Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Коронавирусийн халдварын тархалт буураагүй тул амны хаалтаа тогтмол зүүхийг уриаллаа
Image
Д.Нямхүү: 701 хүний сорьцод шинжилгээ хийхэд бүгдэд нь коронавирус илрээгүй. Мөн хоёр хүн эдгэрлээ
Image
"Морь унаач хүүхдийн халууныг үзэж оруулна"
Image
Г.Нэргүй: 17 хоногийн хугацаанд Туул голд 12 хүн унаж, эндсэний дотор 3 настай хүүхэд байсан
Image
Эрүүл мэндийн яамнаас мэдээлж байна /2020.07.09/
Image
"Долдугаар сарын 16,17-ныг амралтын өдөрт шилжүүлэхгүй"
Image
Тусгай үүргийн онгоц Истанбулыг зорилоо
Image
Аймгийн заан О.Түмэн: Удмаа дуурсгаж улсын цол авахыг зорьж байна
Image
Үндэсний Их Баяр Наадмын албан ёсны түнш ТОЁОТА МОТОР КОРПОРАЦ 7 дах жилдээ ажиллана
Image
Цахим хаягаа бусдад алдвал ХААНА хандах вэ
Image
ОБЕГ ажлын байрны сонгон шалгаруулалт зарлажээ
Image
Австралийн Мельбурн хот дахин хөл хорионд орж, Викториа муж "хаалгаа барилаа"
Image
Тогтвортой төрийн албыг бэхжүүлэх нь чухал байна
Image
Ус зайлуулах шугамын нэвтрэх чадварыг нэмэхийг даалгав
Image
ЗӨВЛӨГӨӨ: Илүүдэл жингээ хасах зохистой АРГУУД
Image
HOVO маркийн зуурмаг ачдаг машин 13 машинтай мөргөлдөж таван хүн гэмтсэн осол гарчээ
Image
Ус зайлуулах шугамын нэвтрэх чадварыг нэмэхийг даалгав
Image
Австралийн тусгаарлах байрны харуулууд зочидтой бэлгийн харилцаанд орсноор тахлын хоёр дахь давалгаа эхэлжээ
Image
Н.Алтанхуягийг АН-ын даргад нэр дэвшүүлэхгүй байхыг С.Эрдэнэ үүрэгджээ
Image
Хүүхдийн зуслангууд үйл ажиллаагаагаа эхлүүлэх боломж бүрдлээ
Image
ВИДЕО: Нийслэлийн удирдах ажилтнуудын өргөтгөсөн шуурхай хуралдаан болж байна
Image
Түрүү бөхөд өгдөг автомашинаа нийслэлийн Эрүүл мэндийн газарт өгөхөөр “Тоёота мотор корпорац” шийдвэрлэжээ
Image
Энэ жилийн наадмаар уламжлал болсон зарим арга хэмжээг зохион байгуулахгүй
Image
АНУ-д коронавирусийн халдварын тохиолдол 3 саяыг давж, Трамп мэргэжилтнүүдтэйгээ санал зөрөлдөв
Image
Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх Засгийн газраа эмхлэн байгууллаа
Image
Энэ жил улсын хэмжээнд 196 хүүхэд ЭЕШ-д 800 оноо авжээ
Image
Шинээр байгуулагдах Засгийн газрын бүрэлдэхүүнийг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид танилцууллаа
Image
Хоггүй аялахыг уриалах “Явлаа, Ирлээ, Цэвэр” аян эхэллээ
Image
Баяр наадмын үеэр хүүхдүүдээ авч явахгүй байхыг анхааруулав
Image
“Шарилжгүй Улаанбаатар V аян” үргэлжилж байна
Image
Наро Банчэн гэгээнтэн Алтай нутагт заларлаа
Image
Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна!
Image
Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна!
Image
Хууль цааз гаргах, батлах, хэрэглэхэд сайн хэмээжээ
Image
“Шарилжгүй Улаанбаатар V аян” үргэлжилж байна
Image
Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна
Image
Судлаачид COVID-19 халдвар авсан хүнд өвчтөнүүдэд нойр булчирхайн цочмог үрэвслийн “Nafamostat mesylat” эм үр дүнтэй байгааг мэдээлжээ
Image
Дэлхийн хэмжээнд сүүлийн 24 цагийн хугацаанд COVID-19 халдварын улмаас 3,000 гаруй хүн нас баржээ
Image
"Коронавируст халдвараар өвчлөгсдийн 23 хувь нь шинж тэмдэггүй, хөнгөн балархай эмнэл зүйн явцтай байсан"
Image
Шинэ коронавирус агаараар дамжин тархаж байгаа талаар эрдэмтдийн судалгааг ДЭМБ хүлээн зөвшөөрчээ
Image
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Баянхонгор аймагт гэр шатаж хоёр хүн энджээ
Image
"Улсын нууцад хамаардаг учраас Афганистанд байгаа цэргүүдийн биеийн байдлын талаар мэдээлэл өгөх боломжгүй"
Image
Д.Нямхүү: ОХУ-аас ирсэн хоёр хүний шинжилгээнд коронавирус илэрч, батлагдсан тохиолдол 227 боллоо
Image
Онцгой байдлын байгууллага 3 үгт хаягийн системийг нэвтрүүлж аюул, ослын голомтын байршлыг төвөггүй олдог боллоо
Image
Монголбанкны худалдан авсан үнэт металл өнгөрсөн оноос 4.8 тонноор өсжээ
Image
Дугаарын хязгаарлалт долдугаар сарын 11-16-ныг хүртэл ҮЙЛЧЛЭХГҮЙ
Image
ДЭМБ: COVID-19 халдварын дэгдэлт хурдацтай нэмэгдэж байгаа ч оргил үедээ хүрээгүй байна
Image
Вьетнамын хамгийн их хүндэрсэн Covid-19 өвчтөн болох Британийн иргэн эдгэрч, гэртээ харихаар болжээ
Image
Өлсгөлөнд нэрвэгдсэн Зимбабве улсын эрх баригчид тансаг автомашин худалдаж авахад олон саяыг зарцуулжээ
Image
Сөүл-Улаанбаатар чиглэлийн тусгай үүргийн онгоцоор 258 иргэн ирнэ
Image
Мобикомоос татгалзъя
Image
ТАНЫ ГАР УТСЫГ ТАГНАЖ БАЙГАА ЭСЭХИЙГ ХЭРХЭН МЭДЭХ ВЭ?
