Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
ХИЧЭЭЛИЙН ЖИЖИГ ХЭРЭГЛЭЛИЙН ҮНЭ 20-300 ТӨГРӨГӨӨР НЭМЭГДЖЭЭ
Image
“ҮНДЭСНИЙ ТӨВ ЦЭНГЭЛДЭХ ХҮРЭЭЛЭН” БАЙГУУЛАХ ТӨСЛИЙН УРАЛДААНД 24295 ИРГЭН САНАЛАА ӨГЧЭЭ
Image
НИЙСЛЭЛИЙН СУРАГЧДЫГ ӨВӨЛ, ОРОН НУТГИЙН СУРАГЧДЫГ ХАВАР УРТ ХУГАЦААГААР АМРААНА
Image
ИЖ БҮРЭН ШАЛГАЛТЫГ ЗОХИОН БАЙГУУЛЛАА
Image
НИЙТИЙН ТЭЭВРИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭНД АЖИЛЛАХ ТЭЭВРИЙН ХЭРЭГСЛИЙГ НЭМЭГДҮҮЛЛЭЭ
Image
БАГА ДАРГА У.ХҮРЭЛСҮХ БАЙЛДАЖ ТОГЛОДОГ НАСАН ДЭЭРЭЭ
Image
Г.БАТХҮҮ АГСНЫ ХҮҮ ГАНХӨЛӨГ: ААВ МИНЬ ШУДАРГА БАЙ, ХҮНД ХЭЛЭХ ЗҮЙЛЭЭ ШУУД ХЭЛЖ БАЙ ГЭЖ СУРГАДАГ БАЙСАН
Image
"ЖАСТ"-ЫН Ш.БАТХҮҮ ЭРДЭНЭТ ҮЙЛДВЭРТ ӨРӨӨ ТӨЛӨХӨӨР ХЭЛЦЭЛ ЭХЛҮҮЛЖЭЭ
Image
ЯВГАН ЗОРЧИГЧ РУУ УС ЦАЦСАН ЖОЛООЧИЙГ 100,000 ТӨГРӨГӨӨР ТОРГОНО
Image
МАХ БОРЦЛОХОД МАХНЫ ЖИН АНХНЫХААСАА ТАВ ДАХИН БАГАСДАГ Ч ЧАНАРАА ХЭЗЭЭ Ч АЛДДАГГҮЙ
Image
АЧ ОХИНОО ХҮЧИРХИЙЛСЭН ЭТГЭЭДЭД 12 ЖИЛИЙН ЯЛ ОНООЛОО
Image
БУЛГАН АЙМАГТ СҮРЬЕЭГИЙН 30 ОРТОЙ ЭМНЭЛЭГ АШИГЛАЛТАД ОРНО
Image
ӨНӨӨДӨР ЦАХИЛГААН ХЯЗГААРЛАХ ХУВААРЬ
Image
ОЮУТОЛГОЙН ШАЛГАЛТЫН БАРИМТУУДЫГ ЗАСГИЙН ГАЗАР ТАТАЖ АВЧЭЭ
Image
ӨНӨӨДӨР БОЛОХ ҮЙЛ ЯВДЛЫН ТОЙМ
Image
УЛААНБААТАРТ 17-19 ХЭМ ДУЛААН, БАГА ЗЭРЭГ БОРООТОЙ
Image
МОГОЙ ЖИЛТНЭЭ АЛИВАА ҮЙЛИЙГ ХИЙХЭД ЭЕРЭГ САЙН
Image
ДАРГА НАРЫН ӨГСӨН ЛИЦЕНЗҮҮДИЙГ ЦЭРГҮҮДЭЭР ХУРААЛГАНА ГЭВ ҮҮ?
Image
"ХҮҮХДИЙН АВТОБУС НЬ 12-ООС ДООШ ЖИЛИЙН НАСЖИЛТТАЙ, ЗҮҮН ГАР ТАЛДАА ЖОЛООНЫ ХҮРДТЭЙ БАЙХ ЁСТОЙ"
Image
ГЭРЭЛТ ГУДАМЖИНД “HOBBY STREET” ЦУВРАЛ ӨДӨРЛӨГ ЗОХИОН БАЙГУУЛНА
Image
Ч.УЛААН: ШИРҮҮН БОРОО, МӨНДӨРИЙН УЛМААС 2500 ГА ТАЛБАЙГААС УРГАЦ ХУРААХ БОЛОМЖГҮЙ БОЛСОН
Image
ӨСВӨРИЙН АВРАГЧИД ИРГЭДИЙН ТАЛАРХЛЫГ ХҮЛЭЭВ
Image
МЭРГЭЖЛИЙН ХЭМЖЭЭНД ХЭРХЭН АЛБАН И-МЭЙЛ БИЧИХ ВЭ?
Image
Б.ХУРЦ НАРТ ХОЛБОГДОХ ХЭРГИЙГ НЭМЭЛТ МӨРДӨН БАЙЦААЛТАД БУЦААЛАА
Image
2,000 ЦААНЫ БАЯР БОЛЛОО
Image
СУРГУУЛЬ, ЦЭЦЭРЛЭГҮҮДЭД ХҮҮХЭД ХҮЛЭЭН АВАХ БЭЛТГЭЛЭЭ БҮРЭН ХАНГАХЫГ ҮҮРЭГ БОЛГОВ
