Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Apple компани 399 ам.долларын үнэтэй iPhone худалдаанд гаргалаа
Image
Д.БАТТӨР: МИАТ компани нэмэлт орлого олохын тулд олон улсын карго нислэг, гадны агаарын тээвэрлэгчийн онгоцнуудыг засварлаж байна
Image
Шинэ хөдөөгийн жентельмэн
Image
Фото: АНУ-ын жагсагчид CNN-ийг эвдлэн сүйтгэлээ
Image
Гурван сартай охинтойгоо хамт амиа хорлосон эмэгтэйн гэрээс ГЭРЭЭСЛЭЛ олджээ
Image
Хүүхдүүдтэйгээ хамт аялалд явах нь тэдний сурлагад эерэг нөлөө үзүүлдэг
Image
Мөрөөдлийн зүйл: Алдарт анимуудын архитектурыг харуулсан “Anime Architecture” ном
Image
Эдвард Хоппер - коронавирусын үеийг төгс илэрхийлэх зураач
Image
Gucci загварын долоо хоногуудад оролцохгүй
Image
Олимпыг COVID-19-ийг ялан дийлсэн баяр болгон хийх саналыг Япон гаргажээ
Image
Ерөнхийлөгч нэр дэвшиж буй зөвлөхүүдээ үүрэгт ажлаас нь чөлөөлжээ
Image
Улсын дугаар нь 5, 0-өөр төгссөн тээврийн хэрэгсэл эзэмшигчийн татвараа төлөх хугацаа дуусахад 2 өдөр үлдлээ
Image
“Увертюра” хамтлагийн тоглолтыг шууд дамжуулна
Image
Яармагийн замд хурд хэтрүүлсэн жолоочийг саатуулжээ
Image
Албан хаагчдыг байршил харгалзахгүй байранд оруулахаар төлөвлөжээ
Image
Тоглоом хүүхдийг харааны болон гарын хөдөлгөөний эвсэлтэй болгодог
Image
Хүний ур ухаан дуусашгүйг илтгэх орчин үеийн гайхалтай уран баримлууд
Image
Холливудын кино бүтээгчид хэрхэн өнгөөр "нааддаг" вэ?
Image
Ямар ч үнэтэй авсан "хямд" харагддаг 10 төрлийн хувцас
Image
Монгол Улсын гадаад өр I улирлын байдлаар 30.5 тэрбум ам.доллар байна
Image
Карантины үеэр хэрхэн гэртээ хүүхдийн баяр зохион байгуулах вэ?
Image
Та үүнийг мэдэх үү?: Эмэгтэй хүний бие
Image
Б.Болдсайхан: Нэг биш хэдэн зуун хүүхдэд мэс засал хийж, эрүүл болгомоор байна. Та бүхэн туслаач
Image
Хүүхдийн баяраар хүүхдүүддээ зориулан бэлтгэх 5 хялбар жор
Image
Хүүхдийн сэтгэл хөдлөлтэй холбоотой таны мэдэх ёстой зүйлс
Image
Хорио цээртэй үед бид ингэж сонгуулиа өгнө
Image
Дэлхий даяар нийт халдвартай хүний тоо ЗУРГААН САЯЫГ давлаа
Image
Сонгогчдын нэрийн жагсаалтад бүртгэгдсэн эсэхээ ингэж баталгаажуулаарай
Image
Грек 29 орны жуулчдад хилээ нээнэ
Image
“Дүрслэх урлагийн хөгжилд хувь нэмрээ оруулахаар зорьж байна”
Image
ВВС: Бидний мэдэх Хонконгийн төгсгөл ирлээ
Image
Д.Нямхүү: Нэг хүн эдгэрч ХӨСҮТ-өөс гаран, дараагийн ажиглалт руу шилжлээ
Image
Шатахууны үнэ буурсан ч мах, ногооны үнэ өсчээ
Image
44 дэх иргэнээ эмчиллээ
Image
