Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Даавуун маскаа ЗӨВ СОНГОЖ хэрэглээрэй!
Image
Гуравдугаар сарын дунд үеэс дулаарна
Image
Нийтийн тээвэр өдрийн цагаар үйлчилж байна
Image
"SARS-COV-2 вирусийн аюулыг олон талын чармайлтаар зайлуулах боломжтой"
Image
ОБЕГ: Сураггүй алга болсон иргэнийг эсэн мэнд олжээ
Image
"Айж суух биш, хүн бүр хичээж амь насаа хамгаалах цаг ирээд байна"
Image
ЗГ: Гуравдугаар сарын 15-аас нүүрсний тээврийг тусгай горимоор эхлүүлнэ
Image
Өмнөд Солонгост халдвар авсан хүний тоо 2,000 давлаа
Image
БНСУ-аас ОХУ-аар дамжин ирсэн гурван иргэнийг тусгаарлажээ
Image
Ц.Элбэгдорж: ҮАБЗ хуулийнхаа дагуу ажиллахгүй байна
Image
ЗГХЭГ-ЫН ДАРГА Л.ОЮУН-ЭРДЭНЭ ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Х.БАТТУЛГЫГ ШҮҮХЭД ӨГӨХ ҮҮ?
Image
Пеп хоёр өөр багаар "Реал"-ыг Аваргуудын лигт талбайд нь хожсон анхны дасгалжуулагч
Image
Жин хассаны дараа жингээ барих шилдэг зөвлөгөө
Image
YG ENT : Охидын шинэ хамтлаг гаргахаар бэлдэж байна
Image
БНСУ-д коронавирусийн халдвар авсан хүний тоо 505-аар нэмэгдэж, 1766 боллоо
Image
Коко кола хортой юу?
Image
Тайландаар дамжин Хятадаас 3 хүн ирснийг тусгаарлав
Image
Б.Мандухай: Хураагдсан хар тамхийг лацдаж, тусгай зориулалтын өрөөнд хадгалж байгаад шүүгчийн захирамжаар устгадаг
Image
Хонг Конгийн захиргаа иргэддээ 1200 доллар тараана
Image
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Ши Жиньпин, Ли Көцян нартай уулзаад буцаж ирнэ
Image
Зохиолч Д.Нацагдорж, Д.Пагмадулам нарыг тагнуулын ажилд ашигласан уу
Image
С.Бямбадэлгэр: Хэлний цөөнхдөө зориулж таван дохиог л сурч гэгээлэг бүхнийг түгээе
Image
1072 хувьцааны ноогдол ашгаа хүртэхэд юуг анхаарах вэ
Image
Солонгос, Япон, Итали улсаас ирж буй иргэдийг улсын хилээр нэвтэрсэн өдрөөс нь эхлэн 14 хоног тусгаарлана
Image
"Лион" талбайдаа "Ювентус"-ыг хожлоо
Image
Ерөнхийлөгчийн айлчлалын талаар ГХЯ-наас мэдээлэл өгнө
Image
Л.Эрдэнэчулуун: Зах, худалдааны төв, хүнсний дэлгүүрүүд хэвийн ажиллана
Image
Налайх дүүрэг рүү өглөө, оройдоо дөрвөн автобус үйлчилнэ
Image
БНХАУ-аас ирсэн 3 иргэнийг ХӨСҮТ-д тусгаарлалаа
Image
Нийслэлийн ИТХ-ын дарга Р.Дагва: Хүн бүр хувийн сахилга баттай байцгаая
Image
Э.Эрдэнэбилэг: Хэн нэгэнд таалагдахын тулд өөрийгөө “алж” болохгүй
Image
Бүх сүм, хийдэд нийтийн арга хэмжээ явуулахыг хориглолоо
Image
У.Хүрэлсүх: Монголчуудынхаа эрүүл мэндийн төлөө хаана, хорино, шийтгэнэ
Image
Зорчих хөдөлгөөнийг хаасан, нийтийн тээврийг зогсоосон шийдвэрийг 3-р сарын 3 хүртэл сунгав
Image
Фитнесс, баар, амралтын газар, дэн буудлуудыг түр хаахаар шийдвэрлэлээ