Image
У.ХҮРЭЛСҮХ: МАХ ГУРИЛЫН ҮНЭ ТЭНГЭРТ ХАДВАЛ Ч.УЛААН САЙД ТОЛГОЙРОО ХАРИУЦНА ШҮҮ
Image
ЕСДҮГЭЭР САРЫН СҮҮЛЭЭР ЦАСАН ШУУРГА ШУУРЧ, ЦОЧИР ХҮЙТРЭХИЙГ АНХААРУУЛЖ БАЙНА
Image
ИЗРАИЛИЙН ЗЭВСЭГТ ХҮЧИН ХАМАС БҮЛЭГЛЭЛ РҮҮ ДОВТОЛЖЭЭ
Image
Э.БАТТУЛГА: БАЙГАЛЬ ОРЧНЫ АСУУДЛУУДЫН ШИЙДЛИЙГ ӨӨРӨӨС НЬ ОЛЖ БОЛДОГ
Image
Б.БАТ-ЭРДЭНЭ: МИНИЙ ШАВЬ ЭЛДЭВ ТӨРЛИЙН НЭМЭЛТ БҮТЭЭГДЭХҮҮН ШААРДАГДАХААРГҮЙ БАЙГАЛИАС ЗАЯАСАН БЯР ЧАДАЛТАЙ БӨХ
Image
ЭРДЭНЭТ ҮЙЛДВЭР ИМПОРТЫН БҮТЭЭГДЭХҮҮН ҮЙЛДВЭРЛЭЛЭЭР ЭДИЙН ЗАСГИЙН ХЭМНЭЛТ ГАРГАЖ БАЙНА
Image
ДОНАЛЬД ТРАМПЫН УУГАН ХҮҮ МОНГОЛД ХУВИЙН АЯЛЛЫН ЗОРИЛГООР ИРЖЭЭ
Image
ОЮУТНЫ БАЙРНЫ ТӨЛБӨР 430 МЯНГААС 1.5 САЯ ТӨГРӨГ БАЙНА
Image
УРАН ӨВӨӨГИЙН ҮРГЭЛЖЛЭЛ БУЮУ МОНГОЛ ПИКАССО
Image
ЕРӨНХИЙ САЙД ОНЦГОЙ КОМИССЫН ХУРАЛДААНД ОРОЛЦОЖ, ҮҮРЭГ ДААЛГАВАР ӨГНӨ
Image
ДОЛОО ХОНОГИЙН АРИЛЖААНЫ ТОЙМ МЭДЭЭ
Image
НАМЫН БҮЛЭГ, ЗӨВЛӨЛ, АЖЛЫН ХЭСГҮҮД ХУРАЛДАНА
Image
НӨАТ: 10 САЯЫН ХОЁР, 5 САЯЫН 23 АЗТАН ТОДОРЛОО
Image
АЛБА ХААГЧИД МЭРГЭЖЛИЙН УР ЧАДВАРАА ДЭЭШЛҮҮЛЭВ
Image
"МОНГОЛ САРЛАГИЙН МАХ, СҮҮ, ХӨӨВӨР ЭКСПОРТОД ГАРАХ БОЛОМЖ ИХТЭЙ"
Image
ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ГАЗРЫН 66 ХҮНИЙГ "ХОРДУУЛСАН" ЗООГИЙН ГАЗАРТ ЗӨРЧЛИЙН ХЭРЭГ НЭЭЖЭЭ
Image
Ч.БАЯНДЭЛГЭР: ХҮРЗ БАРЬСАН ТОНУУЛЧИД МОНГОЛЫН АРХЕОЛОГИЙГ СҮЙТГЭЖ БАЙНА
Image
МАН-ЫНХАН ТЭРЭЛЖИД ХУРАЛДЖЭЭ
Image
Б.АЛТАНЦЭЦЭГ: ИРЭХ ЗУРГААН САРД АМ.ДОЛЛАРЫН ХАНШ 2,700 ОРЧИМ ТӨГРӨГ БАЙНА ГЭСЭН ТААМАГ ИРГЭДИЙН ДУНД БИЙ
Image
ӨНӨӨДӨР БОЛОХ ҮЙЛ ЯВДЛЫН ТОЙМ
Image
ҮС ЗАСУУЛАБАЛ САЙН НӨХӨРТЭЙ УЧИРНА
Image
ЦАГ АГААРЫН МЭДЭЭ
Image
МАН-ЫН БҮЛЭГ, АН-ЫН ЗӨВЛӨЛ ХУРАЛДАНА
Image
10 САЯ ТӨГРӨГИЙН ХОЁР АЗТАН ТОДОРЧЭЭ
Image
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Цахимаар бусдыг садар самуунд уруу татсан хоёр этгээдийг шалгаж байна
Image
Чигчий хурууны уртаараа өөрийгөө шинжээрэй!
Image
Таван мянган авдар үнэгүй тараана
Image
