Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Цаг агаар
Image
ДОРНЫ ЗУРХАЙ: /2020.05.27/ Наран ургах, шингэх 5:01-20:38
Image
Японы METI-ээс эрхлэн гаргадаг сэтгүүлийн шинэ дугаарт МОНГОЛЫГ онцолжээ
Image
10,000 программист бэлтгэх төсөл хэрэгжиж эхэллээ
Image
Нийслэлийн 2020 оны газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд өөрчлөлт орууллаа
Image
Короновирусийн улмаас нас барсан эзнээ нохой нь гурван сар эмнэлэгт хүлээжээ
Image
Энэ сарын 28-наас ихэнх нутгаар эрс сэрүүсэж, уулаараа нойтон цас орно
Image
Улаанбаатар дахь БНХАУ-ын ЭСЯ-наас мэдээлж байна
Image
Сонгуулийн тухай хуулийн зарим заалт Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг Цэц их суудлын хуралдаанаараа хэлэлцэнэ
Image
Тагнуулын байгууллагаас 10 хэргийг шүүхэд шилжүүлэх саналтай прокурорт хүргүүлжээ
Image
СЕХ-ноос Н.Энхбаярыг нэр дэвшигчээр бүртгэхээс татгалзжээ
Image
ОХУ-д долоо хоногийн дотор хоёр дахь Ми-8 нисдэг тэрэг осолдож, дөрвөн хүн амь үрэгджээ
Image
Л.Мөнхтүшиг: БНХАУ-аас 164 иргэнээ Замын-Үүд боомтоор ойрын хугацаанд татан авна
Image
Евгений Касперский: Ертөнцийг аврахыг хүсэж байна
Image
Брент төрлийн газрын тосны үнэ эргээд өсжээ
Image
Хүүхдийн баяраар Төв талбайд ямар нэгэн арга хэмжээ зохион байгуулагдахгүй
Image
Салхитын мөнгөний ордын гэх хэрэгт нотлох баримтаар хураагдсан $1.4 саяыг улсын орлого болгожээ
Image
Л.Мөнхтүшиг: Иргэдийг ойрын хугацаанд БНХАУ-ын хилээр нэвтрүүлэх БОЛОМЖ байхгүй
Image
БНХАУ хэлэлцээрийг дахин эхэлнэ гэж итгэж байна гэв
Image
Шатахууны үнэ буурсан учир такси үйлчилгээ эрхлэгч компаниуд нэг километрт 800 төгрөгөөр явахыг уриаллаа
Image
COVID-19 халдвартай өвчтөнүүдийг эмчилж буй АУ-ны доктор Ц.Чинбаярын цахим илтгэлийг хүргэж байна
Image
Гадаадад гацсан иргэдээ татаж авсан үзүүлэлтээр манай улс ХБНГУ-ын ард бичигдэж байгаа
Image
ЗУРА кино нээлтийн 7 хоногийн үзэлтээрээ рекорд тогтоолоо
Image
Эзэн нь амны хаалт зүүсэн тохиолдолд iPhone “будилдаггүй” болжээ
Image
Хятад эмэгтэй 32 жилийн турш хайсан хүүгээ эцэст нь олж чаджээ
Image
Т.Ариунтуяа: Бодлоо зөв болгосон хүн хуримтлалтай болдог
Image
Хоёр хүртэл насны хүүхдэд амны хаалт зүүлгэхгүй байхыг Японы эмч нар анхааруулжээ
Image
Британийн ерөнхий сайд Covid-19 өвчнөөр өвдсөний дараа нүдний хараа нь муудсан тухай ярьжээ
Image
Х.Цэвлээ: Би удмаасаа дөрөвдүгээр анги төгссөн, сумаасаа ардын төрийн сайд болсон анхны хүн
Image
ОХУ-аас өглөө ирсэн хүмүүсээс сэжигтэй зургаан хүнийг ХӨСҮТ-д тусгаарлажээ
Image
Коронавируст халдварын тохиолдлуудаа бүрэн эдгээсэн 16 орон байна
Image
