Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
УИХ-ын гишүүн асан Д.Гантулгад шүүхээс хоёр жил хорих ял оноолоо
Image
Түмний төлөөх “ХАШГИРААН”
Image
“НЭГ ХОТ-НЭГ СТАНДАРТ” ЗӨВЛӨГӨӨНИЙГ УЛАМЖЛАЛ БОЛГОН ЗОХИОН БАЙГУУЛНА
Image
“МАЛЫН ХУЛГАЙН ГЭМТ ХЭРГЭЭС УРЬДЧИЛАН СЭРГИЙЛЭХ, МАЛ СҮРГИЙГ ГЭМТ ХАЛДЛАГААС ХАМГААЛАХ НЬ” ЗӨВЛӨГӨӨН БОЛЛОО
Image
“ДЭД БҮТЦИЙН ТӨВ” ТӨСЛИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААТАЙ ТАНИЛЦЛАА
Image
НАЙМАН АЙМАГ ХУВАНЦАР ХОГ БУТЛАГЧ МАШИНТАЙ БОЛЛОО
Image
БАЙГАЛИЙН УРГАМЛЫН ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙГ УИХ-Д ӨРГӨН БАРИЛАА
Image
НЭМГ-ЫН ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ХУРЛЫН ШИЛДЭГ ИЛТГЭЛҮҮД ШАЛГАРЛАА
Image
НҮБ-ЫН XVI ЗАГВАР ХУРАЛДААН “MONGOLIA MUN 2019” АМЖИЛТТАЙ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДЛАА
Image
"ТӨРИЙН АЛБАНЫ МЕНЕЖМЭНТИЙН ХӨГЖИЛ" ФОРУМ БОЛЖ БАЙНА
Image
АВТОМАШИН БОЛОН ТҮҮНИЙ ЭД АНГИЙГ ХУЛГАЙЛДАГ БҮЛЭГ ЭТГЭЭДҮҮДИЙГ БАРИВЧИЛЖЭЭ
Image
ЗАРИМ БАЙГУУЛАМЖИЙГ НИЙСЛЭЛИЙН ӨМЧИД БҮРТГЭВ
Image
Л.ОЮУН-ЭРДЭНЭ: АЛБАНЫ МАШИНЫГ ХУВИЙН ХЭРЭГЦЭЭНД АШИГЛАХГҮЙ БАЙХЫГ ЗАСГИЙН ГАЗРЫН ХУРАЛДААНААР ЯРИЛЦАНА
Image
ДАРГЫН ХҮҮХЭД ДААРЧ БОЛОХГҮЙ, АРДЫН ХҮҮХДЭД АВТОБУС ОЛДОХГҮЙ
Image
БОКСЫН ЗАЛУУЧУУДЫН АЗИ ТИВИЙН АВАРГА ШАЛГАРУУЛАХ ТЭМЦЭЭН БОЛЖ БАЙНА
Image
"УЛИАСТАЙГААС ЗАГАСТАЙН ДАВАА ЧИГЛЭЛИЙН ЗАМЫН ХӨДӨЛГӨӨНИЙГ НЭЭГЭЭГҮЙ БАЙГАА"
Image
Б.БАЯРМАГНАЙ: ЖАГСАГЧДЫГ ТӨРИЙН ОРДОН РУУ ДАЙРАХ ТУШААЛЫГ Ц.МӨНХБАЯР ӨГЧИХСӨН ЗОГСОЖ БАЙСАН
Image
ИРГЭД АВЧ БАЙГАА ЦАЛИНГИЙНХАА 35 ХУВИЙГ ТАТВАРТ ТӨЛНӨ
Image
Д.ОДБАЯРЫН ХЭРГИЙГ ЭНЭ ДОЛОО ХОНОГТ ЭЦЭСЛЭНЭ
Image
“МОНГОЛЫН ҮНДЭСНИЙ ФРОНТ”-ЫГ ТОЙМЧ Ш.ГАНТУЛГА УДИРДАНА
Image
УИХ-ЫН ГИШҮҮН АСАН Д.ГАНТУЛГЫГ ӨНӨӨДӨР ШҮҮНЭ
Image
ХОНГ КОНГТ ЗОРЧИХ ИРГЭДИЙН АНХААРАЛД
Image
