Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Д.ЧОЙЖАМЦ:700 ЖИЛИЙН ӨМНӨ НЭГЭН СУДАР ДЭЭР САРЬСАН БАГВААХАЙН ЗУРАГ ТАВИАД ИРЭЭДҮЙД ИХ ХИЖИГ ӨВЧИН ГАРНА ГЭСЭН БАЙДАГ
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Сар шинийн баярын мэндчилгээ дэвшүүллээ
Image
ЗӨВЛӨМЖ: Халдваргүйжүүлэлт хэрхэн хийх вэ?
Image
Монголын тахилгат хайрхануудын домог, түүх
Image
ЭРЧҮҮД ЯАГААД КОРОНАВИРУСЭЭР ИЛҮҮТЭЙ ӨВДӨЖ БАЙНА ВЭ?
Image
Сар шинийн баярын өдрүүдэд нийтийн тээврийн хөдөлгөөнийг хэсэгчлэн зогсооно
Image
Битүүлэх ёсон
Image
"Төмөр хулгана" жилийн шинийн нэгний өглөө зүг мөрөө хэрхэн гаргах вэ?
Image
Битүүний болон шинийн нэгний өдөр цээрлэх зүйлс
Image
Сурвалжилга: Эрүүл мэндээс илүү тэтгэврийн зээл авах нь чухал юм уу
Image
Токио 2020-ийн сайн дурынхны сургалтыг хойшлуулжээ
Image
Хятад: Халдвар тээж болзошгүй мөнгөн тэмдэгтүүдээ устгаж эхэллээ
Image
НОК: Нийтийн тээврийн үйлчилгээг цагаан сарын өдрүүдэд бүрэн зогсооно
Image
БНСУ-д халдвар авсан хүний тоо 433 болжээ
Image
ЭМЯ: Дэгү хотоос ирсэн зургаан оюутны шинжилгээний хариу сөрөг гарсан
Image
Гараа хэзээ угаах вэ
Image
Ханхөхийн нурууны зэрлэг амьтдад давс, хужир тавьж өгчээ
Image
Одой хэмээн дээрэлхүүлдэг 9 настай хүүгийн бичлэг цахим орчныг шуугиулж байна
Image
БНСУ-ын алдарт “YG” энтэртайнменттай гэрээ байгуулсан Г.Амарболдтой ярилцлаа
Image
ЕХ олон жилийн төсвийн талаар тохиролцоонд хүрч чадсангүй
Image
Нийслэлийн эрүүл мэндийн байгууллагуудын сар шинийн баярын өдрүүдэд ажиллах хуваарь
Image
ОБЕГ-ын шинжээчид Буянт-Ухаа нисэх буудлын эрсдэлийн зэргийг тогтоож байна
Image
Л.Оюун-Эрдэнэ: Засаг дарга өрөөндөө согтууруулах ундаа оруулсан нь тогтоогдсон тул чөлөөлж байна
Image
Н.Батсүмбэрэл Засаг дарга, Т.Аюурсайхан дүүргийн МАН-ын хорооны дарга болов
Image
Дархлаа тань сул байгааг илэрхийлэх 15 ШИНЖ ТЭМДЭГ
Image
Бага насны хүүхдээ болзошгүй эрсдлээс хамгаалаарай
Image
Монголбанкны ГАЗРЫН ДАРГА нар манжийн үеийн “МӨНГӨ ХҮҮЛЭХ” ажиллагааг үргэлжлүүлээд байгаа юм биш биз!!!
Image
“Хаан банк”-д оногдуулсан 493 сая төгрөгийн торгуулийг хэвээр үлдээлээ
Image
НИТХ-ын төлөөлөгч Т.Цэрэнноров 16 дахин өссөн хадгаламжаа тайлбарлаж чадахгүй байна
Image
Э.Халиун: Mонгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх танаа!
Image
"Хаан банк" ахмадуудыг бөөгнөрүүлж, онцгой байдал цуцлагдсан уу?
