Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Я.Содбаатар: Бид ард, түмний амь нас, аюулгүй байдлыг нэгдүгээрт тавьж байна
Image
Хийлдэг гудсан дээр хөвж явсан дөрвөн хүүхдийн амийг аварчээ
Image
Азербайжаны Зэвсэгт хүчний хошууч генерал, хурандаа нар амиа алджээ
Image
Шадар сайд, Эрүүл мэндийн сайд нар эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний бэлэн байдалтай танилцаж байна
Image
Д.Нарангэрэл: COVID-19-ийн хувьсан өөрчлөгдөж, халдварлах чадвар нь 30% нэмэгдсэнийг тогтоожээ
Image
Трампын засаг захиргаа гадаад оюутнуудыг АНУ-аас хөөх төлөвлөгөөгөө цуцаллаа
Image
Армени-Aзербайжаны хилийн мөргөлдөөний үеэр 16 хүн алагдаад байна
Image
Korean Air компанийн ерөнхийлөгчийн ээжид Өмнөд Солонгосын шүүх ял оноожээ
Image
Их Британийн компаниуд Хуавэй компанийн 5G төхөөрөмжийг ашиглах эрхгүй боллоо
Image
Өнөөдөр ирэх тусгай үүргийн хоёр нислэгээр нийт 428 иргэнийг авчирна
Image
Д.Нямхүү: Афганистан улсаас ирсэн цэргийн алба хаагчдын 18-аас нь коронавирус илэрлээ
Image
Д.Нарангэргэл: Цэргийн төв эмнэлэгт эмчлүүлж байгаа таван хүний биеийн байдал хүндэвтэр байна
Image
Эрүүл мэндийн яамнаас мэдээлж байна /2020.07.15/
Image
Афганистанаас 51 энхийг сахиулагч эх орондоо ирлээ
Image
Увс аймгаас гарах хөдөлгөөнийг тодорхойгүй хугацаагаар хаалаа
Image
Үерт өртсөн 5 хүний нэг нь нас барж, нөгөө нь хүндэвтэр байна
Image
БНСУ-аас өнөөдөр 261 иргэнээ татан авна
Image
Хотын орлогч Туул гол дагуу ажиллав
Image
Буйр нууранд завьтайгаа алга болсон 4 хүнийг Монгол Улсын хил орчмоос олжээ
Image
Дуу цахилгаантай аадар бороо орно
Image
Армени-Aзербайжаны хилийн мөргөлдөөний үеэр 16 хүн алагдаад байна
Image
Их Британийн компаниуд Хуавэй компанийн 5G төхөөрөмжийг ашиглах эрхгүй боллоо
Image
Korean Air компанийн ерөнхийлөгчийн ээжид Өмнөд Солонгосын шүүх ял
Image
Carly гэж ямар хүмүүсийг хэлэх вэ: Маркетерууд "Z" үеийнхэнд шинэ нэр бодож олжээ
Image
Сан-Диегод усан онгоцонд гал гарсны улмаас олон хүн гэмтжээ
Image
Төгрөг суманд бүртгэгдсэн тарваган тахлын сэжигтэй тохиолдлын онош батлагджээ
Image
БНХАУ АНУ-ын байгууллага, иргэдийн эсрэг хориг арга хэмжээ авахаар болжээ
Image
"Коронавирусийн халдварын нас баралтын түвшин 2.3% бол тарваган тахлынхыг дэлхийд 4.9% гэж үздэг"
Image
Цагдаагийн алба хаагчид шуурхай ажиллаж 11 настай хүүхдийн амь насыг аварлаа
Image
Сэрэмжлүүлэг: Архангайн шороон замд осол гарч 31 настай залуу нас баржээ
Image
10 их наяд долларын 5G дайнд Хятад ялж байна
Image
ТЦА: Тэрэлж чиглэлийн зам ачаалал ихтэй байна
Image
Эх дэлхий минь Ногоон байгаасай
Image
