Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
“Эрдэнэс МГЛ”-д “Багануур”-ийг шилжүүлэх бүртгэлийг хийж дууслаа
Image
Монгол Улс, Бүгд Найрамдах Энэтхэг улс хоорондын Стратегийн түншлэлийг улам бэхжүүлэх тухай дараах хамтарсан мэдэгдлийг гаргаж байна
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын Төрийн айлчлалын хүрээнд зарим баримт бичигт гарын үсэг зурлаа
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга, Бүгд Найрамдах Энэтхэг улсын Ерөнхийлөгч Рам Натх Ковинд нар уулзлаа
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Монгол, Энэтхэгийн бизнес уулзалтад оролцож, үг хэлэв
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга, Бүгд Найрамдах Энэтхэг улсын Ерөнхий сайд Нарендра Моди нар уулзлаа
Image
Ард нийтийн санал асуулга явуулах, Монгол Улсын Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн эхийг батлах тухай Улсын Их Хурлын 73 дугаар тогтоолд хориг тавилаа
Image
Г.Батбаатар АШУҮИС-ын захирлын ажлыг эргүүлэн авахаар мөнгө цацаж эхлэв үү?
Image
Г.Батбаатар гэгч Анагаахын сургуулийн ажлыг хийлгэхгүй нь ээ
Image
МАЛ ТӨХӨӨРӨХ ГАЗАР, МАХ БОЛОВСРУУЛАХ ҮЙЛДВЭРҮҮДЭД ЗӨРЧЛИЙН ХЭРЭГ НЭЭЖЭЭ
Image
С.АМАРСАЙХАН: НИЙТИЙН ТЭЭВРИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТЫГ САЙЖРУУЛ
Image
ДАШТ: С.БАТЦЭЦЭГ, Т.ТУЛГА НАР ОЛИМПЫН ЭРХТЭЙ БОЛЛОО
Image
ӨМНӨГОВЬ АЙМГИЙН МАЛЧИД БОД МАЛАНД ЦАЦРУУЛАГЧ ЗҮҮХ АЯНЫГ ЭХЛҮҮЛЖЭЭ
Image
СОНСГОЛОНГИЙН ХУУЧИН ГҮҮРИЙН ХӨДӨЛГӨӨНИЙГ НЭЭЛЭЭ
Image
ЦЭЦ ҮНДСЭН ХУУЛЬ ЗӨРЧӨӨГҮЙ ГЭСЭН ШИЙДВЭР ГАРГАЛАА
Image
ГОВЬД БУЛГИЙН УНДАРГЫГ СЭРГЭЭЖ БАЙНА
Image
ЗАМ ТЭЭВРИЙН ОСЛООР АМЬ НАСАА АЛДСАН ТОХИОЛДЛЫН 18 ХУВИЙГ МОТОЦИКЛИЙН ОСОЛ ЭЗЭЛЖ БАЙНА
Image
ЭЕРЭГ, ЭРТЭЧ, ЭРҮҮЛ МОНГОЛЫН ТӨЛӨӨ УРИАН ДОР ЗАЛУУС НЭГДЛЭЭ
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Х.БАТТУЛГА РАЖ ГАТ ЦОГЦОЛБОРТ ЦЭЦЭГ ӨРГӨЖ, ХҮНДЭТГЭЛ ҮЗҮҮЛЛЭЭ
Image
СУРГУУЛЬ, ЦЭЦЭРЛЭГ, ЭМНЭЛГИЙН ГАЗРААС ХЭСЭГЧЛЭН ИРГЭН, АЖ АХУЙН НЭГЖИД ШИЛЖҮҮЛЖЭЭ
Image
НИЙСЛЭЛИЙН 169 ХОРООНД АЖИЛЛАХ “СОЁЛЫН ЭЛЧ” НАРЫГ БҮРТГЭЖ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
ШИНЭ УРГАЦЫН ЖИМС, ХҮНСНИЙ НОГООНД НЯН СУДЛАЛ, ЦАЦРАГЫН ТАНДАЛТ СУДАЛГАА ХИЙГДЭЖ БАЙНА
Image
О.БАТНАСАН ГИШҮҮНИЙ “ДАРУУХАН” ХОМ
Image
ОУХМ Б.ШООВДОР ДЭЛХИЙН АВАРГЫН ХОШОЙ ХҮРЭЛ МЕДАЛЬТАН БОЛЛОО
Image
Л.БОЛД: ТӨРИЙН НУУЦ ЗАДЛАЯ
Image
ДУУЧИН Б.АМАРХҮҮ ХАР ТАМХИ ХЭРЭГЛЭЖ БАЙГААД БАРИГДЖЭЭ
Image
ЕРӨӨ СУМЫН ЗАСАГ ДАРГА М.ГАНБААТАРЫГ АЛБАДАН СААТУУЛЖЭЭ
Image
НИЙСЛЭЛИЙН ТОХИЖИЛТ, ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ КОМПАНИУДЫН УР ЧАДВАРЫН ТЭМЦЭЭН БОЛНО
Image
МАЛ АЖ АХУЙ ЭРХЛЭХИЙГ ХОРИГЛОСОН БҮСЭЭС 10 ӨРХИЙН НИЙТ 101 ТОЛГОЙ МАЛЫГ ГАРГАВ
Image
‘’УС-АМИН-ЭРДЭНЭ’’ ГАР ЗУРГИЙН УРАЛДААНД ИДЭВХТЭЙ ОРОЛЦОНО УУ
Image
