Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Д.ЧОЙЖАМЦ:700 ЖИЛИЙН ӨМНӨ НЭГЭН СУДАР ДЭЭР САРЬСАН БАГВААХАЙН ЗУРАГ ТАВИАД ИРЭЭДҮЙД ИХ ХИЖИГ ӨВЧИН ГАРНА ГЭСЭН БАЙДАГ
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Сар шинийн баярын мэндчилгээ дэвшүүллээ
Image
ЗӨВЛӨМЖ: Халдваргүйжүүлэлт хэрхэн хийх вэ?
Image
Монголын тахилгат хайрхануудын домог, түүх
Image
ЭРЧҮҮД ЯАГААД КОРОНАВИРУСЭЭР ИЛҮҮТЭЙ ӨВДӨЖ БАЙНА ВЭ?
Image
Сар шинийн баярын өдрүүдэд нийтийн тээврийн хөдөлгөөнийг хэсэгчлэн зогсооно
Image
Битүүлэх ёсон
Image
"Төмөр хулгана" жилийн шинийн нэгний өглөө зүг мөрөө хэрхэн гаргах вэ?
Image
Битүүний болон шинийн нэгний өдөр цээрлэх зүйлс
Image
Сурвалжилга: Эрүүл мэндээс илүү тэтгэврийн зээл авах нь чухал юм уу
Image
Токио 2020-ийн сайн дурынхны сургалтыг хойшлуулжээ
Image
Хятад: Халдвар тээж болзошгүй мөнгөн тэмдэгтүүдээ устгаж эхэллээ
Image
НОК: Нийтийн тээврийн үйлчилгээг цагаан сарын өдрүүдэд бүрэн зогсооно
Image
БНСУ-д халдвар авсан хүний тоо 433 болжээ
Image
ЭМЯ: Дэгү хотоос ирсэн зургаан оюутны шинжилгээний хариу сөрөг гарсан
Image
Гараа хэзээ угаах вэ
Image
Ханхөхийн нурууны зэрлэг амьтдад давс, хужир тавьж өгчээ
Image
Одой хэмээн дээрэлхүүлдэг 9 настай хүүгийн бичлэг цахим орчныг шуугиулж байна
Image
БНСУ-ын алдарт “YG” энтэртайнменттай гэрээ байгуулсан Г.Амарболдтой ярилцлаа
Image
ЕХ олон жилийн төсвийн талаар тохиролцоонд хүрч чадсангүй
Image
Нийслэлийн эрүүл мэндийн байгууллагуудын сар шинийн баярын өдрүүдэд ажиллах хуваарь
Image
ОБЕГ-ын шинжээчид Буянт-Ухаа нисэх буудлын эрсдэлийн зэргийг тогтоож байна
Image
Л.Оюун-Эрдэнэ: Засаг дарга өрөөндөө согтууруулах ундаа оруулсан нь тогтоогдсон тул чөлөөлж байна
Image
Н.Батсүмбэрэл Засаг дарга, Т.Аюурсайхан дүүргийн МАН-ын хорооны дарга болов
Image
Дархлаа тань сул байгааг илэрхийлэх 15 ШИНЖ ТЭМДЭГ
Image
Бага насны хүүхдээ болзошгүй эрсдлээс хамгаалаарай
Image
Монголбанкны ГАЗРЫН ДАРГА нар манжийн үеийн “МӨНГӨ ХҮҮЛЭХ” ажиллагааг үргэлжлүүлээд байгаа юм биш биз!!!
Image
“Хаан банк”-д оногдуулсан 493 сая төгрөгийн торгуулийг хэвээр үлдээлээ
Image
НИТХ-ын төлөөлөгч Т.Цэрэнноров 16 дахин өссөн хадгаламжаа тайлбарлаж чадахгүй байна
Image
Э.Халиун: Mонгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх танаа!
Image
"Хаан банк" ахмадуудыг бөөгнөрүүлж, онцгой байдал цуцлагдсан уу?
Image
Залилангаар овоглогдсон Ардчилал Шинэчлэлийн Намын нууц ноёнтон нь Н.Алтанхуяг
Image
Нутгийн залуу дуучинг дэмжсэн Архангайчууд
Image
Жүжигчин Ж.Баясгалан АН-д элслээ
Image