Image
Хязгаарлалыг 2020.03.02 хүртэл сунгах санал гаргалаа
Image
Гуравдугаар сарын 3-ны 08:00 цаг хүртэл нийтийн тээврийн үйлчилгээг зогсоолоо
Image
Ковид 19-ийн улмаас Италийн “Сериа А” лигийн тоглолтууд хойшлов
Image
АНУ, Энэтхэг 3 тэрбум ам.долларын батлан хамгаалахын гэрээ байгуулна
Image
Амралтын өдрүүдээр үр бүтээлтэй байх 10 ЗӨВЛӨМЖ
Image
Дэлхий дээр 100 жил тутамд аймшигт өвчин тохиодог нь зүгээр нэг давхцал уу?
Image
Орон нутгийг зорьсон иргэд 2020.03.03-ныг хүртэл Улаанбаатар хот руу нэвтрэхгүй
Image
Д.ЧОЙЖАМЦ:700 ЖИЛИЙН ӨМНӨ НЭГЭН СУДАР ДЭЭР САРЬСАН БАГВААХАЙН ЗУРАГ ТАВИАД ИРЭЭДҮЙД ИХ ХИЖИГ ӨВЧИН ГАРНА ГЭСЭН БАЙДАГ
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Сар шинийн баярын мэндчилгээ дэвшүүллээ
Image
ЗӨВЛӨМЖ: Халдваргүйжүүлэлт хэрхэн хийх вэ?
Image
Монголын тахилгат хайрхануудын домог, түүх
Image
ЭРЧҮҮД ЯАГААД КОРОНАВИРУСЭЭР ИЛҮҮТЭЙ ӨВДӨЖ БАЙНА ВЭ?
Image
Сар шинийн баярын өдрүүдэд нийтийн тээврийн хөдөлгөөнийг хэсэгчлэн зогсооно
Image
Битүүлэх ёсон
Image
"Төмөр хулгана" жилийн шинийн нэгний өглөө зүг мөрөө хэрхэн гаргах вэ?
Image
Үе үеийн “дэлхийн Мисс” титмийн эзэд
Image
Сингапур улс нүүрсхүчлийн хийнээс татвар авдаг зүүн өмнөд Азийн анхны улс болно
Image
ОРЛОГИЙН ҮҮД НЭЭХ НУУЦ ДОМЫН АРГУУД ХАДГАЛААД АВААРАЙ
Image
Н.Цэлмүүн: Эцгийнхээ үхлээр нэр хүнд олох гэсэн арчаагүй залуучууд!
Image
ХҮРЭН МАНЖИНГИЙН ДЭГЛЭМЭЭР ӨДӨРТ 1 КГ ХҮРТЭЛ ЖИН ХАЯХ БОЛОМЖТОЙ
Image
Өвлийн олимпийн шилдэг зургууд
Image
Улс төрч Х.Баттулгын хүүгийн гэрийн цонхоор жүжигчин Б.Баатархүүгийн хүү унаж амиа алджээ
Image
МОНГОЛ ОХИН БАНАНА ХИЙЖ БАЙГАА БИЧЛЭГ ШУУГИАН ТАРЬЖ БАЙНА
Image
Е.МЕДВЕДЕВА: БИ ЧАДАХ БҮХНЭЭ ХИЙСЭН
Image
Хүний журамт эхнэрийг өөрийн азарга дор хийж авсан юм даа...+18
Image
Ж.Батзандангийн хуйвалдаан илэрч “би үхсэн нь дээр” гэж өөрийгөө зүхжээ
Image
Ердөө 5-хан секундын хугацаанд дэлхийг хүчилтөрөгчгүй байлгавал …
Image
Амгаланбаатар дүүд маань "шорон хэсээд явж байх сайхан байна уу П... минь" гэж хэлээд гарсан гэсэн
Image
"ОЮУТОЛГОЙ" ТАВАНТОЛГОЙН ЦАХИЛГААН СТАНЦЫН ТӨСЛИЙН ГЭРЭЭГ ИЛ БОЛГОВ
Image
ЗАСГИЙН ГАЗАР ЭЭЛЖИТ БУС ХУРАЛДААН ЗАРЛАВ
Image
УНГАР УЛС "ПЁНЧАН-2018"-ААС АНХНЫ АЛТАН МЕДАЛИА ХҮРТЛЭЭ
Image
Олны танил бүсгүйчүүдийн ээдрээт амьдрал буюу дуулианы эзэд
Image
Тусгай зөвшөөрөл олгох үйлчилгээг цахимжуулах ажлыг эхэллээ
Image
МЕДАЛИЙН ТООГООР НОРВЕГИ УЛС ТЭРГҮҮЛСЭЭР БАЙНА
Image
Банкны ерөнхийлөгчийн ажлаа орхин луу болохыг хүссэн нь
Image
Японы комик сэтгүүл “Чингис” хааныг доромжлов
Image
