Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Аугаа Б.Шаравын аялгуугаар ард түмнээ уяраасан ЗАЛУУС
Image
Тендерийн будилаан ба “Чамд яагаад хоёр, надад яагаад хоёрхон байгаа юм бэ”
Image
Д.Сарангэрэлийг ЭМ-ийн сайдаар, Ж.Алдаржавхланг Засаг даргаар улираан ажиллуулъя
Image
АНУ иргэний дайны ирмэг дээр байна
Image
​Дэлхийн томоохон компаниуд хөл хорионы үеэр дараах онлайн үйлчилгээг үнэгүй болгожээ
Image
Монгол, Энэтхэгийн Гадаад харилцааны сайд нар утсаар ярив
Image
​Канадын эрдэмтэд канабист агуулагдах нэгдлийг ‘COVID-19’-ийн эсрэг эмчилгээнд ашиглах боломжтой гэжээ
Image
Говь, талын нутгаар салхи шуургатай байхыг анхаарууллаа
Image
Зөвшөөрөлгүй үйл ажиллагаа явуулж буй бүх аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагааг зогсоох үүрэг өгөв
Image
Чиг хандлага: Хүрэн ягаан өнгийн тень
Image
Дэлхийн загвар болон урлагийн ертөнцийг байлдан дагуулж буй BLACKPINK
Image
Завхан аймгийн Улиастай сум хөл бөмбөгийн шинэ талбайтай боллоо
Image
Коронавирусээс сэргийлэх тарилгын төсөлд эхний ээлжийн вакциныг авах зардлыг тусгажээ
Image
Коронавируст халдвар (covid-19)!!! Айл, өрх зусланд гарахад өгөх зөвлөмж
Image
Китакюшү хотын үйлчилгээний газруудыг дахин хаажээ
Image
Дижитал эриний яруу найрагчид ба Зэргэлдээ ертөнцийн сахиусан тэнгэрүүд...
Image
Соёл урлагийн салбарт ТҮҮХЭН бүтээн байгуулалтууд эхэллээ
Image
Авлига өөр нэг цар тахал
Image
Хуулиар хориглосон СУРТАЛЧИЛГАА гэж юуг хэлэх вэ
Image
Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж цэрэгт алба хааж байгаа бага хүүгээ эргэж очжээ
Image
“Microsoft” компани сэтгүүлчдээ роботоор солино
Image
Сонгуулийн үеэр ариутгал халдваргүйжүүлэлтэд 2 тэрбум гаруй төгрөг зарцуулна
Image
ОХУ "Фавипиравир" эмийг коронавирусийн эмчилгээнд хэрэглэх зөвшөөрөл олгожээ
Image
Миннеаполис дахь үймээнийг дарахаар Үндэсний гвардын 10800 цэрэг бэлэн болжээ
Image
“Том” хамтлагийн “Нэг хүсэл, нэг мөрөөдөл” тоглолт маргааш болно
Image
Цахимаар бараа худалдан авдаг иргэдийг судалгаанд оролцохыг урьж байна
Image
Компьютер дээрх хэрэггүй программуудаа хэрхэн устгах вэ?
Image
Аймгуудын Боловсрол, соёл, урлагийн газар, Биеийн тамир спортын газар автомашинтай боллоо
Image
Коронавируст халдварын нэг ч тохиолдол бүртгэгдээгүй 19 орон үлдэв
Image
Н.Эрдэнэхүү: ХСҮТ-өөр орж, гарч байгаа хүний тоог багасгана
Image
О.Эрдэнэчулуун: Уран дархан болохын тулд маш их цаг хугацаа шаардагддаг
Image
Стандартын шаардлага хангаагүй барилгын хашаануудад хяналт тавин ажиллаж байна
Image
Д.Нямхүү: Коронавирусийн халдвар авсан хүмүүсийн 116 нь хөнгөн, 19 нь хүндэвтэр байна
Image