Үхрийн булууны ид шид та алмайрах болно / Хадгалаад аваарай
Image
Та таалагдсан өдөө сонгож, өөрийнхөө тухай илүү ихийг мэдэж аваарай!
Image
Таныг сэтгэл татам харагдуулдаг зүйлс
Image
Интернэтийн түүхэн дэх 10 том саатал
Image
Зүүдний тайлал
Image
Танд ямар түрийвч таалагддаг вэ? Таны амжилтын нууц үүнд оршино…
Image
С.Шижирбат: Шүүгч Ц.Сэрээтэр, Б.Төмөрбаатар нарын хийсэн луйврын хариуг Г.Мандахнарангаас авчихлаа
Image
Мухар сүсэг гээд итгэдэггүй байлаа, харин ням гаригт үсээ засуулсны дараа ийм зүйл болсон юм…
Image
С.Зориг агсны хэрэг илэрлээ С.Зориг агсан нь аиьд сэрүүндээ «Яана аа, өвгөөн аймаар жаргаж байна аа би, дуусчих вий дээ» гэж яриж байжээ
Image
Эмэгтэй хүнд хэдэн цагийн нойр хэрэгтэй вэ?
Image
​1072 хувьцаагаа баталгаажуулж, данс нээлгэх ЗААВАР
Image
Адууны махаар хатгаа эмчлэх арга
Image
Эрчүүдтэй харилцаагаа удаан үргэлжлүүлэх нууцаас
Image
Монголын хамгийн халуухан бүсгүйчүүд хэн бэ?
Image
АН-ын ҮЗХ хуралдаж чадах уу?
Image
Гэрт байгаа муу энергийг ганц аяга усаар хэрхэн олж илрүүлэх вэ?
Image
Дарханы замд осол их гардаг нь амьдаараа цементлүүлж үхсэн 20 ялтантай холбоотой
Image
Mongolian Hot girls
Image
Г.Нандинзаяа-н олимпийн дараа хэлсэн үг
Image
Нэвтрүүлэгч Чимэгээ шууд дамжуулалтаар алдаа гаргалаа
Image
Мэдлэгийн тухай онол
Image
Аль улсын паспорт хамгийн “хүчирхэг” вэ
Image
17 давхараас хүнтэй лифт унажээ
Image
Б.Гантогоо өөрийгөө Монголын хамгийн сайхан хөхтэй хүүхэн гэж боддог
Image
LISTVERSE: Чингис хааны талаар таны сонсож байгаагүй 10 баримт
Image
Сайн эцэг эхчүүд хүүхдээ хэзээ ч оройтуулж унтуулдаггүй. Оройтож унтах нь хүүхдийн эрүүл мэндэд маш хортой
Image
Б.Мягмар: Малаа эрэхээр гарсан аавыг минь тэд согтоогоод, хөнөөчихсөн байх
Image
НИЛ МӨРӨН СҮЙРЛИЙН ИРМЭГТ БАЙНА
Image
ДҮҮГ МААНЬ ЗОДОЖ АЛЧИХААД, ОДОО ДАРААД ӨНГӨРӨХ ГЭЖ БАЙНА ГЭВ
Image
Савны хийг гэрийн нөхцөлд хэрхэн арилгах вэ?