УБТЗ ХӨДӨЛГӨӨНТ ЭМНЭЛЭГ АЯЛУУЛЖ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
Б.МАРАЛ: БАЛЕТАД ӨРСӨЛДӨХӨӨС ИЛҮҮ ӨӨРТЭЙГӨӨ ТЭМЦЭХ НЬ ЧУХАЛ
Image
Р.БОЛОРМАА: ЧАНАРГҮЙ ЗАМ БАРЬДАГ КОМПАНИУДАД ЭРХ ОЛГОСОН ХҮМҮҮСТ ХАРИУЦЛАГА ТООЦЪЁ
Image
ЕРӨНХИЙ САЙДЫН ЭРХ МЭДЛИЙГ ХУМЬСАН ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ӨӨРЧЛӨЛТ
Image
АНУ ХЯТАДЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧИД ХУДАЛДААНЫ ДАЙНЫГ ЗОГСООХ ГАРЦ ЭРЭЛХИЙЛЖ ДАХИН УУЛЗЖЭЭ
Image
Б.МӨНХБААТАР: АЖЛАА БҮРЭН ГҮЙЦЭТГЭЖ ЧАДАХГҮЙ БОЛ “ХАР ЖАГСААЛТ”-Д ОРУУЛЖ, ХАРИУЦЛАГА ТООЦОХ АРГА ХЭМЖЭЭ АВНА
Image
ӨНӨӨДӨР БОЛОХ ҮЙЛ ЯВДЛУУД
Image
МАРГААШ ҮХЦ-ИЙН ДУНД СУУДЛЫН ХУРАЛДААН БОЛНО
Image
СҮХБААТАР АЙМГИЙН ЦАГДААГИЙН АЛБА ХААГЧИД ЗЭРЭГ ХУРИМЛАЛАА
Image
"НАМУУН" ХҮҮХДИЙН САНГААС 14 АЙМАГ, ЗУРГААН ДҮҮРГИЙН ӨРХИЙН ЭМНЭЛЭГТ 20 МАШИН БЭЛЭГЛЭЛЭЭ
Image
Ж.БАТЗАНДАН: ШИНЭ НАМ УИХ ТАРАХЫГ ДЭМЖИЖ БАЙНА
Image
Б.ЖАРГАЛСАЙХАН: МАН-ЫН ГЕНСЕК ГЭЭД ШАЗРУУН БАЦААН ХЭН БИЛЭЭ? ТЭРЭНД ХЭЛЬЕ
Image
УЛААН ШОРООН ДЭЭР БОСГОСОН УЛААНЦАВ ХОТ
Image
ТАНИЛЦ: ТУСГАЙ ХАМГААЛАЛТАД ОРОХ ЕСӨН ГАЗАР
Image
У.ХҮРЭЛСҮХИЙН ДӨВЧИГНӨЛ ХЭТЭРЧ ДУУРЬ, ДРАМЫН ТЕАТР, ТӨВ НОМЫН САНГИЙН БАРИЛГУУДЫГ НУРААНА ГЭВ
Image
5 БУУДЛААС 7 БУУДАЛ ХҮРТЭЛХ АВТО ЗАМЫН ХӨДӨЛГӨӨНИЙГ МАРГААШААС ЭХЛЭН 2 ХОНОГ ХААНА
Image
ЭВХЭГДДЭГ ''SAMSUNG GALAXY'' 4856 АМ.ДОЛЛАРТ ХҮРЭВ
Image
ТА ӨДӨРТ 10000 АЛХААРАЙ
Image
“ЭРДЭНЭС-ТАВАНТОЛГОЙ” ХК ISO СТАНДАРТУУДЫН БАТАЛГААЖУУЛАЛТЫН ГЭРЧИЛГЭЭГЭЭ ГАРДАН АВЛАА
Image
МОНГОЛЧУУДЫН АМЖИЛТ БУУРСААР...
Image
Бусдаас нууц ганцаараа үзэх 10 кино
Image
“Оюутолгой” компанийн ТУЗ-ийн гишүүдийг томилжээ
Image
Иргэдээс ирүүлсэн мэдээллийн дагуу жолооч нарт хариуцлага тооцож эхэллээ
Image
Э.Бат-Үүл: С.Зоригийн үхэлд намайг сэжиглэж байна
Image
Төрийн банкны орлогч захирал Т.Дорждэрэм А.Шоовдорын хувь заяаг давтаж мэдэх нь
Image
Онлайнаар кино ҮНЭГҮЙ, ШУУД үзэх боломжтой 10 гадаад сайт
Image
Ямар ордны бүсгүйчүүд, сайн эхнэр болдог вэ?
Image
О.В.Белозёров Монголд ирлээ
Image
Өнөөдөр дөрвөн дүүрэгт цахилгаан түр хязгаарлана
Image
Д.Төрбат: Мэдээллийн санд орсон мэдээллийг засах боломжгүй
Image
Аймшигт могойг барьжээ
Image
Долоон бурханд хүслээ буруу шивнэж болдоггүй
Image
Бэр эгчээ гэж мөрөөдлийн бүсгүй байх юмдаа…
Image
Хамгийн ядуу бөгөөд өртэй одууд
Image
Эмчилгээ хийлгэхэд таниас гарсан зардлыг эргүүлэн авах боломжтой
Image
Чимээгүйхэн хуримласан драмын театрын үзэсгэлэн гоо
Image
Эротик өгүүллэг : Эгчийнхээ нөхөрт охин биеэ өгсөн бүсгүй +18
Image
Хүүгийн амийг хөнөөх захиалга өгсөн С гэгч хэн бэ?
Image
40-50 насанд явагдах физиологийн өөрчлөлт
Image
Сэтгүүлч Х.Уламбаяр эмэгтэй гишүүдэд зөвлөгөө өгч, галбиртаа анхаарахыг сануулав
Image
Монголчуудын шинэ “идэш”
Image
