Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Сургалтын төлбөрийн хөнгөлөлт эдлэхэд бүрдүүлэх баримтын жагсаалт
Image
Санхүү, хууль, уул уурхайн чиглэлээр мэргэшсэн хүмүүс  “Оюу толгой” ХХК-ийн ТУЗ-д  Монголын талыг төлөөлнө
Image
“Олон улсын залуучуудын ногоон наадам” Монголд анх удаа болно
Image
МАН-ын Хяналтын хороо Н.Номтойбаярыг хасах шийдвэр гаргав
Image
Зах худалдааны төвүүдийг хаах шийдвэр гараагүй
Image
Төрийн албаны шалгалт хойшиллоо
Image
Ерөнхий боловсролын сургуулийн бага ангийн сурагчдад зориулсан теле хичээлийн хуваарь
Image
ЦЭЦЭРЛЭГ, ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН СУРГУУЛИУДАД ТЕЛЕВИЗЭЭР, ИХ, ДЭЭД СУРГУУЛИУДАД ДОТООД ЦАХИМ СҮЛЖЭЭГЭЭР ХИЧЭЭЛ ЗААНА
Image
Шинэ коронавирусын халдвараас урьдчилан сэргийлэх зөвлөмж
Image
Мнгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Норвег дахь айлчлалын хүрээнд 1900-аад оны үеийн монголчуудын тухай түүхэн гэрэл зургийг дэлгэн үзүүлэв
Image
400 гаруй иргэн хилээр орж ирсэн байна
Image
Д.Цогтбаатар: Улаанбаатар хотын амбулаторын нийт үзлэгт амьсгалын замын өвчлөл 14,2 хувийг эзэлж байна
Image
Мөс цөмрөх аюулаас урьдчилан сэргийлье
Image
МУГЖ Э.Амартүвшин дуурийн "Оскар”-т нэр дэвшчээ
Image
Хонконгийн эрдэмтэд короновирусын халдварын тархалтыг 4,5 сард оргилдоо хүрнэ тооцоолжээ
Image
Зах, худалдааны төвүүдийг хаахгүй
Image
Ё.Баатарбилэг: III, IV сард 5 долоо хоног бямба гарагт хичээллэж, багш нарт илүү цагийн мөнгийг олгоно
Image
Ухань хотын эмчийн үхэлтэй тэмцэж буй өдрийн тэмдэглэл
Image
Багш нарыг цалинтай амраана
Image
Төрийн албаны шалгалт тодорхойгүй хугацаагаар хойшиллоо
Image
Ирэх даваа гарагаас 13 телевизийн сувгаар сурагчдад хичээл заана
Image
Үндсэн хуулийн цэцийн Дунд суудлын хуралдаан болно
Image
Хүнсний бүтээгдэхүүний үнийг нэмэхгүй, нийлүүлэлтийг таслахгүй гэдгийг "Улаанбаатар Гурил", "Номин" ХХК мэдэгджээ
Image
Засгийн газар хуралдаж байна
Image
Ихэнх нутгаар цас орж, хүйтэрнэ
Image
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Норвегийн Парламентын Ерөнхийлөгчтэй уулзлаа
Image
ӨНӨӨДӨР: НЗДТГ-ын удирдлагууд цаг үеийн асуудлаар мэдээлнэ
Image
Айсандаа адуу үргээдэг Ч.Улаан сайд
Image
Корона вирусын халдвартай өвчтөнтэй нэгдүгээр зэргийн хавьталтай хүн Улаанбаатарт ирээд гурав хоножээ
Image
Төрийн албаны шалгалт хойшиллоо
Image
ЖАГСААЛТ: Үйл ажиллагааг нь зогсоогоод буй соёл, урлаг үзвэр үйлчилгээний 42 байгууллага
Image
Тагнуулын ажилтнуудыг 461-р ангид хорьжээ
Image
Б.Жаргалсайхан: Н.Номтойбаярыг яллах талын нотлох баримтыг цуглуулж байна
Image