Говь-Алтай аймагт бүртгэгдсэн тарваган тахлын сэжигтэй тохиолдлын онош молекул биологийн шинжилгээгээр батлагджээ
Image
ХӨСҮТ: Гэрийн тусгаарлалтад шилжсэн иргэн коронавирусийн улмаас нас бараагүй
Image
Үерийн аюулаас сэрэмжтэй байхыг онцгойлон анхааруулж байна
Image
Путиныг огцрохыг шаардан 30 мянган хүн жагсчээ
Image
Жак Ма хувьцаагаа зарж их ашиг олжээ
Image
АНУ-ын Калифорни муж хорио цээрийн дэглэмээ буцааж сэргээлээ
Image
ЭМЯ: Тарваган тахал коронавирусээс ч аюултай тахал
Image
Арабууд анхны сансрын хөлгөө маргааш Ангараг гараг руу нисгэнэ
Image
Туул голд нэг иргэн усанд осолджээ
Image
Коронавирусийн дархлаа хэдхэн сарын дараа устдаг байж болзошгүйг эрдэмтэд тогтоожээ
Image
ОХУ-д “COVID-19”-ийн вакцины эмнэлзүйн туршилт дуусжээ
Image
Хэсэг саятнууд өөрсдөөс нь авдаг татварыг нэмэхийг уриаллаа
Image
Мөрөн-Хатгалын туслах замыг нээв
Image
Д.Нямхүү: 13 хүнээс коронавирусийн халдвар шинээр илэрснээр нийт батлагдсан тохиолдол 243 боллоо
Image
БНХАУ АНУ-ын байгууллага, иргэдийн эсрэг хориг арга хэмжээ авахаар болжээ
Image
ДЭМБ: Цар тахалтай тэмцэхэд олон орон буруу чиг шугaмыг баримталж байна
Image
Мөрөн-Хатгал чиглэлийн авто замын хөдөлгөөнийг түр хаалаа
Image
Мобикомоос татгалзъя
Image
ТАНЫ ГАР УТСЫГ ТАГНАЖ БАЙГАА ЭСЭХИЙГ ХЭРХЭН МЭДЭХ ВЭ?
Image
Өргүй Монгол хөдөлгөөн "өр"-өө тэглэхийг шаардлаа
Image
Г.Эрхэмбаяр хамтлагийнхаа бүсгүйтэй хайр сэтгэлийн холбоотой болжээ
Image
Ц.Энхбаяр: С.Баярыг эргүүлэн тат, надад одоо айх зүйл байхгүй
Image
Б.Шижирбат "Авьяаслаг Америкчууд" шоунаас хасагдлаа
Image
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Батсүмбэрт ажиллана
Image
Хорхог бол Хор+Хог биш, Харин…
Image
Үсийг эрүүл болгох үс уналтын эсрэг жорууд хадгалаад аваарай
Image
Хүн дайраад осолын газраас зугтажээ
Image
Б.Бат-Энэрэл хүү 7 сарын 7-ны өдөр 7 цагт төрсөн
Image
ТӨВӨД ХҮМҮҮСИЙН УРТ НАСЛАДАГ НУУЦЫГ ЭРДЭМТЭД ИЛРҮҮЛЖЭЭ!
Image
Жүжигчин И.Одончимэг өдгөө 50 нас хүрч байгаа хэдий ч гэрлэх санал хүлээн авч олныг ангайлгав.
Image
Х.Баттулга: Эв нэгдлийг эрхэмлэсэн Ерөнхийлөгч байна
Image
Энэ зуны ээлжит одоор Б.Баярмаа тодров уу?
Image
Элчин сайд нарыг эгүүлэн татах тухай албан бичигт хариу өглөө
Image
Голомт банкны зэс картын эзэмшигчид Эх орноороо хөнгөлөлттэй аялах боломжтой
Image
Х.Баттулгын дараагийн зөвлөхөөр Д.Пүрэвдаваа томилогдох уу?
Image
Өнөөдөр ихэнх нутгаар бороотой
Image
Зөвхөн нийтийн галт тэргэнд харах боломжтой зүйлс /27 фото/
Image
С.Батцэцэг Хөдөлмөрийн баатар боллоо
Image
МУ-ын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга: Зөвлөхүүдээ томилоно
Image