Өсвөр насны монгол охидын фэйсбүүк дэх хэт задгайрал
Image
Манай сайд, дарга нарын эхнэрүүд 14 ам.долларын цүнх барьдаг Xо хатагтайгаас суралцах зүйл их байна
Image
ӨВӨР МОНГОЛ ЭМЧ “МАСК” –Н ЖҮЖИГЧИДЭД ИЙНХҮҮ ХЭЛЖ ХЭЛГҮЙ БОЛГОЖЭЭ
Image
С.ЖАВХЛАНГИЙН ЭХНЭР: ЭРДЭНЭЧИМЭГИЙН ХЭЛСЭН ҮГ ХҮҮХНҮҮДИЙН ШЭЭСИЙГ НЬ ГОЙЖУУЛАХ ДӨХЖЭЭ
Image
Монголын халуухан охид
Image
Э.Бат-Үүлийн баг гэр хорооллын дахин төлөвлөлт нэрээр 104,0 тэрбум төгрөгийг үр ашиггүй зарцуулжээ
Image
ДИСНЕЙН ХҮҮХЭЛДЭЙН КИНОНУУДАД НУУГДСАН +18 ҮЗЭГДЛҮҮД
Image
Нууж үзэх эротик зурагнууд +18
Image
АГЛУУД ГОМДСОН ОНОН АГЛУУГ Х-ТҮЦЭЭС ГАРСАН ШАЛТГААНЫГ САЯ НЭГ АМ НЭЭЛЭЭ
Image
АЙМГИЙН ИТХ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНДАА MNS ISO 9001:2016 СТАНДАРТ НЭВТРҮҮЛНЭ
Image
Замын- Үүд суманд 15 МВт-ийн нарны цахилгаан станц ашиглалтад орлоо
Image
6500 дүрвэгсдийг аварчээ
Image
Фэйсбүүк хуудсанд зөвшөөрөлгүй нэвтэрч буй нэгнийг хэрхэн мэдэж, зогсоох вэ
Image
БОЛОВСРОЛЫН САНГИЙН ЗЭЭЛЭЭ ТӨЛӨӨГҮЙ 179 ХҮН БАЙНА
Image
ОЛОН НИЙТИЙН ЦАГДАА АЖИЛЛАЖ БАЙНА
Image
Монголчуудын медиа хэрэглээний судалгаа
Image
Их аварга Д.Дагвадорж, Олимпийн аварга Н.Түвшинбаяр нар Монгол тулгатны бөхийн их наадам зохион байгуулна
Image
Хэрэглээний халуун усны хязгаарлалт хийгдэх газрууд Хадгалаад аваарай
Image
Жүжигчин Амараагийн гэргий шинэхэн үрийнхээ зургийг дэлгэлээ
Image
Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж ХСИС-ийн үйл ажиллагаатай танилцана
Image
Брэд Питийн гэр бүлийн бусдаас нууцлахыг хичээдэг зүйлс
Image
аралимпийн хүрэл медальт тамирчид эх орондоо ирлээ
Image
ӨНӨӨДӨР БОЛОХ ҮЙЛ ЯВДЛЫН ТОЙМ
Image
Малчдад туслах 1000 төгрөгний аянд нэгдэхийг уриалж байна
Image
Хятадын залуу сайхан бүсгүйчүүд цаазлуулахын өмнөхөн
Image
Эхний 9 сарын байдлаар 9 хүүхэд түлэгдэж нас барсан байна
Image
Г.Амартүвшин Шаркийн оймс нь ч гоё, сорви нь ч гоё...
Image
Ерөнхий сайд эдийн засгаа эрүүлжүүлэх эмчилгээ хийнэ гэлээ
Image
Худалдаа, үйлчилгээний зөвшөөрлийг ажлын хэсэг олгоно
Image
НҮҮДЛИЙН МАЛ АЖ АХУЙГ ТОГТВОРТОЙ ХӨГЖҮҮЛЭХ ТАЛААР ОЛОН УЛСЫН ТӨЛӨӨЛӨЛ МОНГОЛД ЧУУЛЖ БАЙНА
Image
Оноосон тавилан
Image
Ж.МӨНХБАТ: ЗАСГИЙН ГАЗАР Ч ОГЦОРЪЁ, УИХ Ч ТАРЪЯ
Image
МАЛЫНХАА ТООНД БИШ ЧАНАРТ АНХААРАХЫГ САНУУЛАВ
Image
А.Эрдэнэцэцэг – Өхөөрдөм чоно “Авьяаслаг Монголчууд 2016”
Image
Бэлгийн замаар дамжих халдварын өнөөгийн байдлыг хэлэлцэв
Image
Селена, The Weeknd нарын хамтдаа ирсэн анхны улаан хивсний ёслол
Image
ХЯТАД УЛСЫН ДАЛАЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН БОДЛОГЫН ТАЛААР СУДЛААЧИД САНАЛ СОЛИЛЦОВ
Image
Эрэгтэйчүүдийн “нандин шүтээн” нь түрүү булчирхай
Image
ОЮУТНУУД ХҮҮГҮЙ, БАРЬЦААГҮЙ СУРГАЛТЫН ЗЭЭЛ АВАХ БОЛОМЖТОЙ БОЛЛОО
Image
Image