БАГИЙН ЗАСАГ ДАРГА Ц.ЭРДЭНЭБУЛАГ: БИ ДӨРВӨН МАШИНАА ТӨРИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭНД ЭЛЭЭСЭН
Image
SPACEX КОМПАНИ ДАХИН 60 ХИЙМЭЛ ДАГУУЛЫГ ТОЙРОГ ЗАМД ИЛГЭЭЛЭЭ
Image
БӨХЧҮҮДИЙН ДОПИНГИЙН АСУУДЛЫГ АТГ-ААС ШАЛГАЖ ЭХЭЛЖЭЭ
Image
АНХААР: “ГЛОБАЛ МОНТЕССОРИ” ЦЭЦЭРЛЭГИЙН БАГШ НАР ГУРВАН НАСТАЙ ХҮҮХДИЙН ГАРЫГ ИНДҮҮГЭЭР ТҮЛЖЭЭ
Image
ЕРӨНХИЙ САЙДЫН НЭРЭМЖИТ ТЭТГЭЛГИЙН МАТЕРИАЛЫГ 2019 ОНЫ 11 ДҮГЭЭР САРЫН 15-НЫ ӨДРИЙГ ДУУСТАЛ ХҮЛЭЭН АВНА
Image
Г.Батбаатарын улайрал Монголын төрийг дампууруулж болзошгүйг Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх Та анхааралдаа авна уу!
Image
ДУНДГОВЬ АЙМГИЙН БИШ, ДАРГА НАРЫНХ НЬ ӨРСӨЛДӨХ ЧАДВАР НЭМЭГДЖЭЭ
Image
АТГ: С.БАЯР, С.БАЯРЦОГТ, Ч.САЙХАНБИЛЭГ, Э.БАТ-ҮҮЛ НАРТ ХОЛБОГДОХ ХЭРГИЙГ ШҮҮХ РҮҮ ШИЛЖҮҮЛЖЭЭ
Image
АНУ-ЫН ЗАХ ЗЭЭЛД БҮТЭЭГДЭХҮҮНЭЭ ЭКСПОРТОЛЖ, ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТ ТАТАХ БОЛОМЖИЙГ 30 АЖ АХУЙН НЭГЖИД ОЛГОНО
Image
ШИНЭ ЗАВХАН- 2030 УРТ ХУГАЦААНЫ ХӨГЖЛИЙН ХӨТӨЛБӨРИЙГ БОЛОВСРУУЛАХ САНААЧЛАГЫГ ЗАВХАНЧУУД ДЭМЖИЖ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
ШИНЭ НАМ: НДШ-ИЙГ НЭМЭГДҮҮЛЭХ ХУУЛИА ЭРГЭН ХАРАХЫГ ШААРДАЖ, ЗГ-Т АЛБАН БИЧИГ ХҮРГҮҮЛНЭ
Image
ЕРӨНХИЙ САЙДЫН НЭРЭМЖИТ ТЭТГЭЛГИЙН МАТЕРИАЛЫГ ЭНЭ САРЫН 15-НЫГ ДУУСТАЛ ХҮЛЭЭН АВНА
Image
“ВИЗИЙН ШААРДЛАГААС ХАРИЛЦАН ЧӨЛӨӨЛӨХ ТУХАЙ МОНГОЛ, УКРАИНЫ ЗАСГИЙН ГАЗАР ХООРОНДЫН ХЭЛЭЛЦЭЭР”-Т ГАРЫН ҮСЭГ ЗУРАВ
Image
ХИЛ ХАМГААЛАХ ЕРӨНХИЙ ГАЗРЫН БАРУУН ТАЛД БАРИГДАЖ БУЙ СПОРТ ЦОГЦОЛБОРЫН АЖИЛ 70 ХУВЬТАЙ БАЙНА
Image
САМБО БӨХИЙН +100 КГ-Д Д.ПҮРЭВДОРЖ ДЭЛХИЙН АВАРГА БОЛОВ
Image
УИХ ДАХЬ МАН-ЫН БҮЛЭГ, АН БОЛОН ШИНЭН-ЫН ЗӨВЛӨЛ ХУРАЛДАНА
Image
УИХ 1.3 ИХ НАЯД ТӨГРӨГИЙН ОРЛОГО ДУТАХГҮЙ БАЙХ ХУУЛИЙН ЗОХИЦУУЛАЛТЫГ ХИЙЖ ЧАДАХ УУ
Image
УЛААНБААТАРТ ЦАС ОРНО
Image