Image
ТТТӨ-өөс урьдчилан сэргийлж, эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний чанар хүртээмжинд анхаарч ажиллахыг санууллаа
Image
Бүртгэлтэй ажилгүй иргэдийн тоо өсчээ
Image
Хайр сэтгэлд өндөр хамаатай гэж үү?
Image
Улаанбаатарын намар өдөрлөгт Камертон Никинтон хамтлаг оролцоно./бичлэгтэй/
Image
АНЭУ сэргээгдэх эрчим хүчний төсөлд 163 тэрбум доллар зарцуулна
Image
Агаарын бохирдлыг бууруулах дорвитой арга хэмжээ авч ажиллахыг үүрэг болгожээ
Image
Д.ТРАМП: АМЕРИК МӨРӨӨДӨЛ БИЕЛЭХЭД ХАМГИЙН ТОХИРОМЖТОЙ ҮЕ ИРЛЭЭ
Image
НИСЭХ ОНГОЦНЫ БУУДАЛД ЦОХИЛТ ӨГСНӨӨ МЭДЭГДЖЭЭ
Image
Д.Даваасүрэн: Гадаад харилцаанд хоёр хөршөө тэргүүлэх чиглэл болгон ажиллаж байна
Image
Бидний нийтлэг секс төсөөллүүд
Image
97 хүнийг галын аюулаас аварчээ
Image
ЭРҮҮДЭН ШҮҮСЭН БИЧЛЭГ ҮЗСЭН СЭТГҮҮЛЧИЙН НЭМЭР, ХАЧИРГҮЙ БИЧВЭР
Image
Олон улсын Хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдрийн нэгдсэн хөтөлбөр
Image
Монголын сайтын холбооны гишүүнчлэлээс www.bolod.mn сайт татгалзлаа
Image
Б.ПҮРЭВДОРЖ. МАНАЙ НАМЫН ЗАХЫН ХҮН ТАНАЙ У.ХҮРЭЛСҮХИЙГ ЯЛНА.
Image
УЛААНБААТАРТ ӨДӨРТӨӨ 7 ХЭМ ДУЛААН БАЙНА
Image
Хар дарж зүүдэлхэд хийх дом
Image
"REACH" ТӨСЛИЙН ХҮРЭЭНД 611 АЖЛЫН БАЙР ШИНЭЭР БИЙ БОЛЖЭЭ
Image
СОЛОНГОС УЛСАД ГЭРЭЭГЭЭР АЖИЛЛАХ БОЛОН 3 САРЫН ВИЗ АВАХ ХҮМҮҮСИЙН АХНААРАЛД
Image
Ерөнхий сайд Япон, Турк, Герман, Канадын элчин сайд нарыг хүлээн авч уулзлаа
Image
Амьсгалах агаар алга!
Image
Харүмафүжи дахин өвдөг шороодлоо
Image
ЭРДЭНЭТ ҮЙЛДВЭРТ АРХИВ, АЛБАН ХЭРЭГ ХӨТЛӨЛТИЙН УЛСЫН ҮЗЛЭГ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
Авлига авсан байцаагч нарыг цагдан хорьжээ
Image
Жастин Бибер мерседес бенз машинаа Зул сарын баярт зориулж чимэглэжээ
Image
Иракийн цэргийн хүчнийхэн Исламын засгийн газрын эсрэг дайралтаа эхлүүллээ
Image
ЦАС ОРЖ ЦАГ АГААР МУУДСАНААС ЗАРИМ ЗАМЫГ ХААЛАА
Image
Image