А.Эрдэнэ-Очир: Өвөл, хаврын хахир хатууг ажрахааргүй насан дээрээ явна даа, би

Шатаж байгаа юм шиг давхидаг

Гал шарга морьтой юм би

Шаналж байгаа юм шиг харагддаг

Далд хийморьтой юм би

Цэх зогсон буудуулавч сум хүрэхгүй

Цээжний алсад эх орон минь бий... хэмээн тэрбээр ердөө 21 настайдаа бичиж байв. Төдий насан дээрээ өөрийгөө олж, амьдралыг таньж, эх орноо хайрлахын уг чанарыг мэдэрсэн хүн хэр олон бол.

Баяр наадмын босгон дээр Соёлын гавьяат зүтгэлтэн хэмээх эрхэм хүндтэй цол хүртсэн яруу найрагч Арлааны Эрдэнэ-Очиртой ярилцлаа.

-Соёлын гавьяат зүтгэлтэн болсонд тань юуны өмнө баяр хүргэе. Зарим хүн шагнал авахаараа “Надад илүү ихийг хийж бүтээх урам, ташуур өглөө” гэдэг. Зарим нь “Хийсэн бүтээснийг минь төр үнэллээ” гэдэг. Таны хувьд юу гэж бодогдож байх юм.

-Би ер нь гавьяа шагнал бодож яваагүй хүн дээ. Хаанаас, яаж тодорхойлдгийг нь ч мэдэхгүй. Тиймээс шагнууллаа гээд айхтар баярлаж, сүйд болсон юм алга. Харин миний өмнөөс маш олон хүн үнэн сэтгэлээсээ баярлаж байгаа нь сайхан санагдсан. Надад баяр хүргэсэн олон түмний хандлагаас баримжаа мэдрэгдэнэ л дээ.

