Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
УЕП-ын газраас С.Эрдэнийг яллагдагчаар татахаас татгалзжээ
Image
С.Эрдэнэ: Хулгана жилдээ зон олон маань энх тунх, амжилт бүтээлээр дүүрэн байхын ерөөлийг өргөж байна
Image
З.Энхболдын баруун гар Ц.Анандбазар сэтгүүлчээс тэрбум төгрөг нэхэмжилжээ
Image
Битүүний 08:00 цагаас шинийн дөрөвний 08:00 цаг хүртэл улс, хот хоорондын зорчих хөдөлгөөнийг түр хаана
Image
Төрийн албан хаагч 6700 хүн явган эргүүл хийнэ
Image
УОК: Цагаан сараар Улс, хот хоорондын тээврийг бүрэн зогсоохоор шийдвэрлэлээ
Image
Эзэмшил газраа орон сууцаар сольсон эхний айлууд түлхүүрээ гардан авлаа
Image
Ерөнхий сайд мэргэжлийн хяналтын байгууллагын бие бүрэлдэхүүнтэй цахим хурал хийлээ
Image
АН-д алхаж орох нүүр З.Энхболдод бий юу?
Image
Нийслэлийн гудамж талбайд өнөөдрөөс эхлэн 7000 эргүүл ажиллана
Image
ДЭМБ: Египетэд коронавирусний халдвар авсан хүн эдгэрч байна
Image
Мэргэжлийн байгууллагын сэрэмжлүүлэг, анхааруулгыг дагахыг зөвлөж байна
Image
Зэрлэг гахайн болон чонын толгой тээвэрлэж явсан этгээдүүдийг цагдаагийн байгууллагад шилжүүлжээ
Image
ЗАХИРАМЖ: Сар шинээр орох, гарах хөдөлгөөнийг зургаан аймагт ХЯЗГААРЛАЛАА
Image
14-17 насны сурагчдыг Стэнфорд Их Сургуулийн зуны хөтөлбөрт урьж байна
Image
Дарга нар төсвийн мөнгөөр өрөөгөө засаж, иргэд ногдол ашгаараа эмнэлэг барих хэрэг үү
Image
Ирэх дөрөвдүгээр сараас хотын төвийн бүх зогсоол төлбөртэй болно
Image
Хулгана жилийн СУУДЛЫН ЗАСАЛ ба ЗҮГ МӨР ГАРГАХ
Image
Сүүлийн 24 цагийн хугацаанд Хубэй мужид шинээр илэрсэн коронавирусийн халдварын тоо огцом буурлаа
Image
Засгийн газрын шийдвэрийг түрүүлж МЭДДЭГ “Балетчин” Сүнээ
Image
Ерөнхийлөгч өө, сонгуульд нэр дэвших оффшорчдод хориг тавьж өгөөч
Image
Тавантолгойн ЦАХИЛГААН СТАНЦЫН ТЭЗҮ-г Засгийн газарт өргөн барина
Image
Сибирийн хүч-2: “ГАЗПРОМ” Монголд охин компаниа байгуулна
Image
Б.Ганхуяг: 1072 хувьцааг “амь оруулах” нь чухал байлаа
Image
Сургууль, цэцэрлэгийн хөл хориог ГУРАВДУГААР САРЫН 30 хүртэл сунгалаа
Image
ЗАСГИЙН ГАЗАР: Улсын хэмжээнд өндөржүүлсэн бэлэн байдлын хөл хориог сунгалаа
Image
Халдварын сэжигтэй 15 зорчигчийг /БНХАУ болон ОХУ-ын иргэд/ буцаажээ
Image
Б.Сэргэлэн: Соёлын биет бус өвийг хамгаалах тухай Конвенцод нэгдэн орсноос хойш нийт 15 өв бүртгүүлээд байна
Image
Говь-Алтай аймгийн ГБХЗХХ-ийн дарга зуурдаар нас барсан байдалтай олджээ
Image
Говь-Алтай аймгийн ГБХЗХГ-ын дарга С.Болормаа Засаг даргынхаа өрөөнд учир битүүлгээр амиа алджээ
Image
Д.Халиун: Г.Загдаа ахынд өдөр бүр зодоон, хүчирхийлэл болдог
Image
“Diamond Princess” хөлөг онгоцны зорчигчдыг буулгаж эхэлжээ
