иргэд эх орондоо ирэх хүсэлт гаргажээ
Image
"Шинэ коронавирус мутацид орж, өөрчлөгдсөн гэх нотолгоо байхгүйг ДЭМБ-аас зарлалаа"
Image
Умард Солонгосын эсрэг суртал нэвтрүүлэг явуулахаа зогсоохыг Ким Жон Уны дүү Өмнөд Солонгосоос шаардав
Image
"COVID-19-ийн вакцин гаргаж авах өндөр магадлалтай 5 компанийн нэрийг АНУ удахгүй зарлана"
Image
МАН-ын Өвөрхангай аймагт нэр дэвшигчид нээлтээ хийлээ
Image
БЗД-ийн нэгдсэн эмнэлэгт тусгаарлах 100 ор бэлджээ
Image
Жорж Флойдыг баривчлах үед хамт байсан гурван цагдаад хэрэг үүсгэлээ
Image
18 оронд коронавирусийн мянгаас дээш тохиолдол илэрлээ
Image
“Хүүхэд нас минь тайзны ард тоглолт үзэж өнгөрсөн”
Image
Би жирэмсэн болчихсон байна Амьдрал минь ингээд дууслаа
Image
Хүүхдийн эмнэлэгт "Бяцхан номын сан" байгууллаа
Image
“Их 7” бага орлоготой орнуудад зээлийн хөнгөлөлт санал болгоно
Image
Жон Белл: Энэ хүнд нөхцөл байдлыг даван туулахад нь харилцагчдадаа дэмжлэг үзүүлж, хамтарч ажиллана
Image
Хүүхдийг шийтгэх нь том болоход нь хэрхэн нөлөөлдөг
Image
Би найз залуугийнхаа мөнгөнд болж үерхсэн
Image
Хүн амын насжилтын тухай
Image
Ус бохирдуулагч хүн, хуулийн этгээд ус бохирдуулсны төлбөрийг хуулийн дагуу төлнө
Image
Цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх, нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулах тухай хууль
Image
Хөргөгчинд хадгалах хэрэггүй 16 хүнс
Image
Гэр галeрeйтэй боллоо
Image
Угаартсан байж болзошгүй иргэдийг эмнэлэгт хүргэжээ
Image
Сүм, хийд, шашны байгууллагад өгөх зөвлөмж
Image
ФАТФ-аас өгсөн 6 ажлын даалгаврын 3 ажлын биелэлтийг ТЕГ хариуцан тайлагналаа
Image
Татварын байгууллагын албан хаагчид нэг өдрийн цалингаа хандивлалаа
Image
Би хоолны дэглэм барьж, дасгал хийлгүй турж чадсан
Image
Умард туйлын бүсэд их хэмжээний шатахуун асгарсантай холбогдуулан Владимир Путин онц байдал зарлажээ
Image
Төрийн мэдээлэл эмхэтгэлийн шинэ дугаар хэвлэгдэн гарав
Image
Эрчим хүчний хөрөнгө оруулалт 4 дахин нэмэгдсэн
Image
Монголоо сонгоё
Image
“ХАТАН ЯТГЫН ЭГШИГЛЭН ТАСРАШГҮЙ” ХАНДИВЫН ТОГЛОЛТ БОЛНО
Image
Нийтийн тээврийн үйлчилгээнд шинэ чиглэл нэмэгдлээ
Image
МУБИС-ийн захирал Д.Мөнхжаргал оюутнуудынхаа амьдралаар тоглолоо
Image
Булган, Төв, Хэнтий аймгууд түймэртэй байна
Image
Үндсэн хуулийн цэцийн бүрэлдэхүүн хэнд таалагдах ёстой вэ
Image
Цөлжилттэй тэмцэх ба тогтвортой байдлыг эрэлхийлэхээр чуулж байна
Image
Ц.Мөнх-Оргил Токиод "Азийн ирээдүй" форумд оролцож байна
Image
Автозамын тэмдэглэгээг шинэчлэх ажил үргэлжилж байна
Image
Гэмтлийн эмнэлгийн гаднах нисдэг тэрэгний зогсоол бэлэн болжээ
Image
Жүжигчин О.Дөлгөөн хагас нүцгэн зургаа дэлгэлээ
Image
С.Содонгоо: Би эмээдээ 150 наслуулдаг тариа зохион бүтээж өгнө
Image
С.Гантогоо Солонгос улс руу буцлаа
Image