С.ЭРДЭНЭ: АРДЧИЛСАН НАМ ТАТВАР ТӨЛӨГЧДИЙН МӨНГӨӨР ТУЙЛДАГ НАМ БИШ
Image
“GALAXY”-ИЙН Т.ГАЛБАДРАХЫН ХУРДАН "БОР ҮРЭЭ" ДУУДЛАГА ХУДАЛДААНЫ ДЭЭД ҮНИЙГ ТОГТООЛОО
Image
ҮХЦ-ИЙН ДАРГА Д.ОДБАЯР БНСУ-ААС ИРСЭН, ИРЭЭГҮЙ
Image
НИЙТИЙН ТЭЭВЭР ШИНЭ ҮЙЛЧИЛГЭЭ НЭВТРҮҮЛЖЭЭ
Image
ЧОЙБАЛСАНГИЙН ЦАХИЛГААН СТАНЦЫН ХҮЧИН ЧАДЛЫГ 50 МВТ-ААР НЭМЭГДҮҮЛНЭ
Image
МОНГОЛ УЛСЫН 2020 ОНЫ ТӨСВИЙН ТӨСЛИЙГ ГУРАВ ДАХЬ ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГТ БЭЛТГҮҮЛЭХЭЭР ШИЛЖҮҮЛЛЭЭ
Image
МЭРГЭЖЛИЙН ХОЛБООДОД ШИЛЖҮҮЛСЭН БАРИЛГЫН ТУСГАЙ ЗӨВШӨӨРЛИЙН АСУУДЛААР ХЭЛЭЛЦЭВ
Image
ХУВЬЦААНЫ ДАНС ЭРС ӨСЧЭЭ
Image
ЗААВАЛ АЯЛАХ ОРНУУД
Image
УИХ-Д ХАНДАН ТАВЬСАН ШААРДЛАГАТАЙ НЬ ХОЛБОГДУУЛАН ИРГЭНИЙ ХӨДӨЛГӨӨНИЙ ТӨЛӨӨЛЛИЙГ ХҮЛЭЭН АВЧ УУЛЗАВ
Image
ХӨНДӨГДӨӨГҮЙ СЭДЭВ: Монгол хүнд амьдрал БЭЛЭГЛЭХ ХУУЛЬ
Image
Ам.долларын ханшийн өсөлт ХӨӨС тул УДАХГҮЙ БУУНА
Image
GTIME Болон бусад сүлжээний бизнесд элсэхгүй байхыг анхааруулж байна
Image
Болзооны үед асуух 30 хөгжилтэй асуулт
Image
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ: ДӨРВӨН ХҮҮХЭД ТӨРҮҮЛСЭН ЭХ 44 НАСТАЙДАА ТЭТГЭВЭР ТОГТООЛГОХ БОЛОМЖТОЙ БОЛЛОО
Image
“Цасан гоо ба долоон одой” сонгодог бүжгэн жүжгийг тоголно
Image
ОХУ-аас 1кг давсыг 61500 төгрөгөөр авахаар болжээ
Image
ЦАГ УУРЧИД: Сүүлийн 100 жилийн хугацаан дахь хамгийн хүйтэн өвөл болно
Image
108 удаа мөргөж эхлэхээр шийдсэн бол заавал уншаарай
Image
Улсын аварга Ч.Санжаадамба залуу бөхийг гэмтээжээ
Image
Самсунг хоёр хуваагдаж магадгүй боллоо
Image
Швайнштайгер зодгоо тайлна
Image
Монгол охин Jade luv нэрээр дэлхийд алдартай
Image
О.Оюунцэцэг: Австрали нөхрөө "Тэнгэрийн бэлэг" хэмээн магтав
Image
ТАНЫГ НЭВТ ШУВТ ХЭЛЭХ “АМЕРИК ЗУРХАЙ”
Image
Ц.Элбэгдорж: Ойрын хугацаанд Улаанбаатар хотод маш хүчтэй газар хөдлөлт болох хандлага байна...