Хүн өөрийнхөө хэм хэмжээг мэдэх, мэдрэх гэж айхтар юм байна шүү. Тийм ч учраас миний уран бүтээл уншигчдад тодорхой хэмжээгээр хүрсэн болоод үнэлэмж нь эргээд надад ирлээ гэж бодож байна. Өнгөрсөн он жилүүдэд би зүгээр суугаагүй.

Орчлон ертөнцийн гоо сайхан, амьдралын мөн чанарын тухай бодож эргэцүүлээгүй, уран бүтээлийн эрэлд гараагүй цаг мөч ховор. Оноогдсон хувь тавилангаараа, сэтгэлийн дуудлагаараа л амьдарч, туурвиж явна.

-“Монголын орчин цагийн уянгын яруу найргийн том төлөөлөл төрдөө үнэлүүллээ” гээд олон түмэн их баярлаж байсан. Нутагтаа наадамлаад ирсэн гэсэн. Нутаг усныхан, ээж, эгч, дүү нар тань их баяртай байгаа нь дамжиггүй.

-Тэгэлгүй яах вэ. Ээж минь аймгийн төвд ирчихсэн, эгч, дүү нар, нутгийн ахан дүүс Ноён хутагтын музейд намайг угтаж авсан.

Шөнөдөө Улаанбадрах сум руугаа явж, угаасан уснаасаа амсаад, орчлонд намайг боож авсан ээжтэйгээ уулзлаа. Олон сайхан хүүхдийг эх барьсан ачит ээж минь их баяртай байна билээ. Намайг уралдааны морь унаж эхэлж байх үед миний аав хүйн ээжид минь аваачиж танилцуулснаас хойш өнөө хүртэл байнга холбоотой явдаг.

Би наадам үзэх их дуртай. Даанч сүүлийн үед манайхан олигтой ч наадаж чадахаа байж. Бүх зүйл нь тавилттай, урьдаас төлөвлөгдсөн, зохиомол болоод байгаа учраас тэгтлээ сонирхохоо больсон.

“Урьдаас төлөвлөөгүй, гэнэтийн зүйл хамгийн сайхан. Шагнал ч тэр” хэмээгээд тэр өөдөөс ёжтой инээмсэглэв. Долдугаар сарын 7-ны орой Монголын радиод наадмын нэвтрүүлгээ бичээд сууж байхад нь Ерөнхийлөгчийн Тамгын газраас түүн рүү утасдаж, шагналын тухай дуулгажээ.

Гэнэтийн, тулгуу баярт мэдээг дуулаад маргааш нь “Мишээл экспо” төвөөр өдөржин явж байж тэр бор шаргал дээлийг олж өмссөн гэнэ. Ээж нь уран гартай үйлчин учраас А.Эрдэнэ-Очир ах энэ яваа насандаа өөр хүний хийсэн дээл өмсөж үзээгүй аж. Тиймээс бусдын хийсэн дээлний эсгүүр, хийцээс эхлээд товч, шилбэний урт, богино нь хүртэл сэтгэлд нь нийцэхгүй байснаас тэгж “үйлээ үзсэн” хэрэг.

-Та нэг жил хөдөө очиж, малыг нь хариулаад, ээжийгээ наадам үзүүлсэн гэдэг байх аа?

-Ээжийгээ наадам үзүүлчих юм сан гэж олон жилийн өмнөөс боддог байв. Тэгээд нэг жил бодсоноо хэрэгжүүлэх гэтэл ээж явахгүй гээд нэлээд юм болсон. Би эндээс наадмын дээлийг нь хүртэл хийлгээд оччихсон байдаг, ээж “Аймгийн наадамд миний хүүг урьсан байж таарна. Чи өөрөө яв” гээд болдоггүй. Тэгсэн хоёр хайдаг ингэндээ санаа зовсон юм билээ. Эх амьтны зовлон нэг хойно “Намайг явчихаар хоёр ингэний минь дэлэнг хэн суллах билээ” гэхэд нь л бид санаа авч, миний дараагийн дүү очиж надтай хамт хэд хоног гэр сахьсан.

-Уянгын яруу найргийг шимтэн, сэтгэл нь хөдөлдөг, бодрол ухаарал авдаг хүн цөөрсөн юм уу даа гэж анзаарагддаг. Яруу найргийн үүрэг гэж байдаг бол таныхаар өнөө цагт тэр нь юу вэ?