Автомашины татвар, төлбөрөө Улаанбаатар хотын банкаар шууд төлөх боломжтой
Image
iPhone-оо хамгийн хурднаар цэнэглэх амархан 4 арга
Image
Пёнчоны олимпийн гоо сайханы бурхад
Image
Нүүрсэн эмний гайхалтай ач тус
Image
Ж.Цолмон та муухай харагдаж байна
Image
Бөхийн шүлгээр бөгсөө арч
Image
Лаврын навчин дээр хүслээ бичээд шатаагаад үз та лав итгэхгүй дээ…
Image
М артагдашгүй, бас ухаан балартуулсан хэдхэн минут...+18
Image
Цагаан сарын барилдаанд дархан аварга Б.Бат-Эрдэнэ хамгийн олон түрүүлжээ
Image
ХӨХ ТЭНГЭРИЙН ХАТАН ХААН БУЮУ 82 НАСТАЙ ОНГОЦНЫ ҮЙЛЧЛЭГЧ “БҮСГҮЙ”
Image
ХОВДОД ЖИЛД ДУНДЖААР 40 ГАРУЙ СҮРЬЕЭГИЙН ӨВЧЛӨЛ БҮРТГЭГДЭЖ БАЙНА
Image
Бүх дэлхийг сөрж чадсан гайхалтай хайрын түүх
Image
Мисс А.Баярцэцэг 26 насандаа дэлхийн 30 орноор аялжээ
Image
ХӨВСГӨЛИЙН ЭКО МАХ УЛААНБААТАРЫН ХЭРЭГЛЭГЧДЭД ХҮРЧ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
“ХҮРЭЛ ТУЛГА” НААДМААС ШАЛГАРСАН ХҮҮХДҮҮД УЛСЫН УРАЛДААНД ОРОЛЦОНО
Image
ӨМНӨГОВЬ АЙМАГТ 4.3 МАГНИТУТЫН ХҮЧТЭЙ ГАЗАР ХӨДӨЛЖЭЭ
Image
Б.Хурц: Ц.Нямдорж ажлын хэсгийг 4 удаа тараасан
Image
АНУ-МЕКСИКИЙН ХИЛ РҮҮ 15 МЯНГАН ЦЭРЭГ ИЛГЭЭХ БОЛОМЖТОЙ ГЭЖ МЭДЭГДЖЭЭ
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Х.БАТТУЛГА УИХ-ЫН ДАРГАД ЭЭЛЖИТ БУС ЧУУЛГАН ХУРАЛДУУЛАХ ТУХАЙ АЛБАН БИЧИГ ИЛГЭЭВ
Image
Цаг агаарын мэдээ
Image
Хороо ББСБ-уудын холбоотой хамтран ажиллана
Image
“Цагаан уул 2016” наадмын II шатанд тэнцсэн найрагчдын нэр тодров
Image
"УНДРААГИЙН УЯНГА"-ЫН УНДАРГА ТУНГАЛАГХАН...
Image
БНСУ-ын цэргүүд Умард Солонгос руу “Сануулсан буудлага” хийлээ
Image
БНХАУ-ын ардын чөлөөлөх армийн Хуурай замын цэрэг - ЦУВРАЛ 2
Image
Автомашингүй гудамжний ардах улс төр
Image
Нийт 15 сая төгрөгийн мөнгөн тэмдэгт хуурамчаар үйлджээ
Image
Эрүүл мэндийн салбарын 2017-2018 оны хамтын “ТАРИФ”-ын нэмэлт хэлэлцээ эхэллээ
Image
ОДОО БҮҮР ДЭЭРЭЭС НЬ НЭМЭЭД ДҮҮ НЬ БОЛБОЛ ЯАНАА…
Image
Б.Намтай: Миний жор Хордлого, ядаргаа тайлах “таван эрдэнэ” цайг бэлдэж таньд хүргэлээ
Image
С.Ганбаатарын баримт бичгийг СЕХ-нд хүлээлгэн өгөв
Image
Өнөөдөр дөрвөн дүүрэгт цахилгаан хязгаарлана
Image
“СЭЛЭМ” С.БЯМБАЦОГТ НАРТ ХОЛБОГДОХ ХЭРГИЙН УРЬДЧИЛСАН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ БОЛНО
Image
Олимпийн наадмаар бэлгэвч тараах “уламжлал” 1988 оны Сөүлийн олимпоос эхтэй
Image
Барууны орнуудад хэдийн нэвтрээд буй гайхалтай бүтээлүүд
Image
Японы Хаката хотын гудамжинд гэнэт асар том нүх бий болжээ
Image
Цаг агаарын мэдээ
Image
Австри улсад автобусанд мөнгөө төлөөгүй зорчигчийг 180,000₮-өөр торгодог
Image
Монголын аюулгүй байдлыг Хятадууд шийддэг болсон уу
Image
Image