Image
Монгол хэл, бичгийн шалгалтад бүдэрвэл их, дээд сургуульд элсэх боломжгүй
Image
Машин шатаж 3 хүүхэд амиа алджээ
Image
БОЛТОН ТРАМПЫН ГАДААД БОДЛОГЫГ ШҮҮМЖИЛЛЭЭ
Image
“Түлш олдохгүй цаасан хайрцаг түлж байна”
Image
Боловсролын байгууллагын үйл ажиллагааг 3 дугаар сарын 30 хүртэл хязгаарлахаар сунгав
Image
Г.Занданшатар: Өндөржүүлсэн бэлэн байдлын үед зээлийн хүүг хөнгөлж, чөлөөлөхгүй
Image
ЗГ: Сургууль, цэцэрлэгийн хориог дөрөвдүгээр сарын 1-н хүртэл сунгана
Image
Э.Эрдэнэ: Төрийн тэргүүний хүүхэд энхийг сахиулсан анхны тохиолдол нь би
Image
“Азура”-гынхан гэж чухам хэн, хэн бэ?
Image
Францын цэрэг тусгай ажиллагааны үеэр амиа алджээ
Image
Г.Занданшатар: Тэтгэврийн зээл тэглэх ажил амжилттай хэрэгжлээ
Image
Р.Дагва: Нийслэлийг хөгжүүлэх хэтийн зорилтын эзэд нь өнөөдрийн 16-18 настнууд гэдгийг бодолцох ёстой
Image
Амны хаалтгүй иргэдэд үйлчлэхгүй байхыг үүрэг болгов
Image
Ямар учраас Bitcoin Cash бий болсон мөн юунд чиглэгдсэн бэ
Image
Говьсүмбэрт коронавирусийн хоёр сэжигтэй хүн тусгаарлагджээ
Image
Р.Сэддорж: Эх орноо хохироож, эх оронч дүрд тоглож болохгүй
Image
Сар шинийн баяраар иргэдийг дроноор хянахгүй
Image
Халдварын сэжиг бүхий нэг иргэнийг илрүүлэн тусгаарлав
Image
Үе үеийн “дэлхийн Мисс” титмийн эзэд
Image
Сингапур улс нүүрсхүчлийн хийнээс татвар авдаг зүүн өмнөд Азийн анхны улс болно
Image
ОРЛОГИЙН ҮҮД НЭЭХ НУУЦ ДОМЫН АРГУУД ХАДГАЛААД АВААРАЙ
Image
Н.Цэлмүүн: Эцгийнхээ үхлээр нэр хүнд олох гэсэн арчаагүй залуучууд!
Image
ХҮРЭН МАНЖИНГИЙН ДЭГЛЭМЭЭР ӨДӨРТ 1 КГ ХҮРТЭЛ ЖИН ХАЯХ БОЛОМЖТОЙ
Image
Улс төрч Х.Баттулгын хүүгийн гэрийн цонхоор жүжигчин Б.Баатархүүгийн хүү унаж амиа алджээ
Image
Өвлийн олимпийн шилдэг зургууд
Image
МОНГОЛ ОХИН БАНАНА ХИЙЖ БАЙГАА БИЧЛЭГ ШУУГИАН ТАРЬЖ БАЙНА
Image
Е.МЕДВЕДЕВА: БИ ЧАДАХ БҮХНЭЭ ХИЙСЭН
Image
Хүний журамт эхнэрийг өөрийн азарга дор хийж авсан юм даа...+18
Image
Ж.Батзандангийн хуйвалдаан илэрч “би үхсэн нь дээр” гэж өөрийгөө зүхжээ
Image
Ердөө 5-хан секундын хугацаанд дэлхийг хүчилтөрөгчгүй байлгавал …
Image
Амгаланбаатар дүүд маань "шорон хэсээд явж байх сайхан байна уу П... минь" гэж хэлээд гарсан гэсэн
Image
"ОЮУТОЛГОЙ" ТАВАНТОЛГОЙН ЦАХИЛГААН СТАНЦЫН ТӨСЛИЙН ГЭРЭЭГ ИЛ БОЛГОВ
Image
ЗАСГИЙН ГАЗАР ЭЭЛЖИТ БУС ХУРАЛДААН ЗАРЛАВ
Image
Олны танил бүсгүйчүүдийн ээдрээт амьдрал буюу дуулианы эзэд
Image
УНГАР УЛС "ПЁНЧАН-2018"-ААС АНХНЫ АЛТАН МЕДАЛИА ХҮРТЛЭЭ
Image
Тусгай зөвшөөрөл олгох үйлчилгээг цахимжуулах ажлыг эхэллээ
Image
МЕДАЛИЙН ТООГООР НОРВЕГИ УЛС ТЭРГҮҮЛСЭЭР БАЙНА
Image
Банкны ерөнхийлөгчийн ажлаа орхин луу болохыг хүссэн нь