Ю.Цэдэнбал энгийнээс энгийн, эгэл ардын өмөг түшиг нь байлаа

Монгол Ардын Нам, төр засгийг 44жил тасралтгүй удирдсан Ю.Цэдэнбалын мөр нь хүрээгүй газар, тэр хүний сэтгэлийн дэм өгөөгүй аймаг, сум, айл өрх монгол нутагт ховор биз гэж бодох юм.
 
Үүнийгбичигчминий! бие Увс аймгийн Тариалан сумын уугуул жирийн нэгэн бөгөөд Ю.Цэдэнбал гэж энэ аугаа хүн манай сумын ард түмний    талаархэрхэнсанаа тавьж байсан болон өчүүхэн миний бие хоёр ч удаа ойр дэргэдээс харж ямар их энгийн хүн бэ гэдгийг биерээ мэдэрч, нүдээрээ харж билээ.Ю.Цэдэнбалын ээж, аав ч манай Тариалан сумын иргэдтэй ямар нэгэн хэмжээгээр холбоотой байсан байдаг.
 
Ю.Цэдэнбалын аав Юмжаа өөрийн малхөрөнгөцөөнтэйбайсан тул мал ихтэй айлын адуу.мал маллаж баруун зусланд айл дагаж нүүдэг байсан байна. Нэгэн ийм нүүдлээр 1920 оны үе юм уу Цэдэнбалыг 4-5 орчим настай байхад Юмжаа баруун зуслан нүүж Хархираан голоор гаталж байтал ачаатай тэмээ хөл алдаж ачаан дээр сууж явсан хүү усанд урсахад нь манай Тариалан сумын иргэн Хархираан ерөнхий даамал “Сахалт хар’’ Жуудгай гэдэг хүн голооргаталжбайсанайлуудад тусалж байгаад Цэдэнбалыг уснаасшүүрчавч аварсан гэдэг.
 
Хархираан ерөнхий даамал одоогийн сумын даргаас ч өндөр эрх мэдэлтэй тэр нутагт тариа тарьж байгаа бүх хүмүүст Хархирааголынусыгхуваарилж тариа тариулдаг хүн байсан. Дашрамд дурдахад Хархираа гол маш ширүүн урсгалтай, айлууд зуслан өөд нүүх үеээр Хархираан уулсын мөнх цас хайлж голын усны төвшин нэмэгдэж нүүдэлчдэд жил бүр иймэрхүү бэрхшээл их учирдагюм.
 
Цэдэнбалдарга 1966 онд Увс нутагт очихдоо тэр үедТүргэнсуманд намын үүрийн дарга байсан сүүлд Монгол улсын гавъяат усжуулагч болсон Ж.Янжив  /манай сумын уугуул/ Түргэн сумын нутаг Их улаан давааны хөтөл дээр даргыг Бөхмөрөн сум явах замд үдэж байхад нь Цэдэнбал дарга Хархираан эхний мөнх цаст уулсыг ажиглан харж байгаад бага насандаа Хархираан голын усанд урсаж аврагдсаныг аав, ээж нь өөрт нь хэлж байсныг дурсаж ярьсан гэдэг.
 
Ю.Цэдэнбал нам, төрийн тэргүүний өндөр дээд албыг хашиж байхдаа ч Тариалан сумын хотон ард иргэдийн талаар байнга санаа тавьж байсан юм. Үүний тод жишээ гэвэл, Ю.Цэдэнбал өөрийнхөө амины 37 ижилтэй азаргатай адуугаа 1957 онд Тариалан сумын “Туяа” нэгдэлд нийгэмчилсэн нь манай сумынард иргэдиин амьдралын сайн сайхны төлөө байнга санаа тавьж байсны нэг илрэл юм.
 