Шинэ төв цэвэрлэх байгууламж 2023 онд ашиглалтад орно
Image
"Улаанбаатар номын баяр" уламжлалт, цахим хосолсон хэлбэрээр явагдана
Image
"Увсын Давст сумаас ОХУ-ын Тува руу хоёр иргэн мориор хил нэвтрээд буцаж ирэхдээ баривчлагдсан"
Image
Цэнэгтэй 300 гаруй сум олджээ
Image
Харх тэсрэх бөмбөг илрүүлж хүний амь аварч байна
Image
Б.Оюумаа: Сурталчилгааны материал өгөхөөр айлын хаалга тогшихыг хориглоно
Image
ОХУ: ​Covid-19-ийн эсрэг анхны эмийг бүртгэв
Image
Д.Трамп “Их-7”-гийн дээд хэмжээний уулзалтыг хойшлуулж буйгаа мэдэгдлээ
Image
“NASA”, “SpaceX” Америкийн нутаг дэвсгэрээс сансрын нисгэгчдийг тойрог зам руу хөөргөлөө
Image
Өдөр бүрийг ТАМХИГҮЙ
Image
Ц.Наранханд: Ээжүүд бид ирээдүйн аавуудыг, эр нөхрүүдийг хүмүүжүүлж байна
Image
Самсунг компани уучлал гуйсны дараа экс ажилтан нь нэг жил үргэлжилсэн өвөрмөц тэмцлээ зогсоожээ
Image
Монголбанкнаас иргэдийн гар утсанд ирүүлж буй мессэж ямар учиртай вэ?
Image
Бразилд өдөрт 30 мянган шинэ тохиолдол илэрлээ
Image
АНУ-ын SpaceX сансарт хүн нисгэсэн анхны хувийн компани боллоо
Image
Сармагчин модноосоо буун алхаж эхлэх үеэсээ л сонгох, сонгогдох эрхээ эдэлж эхэлсэн гэдэг
Image
Өнөөдөр төвийн аймгуудын баруун хэсгээр бороо орно
Image
Д.Дагвадорж: Эх оронч миний шүтээний сүнс амирлах болтугай!
Image
“Эх орноосоо урвасан” гэх хэргийн цаана…
Image
Иргэн бүрт хүрэх томоохон худалдааны төв нээлтээ хийнэ
Image
"Сити Их сургууль-Сошиал Солиорол"-ийг авьяас гэж андуурав
Image
Солонгос улсад ажиллаж байгаа эмэгтэй эрчүүддээ хандаж хэлсэн үг
Image
С.Гантогоо "Тарагтай боов"-ийг чимнэ
Image
МАХН-ын дарга СЕХ-нд бичиг баримтаа хүргэлээ
Image
“Автомашингүй өдөр”-өөр томоохон зах, худалдааны төвүүд амарна
Image
Хуулийн байгууллагууд иргэдэд үйлчилж байна
Image
Н.Цэлмүүн "Улаанбаатар Марафон 2018"-д хүч үзнэ.
Image
“МОД ТАРИХ ҮНДЭСНИЙ ӨДӨР”-ИЙГ ОРОН ДАЯАР ЗОХИОН БАЙГУУЛНА
Image
Хосуудын туршиж үзэх 64 байрлал
Image
ӨНӨӨДӨР “ОЛОН УЛСЫН СУВИЛАГЧДЫН ӨДӨР” ТОХИОЖ БАЙНА
Image
“ТАТВАР БИДНИЙ АМЬДРАЛД” УРАЛДААНЫ ДҮН ГАРЧЭЭ
Image
Өнөөдөр гахай өдөр
Image
Жүжигчин Ариукаагийн нөхөр шүүгч Наранзунг доромжлов
Image
Гэртээ хүнсний сода хэрэглээд, 10 насаар хурдан залуужаарай! Яг энэ заавраар нь хийгээрэй!
Image
Хөрсний бохирдол нь гэр хорооллын 200 000 нүхэн жорлонгоос зонхилж үүсчээ
Image
ЕС-ын айлчлал үргэлжилж байна
Image
18 настай модель бүсгүй дөнгөж танилцсан эмчтэй секс хийсний дараа нас баржээ
Image
Орхон аймаг өрсөлдөх чадвараараа тэргүүллээ
Image
“Фэйсбүүк” 3000 хүнийг хөлсөөр ажиллуулж байна
Image
Тэргүүн хатагтайн эрэлд
Image
Номоор амьсгалсан өдрүүд эхэллээ
Image