Image
Японы комик сэтгүүл “Чингис” хааныг доромжлов
Image
Автомашины татвар, төлбөрөө Улаанбаатар хотын банкаар шууд төлөх боломжтой
Image
Пёнчоны олимпийн гоо сайханы бурхад
Image
Нүүрсэн эмний гайхалтай ач тус
Image
Ж.Цолмон та муухай харагдаж байна
Image
iPhone-оо хамгийн хурднаар цэнэглэх амархан 4 арга
Image
Лаврын навчин дээр хүслээ бичээд шатаагаад үз та лав итгэхгүй дээ…
Image
М артагдашгүй, бас ухаан балартуулсан хэдхэн минут...+18
Image
Цагаан сарын барилдаанд дархан аварга Б.Бат-Эрдэнэ хамгийн олон түрүүлжээ
Image
Толины өмнө хэлвэл танд аз авчрах 10 үг
Image
Б.ЧОЙЖИЛСҮРЭН: ТЭР ИРВЭСНИЙ НУТАГ ЧИНЬ ХОЛ БАЙГАА. УУРХАЙГ ЗОГСООХ БОЛОЛЦОО БАЙХГҮЙ
Image
Б.Маралжингоогийн найз залуугийн зураг ил боллоо
Image
АМИА ЗОЛИОСЛОГЧ ЭТГЭЭД ХАЛДЛАГА ҮЙЛДЖЭЭ
Image
“ОЮУТАН ЦЭРЭГ-2018”-Д БАРУУН ТАВАН АЙМГААС 150 ОЮУТАН ХАМРАГДАЖ БАЙНА
Image
Ховд аймгийн Цагдаагийн газрыг Цэргийн гавьяаны одонгоор шагналаа
Image
Хэрвээ бид ердөө л 24 цаг амьдардаг байсан бол
Image
БНСУ-д хууль бусаар оршин суугч гадаадын иргэд өршөөлийн аянд хамрагдаж эхэллээ
Image
Орост 2 монгол иргэн учир битүүлгээр амиа алджээ
Image
АМЛАЛТААСАА БУЦСАН АРДЫН НАМ
Image
С.Ламбааг сайдаар томилох тухай хэлэлцэж эхэллээ
Image
ГАЗАРЗҮЙН УХААНЫ НОЁН ОРГИЛ АКАДЕМИЧ Д.ДОРЖГОТОВ
Image
У.ХҮРЭЛСҮХ: ГЭР ХОРООЛЛЫГ ОРОН СУУЦЖУУЛАХЫН ТУЛД ИПОТЕКИЙН ЗЭЭЛИЙГ ҮРГЭЛЖЛҮҮЛНЭ
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ ЗАРЛИГ ГАРГАЖ, НЭР БҮХИЙ 17 ШҮҮГЧИЙН БҮРЭН ЭРХИЙГ ТҮДГЭЛЗҮҮЛЛЭЭ
Image
Х.БАТТУЛГА: САЙН СУРАХ ЧУХАЛ Ч САЙН ХҮН БОЛОХ НЬ ТҮҮНЭЭС ИЛҮҮ ЧУХАЛ ЮМ ШҮҮ
Image
Чиний цэцэг /өгүүллэг/
Image
Баялагийн хараал буюу Ховдчуудын сүйрэл
Image
9 хүүхэдтэй марокка эр ҮРГҮЙ гэдгээ 35 жилийн дараа мэджээ
Image
Жижиг дунд үйлдвэрлэл эрхлэгчдийн 81 хувь нь банкны зээлтэй
Image
ЦЭЦЭРЛЭГИЙН ХҮҮХДИЙН ШИНЖИЛГЭЭГ 8600-16000 ТӨГРӨГӨӨР ХИЙЖ БАЙНА
Image
Мал тарган, малчин түмэн өнтэй өвөлжиж байна
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад Япон Улсын Ерөнхий сайд Ш.Абэ бараалхав
Image
Монгол банк хуримтлагдсан алдагдлаа 2,8 тэрбум төгрөг болгон бууруулжээ.
Image
Харамсалтай нь ханхүүгийн аз дутав
Image
70-тай эмэгтэйн гадаад төрхөөр даажигнасан Playboy мисс 6 сар хоригдох ялаар шийтгүүлж магадгүй
Image
Х.БОЛОРЧУЛУУН: ЖДҮ АВСАН ХҮМҮҮС НИЙЛЖ БАЙГААД УУЧЛАЛТ ГУЙХ ЮМ УУ
Image
Хүүхдийн мөнгийг бүх хүүхдэд олгохоор болжээ
Image
Ж.Мөнхбат: Бонд босгох шийдвэрийг эцэслээгүй
Image
Хуванцар эдлэлийн хэрэглээ-Дэлхийн сүйрэл
Image
ТАРИАТ СУМЫН ЭМНЭЛЭГ ШИНЭ ТОНОГ ТӨХӨӨРӨМЖТЭЙ БОЛОВ
Image
АН-ын VII Их хурал болж байна
Image
Image