-Хүмүүсийн сэтгэл их сонин болчихоод байгаа юм аа. Нэлээд хэдэн жилийн өмнө би “Хүн чанарын сэрүүн улирал одоо эхэлж байгаа юм биш үү” гэж хэлж байсан удаатай. Тэр хүйтэн салхи одоо улам ширүүсээд байх шиг. Хүмүүс юманд чин сэтгэлээсээ хандахаа байчихаж. Ер нь хүн аливаад сэтгэлээсээ хандахаа байгаад ирэхээр барагтай юмыг олж харахгүй, мэдрэхгүй болдог юм байна.

Хүний хамгийн үнэтэй чанар бол сэтгэл гэж би боддог. Сэтгэлгээний ураар юуг ч бүтээж болно, гэхдээ сэтгэлгүй бол тэр нь хэврэг бөгөөд үнэ цэнэгүй. Дэлхийн сонгодог гэгдэх уран зохиол, уран зураг, хөгжим бүгд л сэтгэл гэж гайхамшигтай зүйл дотор нь байсан учраас өнөө хүртэл үнэ цэнэтэй, хүн төрөлхтний оюун санааг хөтөлж явна. Энэ залгамж тасрах вий гэж их эмзэглэх юм.

Үр хойчийнхоо ирээдүйд л хамгийн их санаа зовж сууна. Сүүлийн үед олон нийтийн сүлжээ гэх мэтээс хүүхдүүдийн ааш авир, байгаа байдлыг анзаарахад эмзэглэмээр зүйл их байх юм. Шүлэг унш гэж учиргүй шахах нь юу юм, гэхдээ нийгэмд эерэг зөв хандлага төлөвшүүлэхэд анхаармаар санагддаг.

Утга зохиол, яруу найрагт ч уран бүтээлчдийн сэтгэл дутагдах болсон юм уу даа гэж анзаардаг. Нэг ном гаргахаараа, эсвэл хүн жаахан урам өгөөд хэдэн үг хэлчихээр, эс бөгөөс Зохиолчдын эвлэлд элсээд, жижиг шагнал авахаараа танигдахаа байдаг залуу олширч. Яваандаа тэд бүр юунд ч дийлдэхээ байх шинжтэй юм.

Одоогийн хүмүүс ямар мэдрэмжгүй болчихсон юм бэ гэж өмнөөс нь харамсал төрдөг. Би хэрэндээ л шооч хүн. Шоолоод, егөөдөөд, ёгтлоод байхад огт анзаарч мэдрэхгүй юм. Ямар сайндаа л хоёр хоногийн өмнө би нутгийнхаа альбомыг үзээд, хэдэн тэмээний зураг байхаар нь “Хүүе, миний таньдаг хүмүүстэй ямар төстэй юм. Энэ тэмээ хүнээр бол яг тэр шүү” гээд ганцаараа инээж суулаа. Шоолох юм олдохгүй, шоолоод ч мэдрэхгүй, урамгүй байгаад байхаар нь тэмээ хүртэл “барьж авах” вэ дээ (инээв).

-Анх шүлэг бичиж эхэлсэн үеэсээ өнөө хүртэл та зөөлөн, уянгын өнгө аястай бүтээлүүд туурвисан. Төрөлх өгөгдөл, өөрийн зөн мэдрэмжээс хазайлгүй, нэг чиг шугамаар явахдаа та хүнд хэрэгтэй зүйл хийж байгаа гэдэгтээ итгэлтэй байсан уу?

-Хүнд, эсвэл өөртөө хэрэгтэй зүйл хийж байна уу гэж үнэндээ бодож явсангүй. Гэхдээ зайлшгүй хийх ёстой юмаа хийж байна гэж бодож ирсэн. Хувирах бол их амархан. Янз бүрийн арга барил, төрөл, урсгал чиглэлээр бүтээл хийж болно л доо. Гэхдээ тэр бол миний юм биш. Өөрийнхөө наадам дээр хүний дээлээр гангарч яваагаас өөрцгүй, зохимжгүй.

Урьд нь миний олж харсан, бодож эргэцүүлсэн зүйлүүд он жил өнгөрөх тусам өөрчлөгдөж, орхигдох нь бий. Тэрийгээ ахиулах тухай л бодохоос бус өөрийнхөө хийж байсан бүхнийг нураачихаад шинээр эхэлнэ гэж байхгүй. Жишээ нь, би нутагтаа очих тоолондоо гоо сайхныг нь шинээр нээж харж чаддаг. Бидний багад хөдөөгийн хүүхдүүдийг ямарваа нэг гоо сайханд хөтөлдөг зүйл нь үлгэр, үүл, радио гурав байлаа. Говийн хүний зангаар би одоо ч үүлийг их аждаг.

-Шүлэг бичиж байгаа залуусыг та хэрэгтэй зүйл хийж байна гэж боддог уу?