Тэтгэврийн зээлийг тэглэж, зээлгүй иргэдэд олгох нэг сая төгрөгийн албан бичгийг баталгаажууллаа
Image
Цагаан сарын мэндчилгээ үгс
Image
БНСУ-д Covid-19 тахал эрчимтэй тархаж байна
Image
Х.Баделхан: СӨХ-г татан буулгаж, орон сууцны хураамжийг бүх орон сууцанд ижил тогтооно
Image
В.Рэнцэндоржийг ажлаас нь чөлөөлжээ
Image
Импортын өндөгний татварыг ТЭГЛЭЖ, үндэсний үйлдвэрлэгчдээ дампууруулах Засгийн газрын МУЛГУУ шийдвэр
Image
Ардын Уран Зохиолч Б.Лхагвасүрэн агсны “Морин зэрэглээ” ном оны шилдгээр шалгарчээ
Image
Дэлхийд гайхагдаж буй Монгол гэр
Image
Төв аймагт нэр дэвших горилогчид 2020 оны УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшихээр горилогчдын нэрс тодорч эхэлжээ.
Image
ШИЙДВЭР: 3 сая хүртэлх цахим гүйлгээний шимтгэлийг шинийн 1 - 4-ний хооронд ТЭГЛЭНЭ
Image
Б.Энх-Амгалан: Дарханы замыг барьж байгаа компаниудад ажлаа хий, эсвэл гэрээгээ цуцал гэсэн шаардлага тавьсан
Image
Хүүхдэд зориулсан "Монголын Нууц товчоон" худалдаанд гарна
Image
Шинийн нэгний өглөө зүг мөр гаргах ёс ба суудлын засал
Image
М.Энхсайханд "бүх насаар нь хорих" зүйлчлэлтэй ял тулгажээ
Image
МАН-ын генсек Д.Амарбаясгалан тавиулуудынхаа тарьсан балгыг цайруулахаар ажиллаж эхэлсэн үү?
Image
УЕП-ын газраас С.Эрдэнийг яллагдагчаар татахаас татгалзжээ
Image
Үе үеийн “дэлхийн Мисс” титмийн эзэд
Image
Сингапур улс нүүрсхүчлийн хийнээс татвар авдаг зүүн өмнөд Азийн анхны улс болно
Image
ОРЛОГИЙН ҮҮД НЭЭХ НУУЦ ДОМЫН АРГУУД ХАДГАЛААД АВААРАЙ
Image
Н.Цэлмүүн: Эцгийнхээ үхлээр нэр хүнд олох гэсэн арчаагүй залуучууд!
Image
ХҮРЭН МАНЖИНГИЙН ДЭГЛЭМЭЭР ӨДӨРТ 1 КГ ХҮРТЭЛ ЖИН ХАЯХ БОЛОМЖТОЙ
Image
Өвлийн олимпийн шилдэг зургууд
Image
Улс төрч Х.Баттулгын хүүгийн гэрийн цонхоор жүжигчин Б.Баатархүүгийн хүү унаж амиа алджээ
Image
МОНГОЛ ОХИН БАНАНА ХИЙЖ БАЙГАА БИЧЛЭГ ШУУГИАН ТАРЬЖ БАЙНА
Image
Е.МЕДВЕДЕВА: БИ ЧАДАХ БҮХНЭЭ ХИЙСЭН
Image
Хүний журамт эхнэрийг өөрийн азарга дор хийж авсан юм даа...+18
Image
Ж.Батзандангийн хуйвалдаан илэрч “би үхсэн нь дээр” гэж өөрийгөө зүхжээ
Image
Ердөө 5-хан секундын хугацаанд дэлхийг хүчилтөрөгчгүй байлгавал …
Image
Амгаланбаатар дүүд маань "шорон хэсээд явж байх сайхан байна уу П... минь" гэж хэлээд гарсан гэсэн
Image
"ОЮУТОЛГОЙ" ТАВАНТОЛГОЙН ЦАХИЛГААН СТАНЦЫН ТӨСЛИЙН ГЭРЭЭГ ИЛ БОЛГОВ
Image
ЗАСГИЙН ГАЗАР ЭЭЛЖИТ БУС ХУРАЛДААН ЗАРЛАВ
Image
УНГАР УЛС "ПЁНЧАН-2018"-ААС АНХНЫ АЛТАН МЕДАЛИА ХҮРТЛЭЭ
Image
Олны танил бүсгүйчүүдийн ээдрээт амьдрал буюу дуулианы эзэд
Image
Тусгай зөвшөөрөл олгох үйлчилгээг цахимжуулах ажлыг эхэллээ
Image