Өнөөгийн түүхийг бүтээлцсэн Фронт Бадам Увс аймгийн Өмнөговь сумынх

- Бидний цөөхөн Монголчууд -

Энэ цагийн түүхийг ирээдүй хойчдоо үлдээх зорилготой Бидний цөөхөн монголчууд төслийн багийнхан Увс аймгийн Бөхмөрөн, Өлгий сумуудад ажиллачихаад Өмнөговь сумруу хүлгийн жолоо заллаа.

Цаг нартай уралдаж цагийн байдлыг үл ажран явдаг манай төслийнхөн гурван машинтай давхисаар шөнийн 00:00 цагтай уралдаж тус суманд очиход нутгийн удирдлагууд биднийг замаас тосон угтаж гэрэл гэгээ цацарсан цэцэрлэгийн өргөөнд очлоо.

Ер нь сумдад тэр болгон зочид буудал байгаад байдаггүй ховор гэдгийг энд дурдмаар. Бид ч 10-н хүний бүрэлдэхүүнтэй явдаг баг хамт олон учраас энэ аяллын туршид айлд байрлана хуваагдаад, ихэнх дээ сургуулийн дотуур байранд байрладаг гэхүү дээ. За энэ ч яахав. Мишоктойгоо хаана ч унтчихдаг хээгүй улс юм даа.

Энэ удаад эх орны ирээдүй болсон хүүхдүүдийн нэгэн өргөөнд байрлалаа. Ажлаа төлөвлөөд маргаашийн мандах нартай уралдан босоцгоож зургандаа гарцгаасан юм. Бидний хамгийн эхэнд очсон газар Өмнөговь сумын төв талбай болох  төр нийгмийн зүтгэлтэн Бугын Дэжидийн талбай байлаа.

Тэнд хүүхдүүд цэцэг өргөж байв.  Учир нь 1000 гаруй сурагчтай тус сумын сургуулийн 100 гаруй хүүхэд чуулж байв. Үүнд хүүхэд, хөгшид, дарга цэрэггүй их ач холбогдол өгч  оролцож байсан учир ихэд сонирхол татлаа. Тэгсэн Өмнөговь суманд 4 дахь удаагаа  зохион байгуулагдаж буй чуулга уулзалт юм байна. “Хөгжлийн түлхүүр хүүхэд бидний оролцоо” сэдэвтэй. Үүгээрээ сумандаа тулгамдаж байгаа асуудлаа ярилцаж шийддэг.