Мөн энэ үед манай сумын ард иргэдийн дунд гэр оронгүй ядуу зүдүү айл их байсан тул Тариалан сумын дарга, Улсын бага хурлын гишүүн байсан Ж.Бадарч агсан Ю.Цэдэнбал даргад хүсэлт тавихад маш хурдан арга хэмжээ авч Намын Төв Хорооны улс төрийн товчоо, СнЗ-ийн тогтоол гаргаж 1956 онд гэр орон муутай 70 өрхөд берзентэн гэр олгуулж байсан байдаг.Мөн 1972 оны 1-р сард Ж.Янжив Тариалан сумын намын дарга байхдаа Цэдэнбал даргатай биечлэн уулзаж сумын иргэдийн амьдрал, ахуйг танилцуулж СнЗ-ийн тогтоол гаргуулж сумын төвд 18 айлын орон сууц барих, 24 айлд шинэ гэр ,3000м бор эсгий олгуулах, 10 хүүхдийг их, дээд сургуульд явуулж үндэсний боловсон хүчин бэлтгүүлэх зэрэг шийдвэр гаргуулж холбогдох байгууллагуудад үүрэг өгч байсан байдаг.
 
Ийнхүү Ю.Цэдэнбал Монгол орноо нийгмийн хөгжлийн хоцрогдлоос гаргахын төлөө цаг наргүй ажиллахын зэрэгцээ тухайлсан нэг сумын төлөө хэрхэн санаа тавьж байсан нь манай Тариалан сумын талаар түүний авч байсан арга хэмжээнээс харагддаг.
 
Ю.Цэдэнбал дарга, миний аав Б.Буянт хоёр нас чацуу бөгөөд тэдний багын амьдрал адил төстэй санагддаг юм.Аав минь хошууны сургуульд хоёр ч удаа түр хугацаагаар сурч байсан гэдэг боловч их залуудаа нас барсан тул чухам хэдэн онд сурч байсныг мэдэхгүй юм.Аав минь 15 настайдаа сумын бичээч, дараа нь сумын түр сургуульд багшилж байсан. Энэ бүхэн аавтай минь адилхан санагдаж энэ сайхан хүнийг ойрхноос харахыг хүсдэг байлаа.
 
Би бага насандаа ааваасаа хагацаж цаашид суралцаж чадаагүй тул “Туяа” нэгдлийн барилгын салбарт ажиллаж байгаад 1965 оны намар Ховд аймгийн театрын дэргэд сумын кпубийн эрхлэгч нарыг бэлтгэх нэг жилийн курсэд ирж энд баруун дөрвөн аймгийн 40-өөд хүн суралцсан юм. Өвөл нэгдүгээр cap гараад Ю.Цэдэнбал дарга Ховд аймагт ирэх болсон тул Ховдын театр соёлын ажилтны курсэд сурч байгаа -бид бүхнийг оролцуулаад томоохон хэмжээний концерт бэлтгэж тоглуулсан юм.
 
Театрын тоглолт өргөн бүрэлдэхүүнтэй сайхан болж би хамгийн сүүлийн найрал хөгжимтэй хоор дууны урд бүжиг, биелгээний номерт тоглоод концерт төгсөж хөшиг хаасны дараа Ю.Цэдэнбал даргын сэтгэл нь их хөдөлчихсөн тайзан дээр гарч ирээд маш их баяртайгаар урьд нь бүжиг хийсэн залуучууд биднийг бүгдийн тэвэрч үнсээд, хөгжимчид, найрал дуучидтай бүгдтэй гар барьж баяр хүргэж дунд нь суугаад зураг авахуулж байсан юм. 
 