ЭМЯ-наас ээлжит мэдээллийг өглөө
Image
Сургуулиуд хичээллэхгүй байгаа ч засвар үйлчилгээгээ хийжээ
Image
Мал төллөлт 71,8 хувьтай байна
Image
Сурагчид өөрсдийн оёсон амны хаалтыг хандивлав
Image
Д.Баттөр: Миат компани нэмэлт орлого олохын тулд олон улсын карго нислэг, гадны агаарын тээвэрлэгчийн онгоцнуудыг засварлаж байна
Image
Нийслэлийн төрийн байгууллагуудын ажил 08.00 цагаас эхэлнэ
Image
Ажилтан, алба хаагчдад цахим сургалт зохион байгууллаа
Image
Хөдөлмөрийн баатар Ё.Норовсүрэн: Нийгэм хөгжиж, сайхан болж байна
Image
Газар тариалангийн 1000 гаруй АНН, иргэнд 17.1 тэрбум төгрөгийн дэмжлэг үзүүлжээ
Image
Согтуугаар жолоо барьсны улмаас хоёр хүүхэд хүндээр гэмтсэн ноцтой осол гарчээ
Image
Тамхины эсрэг хуулийн тэрслүү заалтууд
Image
Улаанбаатарын хүмүүс: Дундаж цалин авч цаг наргүй ажилласнаас хүүхдүүдээ өөрөө өсгөх нь чухал гэж боддог
Image
Энэтхэгт сармагчингууд Covid-19 шинжилгээний сорьцыг булаан зугтаажээ
Image
Энэ оны эхний улиралд эдийн засаг арван хувиар агшив
Image
Форбс сэтгүүл Кайли Женнерийг тэрбумтнуудын жагсаалтаас хасаж байгааг зарлажээ
Image
Аллага үйлдсэн цагдаад хүн амины хэрэг үүсгэж, Миннеаполис хотод хөл хорио тогтоожээ
Image
Д.Дагвадорж: Эх оронч миний шүтээний сүнс амирлах болтугай!
Image
“Эх орноосоо урвасан” гэх хэргийн цаана…
Image
Иргэн бүрт хүрэх томоохон худалдааны төв нээлтээ хийнэ
Image
"Сити Их сургууль-Сошиал Солиорол"-ийг авьяас гэж андуурав
Image
Солонгос улсад ажиллаж байгаа эмэгтэй эрчүүддээ хандаж хэлсэн үг
Image
С.Гантогоо "Тарагтай боов"-ийг чимнэ
Image
МАХН-ын дарга СЕХ-нд бичиг баримтаа хүргэлээ
Image
“Автомашингүй өдөр”-өөр томоохон зах, худалдааны төвүүд амарна
Image
Хуулийн байгууллагууд иргэдэд үйлчилж байна
Image
Н.Цэлмүүн "Улаанбаатар Марафон 2018"-д хүч үзнэ.
Image
“МОД ТАРИХ ҮНДЭСНИЙ ӨДӨР”-ИЙГ ОРОН ДАЯАР ЗОХИОН БАЙГУУЛНА
Image
Хосуудын туршиж үзэх 64 байрлал
Image
ӨНӨӨДӨР “ОЛОН УЛСЫН СУВИЛАГЧДЫН ӨДӨР” ТОХИОЖ БАЙНА
Image
“ТАТВАР БИДНИЙ АМЬДРАЛД” УРАЛДААНЫ ДҮН ГАРЧЭЭ
Image
Өнөөдөр гахай өдөр
Image
Жүжигчин Ариукаагийн нөхөр шүүгч Наранзунг доромжлов
Image
Гэртээ хүнсний сода хэрэглээд, 10 насаар хурдан залуужаарай! Яг энэ заавраар нь хийгээрэй!
Image
Хөрсний бохирдол нь гэр хорооллын 200 000 нүхэн жорлонгоос зонхилж үүсчээ
Image
ЕС-ын айлчлал үргэлжилж байна
Image
18 настай модель бүсгүй дөнгөж танилцсан эмчтэй секс хийсний дараа нас баржээ
Image
Орхон аймаг өрсөлдөх чадвараараа тэргүүллээ
Image