-Хэрэгтэй. Хүнд хэрэггүй байж болох ч өөрсдөд нь хэрэгтэй. Сайн ч, муу ч шүлэг бичиж байгаа хүний дотор ядаж л сэтгэлийн жаахан гэгээ байна гэсэн үг. Бурхны номонд гэгээрэлд хүрэх хамгийн эхний алхам нь бодол санаагаа шүлгээр илэрхийлэх гэж байдаг.

Үнэхээр л тэр хүний дотор ямар нэг эгшиг баясгалан төрж байгаа болоод шүлэг бичиж буй хэрэг шүү дээ.

-“Сумын наадам хэсэж явтал хүүхэд нас дуусаж, аймгийн наадам хэсэж явтал арай залуу нас өнгөрөөд, одоо ч улсын наадам үзэх хугацаа бага үлдсэн байх шүү” гэж та хошигносон. Шүлэг бичээд, наадам хэсээд, эрх дураараа... Ингэхэд та ер нь улсад хэдэн жил ажиллав?

-Эргээд бодоход би ер нь сэтгэлийнхээ эрх зоргыг л дагасан хүн юм. Гэхдээ улсад нэлээд олон жил ажилласаан. Улсын багшийн дээд сургуулийг дундаас нь орхиод, Ноён хутагтын музейг анх байгуулахад манаачаар нь ажиллаж байлаа. МЗЭ-ийн шагналт яруу найрагч Лувсанчүлтэмийн Эрдэнэбат бид хоёр манаач хийдэг.

Хоёулаа үргэлж хамт ээлжинд гарсаар байгаад сүүлдээ хэнийх нь жижүүр гэдгийг ч мэдэхээ байсан (инээв). Улсын үнэт соёлын өв санг харж, хамгаалахаас ажлын гараагаа эхэлсэндээ бэлгэшээдэг. Хутагтынхаа эдэлж хэрэглэж асан зүйлсийг өдөр бүр ойроос харж, сүсэглэн биширч явахад сэтгэлд өег сайхан байсан.

Ноён хутагтын өв дамжсан тахилч, Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Алтангэрэл гэдэг хүн манай хүргэн ах юм. Тусдаа гарахаасаа өмнө манайд амьдарч байв. Хүүхэд ахуй цагт манайд олон бурхан тахил, сэлэм хүртэл байдаг байсан нь хутагтынх гэдгийг хожим мэдсэн.

Түүний дэргэд байхаар цаанаа л нэг тайван амгалан болж, уужуу уясуу бодол эрхгүй асгардаг тухай хэд хэдэн хүнээс сонсож байв. Гэхдээ бүсгүй хүнээс бус, эрчүүдээс энэ үгийг сонссон юм шүү. “Би тийм тийм хүнийг их амгалан тайван гэдгийг мэднэ. Гэхдээ чиний дэргэд тэднийг амгалан гэхэд хэцүү юм” гэж хүмүүс өөрт нь ч бодит жишээ татан хэлдэг гэнэ лээ.

Дорноговь аймгийн орлогч дарга асан, хүүхдийн байгууллагыг нь олон жил удирдсан Баярсайхан хэмээх хуурай ах нь түүнийг байнга “Янзын муу цус шүү” гэдэг байж. Гайхаж явсаар хожим учрыг нь асуухад “Юу хийж буй нь, яах гээд байгаа нь мэдэгддэггүй. Аливаа юманд яарахгүй, тэгсэн атлаа ажил нь нэг мэдэхэд бүтчихдэг, янзын муу цус шүү” гэсэн гэдэг. Хүн сэтгэлээ гэгээн тунгалаг байлгаж чадвал амьдралын их замд тааралдах саад бэрхшээлд аяншиж, түүртэлгүй даван гарч болно гэдгийг Эрдэнэ-Очир найрагч хэлсэн билээ.

-Тан шиг сэтгэлийнхээ эрх зоргоор амьдарч чаддаг хүн тийм ч олон биш. Тийм хүний дэргэд байхад эргэн тойрныхонд нь хэцүү байдаг болов уу?

-(Инээгээд) Мэдэхгүй юм. Гэхдээ миний мэдэрдгээр ямар ч байсан тэдэнд нэг их тээргүй байдаг болов уу. Харамсалтай юм нь гэвэл тэднийхээ хүсэн хүлээж буй зүйлийг би тэр болгон өгч чадахгүй нь хэцүү. Гээд яваандаа бүгд болчихдог юм аа. Намайг угаасаа л ийм хүн гэдгийг мэдэж байгаа учраас бухимдаад юу өөрчлөгдөх вэ дээ.