Ийнхүү соёлын сургуульд сурч том театрын жүжигчдын дунд тоглолтод орж, урьд өмнө нь зөвхөн барааг нь харахыг хүсдэг байсан тэр том хүнд тэврүүлэн үнсүүлсэн минь бага залуу насанд тохиолдсон хамгийн баяртай мөч байлаа. Ю.Цэдэнбал дарга бүх жүжигчид, театрын удирдлагатай маш энгийн, элэгсэн сайхан харьцаж баяр хүргээд явсан нь концертод алдаа гарах вий гэж айж байсан жүжигчид, багш нарыг баярлуулж байсан нь санаанаас гардаггүй юм.
 
Дараагийн нэг сайхан учрал бол цэргийн алба хаахдаа Ю.Цэдэнбал даргын хамгаалалтад байсан явдал юм. Миний бие 1967 онд цэргийн албанд явж НАХ Яамны харъяа 05-рангид очиж нэг жил бага даргын сургуульд төгсөөд тусгай хорооны 1-р ротод салааны орлогч болж, Монгол Улсын нам, төрийн тэргүүн Ю.Цэдэнбал даргын харуулын захирлаар очсон юм. Улсын тусгай хамгаалалттай газар тэр тусмаа Ю.Цэдэнбал даргын харуул хамгаалалтад өндөр шалгуураар цэргүүдийг авдаг байсан гэдэг.
 
Чухам намайг ямар шалгуураар тавьсныг мэдэхгүй, бага даргын сургууль төгсөөд ангийн даргын тушаалаар Ю.Цэдэнбал даргыг 1968 оны тавдугаар сараас 1970 оны зургадугаар сарын дунд хүртэл бүтэн хоёр жил нэг cap өдөр тутам аюулгүй байдлыг харж хамгаалах нэр хүндтэй үүргийг хүлээж билээ. Даргын байрны дотуур комиссар харуулын захиралтай байнга холбоотой байж дарга өглөө ажилд явах, гэртээ буцаж ирэх, өглөөний гимнастик хийх бүрийд харуулын захирлыг дуудаж давхар хамгаалалт хийдэг байсан.
 
Дарга өглөө эрт ажилдаа явж оройд голдуу 22, 23   цагт юм уу заримдаа шөнийн 01,02 цагт гэртээ ирдэг байлаа. Хичнээн орой ирсэн байсан ч өглөө яг 06 цагт хашаан дотроо 20 минут орчим гимнастик хийдэг. Биднийг хамгаалалтад байхад Ю.Цэдэнбал 53, 54 насны ид сайхан ажил хөдөлмөрийн оргил үе нь байжээ.
Учир нь би хоёр жил гаруй хугацаанд хашаа, байранд нь хамгаалалт хийж байх үед Ю.Цэдэнбал даргыг гэртээ амарч өнжиж байна гэж ер сонсож байгаагүй. Амралтын өдөр байсан ч дарга ажилтай байгаа гэнэ гээд өглөө гараад орой ирдэг байсан юм. Гэр орноор нь хүмүүс ховорхон ирнэ. Баяр ёслол ч юм уу зарим онцгой үед Улс Төрийн Товчооны гишүүд ирдэг.
 
Ирэх хүмүүсийг комиссар харуулын Захиралд урьдчилаад мэдэгдцэг. Тэдгээр хүмүүс яг цагаа барь жирээд 2 цаг орчим байгаад зэрэг тараад явдаг байв. Ах дүү нараас нь Төв номын санд ажилладаг Цэнд гэж дүү нь хааяа алхаж ирнэ. Дүү нь байсан ч заавал комиссараас асууж зөвшөөрөл авч дошогшоо оруулдаг хатуу зарчимтай байсан. Даргын хашаанд Нэлгэр гэдэг эмэгтэй дүү нь хоёр хүүхэдтэйгээ 2 өрөө байранд амьдардаг байсан юм. Эхнэрийнх найз орос хүүхнүүд үе үе ирдэг.
 
Тэр үед даргын том хүү Владислав нь Орост сурдаг байсан бөгөөд амралтаар гэртээ ирсэн үедээ найзуудаа дагаж гадуур явж комиссарууд араас нь харуулдах гэж нэлээд ажил болдог байсан. Бага хүү Зоригоод гэрээр нь орос багш ирж хичээл заадаг, хашаан дотор жаахан дугуй мөсөн талбай бэлдэж тэндээ багштайгаа тэшүүрээр гулгаж нэлээд цаг авдаг байлаа.
 