Монголын үндэсний олимпын хорооны цахим хэлэлцүүлэг хойшлогдлоо
Image
Б.Ганхуяг: Эрдэнэс таван толгойн 30хувийг тэрбум доллараар зарах гэж байна гэдэг худлаа
Image
Бразил: Харанхуй нөмөрсөн өдрүүд үргэлжилж байна
Image
Аймгийн арслан Б.Бат-орших: “Харах юмтай хариад ярих юмтай” наадам сайхан
Image
Коронавируст халдварын үед эцэг, эх, асран хамгаалагчдад өгөх зөвлөгөө
Image
АМГТГ: Нийслэлд А-92 авто бензиний дундаж үнэ 1360 төгрөг болж буурлаа
Image
Сонгуулийн үеэр мөрдөх “Түр журам” боловсруулжээ
Image
Сонгогчдын боловсролд: УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийн онцлох заалтууд
Image
Хотын төвийн гурван уулзвараар зүүн эргэхийг хориглосон зохицуулалт цаашид үргэлжилнэ
Image
Архангайд нэр дэвшигчид гал тахижээ
Image
Байгалийн гэрэл зургийн "BigPicture 2020" уралдааны шилдэг зургууд
Image
Гурвалжингийн гүүрний доогуур байрлах авто замын хөдөлгөөнийг нээлээ
Image
Гадаадад гацсан Монголчууд...
Image
Virgin Orbit компанийн тойрог замд хүрэх анхны оролдлого бүтэлгүйтлээ
Image
Ковид-19-ийн үед хүүхдийн суралцах үйл явцыг хэрхэн дэмжих вэ?
Image
“Хово” загварын автомашин онхолдож, нэг хүн төмөр эд ангид хавчуулагдан нас баржээ
Image
Н.ГАНИБАЛ: Монгол малын мах дэлхийн зах зээл дээр өндөр үнэ хүрэх боломжтой
Image
Монголын ММС: Тендер шалгаруулалтад оролцохыг сонирхож буй компаниудын анхааралд
Image
"Барилга экспо 2020" цахим үзэсгэлэн V/25-29-ний өдрүүдэд зохион байгуулагдана
Image
Д.Дагвадорж: Эх оронч миний шүтээний сүнс амирлах болтугай!
Image
“Эх орноосоо урвасан” гэх хэргийн цаана…
Image
Иргэн бүрт хүрэх томоохон худалдааны төв нээлтээ хийнэ
Image
"Сити Их сургууль-Сошиал Солиорол"-ийг авьяас гэж андуурав
Image
Солонгос улсад ажиллаж байгаа эмэгтэй эрчүүддээ хандаж хэлсэн үг
Image
С.Гантогоо "Тарагтай боов"-ийг чимнэ
Image
МАХН-ын дарга СЕХ-нд бичиг баримтаа хүргэлээ
Image
“Автомашингүй өдөр”-өөр томоохон зах, худалдааны төвүүд амарна
Image
Хуулийн байгууллагууд иргэдэд үйлчилж байна
Image
Н.Цэлмүүн "Улаанбаатар Марафон 2018"-д хүч үзнэ.
Image
Хосуудын туршиж үзэх 64 байрлал
Image
“МОД ТАРИХ ҮНДЭСНИЙ ӨДӨР”-ИЙГ ОРОН ДАЯАР ЗОХИОН БАЙГУУЛНА
Image
ӨНӨӨДӨР “ОЛОН УЛСЫН СУВИЛАГЧДЫН ӨДӨР” ТОХИОЖ БАЙНА
Image
“ТАТВАР БИДНИЙ АМЬДРАЛД” УРАЛДААНЫ ДҮН ГАРЧЭЭ
Image
Өнөөдөр гахай өдөр
Image
Жүжигчин Ариукаагийн нөхөр шүүгч Наранзунг доромжлов
Image
Гэртээ хүнсний сода хэрэглээд, 10 насаар хурдан залуужаарай! Яг энэ заавраар нь хийгээрэй!
Image
Хөрсний бохирдол нь гэр хорооллын 200 000 нүхэн жорлонгоос зонхилж үүсчээ
Image
ЕС-ын айлчлал үргэлжилж байна
Image
18 настай модель бүсгүй дөнгөж танилцсан эмчтэй секс хийсний дараа нас баржээ