МЕДАЛИЙН ТООГООР НОРВЕГИ УЛС ТЭРГҮҮЛСЭЭР БАЙНА
Image
Банкны ерөнхийлөгчийн ажлаа орхин луу болохыг хүссэн нь
Image
Японы комик сэтгүүл “Чингис” хааныг доромжлов
Image
Автомашины татвар, төлбөрөө Улаанбаатар хотын банкаар шууд төлөх боломжтой
Image
Пёнчоны олимпийн гоо сайханы бурхад
Image
Нүүрсэн эмний гайхалтай ач тус
Image
iPhone-оо хамгийн хурднаар цэнэглэх амархан 4 арга
Image
Ж.Цолмон та муухай харагдаж байна
Image
Лаврын навчин дээр хүслээ бичээд шатаагаад үз та лав итгэхгүй дээ…
Image
М артагдашгүй, бас ухаан балартуулсан хэдхэн минут...+18
Image
Бөхийн шүлгээр бөгсөө арч
Image
Цагаан сарын барилдаанд дархан аварга Б.Бат-Эрдэнэ хамгийн олон түрүүлжээ
Image
Төрийн дээд цол, одон, медалиар шагнав
Image
МАЗАР БАГИЙН ХҮҮХДҮҮД ЦЭЦЭРЛЭГТЭЙ БОЛЛОО
Image
Норвегид ирэх 10 жилийн дотор цаасан мөнгө алга болно
Image
ХОВД ГОЛЫН УСАНД ОСОЛДСОН ХҮҮГИЙН ЦОГЦСЫГ ОЛЖЭЭ
Image
Зургаадугаар сарын 22-нд болох үйл явдал
Image
Модноос унаж амь насаа алджээ
Image
НИЙЛЭГ УУТЫГ ХЭРЭГЛЭЭНЭЭС ХАЛЖ ЧАДСАНГҮЙ
Image
Хараагүй хүмүүст "нүд бэлэглэх" бэлдмэл бүтээжээ
Image
Зөгийн балтай сармис 7 хоног идээрэй! Үр дүн нь таныг алмайруулах болно.
Image
ХОЁР СОЛОНГОСЫН ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ АСУУДАЛ ЭРХЭЛСЭН БАЙГУУЛЛАГЫГ НЭЭХ АСУУДЛЫГ ХЭЛЭЛЦЭНЭ
Image
Н.НОМТОЙБАЯР ЖДҮ-Г ШАЛГАНА ГЭВ ҮҮ?
Image
Г.Уянга хуучин журмын нөхөд, МҮАН-ынхаа золголт дээр гар утсаа хулгайд алджээ
Image
“Голомт”-ын менежер покер тоглоод алдсан мөнгөө харилцагчийнхаа хадгаламжнаас аваад өгчихжээ
Image
Би яагаад хуулийг нэхээд байгаа юм бэ?
Image
АЖИЛЛАХ БОЛОН АМРАХ ВИЗИЙН ТАЛААР АВСТРАЛИ УЛСТАЙ САНАМЖ БИЧИГ БАЙГУУЛНА
Image
Гамшигтай тэмцэх төрийн гарц
Image
Шүүхэд итгэх иргэдийн итгэл дээшилжээ
Image
“Шинжиан Шинфа” ХХК-иас 20 тэрбум төгрөг гаргуулж, Төрийн банкинд төлүүлэх шийдвэр гарчээ
Image
С.БАЯРТ ЭРҮҮГИЙН ХЭРЭГ ҮҮСГЭН ЯЛЛАГДАГЧААР ТАТЖЭЭ
Image
ДОЛОО ХОНОГТ ЯДАЖ НЭГ УЙЛАХ НЬ СТРЕСС, СЭТГЭЛ ГУТРАЛЫГ АНАГААДГИЙГ ЭРДЭМТЭД ТОГТООЖЭЭ
Image
НИГЕРТ ҮЕРИЙН УЛМААС ОЛОН ХҮН АМЬ ҮРЭГДЖЭЭ
Image
Селена Гомес Бибертэй эргэж нэгдсэн гэдгээ мэдэгдэв
Image
"ФАУНД ТАУН" РЕСТОРАНААС НИЙЛҮҮЛСЭН ХООЛНЫ ДЭЭЖНЭЭС ГЭДЭСНИЙ БҮЛГИЙН НЯН ИЛЭРЧЭЭ
Image
ТҮЙМРИЙН ГОЛОМТОД 617 МОНГОЛ ИРГЭН ОРШИН СУУДАГ
Image
Улаанбаатарт өдөртөө 12 хэм хүйтэн байна
Image
НЭЭЛТТЭЙ АЖЛЫН БАЙР
Image
Улаанбаатарт 23 хэм дулаан байна
Image
ЭНЭ САРЫН 15-НД “ЦЭВЭР АГААРТАЙ-АВТО МАШИНГҮЙ ӨДӨР”-ИЙГ ЗОХИОН БАЙГУУЛНА
Image
ГЕГ: 509 КГ ЧУЛУУ ГАРГАХЫГ ЗАВДСАНЫГ ШАЛГАЛТААР ИЛРҮҮЛЭВ
Image
Өнөөдөр болох үйл явдлууд
Image
Image