ЭМЯ: Австралид очсон Монгол иргэнээс коронавирусийн халдвар илэрсэн
Image
ВИДЕО: АН-ын дарга С.Эрдэнийн үг биеллээ олж эхэлжээ
Image
Эм ханган нийлүүлэх байгууллагууд амны хаалт, гар халдваргүйжүүлэгч бодисоо дуусч, дахин хангалт хийхээр захиалга өгсөн гэв
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Норвегийн Угсаа залгамжлах Хунтайж Хааконтой уулзлаа
Image
“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын 2019 оны онцлох 10 үйл явдал
Image
“Web awards” наадмын “Орон нутгийн шилдэг сайт”-аар www.erdenettoday.mn шалгарлаа
Image
Эрдэнэт үйлдвэр санхүү, мөнгөний оновчтой бодлого хэрэгжүүлсний үр дүнгээр ажилчдаа урамшууллаа
Image
“Уурхайчдын их цэнгүүн” ёслол төгөлдөр боллоо
Image
2020 онд индукцийн технологиор ган бөөрөнцөг үйлдвэрлэх хос шугам ашиглалтад орлоо
Image
Т.БАТМӨНХ: Цаг зогсдоггүйтэй адил бидний ажил хэзээ ч дуусдаггүй...
Image
Эрдэнэт үйлдвэрийн Авто тээврийн цехийн Белазын жолооч М.БОЛДБААТАР
Image
Эрүүл мэндийн үзлэгийг ирэх сарын 15-нд дуусгавар болгоно
Image
Даваанямын ЗОРИГТХҮҮ
Image
Д.Уламмандах: Уурхайн геотехникийн ажлыг шинэ шатанд гаргах нь ирэх оны том зорилтын нэг
Image
Үйлдвэрийн ахмадуудын үлгэр дууриалал
Image
Корона вирусын халдварын улмаас нас барсан хүний тоо 106 хүрээд байна
Image
Ажилд оруулна гэсэн залилангийн хэргийн хохирогч болохгүй байхыг сэрэмжлүүлж байна
Image
14 компанийн 35,552 хувьцаа арилжжээ
Image
Нээлттэй хүн
Image
Төрөөд 2 хоносон нярайг хүчээр алхуулжээ
Image
Ц.Мянганбаярын нялх амраг нийслэлийн утаанаас зугтаав
Image
Отгонбилэгийн Содбилэг яагаад чимээгүй болов?
Image
Өнөөдрийн 18:00 цагаас эхлэн архи, согтууруулах ундаа зарахыг түр хориглолоо
Image
Д.Арвин: Намын шинэчлэл зөвхөн даргын асуудал биш
Image
Хувцсандаа даруулж үхсэн явдал Испанид гарчээ.
Image
90-ээд оныхон бид бол СҮҮЛЧИЙН ХҮМҮҮС
Image
Коронавирусын аюул Монголд нүүрлэсэн үү?
Image
П.Цагаан: “Бороо орж, Трампыг тэнгэр харж үзлээ” гэж хэлсэн
Image
Ц.Элбэгдорж: Эхийн хэвлий дэх ураг үгүй болох хэмжээнд хүрсэн энэ нөхцөл байдал бол гамшиг
Image
Деклан ингэж өөрчлөгджээ
Image
“Монгол барби” О.Оюунцэцэг унжсан хөх, язарсан гэдсээрээ бахархав
Image
Мексикт 15 настай хүү ангийнхан руугаа гал нээв
Image
УИХ-аар юу хэлэлцэх вэ?
Image
АН-ын даргын сунгааг “Буян” Жагаа юунд бужигнуулах гээд байна вэ?
Image
Шүүгдэгч шүүхийн танхимд амиа хорлохыг завджээ
Image
Улаан манжингийн шүүсээр ходоод, бөөрөө цэвэрлэх арга хадгалаад аваарай
Image
Үс засуулбал эрхтэн хурц болно
Image
Өнөөдөр хонь өдөр
Image
АНУ-ын Тагнуулын Төв Газрын 13 сая хуудас материалыг онлайн болголоо