Энэ гайхалтай тенүүдийг хэрхэн тавмдаг гээч Тень тавих 20 санаа
Image
Маск "Энэ миний наадам" хошин шог
Image
Түрийвчинд тань мөнгө тогтохгүй байгаа бол та эдгээрийг хэрэгжүүлээд үзээрэй
Image
УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгалан Ц.Содномдоржид хаш цагаан хөөргөө бэлэглэлээ
Image
Дуучин бүсгүй тайзан дээр тогонд цохиулан нас баржээ
Image
Түймэрт явсан залуусаараа аархая
Image
ТА ЯМАР РАШААН СУВИЛАЛД, ЯМАР ҮНЭЭР, ЯАЖ ЯВАХ ТУХАЙ ТАНИЛЦААРАЙ
Image
Чингэлэгт даруулсан хүүхдийн биеийн байдал хүнд байна
Image
Ж.Оюунгэрэл, Б.Дэлгэрсайхан нарыг шалгаж байгаа гэв
Image
Хятадын геостратеги, тэнгисийн орон зайн төлөөх өрсөлдөөн
Image
Улсын их дэлгүүрийн барилга 1961 онд ашиглалтад орсон
Image
Г.Мандахнарангийн асуудлаар Голланд өмгөөлөгч хөлслөн ажиллуулж байна
Image
УЛААНБААТАР ХОТОД ӨДӨРТӨӨ 31-33 ХЭМ ДУЛААН БАЙНА
Image
Тайланд хоолны жор
Image
“Хүний эрхийн төлөө сэтгүүлчид” бичил уурхайчдын амьдралтай танилцлаа
Image
Утааг шүүж, ойн цэвэр агаарыг мэдрүүлэх ухаалаг төхөөрөмж
Image
Г.Сэр-Одын нэрэмжит уншлага 22-нд болно
Image
Шошгын шаардлага хангаагүй 3327 зөрчил илэрлээ
Image
Төрийн өндөр албан тушаалтнууд оффшор бүсэд данс эзэмшихийг хориглоно
Image
Метрогоор доллараар хийсэн даашинзтай зугаалжээ
Image
БАЯНЗҮРХ ДҮҮРГИЙН ШҮҮХ ШИНЭ БАЙРАНДАА ОРЛОО
Image
Авьяаслаг монголчууд шоуны оролцогч Х.Авирмэд хамраараа дуулсан уу хоолойгоороо дуулсан уу
Image
ТУСГАЙ ЗӨВШӨӨРӨЛ ОЛГОХ ҮЙЛЧИЛГЭЭГ ЦАХИМЖУУЛАХ АЖЛЫН ХЭСЭГ ХУРАЛДЛАА
Image
Л.Ганбаатар: Тулгамдсан асуудлуудыг ээлж дараалан шийдвэрлэхээр ажиллаж байна
Image
Гэртээ амттай нарийн боов хийх 7 жор
Image
ТАНИЛЦ: ЭЕШ АВАХ БАЙРШЛУУД
Image
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.В.Путинтай уулзлаа
Image
Дуучин П.Идэржавхлан шинэ уран бүтээлээ дэлгэлээ
Image
АЛБАН ҮҮРГЭЭ ГҮЙЦЭТГЭХ ЯВЦАД АМИА АЛДВАЛ 60 САРЫН ЦАЛИНГ ОЛГОНО
Image
Энэ зун олон жилийн дунджаас дулаан, хэт халах төлөв ажиглагджээ
Image
2025 он гэхэд агаарын бохирдол 80 хувиар буурах уу?
Image
ӨНӨӨДӨР: “ШАТАХУУНЫ ҮНЭ БҮРДЭЛТ БА ЧАНАР”ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ БОЛНО
Image
Н.ЦЭРЭНБАТ: 199.7 ТЭРБУМ ТӨГРӨГӨӨР АГААРЫН БОХИРДЛЫГ МЭДЭГДЭХҮЙЦ БУУРУУЛНА
Image
“Тусгай салаа” киноны Номин буюу Мисс Б.Гэрэлчулууны цасан дээрхи эротик бүжиг олныг “ЦОЧИРДУУЛАВ”…
Image
"ИХЭР ХҮҮХДИЙН БҮЛЭГ"-Т ЕСӨН АЙЛЫН 19 ХҮҮХЭД ХАМРАГДАЖ БАЙНА
Image
Амьд байхад нь аав ээжийгээ асарч өргөсөн хүний энэ насны хэрэг бүтнэ…
Image
АНЖЕЛИНА ЖОЛИЙН ТУРАНХАЙ БИЕ ШҮТЭН БИШРЭГЧДИЙГ НЬ АЙЛГАВ
Image
Цалинтай ээж хөтөлбөрийн 50 мянгын сарын санхүүжилт хийгджээ
Image
Image