Э.Энхмөнх: Бокс, жудо шиг медаль авахад нь төрөөс дэмжээд өгдөг бол зүгээр
Image
Солонгос улсын засгийн газраас ард иргэдээ секс ихээр хийхийг уриалжээ
Image
“Real estate 2017” форум өнөөдөр болно
Image
Т.Бархүүгийн хоёр охин аавыгаа ингэж дэмжижээ
Image
Өнөөдөр болох үйл явдал
Image
НӨАТ-ын баримт бүртгүүлэхэд өөрчлөлт орлоо
Image
ХАЛУУН ТОГООНД ЧАНАГДАЖ БАЙСАН ХАВЧ АМЬД ҮЛДЭХИЙН ТУЛД МӨЧӨӨ ӨӨРӨӨ ТАСДЖЭЭ
Image
Ц.Батням: “Ээж намайг тэнгэрээс харж байгаа
Image
Мобиком датагаараа хэрэглэгчээ хохироосоор...
Image
Монголд хамгийн өндөр цалинтай хүмүүс ПРОГРАММ хангамжийн мэргэжилтэн
Image
Эмч Б.Энхзаяа: Харшил нь удамшдаг өвчин
Image
Янжаа бүсгүй Солонгос кинонд тогложээ
Image
Эмэгтэйчүүдийн эмч: Сарын тэмдэг ирсэн үед дараах 5 зүйлсийг хэзээ ч хийж болохгүй учир нь маш биед муу үр дагавартай
Image
О.Ширмээ: Би гарыг нь цайлгасаан, харин тэр хүн миний сэтгэлийн харыг цайлгасан.
Image
“Улаанбаатар их дэлгүүр” иргэдийн эрхийг зөрчиж байна
Image
АН2 онгоц осолдлоо
Image
Гаалийн газраас нээлттэй хаалганы өдөр зохион байгуулж байна
Image
Б.Бат-Энэрэл :Отгонтэнгэр хайрхан бид гурав хүнд харагддаггүй станцаар холбогддог
Image
Лүүжин тавиулсан айлаас гарлага байнга гарч, гаслан зовлон ТАСАРДАГГҮЙ
Image
Автобензин, дизелийн түлшний онцгой албан татварыг буурууллаа
Image
ҮНДЭСНИЙ ҮЙЛДВЭРЛЭГЧДЭЭ ТӨРИЙН ХУДАЛДАН АВАЛТААР ДЭМЖИНЭ
Image
Эмэгтэй жүдочдын шинэчилсэн чансаагаар Д.Сумъяа хамгийн өндөр оноог авчээ
Image
Хүүхэд хулгайлахыг ахин завдсан байна
Image
83 НАСТАЙ БУУРАЛ ЗАХИРЛЫН ХАМТ ОЛОН УЛСЫН АВАРГА БОЛЛОО
Image
Бариач тарвага
Image
ТУУШТАЙ, ЭВ НЭГДЭЛТЭЙ ХАМТЫН АЖИЛЛАГААГАА ДЭЛХИЙД ХАРУУЛАХЫГ ХҮСЧ БАЙНА
Image
Bank of China Монголд орж ирвэл...
Image
БӨХӨН ГӨРӨӨСНИЙ ТОО ТОЛГОЙ 40 ХУВИАР БУУРЧЭЭ
Image
Бархасбадийн дагуулаас ус илрүүлжээ
Image
Автомашингүй өдөр хүүхэд, залуус зам дээр эрх чөлөөтэй зугаалав
Image
Мэндчилгээ
Image
АЛС ДОРНОДЫН НҮҮРСНИЙ СТРАТЕГИ БА МОНГОЛ
Image
Ч.Рустамова: Туркменистанаас Монголд БАЙГАЛИЙН ХИЙ нийлүүлэх мөн МАХ авах боломжтой
Image
Өрөнд дарлуулсан өрхүүд
Image
ШИНЖЛЭХ УХААНД ТАЙЛБАРЛАЖ ЧАДААГҮЙ БАЙГАЛИЙН СОНИН ҮЗЭГДЛҮҮД
Image
ЗАСГИЙН ГАЗРЫН ХУРАЛДААНТАЙ
Image
Хотын даргын бэлгийг уламжиллаа
Image
ТӨРИЙН БАНК ХЭНТИЙ АЙМГИЙН ЧИНГИС ХОТОД ХАРИЛЦАГЧИЙН ӨДӨРЛӨГӨӨ ЗОХИОН БАЙГУУЛЛАА
Image
РЕКЛАМНЫ САМБАРУУДЫГ ЦЭГЦЭЛНЭ
Image
Эрчүүд эхнэрээ хуурдаг боловч салдаггүйн 5 шалтгаан
Image
Ор хөнжлийн ажилдаа сайн залууг гаднаас нь хараад хэрхэн мэдэх вэ?
Image
ЧУУЛГАНААР ИРЭХ ОНД ЭДИЙН ЗАСАГ, НИЙГМИЙГ ХӨГЖҮҮЛЭХ ҮНДСЭН ЧИГЛЭЛИЙГ ХЭЛЭЛЦЭНЭ
Image
KAL-ийн бүтэлгүйтэл ба Цэцийн дарга Д.Одбаярын хөл хорио
Image
Ойрын өдрүүдийн цаг агаар
Image
Цагдаагийн хурандаа Ж.Амгалан жагсагч Б.Цэгмэдийг заналхийлжээ
Image
Эр хүний хайрыг үгүй хийдэг эмэгтэйчүүдийн 3 том алдаа
Image
Image