“Фэйсбүүк” 3000 хүнийг хөлсөөр ажиллуулж байна
Image
Тэргүүн хатагтайн эрэлд
Image
Номоор амьсгалсан өдрүүд эхэллээ
Image
Д.Цогтбаатар: Хэт үндсэрхэг, туйлширсан үзлийг хамгийн сайн барих үзэл бол зүүн төвийн үзэл баримтлал
Image
Усыг хэзээ уухыг, хэдий хэмжээгээр уухыг хүний бие организм өөрөө мэддэг
Image
Элгэнд юу сайн болон элэг юунд дуртай вэ ? Хадгалаад аваарай
Image
Хятадууд Саран дээр амьдрахаар бэлтгэж байна
Image
БАЯНХОНГОРТ ОХУ-ЫН СОЁЛ, ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ТӨВИЙН САЛБАРЫГ БАЙГУУЛЛАА
Image
Манай улсын нутгаар түүхий нефть тээвэрлэж эхэллээ
Image
Охины цогцсоос сорьц авч дээжийг Улаанбаатар хот руу явуулжээ
Image
21 хоногт өөрийн хүссэн вэбээ хийж сурмаар байна уу
Image
ГАДИЛ БУЦАЛГАЖ УУГААД, ШУУД УНТ! НОЙРОН ДУНД ТАНЬ ЮУ БОЛНО ГЭЭЧ..
Image
Хурц Арслан Ц.Бадамсэрээжидийн нэрэмжит барилдаан эхэллээ
Image
ДОРНОД АЙМАГТ ШИЛЖИН ИРЭГСДИЙН ТОО 12 ХУВИАР ӨСЧЭЭ
Image
360 МАЛЧИН ӨРХӨД ТЭЖЭЭЛ ХАНДИВЛАВ
Image
СОГТУУРСАН ҮЕДЭЭ НӨХРИЙНХӨӨ АМИНД ХҮРЧЭЭ
Image
Урд хилийн авто боомтууд маргаашнаас амарна
Image
Оюутолгой анхаарлын төвд орж ирлээ
Image
Тулааны спортын “MFC-3” олон улсын тэмцээн ирэх сард болно
Image
ШАТАХУУН, ТОМИЛОЛТЫН ЗАРДЛЫГ ХЭТРҮҮЛЖЭЭ
Image
БНСУ-ЫН ОЮУТНУУД "ОЮУТАН ЦАГДАА" ХӨТӨЛБӨРТЭЙ ТАНИЛЦЛАА
Image
12 ХҮҮХЭДТЭЙ ЭЭЖИЙГ ХАШАА БАЙШИНТАЙ БОЛГОЛОО
Image
ХӨВСГӨЛД ЖИЛД 200 ГАРУЙ ХҮН ХОРТ ХАВДРААР НАС БАРЖ БАЙНА
Image
ЭЕШ өгөхөөр явсан хүүхдүүд осолджээ
Image
Гурван ихэр хүүхэд мэндэлжээ
Image
ДЭЛХИЙГЭЭС ХАМГИЙН ХОЛ ЗАЙД ОРШИХ ОДЫГ ИЛРҮҮЛЖЭЭ
Image
Эмэгтэй хvнийг биеийн хэлбэрээр нь ангилвал...
Image
ГЭР ХОРООЛЛЫН АЙЛ, ӨРХ ИНЖЕНЕРИЙН ШУГАМ СҮЛЖЭЭНД ХОЛБОГДОХ ХҮСЭЛТЭЭ ИЛЭРХИЙЛЖЭЭ
Image
ЗҮҮНБАЯН ЦЭРГИЙН АНГИД АМИА АЛДСАН БАЙЛДАГЧИЙН ХЭРГИЙГ ШҮҮХ ХУРАЛ БОЛНО
Image
Монголчуудын дундаж цалин нэмэгджээ
Image
ХЭНТИЙ АЙМГИЙН СОНГУУЛИЙН ХОРООГ 9 ХҮНИЙ БҮРЭЛДЭХҮҮНТЭЙ БАЙГУУЛЛАА
Image
Хуурамч үнэртэй усыг хэрхэн таних вэ
Image
Ямар ордны эмэгтэйчүүд хамгийн ухаантай байдаг вэ? Итгээрэй, би өөрөө ч гайхаж байна
Image
Зуслангийн газар өмчлөлийн ЦАХИМ БҮРТГЭЛ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
МОНГОЛЧУУД 72 ЖИЛИЙН ӨМНӨ ӨВЛИЙН ӨВГӨНТЭЙ АНХ ТАНИЛЦЖЭЭ
Image
Их морь одтой, шар бич өдөр
Image
Налайхын цэргийн ангийнхан хорионд оржээ
Image
“ЭНЕРЖИ РЕСУРС”-ИЙН ҮНЭГҮЙ ӨГСӨН 800 МЯНГАН ТОНН НҮҮРСНИЙ ЦААНА ЮУ НУУГДАЖ БАЙНА ВЭ
Image
Наран шарлагын газар байгуулахыг дэмжсэн бичгийг гуйвуулсан
Image
Image