Image
21 жилийн турш гэртээ хэнийг ч оруулаагүй эмгэнийд гэнэт ортол..
Image
Илбэ үзүүлнэ гээд хүн алсан уу......./бичлэг/
Image
НЭВТРҮҮЛЭГЧ Д.ОДЗАЯА: “НОМИН”, “PC MALL” ЗЭРЭГ КОМПАНИУД “BLACK FRIDAY” НЭРИЙН ДООР ИРГЭДИЙГ ХУУРЧ БАЙНА
Image
Даатгалаа ондоо багтаж төлөхгүй бол 2 дахин илүүг төлнө
Image
АЖ Ц.Чимэдцэеэ: Тэр хүнийг салаад явсны дараа гэрээ цэмбийтэл цэвэрлэчихсэн мэт сайхан санагдсан
Image
Аргалын утаа 300-аад нянг УСТГАХ ЧАДВАРТАЙГ Японы эрдэмтэд судалж тогтоожээ
Image
Өлсөхгүйгээр турж болох эрүүл хооллолтын 60 шилдэг санаа /Фото/
Image
Намаар талцах явдлыг Ховд аймгийн удирдлага таслан зогсоолоо
Image
Залуухан багш­тайгаа хий­сэн секс +18
Image
ЭГЧ ДҮҮ 2-ИЙГ ЭЭЛЖЛЭН ЭДЭЛСЭН НЬ /+18/
Image
Оюутны 70-н файл нь үүссэн байна
Image
ЧИНГИС ХААНЫ ОНГОН ОЛДОЖ ДЭЛХИЙ НИЙТИЙГ ШУУГИУЛЖ БАЙНА
Image
НИСЭХ ГЭЖ БУЙ ШУВУУХАЙН ДАЛАВЧИЙГ ТАС ТАЙРЧ, ДЭЛБЭЭЛЭХ ГЭЖ БАЙГАА ЦЭЦГИЙН ҮНДСИЙГ СУГА ТАТАХ МЭТ УВАЙГҮЙ ЭРЭЭ ЦЭЭРГҮЙ ААШЛАХАА БОЛИОЧ...
Image
ТЭНГЭРТ ОТГОНТЭНГЭР ХАЙРХАНЫ ДҮРС ТОДРОН ХАРАГДЖЭЭ
Image
Б.Үйзэнмаа: Эмэгтэй хүн өөрөө таашаал авахгүй бол эр хүнийг дур тавих хүртэл жүжиглэх ёсгүй
Image
Сэрэмжлүүлэг: Зам тээврийн ослын улмаас таван хүн гэмтжээ
Image
Зуунмод хот Баянхошуу багтай хатуу хучилттай замаар холбогдов
Image
ДОНОРЫН ЗҮРХИЙГ 24 ЦАГИЙН ХУГАЦААНД ХАДГАЛАХ ТЕХНОЛОГИЙГ БОЛОВСРУУЛЖЭЭ
Image
Эмчилгээний хоолны тухай
Image
Ц.Нямдорж Хууль Зүй, Дотоод Хэргийн Сайд болохоос татгалзаж эхэлжээ
Image
ДАРСНЫ АКЦ НУУСАН БАЙСНЫГ ИЛРҮҮЛЛЭЭ
Image
Марин Ле Пен: Эммануэль Макрон бол харгис даяарчлалыг бий болгогч
Image
ТЭРСЭЛЖ ХАВЧИГДСАН 10 УРАН БҮТЭЭЛЧ
Image
МАШИНЫ УРД ШИЛЭНД ТЕНЬ НААСАН ЖОЛООЧ НАРЫН ХАРАХ ЧАДВАР МУУ БАЙДАГ
Image
Зөв сайхан зүйлс бодож буруу муухайг өөрөөсөө холдуулах дасгал
Image
ЦАГААЧЛАЛЫН АЛБАНЫ ТАМГЫН ХУУРАМЧААР ҮЙЛДЭН МӨНГӨ ЗАЛИЛСАН ХЭРЭГ ГАРЛАА
Image
ЭРХ БАРИГЧ НАМЫН ӨНДӨР АЛБАН ТУШААЛТАН ЗАМ ТЭЭВРИЙН ОСЛООР АМИА АЛДЖЭЭ
Image
ТУРК СИРИД АЮУЛГҮЙН БҮС БАЙГУУЛНА
Image
Амиа хорлох гэсэн оролдлого нь бүтэлгүйтжээ