Шашин, төрийн түшээдийн өлмий бат, мэлмий тунгалаг байж, түмний төлөө ажиллахыг сануулж Бат-Оршил өргөлөө

“Даншиг наадам-Хүрээ цам 2017” шашин, соёлын наадам үргэлжилж байна. Энэхүү наадмын хүрээнд Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгийн гадна талбайд “Дэлхийн өв-Монгол соёл” үзэсгэлэн нээлтээ хийсэн юм.

Үзэсгэлэнд Монгол Улсаас ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвд бүртгүүлсэн урлаг, соёлын бүтээлүүдийг танилцуулж байв. Үүнд, морин хуур, уртын дуу, цуур хөгжим, монгол ардын бүжиг, лимбэний битүү амьсгаа, уран бичлэг, монгол тууль, ингэнд ботго авахуулах зан үйл, монгол баяр наадам, шувуучлахуй, шагайн харваа, монгол гэр гэсэн Монгол үндэстний 13 соёлын үнэт өвийн зураг, англи, монгол тайлбар зэргийг дэлгэжээ.

Эдгээр үнэт соёлын өвийг баталгаажуулж, дэлхийн өвд бүртгүүлсэн баримт бичгийн хамт Даншиг наадамд хүрэлцэн ирсэн хүмүүст сонирхуулж байлаа.Үүний зэрэгцээ Даншиг наадмын үеэр Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгийн гадна талбайг тойроод наадамчин олон болон жуулчдаа баясгасан хөгжөөнт тоглоом болж байсан бол нүд хужирласан үндэсний дээл, хувцас малгай, арьс ширэн урлал, эсгий урлал зэрэг үзэсгэлэн, худалдаа болж байна.

Энэ үеэр зарим хүмүүсээс Бат-Оршил хэмээх Даншиг наадмын талаархи сэтгэгдлийг нь асуусан юм.

МБШТ-ийн Гандантэгчилэн хийдийн Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах албаны дарга Ж.Одгарьд:

-Даншиг наадам бол Өндөр гэгээн Занабазарыг ширээнд өргөмжилсөн үеэс эхэлсэн түүхтэй гэдэг. Өнөөдрийн болж буй Даншиг наадам өмнөх үе үеийнхээс ямар онцлогтой болж байна вэ?

Тэгэлгүй яахав. Монголчууд бид 1600 оны тэртээ 15-16-р зууны үед буддын шашныг төрийн шашин болгож, шашны тэргүүнийг өргөмжилсөн түүхэн үйл явдал болсон. Энэ бол 1639 онд Өвөрхангай аймгийн Ширээт Цагаан нуур гэдэг газарт Түшээт хан Гомбодоржийн хүү Занабазарыг Өндөр гэгээн хийгээд шашны тэргүүнээр өргөмжилсөн.

Тухайн цаг үед хүрээ хийд байгуулж, халхын их гурван хаан, хошуу ноёдууд цугларч, энэхүү Даншиг чуулганыг хийж ёслол төгөлдөр анх тэмдэглэсэн байдаг. Энэ цаг үеэс эхэлж одоогийн Гандантэгчилэн хийд, хүрээ үүссэн түүхтэй. Харин 1937 он хүртэл Монгол нутагт 100 гаруй сүм хийдүүд үүссэн байдаг.