А.Эрдэнэ-Очир: Өвөл, хаврын хахир хатууг ажрахааргүй насан дээрээ явна даа, би

Шатаж байгаа юм шиг давхидаг

Гал шарга морьтой юм би

Шаналж байгаа юм шиг харагддаг

Далд хийморьтой юм би

Цэх зогсон буудуулавч сум хүрэхгүй

Цээжний алсад эх орон минь бий... хэмээн тэрбээр ердөө 21 настайдаа бичиж байв. Төдий насан дээрээ өөрийгөө олж, амьдралыг таньж, эх орноо хайрлахын уг чанарыг мэдэрсэн хүн хэр олон бол.

Баяр наадмын босгон дээр Соёлын гавьяат зүтгэлтэн хэмээх эрхэм хүндтэй цол хүртсэн яруу найрагч Арлааны Эрдэнэ-Очиртой ярилцлаа.

-Соёлын гавьяат зүтгэлтэн болсонд тань юуны өмнө баяр хүргэе. Зарим хүн шагнал авахаараа “Надад илүү ихийг хийж бүтээх урам, ташуур өглөө” гэдэг. Зарим нь “Хийсэн бүтээснийг минь төр үнэллээ” гэдэг. Таны хувьд юу гэж бодогдож байх юм.

-Би ер нь гавьяа шагнал бодож яваагүй хүн дээ. Хаанаас, яаж тодорхойлдгийг нь ч мэдэхгүй. Тиймээс шагнууллаа гээд айхтар баярлаж, сүйд болсон юм алга. Харин миний өмнөөс маш олон хүн үнэн сэтгэлээсээ баярлаж байгаа нь сайхан санагдсан. Надад баяр хүргэсэн олон түмний хандлагаас баримжаа мэдрэгдэнэ л дээ.

Хүн өөрийнхөө хэм хэмжээг мэдэх, мэдрэх гэж айхтар юм байна шүү. Тийм ч учраас миний уран бүтээл уншигчдад тодорхой хэмжээгээр хүрсэн болоод үнэлэмж нь эргээд надад ирлээ гэж бодож байна. Өнгөрсөн он жилүүдэд би зүгээр суугаагүй.

Орчлон ертөнцийн гоо сайхан, амьдралын мөн чанарын тухай бодож эргэцүүлээгүй, уран бүтээлийн эрэлд гараагүй цаг мөч ховор. Оноогдсон хувь тавилангаараа, сэтгэлийн дуудлагаараа л амьдарч, туурвиж явна.

-“Монголын орчин цагийн уянгын яруу найргийн том төлөөлөл төрдөө үнэлүүллээ” гээд олон түмэн их баярлаж байсан. Нутагтаа наадамлаад ирсэн гэсэн. Нутаг усныхан, ээж, эгч, дүү нар тань их баяртай байгаа нь дамжиггүй.

-Тэгэлгүй яах вэ. Ээж минь аймгийн төвд ирчихсэн, эгч, дүү нар, нутгийн ахан дүүс Ноён хутагтын музейд намайг угтаж авсан.