Д.Цогтбаатар: Хэт үндсэрхэг, туйлширсан үзлийг хамгийн сайн барих үзэл бол зүүн төвийн үзэл баримтлал
Image
Усыг хэзээ уухыг, хэдий хэмжээгээр уухыг хүний бие организм өөрөө мэддэг
Image
Элгэнд юу сайн болон элэг юунд дуртай вэ ? Хадгалаад аваарай
Image
Хятадууд Саран дээр амьдрахаар бэлтгэж байна
Image
БАЯНХОНГОРТ ОХУ-ЫН СОЁЛ, ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ТӨВИЙН САЛБАРЫГ БАЙГУУЛЛАА
Image
Манай улсын нутгаар түүхий нефть тээвэрлэж эхэллээ
Image
УГААРЫН ХИЙНД ДАХИН НЭГ ИРГЭН ХОРДОН АМИА АЛДЖЭЭ
Image
Зүрхийг эрүүл байлгахад тустай зөв хооллох дэглэм
Image
ӨНДӨРХААН УУЛАНД ИРГЭДЭД ОЛГОСОН ГАЗРЫГ БУРХАНТЫН АМАНД ШИЛЖҮҮЛНЭ
Image
Амралтын өдрүүдэд ихэнх нутгаар хур тунадас орж, сэрүүхэн байна
Image
ОДОО Л БИД ЁРООЛ РУУГАА ДӨХӨЖ ЯВНА - Нийтлэл нэвтрүүлэг
Image
С.АМАРСАЙХАН: УЛААНБААТАР ХОТЫН ӨМНӨ ТУЛГАМДСАН АСУУДЛЫГ ШИЙДВЭРЛЭХЭД ТА БҮХНИЙ ОРОЛЦОО ЧУХАЛ
Image
АНУ-д болсон цуврал дэлбэрэлтэд монголчууд өртөөгүй гэв
Image
Налайх дүүрэгт “Элэг бүтэн Монгол” үндэсний хөтөлбөрийн өдөрлөг боллоо
Image
"ЭЕРЭГ-ЭХ ОРОН" СЭДЭВТ АЯН ӨРНҮҮЛЖ БАЙНА
Image
Хууль бусаар газар эзэмшсэн 120 орчим иргэн, аж ахуйн нэгжийн газрын эрхийг цуцлахаар судалж байна
Image
ЕБС-ИЙН СУРАХ БИЧИГ ЗОХИОХ БАГИЙГ ШАЛГАРУУЛНА
Image
ХҮНС, ХӨДӨӨ АЖ АХУЙ, ХӨНГӨН ҮЙЛДВЭРИЙН ЯАМ МАЛЫН ЭМИЙН САЛБАР ЗӨВЛӨЛ
Image
Г.НАНДИНЗАЯА ШИНЭ ДЭЭД АМЖИЛТ ТОГТООЖ, АЗИЙН НААДМЫН АВАРГА БОЛОВ
Image
"Ажнай" Д.Бат-Эрдэнэ зөвхөн санхүүгийн луйвраар зогсохгүй эр хүнийхээ хувьд жудаггүй зүйл хийсэн үү?
Image
МОНГОЛ ЦЭРГИЙН ӨДРИЙГ ТОХИОЛДУУЛАН ЗЭВСЭГТ ХҮЧНИЙ БИЕ БҮРЭЛДХҮҮНИЙ ХҮНДЭТГЭЛИЙН ЖАГСААЛ БОЛЛОО
Image
УСЧИН АВРАГЧИД УР ЧАДВАРАА АХИУЛЖ БАЙНА
Image
Ерөнхийлөгч Нью-Йорк хотод очжээ
Image
НПГ: ТӨРИЙН ӨНДӨР АЛБАН ТУШААЛТНУУДТАЙ ХОЛБООТОЙ ХЭРГИЙГ ШАЛГАХАД ХӨНДЛӨНГӨӨС ОРОЛЦОХ, НӨЛӨӨЛӨХ АСУУДАЛ ИХ БАЙНА
Image
УИХ-ыг тараах,эсэхийг ард түмнээсээ асуухад буруудахгүй
Image
Цаг хугацаагаар аялмаар байна уу?
Image
Төрийнх биш ээ, иргэн таны өр
Image
Ерөнхий сайд татвар нэмэх улс төрийн шийдвэртээ үнэнч үлджээ
Image
Оффист ажилладаг бүсгүйчүүдийн баримтлах дэглэм
Image
Г.ЗАНДАНШАТАР: ТУСГААР ТОГТНОЛЫГ ЮУГААР Ч СОЛЬЖ БОЛШГҮЙ ҮНЭ ЦЭНЭТЭЙ
Image
ШХАБ-ЫН ГИШҮҮН УЛСУУДЫН ГАДААД ХЭРГИЙН САЙД НАР ХАМТАРСАН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫХАА ХҮРЭЭГ ТОДОРХОЙЛЖЭЭ
Image
Д.Халиун: Г.Загдаа ахынд өдөр бүр зодоон, хүчирхийлэл болдог
Image
Энэ жил сакура эрт цэцэглэжээ
Image
ОРОН НУТГИЙН БОЛОВСРОЛ, СОЁЛ, УРЛАГ, СПОРТЫН БАЙГУУЛЛАГУУДЫН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААТАЙ ТАНИЛЦАЖ БАЙНА
Image
ХУЛГАНА, ЛУУ ЖИЛТНЭЭ АЛИВАА ҮЙЛИЙГ ХИЙХЭД ЭЕРЭГ САЙН
Image
Хөгжлийн банкны бондыг солино гэв
Image
Image