Image
Орхон аймаг өрсөлдөх чадвараараа тэргүүллээ
Image
“Фэйсбүүк” 3000 хүнийг хөлсөөр ажиллуулж байна
Image
Номоор амьсгалсан өдрүүд эхэллээ
Image
Тэргүүн хатагтайн эрэлд
Image
Д.Цогтбаатар: Хэт үндсэрхэг, туйлширсан үзлийг хамгийн сайн барих үзэл бол зүүн төвийн үзэл баримтлал
Image
Усыг хэзээ уухыг, хэдий хэмжээгээр уухыг хүний бие организм өөрөө мэддэг
Image
Элгэнд юу сайн болон элэг юунд дуртай вэ ? Хадгалаад аваарай
Image
Хятадууд Саран дээр амьдрахаар бэлтгэж байна
Image
Манай улсын нутгаар түүхий нефть тээвэрлэж эхэллээ
Image
БАЯНХОНГОРТ ОХУ-ЫН СОЁЛ, ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ТӨВИЙН САЛБАРЫГ БАЙГУУЛЛАА
Image
Далай лам - Дараагын 4 жилд санаж явах 5 зүйл
Image
“Меранти” хар салхи Тайвань руу дөхөж байна
Image
Хотуудын түншлэлийн семинар Улаанбаатар хотноо болно
Image
МАХН-ын өргөмөл хүү С.Ганбаатар “ачлалт эцэг” Н. Энхбаярыгаа нэр дэвшүүлэхээр улайрч байна
Image
ХҮҮГЭЭ ЦЭРЭГТ МОРДУУЛАХГҮЙ, ОХИНОО МИСС БОЛГОХГҮЙ
Image
Монгол эмэгтэйн толгойн чимэг
Image
ХӨРӨНГИЙН БИРЖИЙН АРИЛЖААГААР 20 КОМПАНИЙН 443 949 ШИРХЭГ ХУВЬЦАА АРИЛЖИВ
Image
Ангирын хараал айлын арван хүүхдийн есийг нь авч оджээ
Image
ХӨДӨЛМӨРИЙН ХӨЛСНИЙ ДООД ХЭМЖЭЭГ ШИНЭЧЛЭН ТОГТООХООР ТОХИРОЛЦОВ
Image
Израйль-Палестины зөрчлийг арилгах хэлэлцээр эхэллээ
Image
Сонгуулийн санал хураалт дууслаа
Image
Монголын өнөөгийн ахмадын өрөвдөм төрх
Image
Шинэ богд
Image
ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН БАЙГУУЛЛАГУУД 24 ЦАГААР АЖИЛЛАНА
Image
Өнөөдөр хоёр дүүрэгт цахилгаан хязгаарлана
Image
ДЭЛХИЙН ТҮҮХНЭЭ ГАРЧ ИРЖ БУЙ ЗАЛУУ УДИРДАГЧИД
Image
Ирэх даваа гаригаас эхлэн 120 мянгатын зогсоолд өөрчлөлт орно
Image
ДОЛОО ХОНОГИЙН ӨРНИЙН ЗУРХАЙ 2016.XII.19-2016.XII.25™
Image
А.Гантулга: Миний хувьд эхлээд биеэ хөгжүүлээд, өөрчлөлтийг өөрөөсөө харж, өмнөө зорилго тавьдаг
Image
ЭРҮҮЛ МЭНДЭД СӨРӨГ НӨЛӨӨТЭЙ ТУРААХ ДЭГЛЭМҮҮД
Image
Бодит амьдрал дээрх ханхүү нар
Image
АТГ хяналтын камерын бичлэгийг дэлгэсэн албан хаагчаа халжээ
Image
"БАЙГАЛИЙН ТҮҮХИЙН МУЗЕЙ"-Н БАРИЛГЫГ БУУЛГАХ ЧИГЛЭЛ ӨГЛӨӨ
Image
ОРХОН АЙМАГ УЛААН-ҮД ХОТТОЙ ХАМТРАН АЖИЛЛАХ ГЭРЭЭГЭЭ ШИНЭЧИЛЛЭЭ
Image
Гэрийн нөхцөлд хамрын ханиадыг эмчлэх энгийн аргууд
Image
Г.ЗАНДАНШАТАР: САХИЛГА ХАРИУЦЛАГА, ДЭГ ЖУРАМ ТӨРИЙН АЛБАН ХААГЧДААС ЭХЭЛНЭ
Image
Хүчтэй Ерөнхийлөгчийг хүсэмжлэгчид хийгээд Д.Дорлигжав
Image
АН-аас нэр дэвшин ялалт байгуулсан 6 хүн түр үнэмлэхээ гардах эрхгүй болжээ
Image
Манай сургуулийг дайрсан маскны бизнес мандтугай
Image
ОХУ-ын цагдаа нар Кратов хотын аллагын шалтгааныг тогтоохоор ажиллаж байна
Image
Image