Image
МОНГОЛЫН ХАМГИЙН ХАЛУУХАН 10 БVСГVЙ
Image
Ш.Батхүүгийн бие маш хүнд байгаа гэв
Image
“АПУ”-ГИЙНХАН БОГДЫН МУЗЕЙН ХАМГААЛАЛТЫН БҮСЭЭС САВРАА ТАТ
Image
Сексийн талаар 9 халуухан зөвлөгөө
Image
34 аж ахуйн нэгжүүд зарим орнуудын онцлог хоолыг хийлээ
Image
Төв банк банкуудад үнэт цаас арилжив
Image
НҮҮРСНИЙ ҮНЭ НЭМЭГДЖЭЭ, ЦААШИД Ч ӨСНӨ
Image
Гамшгаас хамгаалах тухай хууль хүлээн авах ажиллагаа болно
Image
Нийтийн тээврийн 2 чиглэлд өөрчлөлт орууллаа
Image
Солонгост болсон газар хөдлөлтөд монгол иргэн өртөөгүй
Image
Зарим сумыг өндөржүүлсэн бэлэн байдалд шилжүүлжээ
Image
Өмнөд Солонгосын улс төрийн орчин
Image
Трамп, Си нар ирэх сард уулзана
Image
Б.Буджаргал: Монгол хүний тэсвэр хатуужлыг дэлхийд харуулж чадсандаа баяртай байна
Image
БУУДЛАГЫН СПОРТЫН ДЭЛХИЙН ЦОМЫН АШТ-Д О.ГҮНДЭГМАА ЦЭЦ СОРИНО
Image
Image

"Юмтай" нь бус "Номтой" нь

"Эхлэл, босолт, өсөлт" гэж бичдэгтэй нэг их маргаад байх хүн байхгүй байх аа. Аливаа хэлний зөв бичгийн дүрэмд үгийн үндэс язгуур эвдрэхгүй байх гэсэн гол зарчим байдаг л даа. 

Гэтэл сүүлийн үед "эхэлдэг, босч, өсч" гэж бичих явдал ихээхэн газар аваад байгааг та анзаарсан уу? Ингэснээр бичлэгийн эхэнд жишээ авсан үгнүүдийн үндэс язгуур эвдрээд ирж байгааг ажиглаж байгаа биз дээ? Та бүхэн хэрэг болгоод дээр бичсэн хувилбараас гадна зүй ёсны "эхлэдэг, босож, өсөж" гэсэн зөв хувилбарыг нь гүүглдээд үзээрэй. Аль аль нь гараад л ирэх вий?

Миний бага залууд "босож", "өсөж" хэмээн бүх нийтээрээ маргаангүй бичиж болоод байсан үгсийг яахаараа дээрх мэт чимээгүй хувиргаад эхлэв ээ? Хэл бол аливаа үндэстний соёлын хамгийн чухал бүрэлдхүүн хэсэг. Нөгөө талаар маш хувьсамхай шинж чанартай байдаг зүйл. Тэр нь голчлон ярианы хэлний хөгжлөөс хамааралтай байдгийг бичгийн хэл нь барьж тогтоох, хашиж хамжааргалж байдаг учиртай л даа.Бидний сайн мэдэх англи хэлний бичлэг дуудлагын зөрүүтэй байдал үүний тодорхой жишээ юм. Өөрөөр хэлбэл англи хэлний бичлэг бүр 13 дугаар зууны хэв шинжийг агуулж байгаа гэлцдэг.