Image
Залилангаар овоглогдсон Ардчилал Шинэчлэлийн Намын нууц ноёнтон нь Н.Алтанхуяг
Image
Нутгийн залуу дуучинг дэмжсэн Архангайчууд
Image
Жүжигчин Ж.Баясгалан АН-д элслээ
Image
Тэтгэврийн зээлийг тэглэж, зээлгүй иргэдэд олгох нэг сая төгрөгийн албан бичгийг баталгаажууллаа
Image
Цагаан сарын мэндчилгээ үгс
Image
БНСУ-д Covid-19 тахал эрчимтэй тархаж байна
Image
Х.Баделхан: СӨХ-г татан буулгаж, орон сууцны хураамжийг бүх орон сууцанд ижил тогтооно
Image
В.Рэнцэндоржийг ажлаас нь чөлөөлжээ
Image
Импортын өндөгний татварыг ТЭГЛЭЖ, үндэсний үйлдвэрлэгчдээ дампууруулах Засгийн газрын МУЛГУУ шийдвэр
Image
Ардын Уран Зохиолч Б.Лхагвасүрэн агсны “Морин зэрэглээ” ном оны шилдгээр шалгарчээ
Image
Дэлхийд гайхагдаж буй Монгол гэр
Image
Төв аймагт нэр дэвших горилогчид 2020 оны УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшихээр горилогчдын нэрс тодорч эхэлжээ.
Image
ШИЙДВЭР: 3 сая хүртэлх цахим гүйлгээний шимтгэлийг шинийн 1 - 4-ний хооронд ТЭГЛЭНЭ
Image
Б.Энх-Амгалан: Дарханы замыг барьж байгаа компаниудад ажлаа хий, эсвэл гэрээгээ цуцал гэсэн шаардлага тавьсан
Image
Хүүхдэд зориулсан "Монголын Нууц товчоон" худалдаанд гарна
Image
Шинийн нэгний өглөө зүг мөр гаргах ёс ба суудлын засал
Image
М.Энхсайханд "бүх насаар нь хорих" зүйлчлэлтэй ял тулгажээ
Image
МАН-ын генсек Д.Амарбаясгалан тавиулуудынхаа тарьсан балгыг цайруулахаар ажиллаж эхэлсэн үү?
Image
УЕП-ын газраас С.Эрдэнийг яллагдагчаар татахаас татгалзжээ
Image
Үе үеийн “дэлхийн Мисс” титмийн эзэд
Image
Сингапур улс нүүрсхүчлийн хийнээс татвар авдаг зүүн өмнөд Азийн анхны улс болно
Image
ОРЛОГИЙН ҮҮД НЭЭХ НУУЦ ДОМЫН АРГУУД ХАДГАЛААД АВААРАЙ
Image
Н.Цэлмүүн: Эцгийнхээ үхлээр нэр хүнд олох гэсэн арчаагүй залуучууд!