А.БАЛДАНДОРЖ: ТУУЛЬЧТАЙГАА ХАМТ УСТАЖ ҮГҮЙ БОЛЖ БУЙ СОЁЛ БОЛ ТУУЛЬ

Удам залгасан ес дэх үеийн туульч Авирмэдийн Балдандоржтой Богд хааны ордон музейн “Хаан туульсын өргөө”-нд тууль хайлахаар ирээд байхад нь ярилцсан юм. Хэдэн цаг битгий хэл хэдэн өдрөөр хайлдаг тууль хэмээх энэ их өвийн талаар түүнээс “шалгаамаар” зүйлс мэдээж арвин байв.  

 -Туулийг өвөл хайлж, зун хайлдаггүйн учир нь чухам юу вэ? 

-Ерөнхийдөө энэ нь, малчдын аж ахуйн амьдрал, хоёрдугаарт, зан заншилтай холбоотой. Хавар, зуны саруудад малчдын ажил ид өрнөж байдаг. Нэг үгээр хэлбэл, шөнө богинодоод өдөр уртасна. Шөнийн богинод тууль хайлахад дуусдаггүй талтай. Өвлийн цагт малчдын ажил хөнгөрч, шөнө нь урт болдог. Тиймд орой эрт малаа хотлуулаад туулиа хайлахад тохиромжтой байдаг байна. 
Харин зан үйлийн хувьд ярихад, тууль хайлахад дээд тэнгэр онгодууд сонсож, туулиар хөглөгдөж, энэ замбуутивд бууж ирдэг. Тэр нь маш ариун нандин шүтээнүүд байдаг гэдэг. Энэ замбуутив, бидний амьдарч байгаа газрын хөрс муу муухайгаар дүүрэн байдаг. Тиймд тэр шүтээн онгодыг сэвтээхгүй гэж, туулийг зөвхөн өвөл хайлдаг учиртай. Өвөл болохоор газрын хөрсөн дэх муу бүхнийг лус бариад хөлдчихдөг. Хий биетэй, хийсгэлэн дүртэй, дунд замбуутивд бидэнд үзэгдэхгүй, гарт баригдахгүй, ямар нэгэн муу юмс газар лустайгаар хөлддөг гэх тийм уламжлал байдаг юм. Тийм учраас муу муухай бүхэн дарагддаг өвлийн цагт тууль хайлдаг гэсэн уламжлалтай.