Image
Жүжигчин Гэрэлцэцэг үе мултарсан залуутай найзалдаг
Image
Ч.Цэлмүүний далд авьяас юу вэ
Image
Монголбанкны Хяналтын зөвлөлд нэр дэвшигчдийг томилох асуудлыг хэлэлцэв
Image
Цагаан батга яагаад үүсдэг вэ?
Image
Эмма Стоун: Ялагч болохыг маш их хүссэн
Image
УИХ-ын гишүүн асан Л.Гүндалай, "Гацуурт"-ын Л.Чинбат нарын гэрт хулгай оржээ
Image
Х.Тэмүүжингийн татан буулгасан Дотоодын цэргийг С.Бямбацогт дахин байгуулна
Image
Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж утааны асуудлаар мэдээлэл өгнө
Image
Цагаан Сарын бэлтгэл
Image
ОРГОСОН ЭТГЭЭДҮҮДИЙГ БАРИВЧИЛЖЭЭ
Image
ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН СУРГУУЛИЙН СУРГАЛТЫН ТӨЛӨВЛӨГӨӨГ ШИНЭЧИЛЖЭЭ
Image
ОЮУТНЫ СУРГАЛТЫН ЗЭЭЛИЙГ ХҮҮГҮЙ БОЛГОЛОО
Image
ИХ АВАРГА ХАКҮХО М.ДАВААЖАРГАЛЫН БИЕ ЧИЛЭЭРХЖЭЭ
Image
85 НАСТАЙ Ц.РАДНАА ДЭЛХИЙН АВАРГА, ДЭЭД АМЖИЛТИЙН ЭЗЭН БОЛЛОО
Image
ТАЙВАНИЙ ЭКСИМ БАНК: 20 САЯ АМ.ДОЛЛАРЫН САНХҮҮЖИЛТИЙН ЗЭЭЛИЙН МЭДЭЭЛЛИЙГ ХҮРГЭНЭ
Image
Тахианы махаар хийж болох амтат хоолнууд
Image
Улс орнуудын нэр ямар утгатай байдаг вэ?
Image
ЕРДӨӨ ТАЛХ ИДЭЭД ДОЛОО ХОНОГТ 7 КГ ХАСАХ СОНИРХОЛТОЙ АРГА
Image
Маргааш дуут дохио дуугарна
Image
ҮЙЛ ЯВДАЛ: ЭМЯ-НААС ТОМУУ, ТОМУУ ТӨСТ ӨВЧНИЙ НӨХЦӨЛ БАЙДЛЫН ТАЛААР МЭДЭЭЛЭЛ ХИЙНЭ
Image
АМЕРИКИЙН НЭГДСЭН УЛСЫН КОНГРЕССЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧИД МОНГОЛ УЛСАД АЙЛЧИЛЖ БАЙНА
Image
Монгол улсын дөрөв дэхь Ерөнхийлөгч шинэ жилийн мэндчилгээ дэвшүүллээ
Image
ГАМШГААС ХАМГААЛАХ ИЖ БҮРЭН СУРГУУЛИЛТАД 463 БИЕ БҮРЭЛДЭХҮҮН ОРОЛЦОЖ БАЙНА
Image
Төр тасарснаар үндсэн ой санамж тасрав
Image
“ҮХЭШГҮЙ МӨНХИЙ ХОРОО” ЖАГСААЛ ОХУ ДАЯАР ӨРНӨЖ БАЙНА
Image
Хүйтэн өвөл танд хэрэг болох ЗУРГААН хүнсний бүтээгдэхүүн
Image
Орчуулгын уралдааны шилдгүүд шагналаа гардлаа
Image
ЗҮҮН БОЛОН ГОВИЙН БҮСИЙН БАНКНЫ УДИРДАХ АЖИЛТНЫ ЗӨВЛӨГӨӨН БОЛЛОО
Image
Ю.Болдбаатар: Монголчууд Юан улсын үед шаазан урлагийн хөгжилд шинэ технологийг бий болгосон
Image
Хөзрийн хатан, хар домын шидтэн Н.Доржмаа: Заслын хүчээр заяа тавиланг өөрчилж болно
Image
М.Ганбаатар: 2 жилийн дотор утааг “устгах” арга зам байна
Image
Царайлаг охидын зовлон
Image
452 мянган тонн үр тариа хураан авлаа
Image
Гэрэл асаахын завдалгүй толгой дээгүүр нь бүтээж хүчирхийлсэн
Image
Онц хэрцгийгээр Герман эмэгтэйчүүдийг хөнөөсөн Монгол залуугийн шүүх хурал болов
Image
Цаатан монгол хүүгийн зураг олон улсын наадамд өрсөлдөж байна
Image
30 наснаас хойш хүүхэд төрүүлэхэд эрүүл мэндэд ямар нөлөөтэй вэ
Image
Айл гэрт зовлон дууддаг Феншуйгийн байрлалууд
Image
Image