Шөнөдөө Улаанбадрах сум руугаа явж, угаасан уснаасаа амсаад, орчлонд намайг боож авсан ээжтэйгээ уулзлаа. Олон сайхан хүүхдийг эх барьсан ачит ээж минь их баяртай байна билээ. Намайг уралдааны морь унаж эхэлж байх үед миний аав хүйн ээжид минь аваачиж танилцуулснаас хойш өнөө хүртэл байнга холбоотой явдаг.

Би наадам үзэх их дуртай. Даанч сүүлийн үед манайхан олигтой ч наадаж чадахаа байж. Бүх зүйл нь тавилттай, урьдаас төлөвлөгдсөн, зохиомол болоод байгаа учраас тэгтлээ сонирхохоо больсон.

“Урьдаас төлөвлөөгүй, гэнэтийн зүйл хамгийн сайхан. Шагнал ч тэр” хэмээгээд тэр өөдөөс ёжтой инээмсэглэв. Долдугаар сарын 7-ны орой Монголын радиод наадмын нэвтрүүлгээ бичээд сууж байхад нь Ерөнхийлөгчийн Тамгын газраас түүн рүү утасдаж, шагналын тухай дуулгажээ.

Гэнэтийн, тулгуу баярт мэдээг дуулаад маргааш нь “Мишээл экспо” төвөөр өдөржин явж байж тэр бор шаргал дээлийг олж өмссөн гэнэ. Ээж нь уран гартай үйлчин учраас А.Эрдэнэ-Очир ах энэ яваа насандаа өөр хүний хийсэн дээл өмсөж үзээгүй аж. Тиймээс бусдын хийсэн дээлний эсгүүр, хийцээс эхлээд товч, шилбэний урт, богино нь хүртэл сэтгэлд нь нийцэхгүй байснаас тэгж “үйлээ үзсэн” хэрэг.

-Та нэг жил хөдөө очиж, малыг нь хариулаад, ээжийгээ наадам үзүүлсэн гэдэг байх аа?

-Ээжийгээ наадам үзүүлчих юм сан гэж олон жилийн өмнөөс боддог байв. Тэгээд нэг жил бодсоноо хэрэгжүүлэх гэтэл ээж явахгүй гээд нэлээд юм болсон. Би эндээс наадмын дээлийг нь хүртэл хийлгээд оччихсон байдаг, ээж “Аймгийн наадамд миний хүүг урьсан байж таарна. Чи өөрөө яв” гээд болдоггүй. Тэгсэн хоёр хайдаг ингэндээ санаа зовсон юм билээ. Эх амьтны зовлон нэг хойно “Намайг явчихаар хоёр ингэний минь дэлэнг хэн суллах билээ” гэхэд нь л бид санаа авч, миний дараагийн дүү очиж надтай хамт хэд хоног гэр сахьсан.

-Уянгын яруу найргийг шимтэн, сэтгэл нь хөдөлдөг, бодрол ухаарал авдаг хүн цөөрсөн юм уу даа гэж анзаарагддаг. Яруу найргийн үүрэг гэж байдаг бол таныхаар өнөө цагт тэр нь юу вэ?

-Хүмүүсийн сэтгэл их сонин болчихоод байгаа юм аа. Нэлээд хэдэн жилийн өмнө би “Хүн чанарын сэрүүн улирал одоо эхэлж байгаа юм биш үү” гэж хэлж байсан удаатай. Тэр хүйтэн салхи одоо улам ширүүсээд байх шиг. Хүмүүс юманд чин сэтгэлээсээ хандахаа байчихаж. Ер нь хүн аливаад сэтгэлээсээ хандахаа байгаад ирэхээр барагтай юмыг олж харахгүй, мэдрэхгүй болдог юм байна.

Хүний хамгийн үнэтэй чанар бол сэтгэл гэж би боддог. Сэтгэлгээний ураар юуг ч бүтээж болно, гэхдээ сэтгэлгүй бол тэр нь хэврэг бөгөөд үнэ цэнэгүй. Дэлхийн сонгодог гэгдэх уран зохиол, уран зураг, хөгжим бүгд л сэтгэл гэж гайхамшигтай зүйл дотор нь байсан учраас өнөө хүртэл үнэ цэнэтэй, хүн төрөлхтний оюун санааг хөтөлж явна. Энэ залгамж тасрах вий гэж их эмзэглэх юм.