ПИЗДА /Тэмдэглэл/

Хоёр жилийн өмнө “Нандин” ток шоуны хөтлөгч надад нэг баахан ном бэлэглэсэн юм. Хааяа харах дуртай. Цаг хугацаа харвасан сум шиг өнгөрч. өөрчлөгдөж байна.

Нэг удаа хэлний эрдэмтэн Чой.Лувсанжав гуай телевизийн бичлэгт орохоор ирээд студид баахан сууж билээ. Тэр их эрдэм номтой хүнээс үг унагаж сонсох чухал байлаа. Чой Лувсанжав гуай хэлэх нь:

– Одоо миний 65-ны жил орох. Финланд хэл үзэж, цаг нөхцөөж сууна даа.

– Та финлянд хэлээр яах нь вэ?

– Ирэх намар Хельсинкид очиж илтгэл тавих юм. Чадвал финн хэлээр уншдаг юм билүү?

– Та үг яаж тогтоож байна?

– Энд тэнд тааралдсан газар бүрдээ шинэ үгээ цаасан дээр бичиж наадаг юм. Цээжилж байгаа царай нь тэр…

– Ммм… Хүн хэдэн хэлтэй байж болох вэ?

– Хэд л бол хэд. Залхуурахгүй суугаад байвал гайгүй ээ. Чи бод! Одоо хэдтэй вэ?

– Гучин тавтай!

– Тархи толгой чинь шинэ тараг шиг л байна. Бүр залуу хүнийх элгэн тараг шиг. Тавь гараад ирвэл аарц, жар хүрээд ирвэл зөөлөн ааруул, дал хүрвэл чулуу болно, юм тогтохгүй ээ. Хадаасаар цемент дээр юм сийлдэг шиг л гэж мэд хэмээн хошигнож билээ.

Мэдээж уураг тархи тэгэж хувирахгүй ч, нас өндөр болбол ой мууддаг нь үнэн юм. Тэр цагаас хойш насны залууд эрдэм сурах нь зөв гэдгийг сайтар ойлгож билээ.
За тэгээд хүндэт Нандиагийн өгсөн тэр цуврал бол их эрдэмтэн Бямбын Ринчен гуайн хэл шинжлэлийн ухааны сэдвээр бичсэн цуврал өгүүллэгийн ботиуд байв. Жил гаран харав. Олон юм ойлгов.

Одоо монгол хэлэнд апликейшн, даунлаод, мессеж, сельфи зэрэг үгс нэгэнт суужээ. Хэл бол тийм. Улс орон, гүрэн тэнүүчилж, хаа боломжтой газраа суурьшина. Жишээ нь Зөвлөлтийн үед замааск, сэвчээ, кино, театр, молоко, амаржийн зэрэг хэдэн арван үг аяндаа монгол хэлэнд нэвтэрсэн. Нэрлэвэл олон. Үгс ингэж тэнүүчилдэг. Бүр тодорхой жишээ татъя!