Өөрчлөлтөөс өөр сонголт алга

Парламентын засаглал Монголд тохирохгүй юм байнаа гэдгийг өнгөрсөн 20 гаруй жилийн хугацааны түүх баталлаа. Үүний баталгаа нь бидний өнөөдрийн байж байгаа царай.
Намчирхаж, улс төржихгүйгээр ярьцгаая.

Хамгийн түрүүнд бид юунд хүрч, ямар амжилт гаргав аа гэж асууя.
Хүний эрх, эрх чөлөө, хувийн өмч гэх мэтийн тунхаглалын чанартай өөрчлөлтүүдээ энэ удаа орхиод (Цаасан дээр бол тунхагласан боловч яг үнэндээ хангагдсан уу гэвэл бас л асуудалтай), бодитоор ард түмний амьдрал яаж өөрчлөгдөв гэдэг үзүүлэлтийг л сонирхоё. Ер нь хамгийн гол үзүүлэлт энэ болов уу.

Товчхон хэлбэл, ард түмэн ядуу амьдарч байнаа. Баян ядуугийн ялгаа ихсэж, дундаж чинээлэг давхарга бий болсонгүй. Хадгаламжийн 80-90% нь хүн амын цөөхөн хувь болох чинээлэг баячуудын нэр дээр байна. Гурван Монгол хүний нэг нь маш ядуу байна.
Жирийн иргэд олонхи нь өнөө маргаашаа аргацаасан байдалтай, зээлээр амь зууж байна.
За ийм дүр зураг харагдаж байна. Өөрөөр хэлбэл бидний амьдрал сайжирсангүй, зарим талаараа дордсон.