-Туулийн баатрууд нь дандаа тэнгэр язгууртай, алдартай баатрууд байдаг. Монгол туульд ядуу хүнийг огт магтдаггүй гэсэн. Та Богд хааны музейд тууль хайлдаг уламжлал тогтоосон. Ер нь гол зорилго тань юу байв?

-Богд хааны ордон музей, Соёлын яамтай хамтраад “Хаан туульсын өргөө”-г байгуулсан. Тэгээд тэндээ жил болгон 2-3 тууль хайлдаг уламжлал тогтсон. Бидний амьдарч байгаа энэ үед тууль хайлах орчингүй, тууль сонсогчгүй болж, мартагдах устахын аюулд хүрч ирсэн соёл юм. Өөрийн мэддэг хэдэн туулийг аваад үхчихгүй шиг, Улсын сан хөмрөгт, соронзон хальсанд буулгаад үлдээчихэе гэсэн зорилгоор сүүлийн 5 жил тууль хайлж байна. Өнөөдөр бол 10 дахь туулиа хайлах гэж байна. Мөн өнгөрсөн оны 12 дугаар сарын 29-нд нэг тууль хайлсан. 

-Өмнө жил хайлсан нэг тууль тань 12 цаг үргэлжилсэн. Ер нь хамгийн урт туулийг хэдэн цаг хайлах вэ?

-Шөнөөр яривал, 3 шөнө хайлдаг тууль гэж бий. “Талын хар бодон”, “Бүжин даваа хаан”, “Зул алдар хаан” зэрэг том том, хөлгөн туулиуд байдаг. Тэднийг 3 шөнө хайлна. Орчин цагт нь тохируулаад, ямар ч байсан 12 цагт нь багтааж, татаж хайлж байна. 

-Гурван шөнө гэхээр 36 цаг байх нь ээ? 

 -Тийм ээ, шөнө хайлж, өдөр амарна. Орой мал хотлуулаад 20 цагт эхлэхэд, өглөөний 7, 8 цагт дуусна гэсэн үг.

- 12 цаг тасралтгүй хайлаад сууна гэж байхгүй байх, дунд нь хэд амрах вэ? 

 -Ерөнхийдөө 12 цагийн тууль хайлахад дунд нь 3 завсарлана. Хоолой ч цуцна шүү дээ. Амралтгүйгээр 2 цаг бол явчихна. 

 -Харин богиновтор тууль нь ямар байх вэ?

 -“Эзэн улаан бодон” гэдэг өнөөдрийн хайлах гэж байгаа тууль бол бэсрэг тууль л даа. Бэсрэг боловчиг, татаж хайлахад л тав, зургаан цаг хайлж байна. 

-Та яг хэдэн туулийг өвлөн тээж яваа вэ? 

 -Миний өвөг дээдэс бол Занын Жилхэр гэдэг туульчаас эхэлдэг юм. 1800 оны эхээр төрөөд, 1910 хэдэн оны сүүлээр нас барсан хүн. Тэр хүнээс хойш эцгээс хүүд гэж явсаар, би есдэх үе дээрээ хайлж явна. Миний аав бол Монгол Улсын төрийн соёрхолт туульч Баатарын Авирмэд гэж, алдарт туульч хүн байв. Тэр хүнээс л өвлөж авч үлдсэн.
      Занын Жилхэрээс нааш ер нь 20 гаруй туульд эргэлдэж байсан байдаг. Миний аав 17 -18 тууль хайлдаг хүн байлаа. Залуу бага байхдаа, нэг их юм бодохгүй, тоодоггүй явжээ. Яах вэ, ааваасаа 15-16 тууль авч хоцорсон. Үеэс үед дамжихдаа л ганц хоёроор хорогдсоор байгаа нь тэр шүү дээ. Нэрнээс цаашгүй болсон тууль Монголд маш олон болсон байдаг шүү дээ. 