Passenger нь оросоор пассажир

Brother (анг) – Bruder (герман) – Брат (орос)

Daugther (анг) – Tochter (герман) – Дочь (орос)

Officer (анг) – Офицер (орос)

Balley (анг) – Балет (орос, монгол)

Bread (анг) – Brot (герман)

Харандаа (монгол) – Карандаш (орос)

Хар (монгол) – Кара (Мажар)

Version (анг) – Версия (орос)

Television (анг) – Телевидения (орос)- Телевиз (монгол) гэх зэрэг хэдэн зуун үгийн жишээ татаж болно. Тэр номыг (Б.Ренчин) үзсэнээс хойш олон янзын хэлний үгийн үүсэл гарлын тухай бодож үзэв. Харин “пизда” гэдэг үгийг ямар ч толь бичгээс олсонгүй. Магадгүй английн Pussy хэмээх үг нь эм бэлэг эрхтнийг хэлдэг боловч тэр үед англи хэл Монголд “түй” ч нэвтрээгүй байсан юм. Түүхэн үйл явдлыг бодож үзэв. 1930-1940-өөд манайд онд Зөвлөлт-Орос улсын мэргэжилтэн- зааварлагч багш нар их ирдэг байжээ. Ялангуяа эмнэлэг, авто-баазуудад дүүрэн. Тэр үед ном эрдэм сурч, аж амьдралаа дээшлүүлэхээр хот бараадсан хөдөөний залуус ч олон. Зааж байгаа юманд нь (ялангуяа техникт) толгой нь хүрэхгүй явдал олонтаа. Монгол хүнд

– Ты такой бездарный товарищ!!! гэж оросууд бухимддаг байсан. Тэр “бездарный”(авьяасгүй) гэдэг үг яван явсаар жолооч залуусын дунд “пизда” болж үлдсэн байх тун магадлалтай.

Одоо энэ үг хар толгойтой монгол хүн бүрийн амны уншлага болжээ. Мөн эх хэлэнд маань гүн бат шингэж. Хэл судлаачид өөрөөр тайлбарласан байж болох ч, оюутан ахуйд олон арван орос найз нараасаа асуухад дээрх үгийн утгыг даанч мэдэхгүй байсан юм. Хэрэв тийм бол “пизда” гэдэг нь авьяасгүй шаар гэсэн утгатай үг болно. Энэ ч бас гайгүй хэрэг “Еби твою мать” гэж аймаар хэллэг бий. Энэ нь “Ёовт твою мать” гэж хэлэгдсээр бас эх хэлэнд суусан бөгөөд утга нь тун цээртэй үг. Манай залуус одоо “шээт” (shit) гэж их ярих болжээ. Англиар хараалын үг. Монгол хэлэнд “баас” гэж орчуулагдах бөгөөд бас л Монгол хэлэнд нэгэнт суусан хэрэг. Энэ мэтчилэн бодоод л байхад юм бүгд учиртай санагддаг. Дээхэн үед эрдэмтэн мэргэд сонирхолтой версүүдийг (хувилбаруудыг) их дэвшүүлдэг байжээ. Энэ “пизда” гэдэг үгийг мэддэг залуус уралдаж юм бичих байх. Судлаачид ч өөр утгатайг нь гүн мэлдэж байгаа даа. Би бол сэтгүүлч мэргэжилтэй “хар гайгаар үг таарвал утга нь яг юу гэж байгаан бол гэж дандаа сурвалжилж явдаг нэгэн. Хөдөө хэлд. хөлд орсон жаахан монгол хүүхэд энэ үгийг их л чадамгай хэлдэгтэй бараг 40 жил таарсан даа. Яривал их юм бий…Ингэтлээ монгол эх хэлэнд суух гэж дээ гэж харамсаж явсан.Одоо болд “шээт” болжээ хөөрхий …..

Сэтгүүлч Г.Золжаргал /СГЗ/ Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Телевиз

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6