Image
ХҮРЭН МАНЖИНГИЙН ДЭГЛЭМЭЭР ӨДӨРТ 1 КГ ХҮРТЭЛ ЖИН ХАЯХ БОЛОМЖТОЙ
Image
Өвлийн олимпийн шилдэг зургууд
Image
Улс төрч Х.Баттулгын хүүгийн гэрийн цонхоор жүжигчин Б.Баатархүүгийн хүү унаж амиа алджээ
Image
МОНГОЛ ОХИН БАНАНА ХИЙЖ БАЙГАА БИЧЛЭГ ШУУГИАН ТАРЬЖ БАЙНА
Image
Е.МЕДВЕДЕВА: БИ ЧАДАХ БҮХНЭЭ ХИЙСЭН
Image
Хүний журамт эхнэрийг өөрийн азарга дор хийж авсан юм даа...+18
Image
Ж.Батзандангийн хуйвалдаан илэрч “би үхсэн нь дээр” гэж өөрийгөө зүхжээ
Image
Ердөө 5-хан секундын хугацаанд дэлхийг хүчилтөрөгчгүй байлгавал …
Image
Амгаланбаатар дүүд маань "шорон хэсээд явж байх сайхан байна уу П... минь" гэж хэлээд гарсан гэсэн
Image
"ОЮУТОЛГОЙ" ТАВАНТОЛГОЙН ЦАХИЛГААН СТАНЦЫН ТӨСЛИЙН ГЭРЭЭГ ИЛ БОЛГОВ
Image
ЗАСГИЙН ГАЗАР ЭЭЛЖИТ БУС ХУРАЛДААН ЗАРЛАВ
Image
УНГАР УЛС "ПЁНЧАН-2018"-ААС АНХНЫ АЛТАН МЕДАЛИА ХҮРТЛЭЭ
Image
Олны танил бүсгүйчүүдийн ээдрээт амьдрал буюу дуулианы эзэд
Image
Тусгай зөвшөөрөл олгох үйлчилгээг цахимжуулах ажлыг эхэллээ
Image
МЕДАЛИЙН ТООГООР НОРВЕГИ УЛС ТЭРГҮҮЛСЭЭР БАЙНА
Image
Банкны ерөнхийлөгчийн ажлаа орхин луу болохыг хүссэн нь
Image
Японы комик сэтгүүл “Чингис” хааныг доромжлов
Image
Автомашины татвар, төлбөрөө Улаанбаатар хотын банкаар шууд төлөх боломжтой
Image
Пёнчоны олимпийн гоо сайханы бурхад
Image
Нүүрсэн эмний гайхалтай ач тус
Image
iPhone-оо хамгийн хурднаар цэнэглэх амархан 4 арга
Image
Ж.Цолмон та муухай харагдаж байна
Image
Лаврын навчин дээр хүслээ бичээд шатаагаад үз та лав итгэхгүй дээ…
Image
Бөхийн шүлгээр бөгсөө арч
Image
М артагдашгүй, бас ухаан балартуулсан хэдхэн минут...+18
Image
Цагаан сарын барилдаанд дархан аварга Б.Бат-Эрдэнэ хамгийн олон түрүүлжээ
Image
ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛД НИЙЦЭЭГҮЙ ХЭМЭЭН ЦЭЦЭД ХАНДЖЭЭ
Image
УВС АЙМАГТ АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛ ХӨГЖҮҮЛЭХЭД 30 МЯНГАН ЕВРОГИЙН САНХҮҮЖИЛТ ОЛГОВ
Image
АНУ: ОРОС ХОХИРОГЧ ШИГ АЯГЛАХАА БОЛИХ ХЭРЭГТЭЙ
Image
Цаатан фестиваль ирэх сарын 6, 7-нд болно
Image
"Антибиотик"-ийг анх зохион бүтээсэн Александр Флеминг өөрөө хүртэл айж байсан
Image
АЗИЙН СПОРТЫН НААДМЫН ХААЛТЫН ЁСЛОЛЫН ҮЕЭР АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫГ ӨНДӨР ТҮВШИНД ХАНГАНА
Image
ҮС ШИНЭЭР ҮРГЭЭЛГЭХ БУЮУ ЗАСУУЛАХАД ТОХИРОМЖГҮЙ
Image
“ТӨГС ЯЛГУУН” ЭМНЭЛГИЙН БАЙРАНД ХИМИЙН БОДИС АЛДАГДЖЭЭ
Image
Нийслэлийн өвөлжилтийн бэлтгэл 76,4 хувьтай байна
Image
Улаанбаатар-Сайншанд чиглэлд шинэ хуваариар үйлчилж эхэллээ
Image
ЖҮЖИГЧИН ОЮУНТУУЛ АМАРЖИЖ БҮЛ НЭМЖЭЭ
Image
“ГОЁЛ-2018” НААДМЫН САЛХИЙГ Э.ОДГЭРЭЛ “ХАГАЛНА”
Image
ЧИ БЭЛЭН ҮҮ?