ГАРДИАН: Чингис хаантай холбоотой үнэт дурсгалууд сүйдэж, түүх бүдгэрч байна

Их Британийн алдарт “Гардиан” сонинд Монголын археологийн дурсгалуудыг сүйтгэж байгаа талаар сонирхолтой нийтлэл тавигдсаныг доор сийрүүлэн хүргэе.

Бямбын Төмрөө-н зураг.

Бид Дархадын хотгорын Хоргын ам хэмээх газар очиж, нутгийн иргэдээс асууж сурагласаар торгоны өөдөс, модон эдлэл, хүний яс хаа сайгүй хөглөрөх нэгэн түүхийн дурсгалыг олсон юм. Миний хамтрагч, доктор Ж.Баярсайханы хэлж буйгаар эдгээр нь 800 жилийн өмнөх буюу Их Монгол улсын үед хамаарах оршуулга гэнэ.

Бямбын Төмрөө-н зураг.

Монгол орон хуурай, сэрүүн уур амьсгалтай тул эртний хувцас, зэвсэг зэрэг археологийн үнэт эдлэлүүд хатаж, элэгдэх нь түгээмэл байдаг байна. Тиймээс археологийн дурсгалаас сэргээж буй арьс шир болон бусад эдлэлүүдийг хаана, яаж хийсэн талаарх мэдээлэл бүрхэг үлддэг ажээ. Нар, салхи, хүн, амьтны нөлөөгөөр иймэрхүү ховор дурсгалууд үнэ цэнээ алдаж байна. Тэдгээрийг ухаж, тонох нь ч бий гэнэ. Эдгээр хүчин зүйлсээс шалтгаалаад дээрх гоёмсог торго, модон эдлэлүүдийг судлахад тун бэрх болжээ.

Бямбын Төмрөө-н зураг.

Харамсалтай нь, Монголын эдийн засгийн уналтаас болоод үнэт эдлэл, алт хайсан хүмүүс Хоргын амыг зорьж, түүхийн дурсгалыг сүйтгэж байна. Тэд эндээс олсон зүйлээ Улаанбаатарт авчран худалдаалж, Фэйсбүүкээр сурталчлах бөгөөд соёлын өвүүд дамын наймаачид, гадаадын ховор зүйл цуглуулагчдын гарт ордог ажээ.

Бямбын Төмрөө-н зураг.

Монгол бол дэлхийн хамгийн том газар нутагтай улсуудын нэг боловч хүн ам нь тархан суурьшсан тул археологийн дурсгалуудыг хамгаалах нь хүнд сорилт байсаар иржээ. Үүнээс гадна тонуулчдад шийтгэл оноож, хяналт тавьж дийлэхгүй байгаа явдлыг соёлын өв хариуцсан мэргэжилтэн Жулиа Кларк шүүмжилсэн юм.

Бямбын Төмрөө-н зураг.

Соёлын өвийг устгах явдал Монголчуудад маш сөрөг үр дагавартай. Учир нь, дэлхийн бусад үндэстэн Монголчуудын түүх, соёлын талаар ямар ч ойлголтгүй үлдэх бөгөөд хүмүүсийн санаанаас зохиосон зөгнөлт бүтээлүүдээс л төсөөлөл авна шүү дээ. Мөн энэ ард түмний дэлхийн соёлын өвд эзлэх байр суурь алдагдах болно.

Бямбын Төмрөө-н зураг.

Эртний нүүдэлчин монголчуудын талаарх баримт бичиг цөөхөн үлдсэн байдаг болохоор түүхийг нь ихэвчлэн гадаадын эрдэмтэд бичдэг. Ингэхдээ, соёлын гайхамшигт ололт амжилтуудыг нь огт дурдалгүй, зөвхөн цэрэг, дайны зэрлэг балмад үйлдлүүдийг нь чухалчилж авч үздэг юм.

Оксфордын их сургуулийн Монгол, Хятадын түүхийн судлаач, доктор Брайн Миллер “Чингис хаан бол Монгол хүн. Энэ хүн хаанаас ч юм гэнэт гарч ирээгүй шүү дээ. Тэгэхээр Монголын эзэнт гүрний түүхийг бүхлээр нь судалж, орчин үеийн хүмүүст үнэн зөвөөр ойлгуулахын тулд соёлын өвийг хамгаалах хэрэгтэй” хэмээн онцолсон байна.

Гэхдээ соёлын өвийг хамгаалах нь дан ганц монголчуудын биш дэлхий нийтийн асуудал болжээ. Тиймээс залуу үеэ түүх, дурсгалаа хайрлан хамгаалахад сургах шаардлагатай байна.

Б.Мөнхтуяа

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6