МОНГОЛЫН СЭТГҮҮЛ ЗҮЙГ БҮҮ БАСАМЖИЛ. БҮҮ ШАНТААЖИЛ, БҮҮ ШАЛДАЛ

/Сэтгүүл зүй шалдан байна уу?/ Миеэгомбын Энхболдод хаяглав (шүүмж)

Мартах, мартагдах, мартагнах, мартуулахын манан хөшиг, шалтаг шалтгаан, шаналал зовлонгийн шалгуур босго нь өөр юу ч бус гагц цаг хугацаа мөн ажээ. Цаг хугацааг царцааж, цадиг түүх болгон цагаан цааснаа хар бэхээр барлан үлдээдэг нь бас өөр юу ч бус сонин хэвлэл мөн ажаам. Энэ цагийн хөлийн мөр, гарын аяс, үнэн үг, үйл явдлын товчоон, баримт сэлт тэргүүтийг товлон харах, тоймлон дүгнэх боломж гагц сонин хэвлэлд түлхүү байдаг нь юутай завшаан гэлтэй.
Оны эхэнд санагдана, сэтгүүл зүйн нэрт эрдэмтэн Т.Баасансүрэнгийн шинжлэлт бичлэгийн төрлөөр бичсэн “Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн сурталчилгааны талаарх зарим санал бодол, үр дүн ба сургамж” хэмээх тойм өгүүллийг тогтож харж талархан уншаад л өнгөрсөн. Харин энэ сарын эхэнд сэтгүүлч Т.Баасансүрэнгийн “Үнэн үг хэлсэн хүнд хүн өшөөтэй”, Г.Жамъянгийн “Улс төрчид Монголын сэтгүүл зүй, сэтгүүлчид рүү дайрч эхэллээ” зэрэг ярилцлагаас мөнөөх миний тамшаалан уншсан талархалт өгүүлэлийг бичсэн сэтгүүлчийг шүүхэд өгснийг дуулаад хэрдхийн цочиж хэсэгтээ гайхаж улмаар уг өгүүллийг эргэн уншихад хүрэв. 
“Зууны мэдээ” сонины “Эрдэмтний үг” буланд энэ оны №3, 5 дугаарт бараг гурван нүүр дамнан хэвлэгдсэн энэхүү том хийгээд тойм өгүүлэл нь өдөр тутмын сонинуудын 2017 оны VII-X сарын нийтлэлд хийсэн ажиглалт шинжилгээ билээ. “Сэтгүүл зүй бол нийгмийн маш чухал, юугаар ч сольшгүй институц” гэж бичих дуртай эрдэмтэн Т.Баасансүрэнгийн энэ өгүүлэл “Ерөнхийлөгчийн сонгууль болж өнгөрөөд таван сар гаруй хугацаа өнгөрч байна” гэж эхэлж байна. Гарцаагүй анхаарал татсан, бас сургамж, сэргэмж, сөргөмжөөр дүүрэн үйл явдал мөний хувьд Ерөнхийлөгчийн сонгууль нь монголын нэр нөлөө бүхий өдөр тутмын сонинуудад хэрхэн тусгагдсанд задлан шинжилгээ хийх нь сэтгүүл зүйн эрдэмтэн хүний ерийн л ажлын нэгэн хэм хэмнэл билээ. 
Өөлсөн хүнд босоо Ганбаатар, МАХН-ыг өргөх талруу үе үе хэлбийх зүйл таарах авч өөрөөр “шүүхийн хаалга” татчихмаар гаж буруу зүйлийг олж харсангүй. Тэр нь ч миний анхаарлыг бүр их татаж Т.Баасансүрэнгийн иш татсан өдөр тутмын сонинууд болон тухайн үеийн тандалт судалгаа зэргийг тухайлан сөхөж эх сурвалжуудыг хөөн судлахад хүрэв. Улс төрч М.Энхболдын уурыг хүргэсэн байж мэдэх хэдэн өгүүлбэрийг онцолж эх сурвалжуудтай нь тулган үзэхэд дараах хэв байдал, хэлбэр дүрс, ажиглалт дүгнэлт нотолгоожиж байна.

Нэг.

Т.Баасансүрэн өгүүлэлдээ “МАН-ын удирдлагууд түүний дотор намын дарга Миеэгомбын Энхболд өөрөө хүн амын доторхи санаа бодлын илэрхийллийг үл тоомсорлож, янз бүрийн эрдэм шинжилгээний байгууллагуудаас гаргасан социологийн судалгаанд ямар ч ач холбогдол өгөлгүйгээр 2017 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд амин хувийн явцуу эрх ашгаа урьтал болгож, өрсөлдөх боломжийг бусдад олголгүйгээр шууд намын даргаараа түрий барин эрх мэдэлдээ дулдуйдан нэр дэвшсэн нь “өөрөө өөрийгөө оршуулах авсны нүхийг урьдчилан ухаж зэхсэн”-тэй яг адилхан хачирхалтай бөгөөд эмгэнэлтэй үйл явдал болов” гэжээ. Бодит байдлыг судлаач хатуухан хэлээд авчээ. Тэр нь үнэнд хэр ойрхон байна вэ.