МАЛЫН ШҮЛХИЙ, ХҮНИЙ ХОРИО

Улсын хэмжээнд  8 аймгийн 23 сум, нэг дүүрэгт малын шүлхий өвчний хорио цээрийн дэглэм үйлчилж байна. Ер нь 2018 он гарсаар 12 аймгийн 33 суманд малын шүлхий өвчин гарч 4600 толгой мал устгалд оруулжээ.  Шүлхий Сүхбаатар аймгаас эхлээд Өвөрхангай хүртэл өргөн уудам нутгийг хамарсан байх юм  Уг нь шүлхийн эрсдэлтэй бүсэд монгол нутгийн зүүн  болон говийн бүс багтдаг. Гэвч энэ жилийн хувьд тухайн бүс нутгийн хилийн дээсийг алхаж нутгийн гүн руу шилжсэн гэж хэлж болно. Өвөрхангай аймгийн хувьд 1963 онаас хойш 55 жил шүлхий гараагүй байсан байна. Харин 2018 онд тус аймгийн төв Арвайхээр суманд гарлаа. Энэ нь шүлхий өвчний эрсдэлийг урьдын адил  зөвхөн зүүн болон говийн бүс гэж хязгаарлах боломжгүй болж байгааг харуулав бололтой.

Малын энэ төрлийн өвчинд эмчилгээ хийдэггүй. Гарсан нөхцөлд өвчилсөн малыг бусдаас нь тусгаарлаж устгалд оруулдаг онцлогтой. Харин эрүүл малыг вакцинжуулдаг. Вакцин дотроо амьтай амьгүй гэж хоёр янз байна. Амьгүй вакцинаар тарьсан малын махыг 14 хоногийн дараа хүнсэнд хэрэглэх боломжтой гэж үздэг. Харин амьтай вакцин хийлэгсэн тохиолдолд 28 хоног болоод өвчний аюул бүрэн зайлдаг гэж мал эмнэлгийн шинжлэх ухаан үздэг гэнэ.  Вакциний энэ үечлэд тоохируулж хорио цээрийн дэглэм тогтоодог, бас татан  буулгадаг хууль, журам үйлчилж байгаа. Мөн шүлхий хүнд тусдаггүй онцлогтой гэж мэргэжилтнүүд ярих юм.

Тэгвэл яагаад хорио цээрийн дэглэм тогтоож, голомтод устгал явуулж дээр доргүй хөдөлж, хөрөнгө мөнгө зараад байна  вэ гэсэн асуулт урган гарч ирнэ. Монгол улс олон улсын худалдааны байгууллагын гишүүн орон юм. Олон улсын энэ байгууллагын гишүүн орнууд  өөрийн орны нутаг дэвсгэрт гарсан мал, амьтаны шүлхий өвчний талаар бүрэн мэдээлэх үүрэг хүлээдэг юм байна. Энэ үүргийнхээ  дагуу зайлашгүй мэдээлэх шаардлага гардаг гэнэ. Мэдээлэгдсэн тохиолдолд хорио цээрийн дэглэм тогтоож ажилладаг хууль,  журам үйлчилнэ. Шүлхийнээс хамгаалах гол хэрэгсэл нь вакцин.

Малын шүлхийний вакцинийг маш өндөр хэмжээнд битүүмжлэгдсэн орчинд үйлдвэрлэдэг өөрийн онцлогтой. Ийм орчинд үйлдвэрлэгдсэн бүтээгдэхүүнийг манай улс худалдан авч  чадаж байна уу гэдэг дээр мал эмнэлгийн мэргэжилтнүүд маш их эргэлздэг юм байна. Эргэлзэхээсч аргүй байдал амьдралд бий болжээ.  Энэ зууны босгийг  алхаад манай улс малын шүлхийтэй хөөцөлдсөн байна. Тэр тоолон вакцийн оруулж ирж тарьсан юм билээ. Гэвч үр дүн төдийлөн гараагүй гэнэ. Вакциний үр дүн гарахгүй байгаа нь түүний худалдан авалтын үйл ажиллагаанд эргэлзэх эргэлзээг улам бүр лавшруулаад байдаг бололтой.