Ер нь хүний амьдралын бүх зүйл хэмжээтэй гэж боддог. Идэх уух, эдэлж хэрэглэх юм, ирэх буцах хугацаа хүртэл хэмжээтэй. Тиймээс аливаад илүү их шунамхайралгүй, хэмжээндээ тааруулах ёстойг би мэднэ. Одоо харин надад үлдсэн эрх зорго, цаг хугацаа, хэм хэмжээг тааруулж, зөв хуваарилж эдлэхийг хүсдэг. Үр хүүхдүүдийнхээ хувь заяаны өгөгдлөөс урьдчилаад идчихгүй юм сан гэж дотроо бодож явдгийг миний гэр бүл, эргэн тойрныхон үггүйгээр ойлгодог болов уу.

Д.Урианхай ахтай 2009 онд хөдөөгүүр явж байхад “Эмч нар миний махан бодийг төд насална гэж хэлсэн. Тиймээс би үлдсэн хугацаандаа тохируулаад, уран бүтээлийн төлөвлөгөө гаргасан” гэхэд нь эхэндээ гайхаж билээ. Гэтэл хүн үнэхээр л өөртөө хэр таарсан ачаагаа үүрсэн шиг үүрч, хийж бүтээнэ гэж зорьсон зүйлээ амжуулах хэрэгтэй гэдгийг одоо сайн ойлгож байгаа. Багаасаа хурдан морь унасан учраас хэдий хэр ачаатай, ямар хэмжээний зам туулах вэ гэдэг багцаа надад ер нь бий шүү.

-Таны сэтгэлийн байгаль одоо ямар улирал дээрээ явж байгаа бол?

-Улирлаар илэрхийлбэл миний сэтгэлийн байгаль одоо налайсан сайхан намар цаг л юм даа. Өвөл, хаврын хахир хатууд ер ажрахгүй, дараа зуны бороо, ногоотой залгатал өл даахуйц насан дээрээ явна даа, би.

-1990-ээд оныхон уран зохиолын олон урсгал чиглэлээр бичиж, тэр хэрээрээ үзэл бодлоороо ч хуваагдсаныг та хүлээн зөвшөөрөх биз. Энэ нь шинэ үеийнхэнд ч “уламжлагдсан” гэхэд болно.

Гэтэл тантай болохоор бүх үеийнхэн үзэл бодлын зөрчилгүйгээр илэн далангүй, нээлттэй, чин сэтгэлээсээ харилцдаг шиг санагддаг. Яагаад тэр юм бол?

-Үзэл бодол, урсгал чиглэлээрээ хуваагдаад байгаа хүмүүсийг би амьдралыг багахан хүрээнд хардаг юм уу гэж боддог. Сэтгэл нь дэлгэрээгүй, цээжний нөмөр багатай хүмүүсээс л тийм араншин гардаг байх. “Тэр бол энэ чиглэлийн хүн юм чинь би түүнтэй харилцахгүй” гэдэг хандлага уран зохиол, улс төр, нийгэм соёл гээд бүхий л салбарт анзаарагдах юм.

Цөөхөн монголчууд минь ийм ухвар мөчид байж болохгүй. “Ямар ч хүнээс гэгээтэй, сайн сайхан талыг нь олж хардаг байх нь чухал” гэж найрагч дүү нартаа би хэлэх дуртай.

Угийн муу хүн гэж байхгүй. Нутагтаа намайг очихоор гудамжны архичин, гуйлга гуйдаг хүмүүс жигтэйхэн таниад, хүрээд ирдэг. Бусдын нүдэнд арчаагүй, хогийн новш шиг харагддаг тэр хүмүүсийн дунд өглөө бүр Ноён хутагтын музейн өмнө залбирдаг хүн ч бий. Тэр хүн дотроо ямар ч сайхан юм бодож, төсөөлж, сэтгэл дотроо ариусган залбирсан байж болно шүү дээ. Гэтэл түүнийг “Энэ дотроо юу бодож байгаа бол. Намайг шагнал авсанд атаархаж байгаа болов уу” гэж хардсан нүдээр хардаг бол хэцүү еэ.

Өөрийнх нь шүлэглэснээр ханилсан нөхрөө халтирахад нь түлхэж, амьтны урдуур орж, алдрын хаалгаар чихэлдэж байгаагүйнх нь төлөө, дайсан, нөхрөө ялгах гэж сэтгэлээ эвдэж яваагүйнх нь хариуд амьдрал түүнд эрх зоргоороо байх хамгийн том шагналыг өгсөн гэлтэй.

Л.Ганчимэг

Эх сурвалж: Өнөөдөр сонин

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6