Image
БРАЗИЛЧУУД МЕКСИКИЙН ШИГШЭЭГ 2:0-ЭЭР ХОЖЛОО
Image
10 агентлагийн даргын сонгон шалгаруулалт эхэллээ
Image
Зика вирусын вакцин үүслээ
Image
Дуучин Г.Анхмаа банкны СЕО-г уургалж дөнгөв үү
Image
Шилэн засалт гэх үү дээ . . .
Image
ГЭР ХОРООЛЛЫН 206 ӨРХИЙГ ИНЖЕНЕРИЙН ШУГАМТАЙ ХОЛБОНО
Image
Ц.ЦОГЗОЛМАА: БОЛОВСРОЛЫН СИСТЕМИЙН МЭДЭЭЛЭЛ ШИЛЭН БОЛНО
Image
ГОВЬ-АЛТАЙ АЙМАГТ ГАЛЗУУ ЧОНО ДАХИН ХҮҮХЭД НОЦЖЭЭ
Image
50 настай Синди Кроуфорд бараг тайчив
Image
Астрал аялал хэрхэн хийх вэ нэг хүний туршлага
Image
Загвар өмсөгч Билгүүн: Намайг биеэ үнэлдэг гээд л...
Image
Хүүхдүүд ээжийнхээ оюун ухааныг уламжлан авдаг болохыг эрдэмтэд тогтоолоо
Image
УС БОХИРДУУЛСНЫ ТӨЛБӨРИЙН ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫГ ЭГҮҮЛЭН ТАТАХЫГ ШААРДАВ
Image
УИХ-ыг тараах,эсэхийг ард түмнээсээ асуухад буруудахгүй
Image
Нас барсан цэргүүдийн ар гэрт мэдэгджээ
Image
САР ШИНИЙН ӨДРҮҮДЭД ХИЛИЙН БООМТ АЖИЛЛАХГҮЙ
Image
Сонжоо: Тэр чамд хайртай юу?
Image
Image

Ч.АМГАЛАН: ХАВРЫН ТАРИАЛАЛТЫГ ТЕХНОЛОГИЙН ХУГАЦААНД ХИЙХ БОЛОМЖТОЙ

Булган аймгийн Хүнс, хөдөө аж ахуйн газрын дарга Чулууны Амгалантай уулзаж цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.
- Хаврын тариалалт эхэлж байна. Өнгөрсөн онд гантай байснаас ургац алдаж, төлөвлөж байснаас их хэмжээгээр доогуур ургац авсан. Энэ жил тариалалтын хэмжээ өмнөх жилүүдээс нэмэгдэх үү?
- Тариалалтын хэмжээ өмнө оноос нэмэгдэнэ. Аймгийн хэмжээнд 85 аж ахуйн нэгж, 747 өрхийн тариаланч жилдээ 45-48,0 мянган га талбайд үр тариа, төмс хүнсний ногоо тариалдаг.
Энэ жил нийт 48683,7 га талбайд тариалалт хийнэ. Үүнээс буудай 42295 га талбайд буудай тарина. Бусад үр тарианы үр 1200 га-д суулгана. малын тэжээл 280, тосны ургамал 4229,5, төмс 391, хүнсний ногоо 147 га-д тарихаар төлөвлөөд бэлтгэлээ хангаж тариалалтаа эхлээд байна.
Бид тариаланчдынхаа зөвлөлгөөнийг гурван суманд бүсчлэн хийлээ.
Энэ жилийн хувьд хаврын тариалалтыг энэ сарын 5-наас эхлүүлээд байна. Хаврын тариалалтын техник засварын ажлыг бүрэн хийж, бэлтгэлээ хангаад тариан талбайдаа орж байна.
- Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ энэ жилийн ургацад хэр нөлөөлөхөөр төлөв гарсан бол?