Шүлхий өргөн хүрээтэй тархаж эхэлсэн 2000 оны эхээр шүлхийтэй зээр хил давж орж ирсэн нь энэ өвчин дэлгэрэх гол шалтгаан болж байна гэж үздэг байсан билээ. Дараа нь салхиаар тардаг гэж баахан шуугсан юмдаг. Салхиаар тараад байна гэдгийг мал эмнэлгийн шинжлэх ухаан одоо болтол тогтоогоогүй гэнэ. Харин шүлхий гарсан голомтоос 70 км цаана шүлхий гарсан тохиолдол нэлээд дээр үед бүртгэгдэжээ. Хоёр голомтын хороонд ямар амьтан гүйв гэдэг талаар тухайн үед судалж үзсэн боловч хүн мал, амьтан нэвтгээргүй  болох нь тогдорхой болсон  гэнэ. Түүнийг түшиглэн шүлхий салхиар  тархадаг байх магадлалтай гэж номонд тэмдэглэгджээ. Тэр нь салхиар  шүлхий тардаг гэсэн ойлголтыг бий болгосон гэж энэ салбарын зарим нэг мэргэжилтэн үзэх юм.

Энэ жилийн Булган, Өвөрхангай, Архангай аймагт гарсан шүлхийг зүүн бүсээс өвс тээврэлсэн нь ийм байдалд хүргэлээ гэсэн таамаглалыг албныхан дэвшүүлж байгаа. Энэ бүхнээс аваад үзэхэд шүлхий тарахдаг эх үүсвэргийг  бид өнгөрсөн хугацаанд эзэн биегүй зүйлээс эрж хайж байжээ. Тухайлбал хээрийн салхи, зээрийн сүрэг, хадсан өвс  гол буруутан байх юм. Тэдэнд хэрэг хүлээх, хариуцлага хүлээлгэх ямарч боломжгүй. Харин шүлхий үүсгэгч вирус, мэдэрч хүлээн авдаг, өвчилж сэдэрч, илэрдэг амьд оргонизм мал, амьтан байна. Түүнээс урьдчилан сэргийлэх вакцийн арга технологи, өвчин  гарсан тохиолдолд устгал хийдэг хууль, дүрэм, заавар цөм байна. Гэвч шүлий хүрээгээ тэлсээр байх жишээтэй.

Сонгинохайрхан дүүргийн 32 дугаар хороонд  шүлхий гарлаа. Энэ бүс нутгийн малд 2017 оны хавар, намар, 2018 он гараад шүлхийний вакцин гурван удаа хийсэн гэнэ. Гэвч голомт нь арилсангүй. Энэ бол экспортийн вакциний  чанар, чансаанд эргэлзэж байгаа энэ салбарын зарим мэргэжилтнүүдийн байр суурийг бүр лавшруулаад орхилоо.

Одоо малд вакцин хийгээд шүлхийг дарж  чадахгүй нь тодорхой боллоо. Иймд шүлхийн голомтыг устгах найдвартай “ганц арга” нь Мал эмнэлгийг  “шүлхийгээс урьдчилан сэргийлэх” вакцинд хамруулах явдал.
Шүлхийн халдвар, тархалт, вакциний сонголт өнгөрсөн хугацаанд ямар байсныг эргэн харах эрх хэнд байна. Түүнд үүргээ биелүүлэхийг үүрэг болгооч гэж шүлхийний хорионд орж хаширсан иргэд хэлж байна. Иргэдийн ярьж байгаас үзвэл шүлхий малд хүндрэл учруулахаас илүү тухайн бүсэд хөл хорио тогтоож,  хүний амьдрал ахуйд нь  асар их дарамт болдог байна. Малын шүлхий,  хөл хорио, 21 дүгээр зуун, Монгол Улс...                                                                                                                 
 
  Г. Эрдэнэбат

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6