Үр хойчийнхоо ирээдүйд л хамгийн их санаа зовж сууна. Сүүлийн үед олон нийтийн сүлжээ гэх мэтээс хүүхдүүдийн ааш авир, байгаа байдлыг анзаарахад эмзэглэмээр зүйл их байх юм. Шүлэг унш гэж учиргүй шахах нь юу юм, гэхдээ нийгэмд эерэг зөв хандлага төлөвшүүлэхэд анхаармаар санагддаг.

Утга зохиол, яруу найрагт ч уран бүтээлчдийн сэтгэл дутагдах болсон юм уу даа гэж анзаардаг. Нэг ном гаргахаараа, эсвэл хүн жаахан урам өгөөд хэдэн үг хэлчихээр, эс бөгөөс Зохиолчдын эвлэлд элсээд, жижиг шагнал авахаараа танигдахаа байдаг залуу олширч. Яваандаа тэд бүр юунд ч дийлдэхээ байх шинжтэй юм.

Одоогийн хүмүүс ямар мэдрэмжгүй болчихсон юм бэ гэж өмнөөс нь харамсал төрдөг. Би хэрэндээ л шооч хүн. Шоолоод, егөөдөөд, ёгтлоод байхад огт анзаарч мэдрэхгүй юм. Ямар сайндаа л хоёр хоногийн өмнө би нутгийнхаа альбомыг үзээд, хэдэн тэмээний зураг байхаар нь “Хүүе, миний таньдаг хүмүүстэй ямар төстэй юм. Энэ тэмээ хүнээр бол яг тэр шүү” гээд ганцаараа инээж суулаа. Шоолох юм олдохгүй, шоолоод ч мэдрэхгүй, урамгүй байгаад байхаар нь тэмээ хүртэл “барьж авах” вэ дээ (инээв).

-Анх шүлэг бичиж эхэлсэн үеэсээ өнөө хүртэл та зөөлөн, уянгын өнгө аястай бүтээлүүд туурвисан. Төрөлх өгөгдөл, өөрийн зөн мэдрэмжээс хазайлгүй, нэг чиг шугамаар явахдаа та хүнд хэрэгтэй зүйл хийж байгаа гэдэгтээ итгэлтэй байсан уу?

-Хүнд, эсвэл өөртөө хэрэгтэй зүйл хийж байна уу гэж үнэндээ бодож явсангүй. Гэхдээ зайлшгүй хийх ёстой юмаа хийж байна гэж бодож ирсэн. Хувирах бол их амархан. Янз бүрийн арга барил, төрөл, урсгал чиглэлээр бүтээл хийж болно л доо. Гэхдээ тэр бол миний юм биш. Өөрийнхөө наадам дээр хүний дээлээр гангарч яваагаас өөрцгүй, зохимжгүй.

Урьд нь миний олж харсан, бодож эргэцүүлсэн зүйлүүд он жил өнгөрөх тусам өөрчлөгдөж, орхигдох нь бий. Тэрийгээ ахиулах тухай л бодохоос бус өөрийнхөө хийж байсан бүхнийг нураачихаад шинээр эхэлнэ гэж байхгүй. Жишээ нь, би нутагтаа очих тоолондоо гоо сайхныг нь шинээр нээж харж чаддаг. Бидний багад хөдөөгийн хүүхдүүдийг ямарваа нэг гоо сайханд хөтөлдөг зүйл нь үлгэр, үүл, радио гурав байлаа. Говийн хүний зангаар би одоо ч үүлийг их аждаг.

-Шүлэг бичиж байгаа залуусыг та хэрэгтэй зүйл хийж байна гэж боддог уу?

-Хэрэгтэй. Хүнд хэрэггүй байж болох ч өөрсдөд нь хэрэгтэй. Сайн ч, муу ч шүлэг бичиж байгаа хүний дотор ядаж л сэтгэлийн жаахан гэгээ байна гэсэн үг. Бурхны номонд гэгээрэлд хүрэх хамгийн эхний алхам нь бодол санаагаа шүлгээр илэрхийлэх гэж байдаг.

Үнэхээр л тэр хүний дотор ямар нэг эгшиг баясгалан төрж байгаа болоод шүлэг бичиж буй хэрэг шүү дээ.