- Бид тариаланчдын зөвлөлгөөнийг ургамал газар тариалангийн эрдэм шинжилгээний хүрээлэн, хөдөө аж ахуйн их сургуультай жил бүр хамтарч зохион байгуулдаг. Энэ жилийн агро зөвлөмжийг ургамал газар тариалангийн хүрээлэнгийн багш, докторууд гаргаж өгсөн.
Энэ жилийн хувьд зургаадугаар сард олон жилийн дундажийн орчим хур тунадас орно гэсэн мэдээлэл өгч байна. Мөн 7-р сард адил байна гэсэн прогноз өгч байгаагаас харахад өмнөх жилүүдийн хэмжээнд хур тунадастай байна гэсэн төлөв байгаа. Аймгийн Засаг даргын Захирамж гарч үүлэнд зориудаар нөлөөлж хур тунадас оруулах ажлын хэсгийг томилсон. Зөвхөн газар тариалангийн үйлдвэрлэлийн үр ашгийг бодохгүй хуурайшилттай их түймэр гарах магадлал өндөр байгаа учраас бүрэлдэж байгаа үүлний байдлыг харгалзан зориудаар нөлөөлөх ажлаа эхэлсэн. Ирэх 6, 7-р сар гэхгүйгээр энэ арга хэмжээг авч эхлээд байна.
- Өнгөрсөн жилийн буудайн ургацын байдлыг мэргэжилтнүүд юу гэж дүгнэж байна вэ? Энэ талаар тариаланчид ярилцсан байх.
- Өнгөрсөн жилийн тариалалтын чанарыг соёололтоор дүгнэхэд 82.2 хувь сайн, 17.8 хувь нь дунд үнэлэгдсэн. Уриншинд бүрэн тариалалт хийсэн, эрсдлийг бууруулах зорилгоор тариалсан талбайд гуматын болон эрдэс бордоо ихээр хэрэглэсэн, ганд тэсвэртэй сортын эзлэх хувь нэмэгдсэн, хаврын нөөц чийгийн хэмжээ газар тариалангийн бүс нутагт сайн байсан зэрэг үзүүлэлтүүд соёололтонд сайн нөлөө үзүүлсэн гэж үзэж байгаа.
Гэвч 6-7 сард үргэлжилсэн их халалт, гангийн нөлөөллөөр буудай механик болцонд орж, хэлбэр ерөнхийдөө шувтан, шөвгөр, гонзгойдуу үр үүссэн нь буудайн жинд нөлөөлсөн байгаа.
- Өнгөрсөн жил урьдчилан тогтоосон байдлаас нэлээд доогуур ургац хураасан. Ямар шалтгаан нөлөөлсөн бол?
- Ургацын балансаар 32648 тонн ургац хураан авахаар боловч 7.553 тонн дутуу авсан. Ургац тогтоосноос хойш 1.234 га талбай ногоон тэжээлд шилжсэн. Ургац их намхан ургасан учир хадуурт орохгүй хаягдал их гарсан. Бас царцааны хөнөөл их гарсан зэрэгтэй холбоотой гэж үзэж байгаа.
- Гангийн хувьд өмнөх жилүүдээс ямар байсан бэ? Судалгаа байдаг уу?
- Эрдэмтдийн судалгаагаар их халалттай жил 1964 онд тохиож нэг га-гаас авах ургацын хэмжээ 3.5 центнер, 2002 онд давтагдаж 5.7 центнер болж буурч байсан байна. Өнгөрсөн оны хэт халуун бол 53 жилд гурав дахь удаа тохиож буй байгалийн үзэгдэл юм.
- Ургац алдснаас шалтгаалаад үрийн нөөц багассан байх. Энэ хаврын тариалалтын үрийн хэрэгцээг хэрхэн хангаж байна вэ?
- Аймгийн дүнгээр тариалалтанд 7120 тн үр шаардлагатай байгаа. Үүнээс 2101 тн-ыг өмнөх жилийн ургацаасаа нөөцлөн авсан. Цаана нь дутагдах 5019 тн үрийн захиалгыг нэгтгэн ХХААЯ-нд хүргүүлж “Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сан”-гаас авах зохион байгуулалтыг хийлээ. Үрийн хувьд тариалалт хийхэд бэлэн болсон байгаа.