Хүн ам нь дөнгөж 3 сая хүрсэн бөгөөд газар нутаг арвин, хөрсөн дээрх болон доорхи баялаг нь элбэг энэ орныг ийм байдалтай байлгана гэдэг бол гутамшиг.  Систем нь буруу бөгөөд төр засгийн удирдлага, төрийн алба хашигчид шат шатандаа энэ байдлыг ашиглаж амин хувиа хичээж иржээ. Дорж юм уу Дондогтоо биш бололтой. Хэн нь ч гарсан  боломжийг нь бүрдүүлээд өгчихөөр албан тушаал, эрх мэдлээ өөртөө ашигтайгаар ашиглахаас татгалздаг хүн бараг байдаггүй бололтой. Хүний шунал аа гэж. Жигтэйхэн гэгээрсэн хүн л биш эхлээд улсаа боддог, дараа нь өөрийгөө боддог "тэнэг" хүн  алга. Аль ч газрын хоёр хөлт хохимой толгойтон адилхан байдаг юм байна. Соёлтой, боловсон гэгээрсэн, хөгжингүй нийгэмд  иргэд нь яагаад өөр хандлагатай байдаг вэ гэвэл тэнд ёс журам чанга , хяналт хариуцлага өндөр байдагтай холбоотой. Тэрэндээ баригдаад  байхгүй юу! Гэсэн хэдий ч ёс бус үйлдэл огт гарахгүй байна гэж байхгүй, гэхдээ маш бага гардаг. Мэдээж иргэд нь гэгээрсэн,ухамсартай байх нь иймэрхүү ёс бус үйлдэл бага гарахад нөлөөтэй.

Харамсалтай нь төр засаг маань иргэдээ гэгээрүүлэх тал дээр юу ч хийгээгүй учраас ард түмэн маань цагаан цаас хэвээрээ шинэ онтой золгож байна. Тийм учраас иргэдийн ухамсарт найдах арга алга.Ганц арга нь системээ зөв сонгоод хууль дүрмээ хатуу мөрдөөд, мөрдүүлээд явахад алсдаа "үүл арилах"  найдвар байна. Шударга бус явдал, хулгай луйвар хуйвалдааныг маш бага хэмжээнд барьж, зөв хөгжиж сайхан амьдрая гэвэл дараах зүйлүүдийг хангах ёстой гэж бодож байна:

1. Иргэдийнхээ сэтгэл зүй, уламжлал зан үйлд ойрхон системийг сонгож авах хэрэгтэй
Дэлхийд мэдэгдэж буй засаглалын хэлбэрүүдээс Парламентын засаглал, Ерөнхийлөгчийн засаглал   хоёрыг дийлэнх улсад сонгож хэрэгжүүлж байна. Үүнээс бидэнд тохирох нь Ерөнхийлөгчийн засаглалын хэлбэр гэж ойлгож байна. Парламентын засаглал тохирохгүй гэдэг нь батлагдсан учраас халах цаг нь болжээ. Алийн болгон таарч тохирохгүй юмаар улс орноо, ард иргэдээ туршилтын туулай болгох вэ?

Дээрх хоёр тогтолцооны ялгааг товчхон хэлбэл, Парламентын системд  гүйцэтгэх  засаг нь (Засгийн газар нь)  Парламентаасаа батлагдаж, түүний өмнө тайлангаа тавьдаг. Ялсан намын дарга гүйцэтгэх засгийн тэргүүн буюу Ерөнхий сайд болж, багаа бүрдүүлж батлуулж аваад парламентын дохио зангаагаар ажлаа явуулдаг. Парламент баталсан учраас бас огцруулж чадна. Ерөнхийлөгч нь эрх мэдэл багатай, ялангуяа гүйцэтгэх засгийн ажилд оролцох, хутгалдах боломжгүй. Энэ системийн хэд хэдэн холимог хувилбарууд байдаг.
Ерөнхийлөгчийн системд Ерөнхийлөгч бүх ард түмнээс сонгогдож, өөрийнхөө багийг бүрдүүлж, парламентаас хараат бусаар ажилладаг. Ерөнхийлөгч нь төрийн тэргүүн ба гүйцэтгэх засгийн тэргүүнээр (Ерөнхий сайдаар) ажилладаг гэсэн үг. Парламент хуулинд заасан ноцтой шалтгаанаар итгэл үзүүлэх эсэх асуудлаар  Ерөнхийлөгчийг огцруулах асуудлыг хөндөхөөс бусдаар Ерөнхийлөгчийг огцруулах эрхгүй. Ерөнхий сайд гэдэг албан тушаал байхгүй.