-“Сумын наадам хэсэж явтал хүүхэд нас дуусаж, аймгийн наадам хэсэж явтал арай залуу нас өнгөрөөд, одоо ч улсын наадам үзэх хугацаа бага үлдсэн байх шүү” гэж та хошигносон. Шүлэг бичээд, наадам хэсээд, эрх дураараа... Ингэхэд та ер нь улсад хэдэн жил ажиллав?

-Эргээд бодоход би ер нь сэтгэлийнхээ эрх зоргыг л дагасан хүн юм. Гэхдээ улсад нэлээд олон жил ажилласаан. Улсын багшийн дээд сургуулийг дундаас нь орхиод, Ноён хутагтын музейг анх байгуулахад манаачаар нь ажиллаж байлаа. МЗЭ-ийн шагналт яруу найрагч Лувсанчүлтэмийн Эрдэнэбат бид хоёр манаач хийдэг.

Хоёулаа үргэлж хамт ээлжинд гарсаар байгаад сүүлдээ хэнийх нь жижүүр гэдгийг ч мэдэхээ байсан (инээв). Улсын үнэт соёлын өв санг харж, хамгаалахаас ажлын гараагаа эхэлсэндээ бэлгэшээдэг. Хутагтынхаа эдэлж хэрэглэж асан зүйлсийг өдөр бүр ойроос харж, сүсэглэн биширч явахад сэтгэлд өег сайхан байсан.

Ноён хутагтын өв дамжсан тахилч, Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Алтангэрэл гэдэг хүн манай хүргэн ах юм. Тусдаа гарахаасаа өмнө манайд амьдарч байв. Хүүхэд ахуй цагт манайд олон бурхан тахил, сэлэм хүртэл байдаг байсан нь хутагтынх гэдгийг хожим мэдсэн.

Түүний дэргэд байхаар цаанаа л нэг тайван амгалан болж, уужуу уясуу бодол эрхгүй асгардаг тухай хэд хэдэн хүнээс сонсож байв. Гэхдээ бүсгүй хүнээс бус, эрчүүдээс энэ үгийг сонссон юм шүү. “Би тийм тийм хүнийг их амгалан тайван гэдгийг мэднэ. Гэхдээ чиний дэргэд тэднийг амгалан гэхэд хэцүү юм” гэж хүмүүс өөрт нь ч бодит жишээ татан хэлдэг гэнэ лээ.

Дорноговь аймгийн орлогч дарга асан, хүүхдийн байгууллагыг нь олон жил удирдсан Баярсайхан хэмээх хуурай ах нь түүнийг байнга “Янзын муу цус шүү” гэдэг байж. Гайхаж явсаар хожим учрыг нь асуухад “Юу хийж буй нь, яах гээд байгаа нь мэдэгддэггүй. Аливаа юманд яарахгүй, тэгсэн атлаа ажил нь нэг мэдэхэд бүтчихдэг, янзын муу цус шүү” гэсэн гэдэг. Хүн сэтгэлээ гэгээн тунгалаг байлгаж чадвал амьдралын их замд тааралдах саад бэрхшээлд аяншиж, түүртэлгүй даван гарч болно гэдгийг Эрдэнэ-Очир найрагч хэлсэн билээ.

-Тан шиг сэтгэлийнхээ эрх зоргоор амьдарч чаддаг хүн тийм ч олон биш. Тийм хүний дэргэд байхад эргэн тойрныхонд нь хэцүү байдаг болов уу?

-(Инээгээд) Мэдэхгүй юм. Гэхдээ миний мэдэрдгээр ямар ч байсан тэдэнд нэг их тээргүй байдаг болов уу. Харамсалтай юм нь гэвэл тэднийхээ хүсэн хүлээж буй зүйлийг би тэр болгон өгч чадахгүй нь хэцүү. Гээд яваандаа бүгд болчихдог юм аа. Намайг угаасаа л ийм хүн гэдгийг мэдэж байгаа учраас бухимдаад юу өөрчлөгдөх вэ дээ.