“Сант Марал” сангаас монголын нийгэм, улс төр, эдийн засгийн байдлын талаар 2017 оны гуравдугаар сарын 10-30-ны өдрүүдэд нийслэл болон зургаан аймгийн 1200 иргэнийг хамруулан хийсэн олон нийтийн санал бодлын шинэ судалгааны дүн анхаарал татлаа. Уг судалгаагаар “Улс төрчдийн рейтинг”-ээр М.Энхболд Улаанбаатар хотод эхний 10 хүнд багтсангүй. Архангай, Дорноговь, Хэнтий, Завхан аймагт бараа сураггүй, харин Төв аймагт нэгд, Өвөрхангай аймагт дөрөвт эрэмбэлэгджээ. “Та энэ оны сонгуулиар хэнийг ерөнхийлөгч болоосой гэж хүсч байна” гэсэн асуултад М.Энхболд Улаанбаатарт IX, хөдөө III, нийт дүнгээрээ IV байрт орсон байна. Саяын асуултыг намын гишүүд дэмжигчдийн дунд тавихад М.Энхболд МАН-д II орж бусад нам болон нас бусчуудаас дэмжлэг огт авсангүй. Түүнийг судалгаанд хамрагсадын эрэгтэйчүүдийн 6,8 хувь дэмжсэн бол эмэгтэйчүүдээс огт дэмжсэнгүй. Судалгаанд оролцогчдын 18-24 насныхны 5,4 хувь, 25-29 насныхны 6 хувь, 30-39 насныхны 4,8 хувь, 40-49 насныхны 6,2 хувь, 50-59 насныхны 7 хувь, 60-аас дээш насныхны 13,8 хувь нь буюу нийт оролцогчдын 7 хувь нь дэмжсэн байна. Энэ нь нэр дэвших магадлалтай хүмүүсийн III жагсаж байна гэсэн үг. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн эцсийн дүн энэхүү судалгааны дүн хоёр харьцангуй ойролцоо байгаа нь Т.Баасансүрэнгийн дээрх хатуухан дүгнэлт бодитой байсан нь тодорхой байна. 
Өдөр тутмын сонинуудад бас ийнхүү бичсэн байх юм. Жишээ нь Х.Уянга “Намын дарга М.Энхболд рейтинг нь муу байгаагаа мэдсээр байж улангасан зүтгэж, шунан чичирсээр нэр дэвшсэн. Түүнийг тойрон хүрээлэгчдийн болчимгүй үйлдэл намын нэр хүндийг шороотой хутгаж, нэг сонгуульд хоёр удаа ялагдахад нэрмээс боллоо” /”Өнөөдөр” 2017.№162/, Н.Дэмбэрэл “Цаг үеэ ойлгоогүй МАН-ын Удирдах зөвлөл буруу шийдвэр гаргасны гор саяын Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар гарч дүнгээ авлаа” /”Өдрийн сонин” 2017.№191/ гэх мэтээр бичиж, ярьсан байна.
Энэ мэт жишээ нь М.Энхболд намын даргын эрх мэдлээ ашиглан нэр дэвшсэн нь “өөрөө өөрийгөө оршуулах авсны нүхийг урьдчилан ухаж зэхсэн”-тэй яг адилхан хачирхалтай бөгөөд эмгэнэлтэй үйл явдал болов” гэх дүгнэлт хийхэд хүргэсэн нь эргэлзээгүй.

Хоёр.

Т.Баасансүрэн өгүүлэлдээ “МАН-ын Удирдах зөвлөл, намын дарга М.Энхболд өөрөө...намын ...бүтэц бүрэлдэхүүн, гишүүд дэмжигчиддээ найдахын хамт өөрт байгаа асар их хөрөнгө мөнгөний хүчинд шууд дулдуйдсан. 2017 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд МАН ба АН удьд өмнө хэзээ ч гаргаж байгаагүй тийм их хэмжээний хөрөнгө мөнгө, хүч хөдөлмөр зарцуулсан нь үүнийг нотолно” гэжээ. Энд буй “хэзээ ч байгаагүй их мөнгө” гэх үг түүнийг цочирдуулсан байх. 
УИХ-ын гишүүн Х.Болорчулуун “Манайхан намын бүтэц, мөнгөний хүчин зүйлд илүү ач холбогдол өгөөд ард олны итгэл хүлээх гэдэг хүний хүчин зүйлийг үл тоосноос ийм үр дүн гарлаа гэж болно. Одоо МАН нь олон нийтийн нам болж шинэчлэгдэх хэрэгтэй. Түүнээс биш олигархиуд ба оффшорчдын хоргодох газар байж болохгүй” /”Өдрийн сонин” 2017.№155/ гэсэн бол УИХ-ын гишүүн Л.Оюун-Эрдэнэ “Сонгуульд ялагдсан үндсэн шалтгаан бол УИХ-ын даргаар М.Энхболд дарга өөрөө ажиллахаар шийдсэн явдал. 65 суудалтай энэ том намын итгэл найдварыг М.Энхболд дарга өөрөө Ерөнхий сайд болж хариулах ёстой байсан. Гэтэл тэгээгүй. Ерөнхийлөгчийн сонгуульд төвлөрөөд хаваржаандаа буугаагүй байж намаржаандаа буух тухай өөрөө л бодсон. Түүнээс болж томилгоон дээр алдаа гарсан” /”Үндэсний шуудан” /2017.№163/
Өөрийн намын нь залуу лидерүүдийн энэ үнэлэлт дүгнэлтээс эрдэмтэн Т.Баасансүрэн огт зөрсөнгүй. Тиймээс түүнийг буруутгахаасаа өмнө УИХ-ын гишүүдийнхээ бодит үнэнийг тодорхойлсон сануулгад дүгнэлт хиймээр санагдана.