Ю.Цэдэнбал даргын ар гэрийн амьдрал нэг иймэрхүү байдпаар өдөр бүр үргэлжилдэг байсан юм. Миний бодоход 1960-аад оны сүүл үед Монгол орон хөгжлийнхөө шинэ үе рүү дөнгөж орж эхэлж байсан бөгөөд Улаанбаатар хотоо хөгжүүлэх улс орныхоо ирээдүйн хувь заяааны төлөө бүтэн нэг өдөр амрах ч завгүй өдөр, шөнөгүй нойр, хоолоо хасан ажиллаж байсныг харуул, хамгаалалтанд нь хоёр жил гаруй ажиллаж ойроос харж байсны хувьд мэдэх юм.
 
Ю.Цэдэнбал улс орны тэр их ажлын хажуугаар харуулын цэрэгтээ ч анхаарал тавьж шинэ жил, улсын их баяр наадам, Октябрийн баярын өдрүүдэд харуулын цэргийн тоогоор тусгай бэлэг бэлдэж бидэнд өгдөг нинжин сайхан сэтгэлтэй нэгэн байлаа. Тэр үед гадуур байдаггүй ховор жимс, үнэтэй сайхан чихэр бэлгэнд өгнө. Тиймээс дээрх гурван баяр болохыг харуулын цэргүүд хамгийн их баяртаа угтаж төрийн тэргүүн Ю.Цэдэнбал даргын гарын бэлгийг авч байсандаа би одоо ч баяртай байдаг юм.
 
Өчүүхэн миний бодоход 20-р зууны эхэн үеийн хоцрогдол хэвээрээ байсан Монгол орныг 1940- 1984 оны хооронд 44 жил удирдахдаа боловсрол, эрүүл мэндийн бүрэн бие даасан тогтолцоотой, бүх нийтээрээ бичиг үсэгтэн болж, хүн ард эрүүлжиж, ажил орлоготой хот, хөдөөгүй хөгжил нь жигдэрсэн, өмнөхтэй харьцуулахад танигдахын аргагүй Монгол орон болсныг Бал даргын олон жилийн нөр их хөдөлмөртэй холбохгүйгээр төсөөлөх аргагүй юм.
 
Цэдэнбал дарга 44 жил төр, засгийн өндөр албанд байхдаа төрсөн нутагтаа дөрөвхөн удаа очсон. Жилд нэг, хоёр удаа Орост голдуу явж хагас, дутуу амарч байсныг нь одоо үеийн төр, засгийн өндөр албан тушаалтнуудын гадаад, дотоод айлчлал, олон арга хэмжээнд байнга оролцож байгаа хүмүүстэй харьцуулахад үнэхээр өрөвдмөөр дүр зураг харагддаг.
 
Энэ их хүний ажиллаж хөдөлмөрлөж байгаа үлгэр жишээг ойроос харж байсан миний бие ч сурах, боловсрох өндөр шаардлага өөртөө тавьж ажиллан зохих боловсрол эзэмшин олон жил намын ажил хийж,1990 оны анхны ардчилсан сонгуулиар сумынхаа ард иргэдийн итгэл хүлээж АИХ-ын депутатаар сонгогдож, Монгол Улсын шинэ үндсэн хууль батлалцах гавъяатай үйл хэрэгт оролцов.
 
МАХН-ын 22-р их хуралд төлөөлөгчөөр оролцож, Увс аймгаас сонгогдсон төлөөлөгчид бидний санал, санаачлагаар Цэдэнбал даргынхаа намын шийтгэлийг арилгаж, гишүүнчлэлийг сэргээсэн нь буурал даргынхаа хийж явсан ажлын ариун үйлийг сэргээхэд бидний оруулсан бага ч болов буян болсон болов уу гэж бодох юм.
 
АИХ-ын депутат асан, 
Үндсэн хууль тогтоогчдын холбооны гишүүн Б.Мөнгөн

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6