Ер нь хүний амьдралын бүх зүйл хэмжээтэй гэж боддог. Идэх уух, эдэлж хэрэглэх юм, ирэх буцах хугацаа хүртэл хэмжээтэй. Тиймээс аливаад илүү их шунамхайралгүй, хэмжээндээ тааруулах ёстойг би мэднэ. Одоо харин надад үлдсэн эрх зорго, цаг хугацаа, хэм хэмжээг тааруулж, зөв хуваарилж эдлэхийг хүсдэг. Үр хүүхдүүдийнхээ хувь заяаны өгөгдлөөс урьдчилаад идчихгүй юм сан гэж дотроо бодож явдгийг миний гэр бүл, эргэн тойрныхон үггүйгээр ойлгодог болов уу.

Д.Урианхай ахтай 2009 онд хөдөөгүүр явж байхад “Эмч нар миний махан бодийг төд насална гэж хэлсэн. Тиймээс би үлдсэн хугацаандаа тохируулаад, уран бүтээлийн төлөвлөгөө гаргасан” гэхэд нь эхэндээ гайхаж билээ. Гэтэл хүн үнэхээр л өөртөө хэр таарсан ачаагаа үүрсэн шиг үүрч, хийж бүтээнэ гэж зорьсон зүйлээ амжуулах хэрэгтэй гэдгийг одоо сайн ойлгож байгаа. Багаасаа хурдан морь унасан учраас хэдий хэр ачаатай, ямар хэмжээний зам туулах вэ гэдэг багцаа надад ер нь бий шүү.

-Таны сэтгэлийн байгаль одоо ямар улирал дээрээ явж байгаа бол?

-Улирлаар илэрхийлбэл миний сэтгэлийн байгаль одоо налайсан сайхан намар цаг л юм даа. Өвөл, хаврын хахир хатууд ер ажрахгүй, дараа зуны бороо, ногоотой залгатал өл даахуйц насан дээрээ явна даа, би.

-1990-ээд оныхон уран зохиолын олон урсгал чиглэлээр бичиж, тэр хэрээрээ үзэл бодлоороо ч хуваагдсаныг та хүлээн зөвшөөрөх биз. Энэ нь шинэ үеийнхэнд ч “уламжлагдсан” гэхэд болно.

Гэтэл тантай болохоор бүх үеийнхэн үзэл бодлын зөрчилгүйгээр илэн далангүй, нээлттэй, чин сэтгэлээсээ харилцдаг шиг санагддаг. Яагаад тэр юм бол?

-Үзэл бодол, урсгал чиглэлээрээ хуваагдаад байгаа хүмүүсийг би амьдралыг багахан хүрээнд хардаг юм уу гэж боддог. Сэтгэл нь дэлгэрээгүй, цээжний нөмөр багатай хүмүүсээс л тийм араншин гардаг байх. “Тэр бол энэ чиглэлийн хүн юм чинь би түүнтэй харилцахгүй” гэдэг хандлага уран зохиол, улс төр, нийгэм соёл гээд бүхий л салбарт анзаарагдах юм.

Цөөхөн монголчууд минь ийм ухвар мөчид байж болохгүй. “Ямар ч хүнээс гэгээтэй, сайн сайхан талыг нь олж хардаг байх нь чухал” гэж найрагч дүү нартаа би хэлэх дуртай.

Угийн муу хүн гэж байхгүй. Нутагтаа намайг очихоор гудамжны архичин, гуйлга гуйдаг хүмүүс жигтэйхэн таниад, хүрээд ирдэг. Бусдын нүдэнд арчаагүй, хогийн новш шиг харагддаг тэр хүмүүсийн дунд өглөө бүр Ноён хутагтын музейн өмнө залбирдаг хүн ч бий. Тэр хүн дотроо ямар ч сайхан юм бодож, төсөөлж, сэтгэл дотроо ариусган залбирсан байж болно шүү дээ. Гэтэл түүнийг “Энэ дотроо юу бодож байгаа бол. Намайг шагнал авсанд атаархаж байгаа болов уу” гэж хардсан нүдээр хардаг бол хэцүү еэ.

Өөрийнх нь шүлэглэснээр ханилсан нөхрөө халтирахад нь түлхэж, амьтны урдуур орж, алдрын хаалгаар чихэлдэж байгаагүйнх нь төлөө, дайсан, нөхрөө ялгах гэж сэтгэлээ эвдэж яваагүйнх нь хариуд амьдрал түүнд эрх зоргоороо байх хамгийн том шагналыг өгсөн гэлтэй.

Л.Ганчимэг

Эх сурвалж: Өнөөдөр сонин

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6