 -Тууль хэдэн зуугаас хэдэн түмэн шад мөртэй гэхээр, яаж цээжилж тогтоодог юм бол гэж гайхмаар л даа?

  -Туулийг цээжлэнэ гэж юу байх вэ. Аль бага, залуу наснаасаа ааваа дагаж, хотноос хотонд хонон өнжин дагаж яваад, аажмаар хүч суусан гэх юм уу даа. 

    -Тууль дахь үлгэр домгийг бол үйл явдлаар нь хөөж тогтоож болох байх. Гэхдээ тэр олон мянган мөр шүлэглэсэн дууллыг хүчээр цээжлэхээс өөр аргагүй биш үү?

-Үгүй ээ, тууль хайлахад, бас тодорхой өөрийгөө хөглөдөг онгодтой байх хэрэгтэй. Тусгай дэг жаяг дагасан байх хэрэгтэй. Тэгэж байж л туульч болж гарч ирнэ шүү дээ. Ялангуяа баруун аймаг, манай нутагт тусгай дэг сургууль дамжиж байж туульч болж гарч ирдэг. 
  -Ах дүүс тань бүгд тууль хэлэх үү? 

-Би дээрээ хоёр ахтай. Манай ах нар бага сага тууль хэлнэ. Туулийг авч гарсан нь ганц би. Тэгэхээр гурван хүнээс нэг нь гарах нь байна шүү дээ.

-Гэртээ тууль хайлуулахын ач тусын талаар тайлбарлаж өгнө үү? 

-Туулиудыг хатуу гурван тууль, зөөлөн гурван тууль гэх мэт янз бүр ангилна. Тууль бол нэн эртээс, бөөгийн шашинтай бараг л зэрэгцэж, тэнгэр шүтэлцээтэй хамт буй болсон юм байгаа юм шүү дээ. Тэгэхээр гай барцадтай айлд хайлдаг хатуу тууль гэж байна. Үр хүүхэдгүй айлд хайлдаг тууль гэж байна. 

-Тууль хайлуулах айл туульчид хадаг барин, товшуурыг нь гэртээ гурав хонуулж байж тууль хайлуулдаг гэх мэт хүндтэй ёс гүйцэтгэдэг юм байна. Таныг одоо олон айл залдаг уу? 

 -Тэгэлгүй яах вэ. Манай нутгийнхан туулиа ямар ямар зан үйлд хайлдгийг сайн мэднэ. Тийм тууль хайлуулна гээд захиалаад ирдэг юм. 

  -Ховдынхон энэ соёлоо гайгүй сайн сэргээж байгаа юм байна, тийм үү?

-Одоо туульчид бас л алга. Ховдод бас олон туульч байсан гэж аав маань ярьдаг байсан. Аавын үед гэхэд л, аавын ах Б.Уртнасан гэж туульч байсан. Манхан суманд Д.Энхбалсан гэж туульч байсан. Одоо аав тэр гурав гурвуулаа хорвоогийн мөнх бусыг үзүүлээд явчихсан байна. Араас нь залгах туульчид гарч ирэхгүй л байна шүү дээ. 

-Та өөрөө шавьтай юу, ер нь туулиа залгамжлуулж чадаж байна уу?

-Чадан ядан залгуулсан болоод л явж байна. Шавь нар бэлтгэх гэж үзэх л юм. Халшраад яваад өгөх юм. Тогтсон мундаг шавь олдохгүй л байна. 