Ерөнхийлөгчийн засгийн давуу тал юу байна? Гүйцэтгэх засаглал (Засгийн газар), хууль тогтоох байгууллага (УИХ) хоёр бие биенээсээ хараат бус ажиллана. Ерөнхийлөгч хариуцлагыг шууд өөрөө биечлэн  хүлээдэг, сөрөг хүчний дарамт шахалтанд өртөж ажил цалгардах нь бага. Тэгвэл Парламентын засаглалд  хариуцлага хүлээх тодорхой эзэнгүй, учир нь хариуцлага нь ялсан намын дарга бөгөөд Ерөнхий сайд, кабинетын гишүүд буюу яамдын сайд нар, ялсан нам, ялсан нам олонхи болсон УИХ (эндээс Засгийн газар батлагдсан шүү дээ) гэсэн олон этгээдийн дунд цалгарддаг. Эцэстээ хэн нь ч хариуцлага хүлээдэггүй, элдэв шалтаг хэлээд бие бие рүүгээ бухаад өнгөрдөг. Харин Ерөнхийлөгчийн засаглалд Ерөнхийлөгч улс орныхоо дотоод гадаад бүх л асуудлыг хариуцах учраас хэрвээ муу ажиллавал ард түмэн хэний толгойг авахаа мэднэ гэсэн үг.

2. Иргэдээ гэгээрүүлэх ажлыг төрийн болон төрийн бус байгууллагууд зорилготойгоор, бодлоготой байнга явуулж баймаар байна. Дунд сургуулийн ахлах ангиас эхлэн ТМС, коллеж, дээд сургуулиудад нийгмийн, эдийн засгийн зохих мэдлэгийг олгож байвал  иргэд маань сонголтоо зөв хийдэг, мэддэг болно гэсэн үг. Тодорхой хэмжээний мэдлэгтэй байж л ямар сонголт хийхээ мэддэг болно. Мэдлэггүй, харанхуй хүмүүсийг мунхруулахад амархан, мөн архи мөнгөөр саналыг нь худалдаж авч болдог. Манайд тийм явдал өмнөх сонгуулиуд дээр зөндөө гарч хэл ам болдог байсан.

Иргэд маань өнөөдөр мэдлэг муутайн улмаас хэнээс хариуцлага нэхэх болон хэн ямар үүрэг хүлээснийг мэдэхгүй буруу зөрүү ярин будилж байна. Парламентын засаглал гэдгээ ч мэдэхгүй иргэд олон байна. Ямар ч эрх мэдэлгүй, бэлэг тэмдгийн Ерөнхийлөгчөөс ажил хариуцлага нэхэж байна. Угтаа бол  засгийн ажлыг ялсан намын дарга буюу Ерөнхий сайд  хариуцаж хийж байгаа. Гэхдээ ялсан нам олонхи болсон УИХ засгийн ажилд их хутгалдаж Ерөнхий сайдыг хурууныхаа үзүүрээр хөдөлгөдөг. Эцэстээ хариуцлага хүлээх эзэн олддоггүй. Ерөнхий сайд уу, түүнийг томилсон УИХ уу?

1992 оноос хойш тооцвол 25  жил Парламентын системийг туршлаа. Үр дүнг нь харвал харахаар хангалттай хугацаа өнгөрчээ. Болохгүй юмыг үргэлжлүүлээд байх шаардлага алга. Одоо өөрөөр үзэхээс өөр сонголт алга даа. Ерөнхийлөгчийн засаглалтай болчихвол ганц хүнийг маань гадныхан урвуулаад авчихна, дарангуйлагч бий болно гэхчлэн харлуулах ухуулга их явдаг. Энэ бол ямар ч үндэсгүй бөгөөд хуулиар зохицуулаад хаачихаж болох (хэрэв ийм асуудал гарна гэж бодлоо гэхэд)  боломжтой зүйл. Одоогийн байдлаа хадгалж үлдэх сонирхолтой бүлгийн хийж байгаа энэ мэт сөрөг ухуулганд авталгүй, өөрчлөлтөө зоригтой хийх хэрэгтэй байна. Эс тэгвэл бид дахиад 25 жилийн дараа Монголоос юу үлдэх вэ гэдгийг төсөөлөхөд хэцүү биш болжээ.

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6