Ер нь Даншиг гэх үг нь Бат-Оршил гэдэг утгатай. Тухайн он жилүүдэд Богдын шашны бариач, төр нийгмийн зүтгэлтэн, төрийн түшээдийн өлмий бат, мэлмий тунгалаг байж, төр түмний ажил үйлсийг дэлгэр сайхан зохиож, амьтны тусын тулд өнө удаан хийж, ном сургаалаа айлдахад зориулан, дахин сануулж Бат-Оршил өргөдөг ёс уламжлал гарсан юм.

Богд хаан 1924 онд таалал төгссөн. Энэ цаг үеэс хойш Даншиг буюу Бат-Оршил өргөх ёс Богд хаанаас бусад тамгатай, тамгагүй хутагтууд, хүрээний Хан Номон хаан тэргүүтнүүдэд Бат-Оршилыг өргөдөг байсан. Өнөөдөр ч гэсэн Даншиг наадмын үеэр Монголын Гандантэгчилэн хийд, Монголын өнцөг булан бүрийн сүм хийдэд дээд лам, хувилгаан, хутагтууд залрах үед Бат-Оршил өргөж байна.

Гандантэгчилэнгийн дэргэд байдаг Жомон Дагдан Чойдог хийдийн эмэгтэй шавь:

Би гуравдугаар эмнэлэгт төрөхийн тасагт эмчээр ажиллаж байсан. Хар багаасаа бурханы шашинд элэгтэй, өвөг дээдсийн бурханы ном уншиж байгааг харж өссөн.

Дээрхийн гэгээн Далай багш 2006 онд Монголд морилоод, Дамбийжанцангийн их ван, Цагаан дарь эхийн авшиг зэрэг дээдийн номын хур буулгахад би очиж үзсэн. Далай багшийн бурханы шашин ийм агуу сайхан адислалтай, хамаг амьтныг мунхагаас салгасан сургаал номлолыг нь сонсоод биширсэн. Ингээд ажлаасаа гарч, бурханы шашин руу гүн орж судалж, хийдэд ном хуралд суун, дээдийн номонд онолын талаас нь сонсож, дараа нь бурхадын авшиг ван авах зан үйлд суралцаж, одоог хүртэл Зод, Дагинас, Лүүжингийн ном уншаад явж байна.

Харин Даншиг наадам, Хүрээ цамын тухай би сайн ойлголттой болсон учир нь Японы бурханы шашинтан, хүрээ цам судалдаг дэлхийд алдартай судлаачийн бичсэн номыг Интерномын сангаас авч уншиж байсан. Тэр номонд Даншиг наадам болон Хүрээ цам бол их гайхамшигтай. Энэхүү бурхадын зан үйл нь тухайн улс орон, их гүрний засал, эх орон, ард түмнээ хамгаалж, хүмүүсийг айдас хүйдсээс сэтгэлийг нь чөлөөлдөг юм гэж бичсэн байсан.

Дээр үед Майдар эргэх, Хүрээ цам болон өөр нэршилтэй цамын зан үйл хийдэг байсан. Ингэж цамуудын зан үйлийн үеэр олон түмэн цугларч, бие биенийхээ амар мэндийг асууцгаадаг, малчид оторлон тал талаасаа нүүн ирж, найрсаг сайхан уулзаж, эрүүл энх байхыг хүсдэг уламжлалтай. Харин одоо Даншиг наадмыг улсын их наадам, эх үрсийн баяр шиг өндөр ач холбогдол өгч байгаа юм билээ.

Даншиг наадмаар бүх бурхадыг урин залж, ямандаг тэргүүтэй арван сахиусыг лам нар дуудан, шашны баг бүтээлээ хийж, тарнийг нь 100-аас дээш тоолж уншдаг зан үйл хийж байна. Би маш өндөр сэтгэгдэлтэй байна. Дээд бурхадад залбирч хамаг бүхнээ даатгаж байгаа юм.

Испани Улсын Олон нийтийн институтийн философийн багш, жуулчин:

-Монголын олон зуун жилийн түүхтэй Даншиг наадам болж байна. Та Бат-Оршил хэмээх наадмыг үзээд ямар сэтгэгдэлтэй байна вэ?

-Монголын Улсын их наадам болон Даншиг наадмын талаар Испанид байхдаа урьдчлаад сонсож, судалж мэдсэн байсан. Холоос мэдээлэл авах өөр. Яг дэргэд нь бодитой үзэх бас өөр санагддаг. Энэ наадам шинэ соргог, их сайхан юм байна. Үндэсний бөх болон буддын шашны зан үйлийг бид шинээр хүлээж авлаа. Их баяртай байна.

Сурвалжилсан Б.Баярмаа

 

 

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6