Гурав.

Т.Баасансүрэн өгүүлэлдээ “2017 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үр дүн, МАН-д хуримтлагдаж булагнасан идээ бээрийг гадагшлуулсан гэж хэлж болно. Энэ нам бат цул эв нэгдэлтэй, дотроо фракц бүлэглэл байхгүй хэмээх үлгэрийг үгүй болгож таягдан хаяв. Өнгөц шалтаг шалтгаан нь 60 тэрбумын болоод Ерөнхий сайд, Шадар сайд хоёр биесийг чагнасан, тагнасан гэх үйл явдал” гэжээ.
Энэ сэдвээр Б.Дамдин-Очир “Ер нь энэ хар хүчиний оролцохгүй, гар хөлөө дүрэхгүй юм гэж үгүй. Тэднийг бат бөх холбож байдаг “гагнаас”-ууд бий. Гурвалыг нэгтгэж байгаа хүчин зүйлийн цаана уул уурхай байхгүй гэж хэн ч хэлж чадахгүй” /”Зууны мэдээ” 2017 №173/, Л.Хашчулуун “Өнөөдөр УИХ-д МАН 65 гишүүнтнй байна. Үүнээс лавтай 30 орчим нь М.Энхболдын нөлөөнөөс гарахгүй” /”Өдрийн сонин” 2017.№176/, Э.Энхболд “МАН-ынхны албан тушаалын төлөөх тэмцэл нь намаа хагалж мэднэ. МАХ доторх албан тушаалын хэнээ тогооноосоо халив” /”Өдрийн сонин” 2017.№168/, Б.Өнөртогтох “Ж.Эрдэнэбатын Засгийн газрыг унагасан шалтгаан өнгөн дээрээ концессын мөнгө, 60 тэрбумаар төрийн албыг наймаалцсан шалтгаан боловч, цаад талдаа өнөөх л “элсний 13” бүлгийн эхлүүлж байсан хотын фракцийг зайлуулах ажиллагаа байлаа” /”Монголын мэдээ” 2017.№167/ гэх зэргээр амтай бүхэн нь шагшиж, аатай бүхэн нь шаагиж байжээ. 
Тэр дунд “МАН-ын 60 тэрбумын 90 минутын бичлэгийн бүрэн тэмдэглэл “ нийтлэгдсэн нь онцгой сонирхол татах бөгөөд түүнд “Үхтэл нь айлгах, чичрүүлж байгаад ажлыг нь хийлгэх хэрэгтэй. Ний нуугүй хэлэхэд нам дотор албан бус фракц бий. Энэ хүрээлэлд байгаа хамгийн хүчтэй ноёрхлыг эвийг нь олоод аажуухан унагаах боломж байна. Эсвэл үг сонсдог, шууд хэлэхэд ойлгодог болгох хэрэгтэй. Шууд “хөлийг нь тасалсан аалз” шиг болгомоор байна” /”Зууны мэдээ” 2017.№153/ гэснээс үзэхэд судлаачийн үг сувс байсангүй бололтой.

Дөрөв.