Монголчууд бид "нийтлэг" гэдэг утгаараа харьцангуй бат цул үндэстэн. Харин улс төр, үзэл бодол, нам эвсэл, шашин шүтлэгийн хувьд ноцтой ялгаран хуваагдаад удаж байгаагийн дээр бичгийн соёлын хуваагдал чимээгүйхэн нэрмэж эхлэсэн нь сайны ёр хэрхивч биш байх аа. Төрийн эрх барих байгууллагаас "чээж" хэмээн ярьж бичих захирамж гарсан боловч тэрийг хэрэгжүүлж байгаа хүн хэд байдаг бол?

"шоколадыг" боргол, "кофег" борхош, "цементийг" гахиур хэмээн ярьж бичих лүндэнг түрүүчийн ерөнхийлөгч гаргасныг мэдэж байгаа хүн тийм олон байдаг болов уу? Энд ч гэсэн дэлхий нийтээр түгээмэл хэрэглэдэг үгсийг өөрийн үндэсний хэлний дуудлагын онцлогт нийцүүлэн нутагшуулах учиртай гэсэн хэл шинжлэлийн бас л нэг гол зарчим алдагдсаныг харж байна уу? Хэл соёлын дархлаагаа айхтар дээдлэдэг, хэлний талаарх төрийн маш нарийн бодлоготой Хятадууд ч "Цяокөли", "кафэй" гээд дуудлагаар нь зээлдэн авсан байдаг л даа.

Түрүүчийн удаа намайг иймэрхүү зүйл бичихэд нэг нүүр номын анд ихээхэн эгдүүцэн маргаж билээ. Би түүнийг аль нэг сургуулийн Монгол хэлний багш юм болов уу гэсэн таамаглалаа коммент хэсэг дээр бичсэн. Гэтэл "Би жирийн инженер хүн. Инженер хүн эх хэлээ хайрлан хамгаалж болохгүй юу?" гэж бичсэн байна лээ. "Инженер гэлтгүй хүн болгон эх хэлээ эрдэнэ мэт дээдлэн хайрлах учиртай." Харин хэл шинжлэл гэдэг бол үнэндээ инженерийн мэдлэгээс тэгтэл хол дутахгүй нарийн мэдлэг ухаан юм л даа. Инженерийн ухаанд ганц эрэг шураг дутахад л техник тоног төхөөрөмж ажиллагаагүй болчих тохиолдол байдаг байж таарна. Тэгвэл Монгол хэлэнд маань "үгийн язгуур эвдрэх", "бичлэгийн зөрүүтэй байдал" гэсэн чимээгүй аюул зугуухан газар аваад байгааг ганц нэг эрэг шураг дутсан төдийхөнтэй яахин зүйрлэж болох билээ?

Эх оронч үзэл их жаахан юмнаас эхлэдэг байж мэдэхийг би түрүү түрүүчийн бичлэгүүддээ цөөнгүй дурьдаад байгаа. Монгол хүн болгон байгальдаа хог хаядаггүй зуршлыг хэвшүүлж, эх хэлээ зөв, цэгцтэй сайхан сурч хэрэглэдэг байх нь иргэний үүрэг төдийгүй эх оронч үзлийн тань илрэл байж ч болох юм шүү. Тэр дундаа хүүхэд залуус маань бүгдээрээ үндэсний монгол бичгээ гарамгай сайн эзэмшиж төрийн албанд орж ажиллах залуусын өмнө "Юмтай" биш "Номтой" байх гэсэн өндөр босго тавьж өгмөөр санагдана.

Хятад судлаач Д.Болдбаатар

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6