- Тариалалтыг технологийн хугацаанд нь хийх техникийн боломж хэр байгаа вэ?
- Тариалалтанд 11 гинжит трактор, 168 дугуйт трактор, 280 гаруй хөрс боловсруулах чиргүүл, дүүжин машин, 305 гаруй үрлэгч ажиллахаар техник засварын ажил хийгээд бэлэн болгосон. Тариалалт эхлээд түрүүчийн аж ахуйн нэгжүүд талбайд үр суулгаж эхэллээ.
Тариалалтыг хугацаанд хийх техникийн боломж бий.
- Шатах тослох материалын нөөцийг хэрхэн бүрдүүлж байна вэ?
- Аж ахуйн нэгж, иргэд “Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сан”-гаас урьдчилгаа төлж шатахуун авч байна.
Тариалалт болон уриншинд шаардлагатай 455 тн шатахуун хэрэгтэй. Үүнийг гэрээ байгуулаад хуваарийн дагуу аж ахуйн нэгжүүдэд олгоод байна.
- Энэ хаврын тариалалтыг уриншид бүрэн хийх үү? Уринш боловсруулаагүй гуурсанд тариалах газар байна уу?
- Энэ жилийн хувьд зуун хувь уриншид тариалалт хийнэ. Гуурсанд бага зэрэг нэмж тариалалт хийнэ.
- Үрийн чанарыг сайжруулах талаар ямар арга хэмжээ авч байгаа вэ?
- Үрийн чанар сайжруулах чиглэлээр хэд хэдэн аж ахуйн нэгжийг сонгоод явж байна. Мөн ОХУ-ын Красноярьскийн хөдөө аж ахуйн их сургуультай хамтарч ажиллаж байна. Гурван жил дараалан гурван өөр сортыг манай аймгийн нутаг дэвсгэр дээр тарьж байна. Энэ хавар сүүлийн жилийн тариалалт болно. Үүний дараа хамгийн өндөр ургац авсан үрийг сонгож үржүүлэх юм.
- Ямар аж ахуйн нэгж гадаадын сортыг тариалж туршиж байна вэ?
- Тэшиг сумаас “Шинэ амжилт” ХХК, Сэлэнгэ сумаас “ИНТОСЭ” ХК сонгогдсон.
- Газар тариалангийн салбарт жимс, жимсгэний аж ахуй эрхлэхийг бодлогоор дэмжиж байна. Энэ жилийн хувьд тариалалтаа нэмэгдүүлэх үү?
- Булган аймгийн хувьд улаан буудайн үйлдвэрлэл гурилаар өөрийнхөө хэрэгцээг бүрэн хангадаг. Мөн төмсний ургацаар хэрэгцээгээ хангаж байнйа. Илүү гарсан бүтээгдэхүүнээ Орхон, Хөвсгөл аймгийн зах зээлд нийлүүлдэг. Хүнсний ногооны хувьд хангалт 16,5 хувьтай байгаа.
“Аймгийн газар тариалангийн тогтвортой хөгжил”, “Жимс жимсгэнэ” гэсэн гэсэн хөтөлбөр хэрэгжүүлж байна. “Жимс жимсгэнэ” хөтөлбөрийн хүрээнд “Чацаргана” төслийг боловсруулсан. Энэ төслийг хэрэгжүүлснээр өнгөрсөн онд 174 га-д чацаргана тарьсан. 200 га талбайг хашиж хамгаалан, 22 худаг гаргаж, усалгааны тоног төхөөрөмжийг шийдсэн. Энэ арга хэмжээнд 727 өрхийн 898 иргэн хамрагдсан.
Энэ жил чацаргана 125 га талбайд тариалалт хийнэ.

М.Батжаргал

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6