Т.Баасансүрэн өгүүлэлдээ “Сонгуулийн сурталчилгааны кампанит ажлын үеэр М.Энхболдоос хэдэн зуу, мянган иргэнд тарааж гарын салаагаар урсгасан 50,100,200 мянган төгрөг хахууль биш байжээ гэж хэлж бичих болов” гэсэн байна.
Энэ сэдвээр С.Ганбаатар “АН, МАН-ын хоёр нэр дэвшигч ямар их мөнгө хаяваа, Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар. Зарим хэвлэлд 200-300 тэрбум төгрөг зарцуулсан гэж бичсэн байна” /”Үндэсний шуудан” 2017.№178/, Эрдэнэбат “Уул уурхайн хууль бус мөнгөнөөс эхлэлтэйгээр монголын ард түмний саналыг мөнгөөр худалдаж авдаг явдал руу шилжсэн” /”Өдрийн сонин” 2017.№222/, Л.Оюун-Эрдэнэ “Би арав гаруй жил улс төрийн ертөнцөд идэвхтэй амьдарч байна. Ийм их хэмжээний хөрөнгө санхүү, цаг хугацаа зарцуулсан сонууль мэдэхгүй юм” /”Үндэсний шуудан” 2017.№163/, Э.Эрдэнэжамъян “Сонгуулийн сүүлийн мөчид ямархуу луйвар болсныг олон түмэн мэдэж байгаа учраас би нуршаад яахав. Хичнээн ч тэрбум төгрөг тараав. Нэг аймагт тараасан мөнгө л гэхэд тэрбумаар хэмжигдлээ” /”Зууны мэдээ” 2017.№139/, М.Мөнхцэцэг “60 тэрбум зөвхөн хотынх. Орон даяар ямар юм болж байгаа бол. Саяын сонгуулийг харлаа. Асар хүч тэнцвэргүй тулаан болсон. Эрх мэдэл нөгөө талд байсан. Асар их мөнгө цацсан” /”Өдрийн сонин” 2017.№171/ гэх зэргээр ярьсан байх юм.
Тэр ч байтугай “МАН-ын 60 тэрбумын 90 минутын бичлэгийн бүрэн тэмдэглэл“-д М.Энхболд “2012 оны сонгуульд би тэдэн төгрөг өгсөн, тэр мөнгө хаашаа орсон бэ. Би намын байрны гадаа ирээд, тэрэнд нэг цүнхтэй өгөөд оруулсан. Чи тэр мөнгийг нь яасан юм бэ, чи тэр мөнгийг нь түүсэн юм уу гэхээр царай нь барайгаад ирдэг” гэж хэлж байгаа нь дүр, дуу хоолойтойгоо буусан тухай бичжээ. Нүцгэн үнэнийг нуух тусам нуухтдаг нь энэ болой.

Тав.

Т.Баасансүрэн өгүүлэлдээ “60 тэрбумын хэрэг явдал, оффшор дансны луйвар булхай, Эрдэнэтийн 49 хувийн эргэн тойрон дахь яриа сонгуулийн үр дүнд шууд нөлөөлөв. 60 тэрбумаар Ерөнхийлөгч, УИХ-ын дарга хоёр хайнаа хэрхэн яаж хагалахыг ард түмэн анхааралтайгаар ажиглан харж байна” гэжээ.
Энэ сэдвээр Э.Эрдэнэжамъян “өнгөрсөн жил манай намаас гаргаж тавьсан 60 тэрбум төгрөгийн асуудал сонгуулийн гол сэдвийн нэг байлаа. АН-аас нэр дэвшигч Х.Баттулга олон улсын шинжээчдээр дүгнэлт гаргуулж эвлүүлэг биш гэдгийг зарласан. УИХ-ын дарга М.Энхболд үгүй гэж гүрийсэн. Тэгэхээр Ерөнхийлөгч, УИХ-ын дарга хоёр 60 тэрбумын асуудал дээр хайнаа хагалж таарах нь. Яг хэн нь худлаа ярьж, яриулав гэдгээ ард түмэнд хэлэх ёстой” /”Зууны мэдээ” 2017.№139/, У.Хүрэлсүх “Одоо харин та нарын бүрдүүлсэн 60 тэрбумын авлагын гав гинжийг таслах цаг болжээ. Хууль хяналтын байгууллагыг ийм байдлаар улс төржүүлэхээ боль. М.Энхболдоо, чи одоо ажлаа өг. Чамд УИХ-ын дарга, МАН-ын дарга байх ёс суртахууны эрх байхгүй” /”Зууны мэдээ” 2017.№160/, Б.Дамба-Очир “Олон түмний зэвүү, дургүй хоёрыг зэрэг хүргээд байгаа төрийн албыг зарж 60 тэрбумыг босгох өнөөх бичлэгийн гол дүр нь МАН-ын дарга байсан” /”Зууны мэдээ” 2017.№163/ гэх зэргээр санал бодлоо чөлөөтэй илэрхийлжээ. Үүнээс өөр нотолгоо гэж юу байхсан билээ.

Зургаа.