-2012 онд байх. Туульчдын улсын уралдаан болж та түрүүлсэн байх аа. Тэгэхэд олон сайхан туульчид байдаг юм байна гэж ойлгож байсан юм?

-Туульч гэхээсээ уран сайхны тоглогч нар бас их байна. Дөрвөд, баядууд бас их туультай байлаа. Гэвч залгамжилсан халаа байхгүй. Ядам гэх зэрэг туульч байсан байдаг юм. Одоо тууль хайлдаг хүн байхгүй. Энэ соёл хүнтэйгээ адил устаж үгүй болоод байгаа байхгүй юу.Өвөр Монголд бас устсан юм байна. Сэргээх гэж оролддог юм билээ. 

-Харамсалтай юм. Мэддэг туулиудаа бичээд байж болохгүй юу? 

- Сайн ойлгодог хүн цаасан дээр буулгаж болох байх. Би гурван жилийн өмнө нэг тууль бичиж үзсэн, болохгүй юм билээ. 

-Тууль хайлахад туульчдын эрдэм чадал их чухаг гэх юм. Яг ямар чадваруудыг туульч эзэмшсэн байх ёстой вэ? 

-Тууль хайлах, хэлэх ёс жаяг, аялгуулах сэцлэх хэмээгээд бүгд хамаарна. Хамгийн анхны сургуулилтаа зөв хийж, зөв гарч ирсэн, дэг жаягаа сайн мэддэг, учраа сайн ойлгодог байх зэргийг хангасан байх ёстой л доо. 

 -Зарим туульч хөгжмөөрөө онгод хийморио хөглөдөг юм байна. Та бол ямар хөгжмөөр тууль хайлдаг вэ?

-Би бол ерөөс энэ товшууртай л хайлна. 

-Таных шиг ийм аргил хоолойгоор аялгуулан тууль хайлахыг сонсоход тайвшрах мэдрэмж төрөх юм билээ. Ер нь тууль болгоны ая дан ялгаатай байх уу? 

-Ерөөс баруун Монголын баатарлаг туульс нэг аяз дээр явдаг. Ямар ч туулийг заавал Алтайн магтаалаар эхэлж, дээд 33 хурмаст, доод 77 лусаа дуудаж, Алтайгаа баясгаад туулиа эхэлдэг ёстой. 

 -Аав тань айлд тууль хайлж байхдаа “Танайд нэг тийм зүсмийн малгай байна. Гаргаад ир” гэж байсан гэдэг. Тэр мэтээр чадвартай туульчид увдистай байдаг юм байна. Энэ мэт сонирхох юм олон л байлаа. Даанч тууль хайлах цаг тань болчихлоо? 

 -Бие организмаас оюун ухаан тасрах, тэнгэр онгодын зуучийн үүрэг гүйцэтгэх, тиймэрхүү транс байдалд орох үе туульчдад байна л даа. 

-Энэ өвлийн тууль энэ туулиар дуусч байна уу? 
 
 -Цагаан сарын битүүний урьд өдөр нэг тууль хайлна. Эд хөрөнгө дууддаг тууль юм. 

-Туульд ерөөл магтаал дом шившлэг бүгд багтдаг. Манай уншигчдад хэдэн мөр ерөөл хэлж болох уу? 

Дээд 33 хурмаст 
Доод 77 лус
Үр хүүхэд болгоноо 
Өмнө биеэс нь халиаж, 
Өргөн цагаан буянаа хайрлаж
Ар биеэс нь болгоож 
Арван цагаан буянаа хайрлаж
Адал мал, эд хөрөнгөөр дутаалгүй 
Алт мөнгө эрхэм баялгаар дутаалгүй 
Үхэл үгүй мөнх, 
Үгүйрэл үгүй баянаар 
Жаргааж явах болтугай гэж ерөөе дөө. 
-Ерөөл бүхэн тогтох болтугай. Танд баярлалаа. 
                                                                                                               Ярилцсан: Б.Хандмаа

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6