Шийдэгдсэн асуудал нь:

  • Сумынхаа хог хаягдлыг шийдсэн.
  • 7 хоног бүрийн 5 дахь өдрийг архигүй өдөр болгосон.
  • Сумынхаа соёлын төвийг мини кино театртай болгосон.
  • Хөгжлөөс хоцрохгүйн тулд сумаа Wi-Fi-тай болгосон гээд үүнийг нь сумын засаг дарга Р.Төмөрчөдөр ажил хэрэг болгож шийддэг юм байна. Хүүхдийн дуу хоолой хүчтэй нөлөөлдөг сум санагдлаа.

4000 гаруй хүн амтай Увс аймгийн Өмнөговь сум цэцэрлэгт хүрээлэнтэй. Хүүхдүүд нь сагс тоглоод л  залуу хос хөтлөлцөн алхах нь сумандаа сайхан амьдарч буй  тод жишээ гэлтэй дүр зураг харагдаж байлаа. Бас нэг онцлох зүйл нь хашаанууд нь жигд өнгө дагуу харагдах нь тус сумын өнгө төрх, гудамж талбайг цэвэрхэн цэгцтэй харагдуулж байлаа. Сумандаа анхдагч “Дэвшил” гээд хувийн сургуультай.

Бидний байрласан цэцэрлэг гэхэд шинэхэн барилга. Сум гэхээрээ л хуучин барилга байшинтай байх албагүй гэдгийг тэд халж чадсан байна. Тэртээх 1958 онд  3-н гэртээ байгуулагдаж байсан  Өмнөговь сумын “Энхрий багачууд” хүүхдийн цэцэрлэг 2015 онд 75 хүүхдийн шинэхэн цэцэрлэгтэй болж.

Өвөг дээдсээс өвлөгдөж ирсэн ёс заншлаа өвлүүлэн үлдээхийн тулд орчин үеийн сургалтын арга барилтай хослуулан сургалтаа явуулдаг гэдгээ тус цэцэрлэгийн арга зүйч багш Ц.Цэрэнжав бидэнд хэлж хүүхдүүддээ хичээл зааж буй арга туршлагаасаа ч харуулав. Мөн   юмханаар юм гээд хэлчихмээр гадаах талбайгаа тохижуулчихаж. Нэг багш 10 ширхэг дугуй авчрах үүрэг аваад 58 ширхэг тоглоом гадаах талбайдаа хийчхэж. Хүүхдүүд аюулгүй орчинд тоглох ёстой учир төмрөөр хийсэн нэг ч тоглоом байхгүй гэнэ.

Хөгжлөөс хоцрохгүй нь тулд хүүхэд залуус нь шинийг санаачилж, хүн ард нь дор бүрнээ хөдөлмөрлөн зүтгэж буй    Өмнөговь сум нь 1974 онд Увс аймагтаа анх удаа Буман хонины баяр хийж байсан малын хишигтэй нутаг юм. 1924 онд байгуулагдсан, хуучнаар Дөрвөд далай хан аймгийн Бишрэлт засгийн хошуу. Холбоо, Улиаст, Орлого, Баянгол, Намир гэсэн 5 багийн нийт 1068 өрхөд 4320 хүн амьдардаг. Хүн амын тоогоор Увс аймгийн 19 сумаас эхнээсээ 4-д, газар нутгийн хэмжээгээр 7-д ордог.

Тус сумын хүндэтгэл хайрыг хүлээсэн нэгэн эрхэм хүндтэй хүнээрээ тэд бүгд бахархдаг. Түүнийг Фронт Бадам гэхээр хэн хүнгүй дурсан ярина. Энгэлийн Бадам нь  1908 онд Чандмань уул аймгийн Өлзийжаргалант сум  /Одоогийн Увс аймгийн Өмнөговь сум 8-р баг/-ын нутагт малчин ард “Галууд” овгийн Энгэлийн гэр бүлд 2 дахь охин нь болон мэндэлж хүүхэд ахуй насаа эцэг эхийн гар дээр бусдын адил хурга, тугал хариулан өнгөрүүлж.