Т.Баасансүрэн өгүүлэлдээ “Хэрэв МАН-ын дарга М.Энхболд нэр дэвшиж Ерөнхийлөгчийн сонгуульд ялбал тэр өнөөгийн Ерөнхий сайд Ж.Эрдэнэбатыг залгамжлагчаараа томилох өндөр магадлалтай. Өөрөөр хэлбэл түүнийг МАН-ын дарга болгож ар талаа баталгаажуулна” гэжээ.
Энэ сэдвээр Н.Алтанхуяг “Бүх шатандаа хэдхэн хүний эрх ашигт үйлчилдэг болсон. Ялангуяа УИХ, Засгийн газраас цөөхөн хүний эрх ашигт нийцсэн шийдвэр гаргадаг болоод удсан. Амин хувиа бодсон бүлэглэлийн засаглал сүүлдээ ялзрал болж нуран унадагийг яг энэ цаг мөчид харж байна” /”Өнөөдөр” 2017.№236/, Б.Дамдин-Очир “Энэ Засгийн газар огцорно гэдэг Ж.Эрдэнэбатын гэхээсээ М.Энхболдын эрх ашгийг илүү хөндөнө. УИХ-ын дарга М.Энхболд илүүтэй эмзэглэн хөндүүрлэж байгаа” /”Зууны мэдээ” 2017.№140/, А.Амина “Төрийн эрхэнд он удаан жил суух, улсын хөрөнгө, байгалийн баялгийн “өрөм”-ийг хувааж идэх хүсэлтэй цөөн хүн нам дамнасан бүлэглэл үүсгэж, хулгай, луйврын аргаар төрийн эрхийг нэгэндээ шилжүүлэн, нам хэмээх институцийг алга болгох оролдлого хийж байна” /”Өнөөдөр” 2017.№234/ гэх зэргээр ярилцлага, бичвэр цуварна.
Энэ мэтээр тайлбар зах хязгааргүй хөвөрнө. Хачирхалтай нь урд өмнө сонинд хэвлэгдсэн баримтуудыг нүдэн балай, чихэн дүлий өнгөрөөж “чимээгүй орхидос” болгох атлаа түүнээс түүвэрлэн тоймлосон эрдэм судлалын ажлыг ажиглалт шинжилгээ гэхээсээ алдаа оноо, аваа өгөөний өгөөш мэтээр сэрдхийн эмзэглэж сэтгүүлчийг намнах ажиллагааг хурайлан эхлүүлж хууль хяналтын байгууллагаар далайлгаж байгаа нь чөлөөт хэвлэлийн наад захын эрх ашгийг ноцтой зөрчиж байна. Энэ бол оюуны гэмт халдлага юм. Тиймээс Соёлын гавъяат зүтгэлтэн, сэтгүүлч Г.Жамъян энэхүү хэрэг явдлыг “Сэтгүүл зүй, сэтгүүлчид рүү халдаж байгаа зохион байгуулалттай багийн толгойд М.Энхболд гэдэг хүн байгаа. Уг нь бол УИХ-ын дарга. Гэтэл манай салбар руу чулуу шидээд сууж байна” гэсэн нь үнэний хувьтай билээ. 
Алив юмыг хэн нэгэн мартаж болно. Харин нийгмийн ой санамж хэзээ ч мартахгүй. Тэр тусмаа халтар хултар хэдэн сонинд маань нийтлэгдсэн бүхэн цаг хугацааны цадиг түүхийг гэрчлэн үеийн үед “үгэлсээр” байх болно.
Монголын сэтгүүл зүйн онол, түүхийн олон зангилаа асуудлыг тайлж шастир түүхийг хойч үедээ ботилон үлдээж, сургалт судалгааны арвин баялаг өв санг бүрүүлсэн эрдэмтний нэг бол Монгол Улсын Соёлын гавъяат зүтгэлтэн Тугалхүүгийн Баасансүрэн билээ. Түүний бичсэн “Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн сурталчилгааны талаарх зарим санал бодол, үр дүн ба сургамж” хэмээх тойм өгүүлэл нь өнөөгийн сэтгүүл зүйг үнэ цэнтэй болгож буй эрдэм судлалын дорвитой бүтээл болсныг тэмдэглэж байна.
Улс төрчид өө, монголын сэтгүүл зүйг бүү басамжил, бүү шантаажил, бүү шалдал. УИХ-ын дарга М.Энхболд оо, чөлөөт хэвлэл рүү бүү дайр, бүү эмзэглэ, харин ухаар, уужуу тайван ханд. Нийгмийн сэтгэл зүй нэг долгилчихвол цунами л гэсэн үг. 
Сэтгүүл зүй шалдан байна уу? Т.Баасансүрэнгийн энэхүү ажиглалт шинжилгээ бүхий шинжлэлт өгүүлэл энэ асуултад үгүй гэсэн хариулт өгч байна.

Хэл бичгийн ухааны доктор /Ph.D/ Ү. Хүрэлбаатар

2018 оны гуравдугаар сарын 27-ны өдөр

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6