Улмаар 1928 онд нэг нутгийн Тугтан овгийн Дүүдээгийн  Мягмартай гэр бүл болж гал голомтоо  бадрааж. Тэдний эцэг эх мал хөрөнгө сайтай, малч удмын хүмүүс байсан ба Мягмарынх гэдэг айл мал сүрэг жилээс жилд өсөн үржих тухайн үеийн төр засгаас оногдуулсан төлөвлөгөөт даалгаврыг  тогтмол биелүүлж  нутаг усандаа нэртэй сайн малчид болцгоожээ.

Э.Бадам нь 1952 оныг хүртэл Увс аймгийн Өмнөговь сумын 8-р баг түүнээс хойш Наранбулаг сумын харьяат болж насан өөд болтлоо тус сумын ард түмний дунд сайн сайхан ажиллаж амьдарч байжээ. Хавар зун намрын улиралд Увс нуурын хөвөө, Тогтохын шил, Их шар бүрд, Намирын эхэн, Олон нуур зэрэг өвс ногоо тэгширсэн сайхан нутгуудаар  голлон нутаглаж, өвөлдөө Намирын түнгэ, Баруун улаанууд, Мянгадын шил, Шийзэгтэйн шил зэрэг газруудад отор нүүдэл хийдэг байсан.

1941 онд нөхөр Мягмар нь насан өөд болж өнчин 4-н хүүхдээ хүний зэрэгт хүргэх, мал ахуйгаа маллах, өрх толгойлсон эмэгтэйн  хүндхэн ачааг  үүрэх болсон ба үр хүүхдээ хүний зэрэгт хүргэж, мал сүргээ арвин ихээр өсгөн, төлөвлөгөөт даалгавраа тогтмол биелүүлэн бусдыгаа  манлайлж 2154 толгой малтайгаар БНМАУ-ын Засгийн газрын 1946 оны 09-р сарын 06-ны өдрийн 182-р  тогтоолоор Улсын алдарт сайн малчин цол, мөнгөн тоногтой альбом, 12 чий  эрээн майхан, “1000-н малтан” гэсэн үсэг бүхий гурван бүслүүртэй агар хувингаар шагнуулжээ.

Тэрээр эх орны дайны гал дүрэлзэж  Монгол түмний сэтгэлийг түгшээсэн 1941 оны зун, багийн хуралд очсон залуу бүсгүй Э.Бадам  Зөвлөлтийн Улаан армид туслах тухай  төвийн төлөөлөгчийн яриаг сонсоод цугларсан олны дундаас босож Улаан Армид ялалт хүсэж эр нөхөртэйгөө ярьж  амжаагүй  ч энэ удаа “эрх” зээрд морио шилдэг 10 агт морьдын хамт , биет төгрөг 10000 бэлэглэе!  

Эрх чөлөө, эх орноо гэсэн сэтгэлээр ах дүү Зөвлөлтийн улаан армид тусалцгаая гэж бусдыгаа уриалж байжээ. Ийнхүү Улаан армид туслах хөдөлгөөн өрнөж байсан 1941-1945 оны хооронд Эх хүний энэрэнгүй өгөөмөр сэтгэлээр 3  удаагийн тусламжийн арга хэмжээнд нийт 1600 хонь, 16 атан тэмээ, 10 агт морь, 10000 төгрөг бэлнээр тусламж болгон өгч байж. Ийнхүү Монгол – Зөвлөлтийн ард түмэнд Фронт Бадам  хэмээн хүндлэгдэн дуурсагддаг , өнөөгийн энх амьдралын түүхийг бүтээлцсэн гавьяатан , өгөөмөр сэтгэлт эх энэ сумын иргэн байжээ.

Эх сурвалж: GoGo.mn

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6