Image
Өргүй Монгол хөдөлгөөн "өр"-өө тэглэхийг шаардлаа
Image
Г.Эрхэмбаяр хамтлагийнхаа бүсгүйтэй хайр сэтгэлийн холбоотой болжээ
Image
Ц.Энхбаяр: С.Баярыг эргүүлэн тат, надад одоо айх зүйл байхгүй
Image
Б.Шижирбат "Авьяаслаг Америкчууд" шоунаас хасагдлаа
Image
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Батсүмбэрт ажиллана
Image
Хорхог бол Хор+Хог биш, Харин…
Image
Үсийг эрүүл болгох үс уналтын эсрэг жорууд хадгалаад аваарай
Image
Хүн дайраад осолын газраас зугтажээ
Image
Б.Бат-Энэрэл хүү 7 сарын 7-ны өдөр 7 цагт төрсөн
Image
ТӨВӨД ХҮМҮҮСИЙН УРТ НАСЛАДАГ НУУЦЫГ ЭРДЭМТЭД ИЛРҮҮЛЖЭЭ!
Image
Жүжигчин И.Одончимэг өдгөө 50 нас хүрч байгаа хэдий ч гэрлэх санал хүлээн авч олныг ангайлгав.
Image
Х.Баттулга: Эв нэгдлийг эрхэмлэсэн Ерөнхийлөгч байна
Image
Энэ зуны ээлжит одоор Б.Баярмаа тодров уу?
Image
Элчин сайд нарыг эгүүлэн татах тухай албан бичигт хариу өглөө
Image
Х.Баттулгын дараагийн зөвлөхөөр Д.Пүрэвдаваа томилогдох уу?
Image
Голомт банкны зэс картын эзэмшигчид Эх орноороо хөнгөлөлттэй аялах боломжтой
Image
Өнөөдөр ихэнх нутгаар бороотой
Image
Зөвхөн нийтийн галт тэргэнд харах боломжтой зүйлс /27 фото/
Image
С.Батцэцэг Хөдөлмөрийн баатар боллоо
Image
МУ-ын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга: Зөвлөхүүдээ томилоно
Image
Энэ гайхалтай тенүүдийг хэрхэн тавмдаг гээч Тень тавих 20 санаа
Image
Маск "Энэ миний наадам" хошин шог
Image
Түрийвчинд тань мөнгө тогтохгүй байгаа бол та эдгээрийг хэрэгжүүлээд үзээрэй
Image
УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгалан Ц.Содномдоржид хаш цагаан хөөргөө бэлэглэлээ
Image
Дуучин бүсгүй тайзан дээр тогонд цохиулан нас баржээ
Image
Түймэрт явсан залуусаараа аархая
Image
ТА ЯМАР РАШААН СУВИЛАЛД, ЯМАР ҮНЭЭР, ЯАЖ ЯВАХ ТУХАЙ ТАНИЛЦААРАЙ
Image
Чингэлэгт даруулсан хүүхдийн биеийн байдал хүнд байна
Image
Эмгэнэл
Image
Л.Бадамцэцэг: Амьдралын ядууралтай холбоотой ийм төрлийн гэмт хэргүүд үүсч байна
Image
KAL-ийн бүтэлгүйтэл ба Цэцийн дарга Д.Одбаярын хөл хорио
Image
Хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцох 32 баг тодорлоо
Image
Н.Учрал: Боломжгүй бол, шаардлагатай бол гэсэн нэршлийг хуульд оруулмааргүй байна
Image
ЭЭЖҮҮД АНХААРЛАА ХАНДУУЛААРАЙ! ТАНЫГ “ХОРТОЙ” ЭЭЖ БОЛЖ БАЙГААГ ИЛТГЭХ 7 ШИНЖ
Image
ЦАГДААГИЙН ХУРАНДАА Э.БӨХБАТЫН ОРОН СУУЦАНД ХУУЛЬ БУС АВТОМАТ ТОГЛООМЫН ГАЗАР АЖИЛЛАЖ БАЙЖЭЭ
Image
ЦӨМ СҮРГЭЭР 4600 МАЛЫГ БҮРТГЭЖЭЭ
Image
Швед дэх монголчууд ТББ-уудын Нэгдсэн зөвлөл байгууллаа
Image
ҮХСЭН, ХОРДСОН МАЛЫН МАХ ЗАРАХГҮЙ ГЭСЭН БАТАЛГАА БАЙНА УУ?
Image
НАСА САНСАРТ “ТЕСС” ХИЙМЭЛ ДАГУУЛ ИЛГЭЭЖЭЭ
Image
АМЬЖИРГААНЫ БАТАЛГААЖИХ ДООД ТҮВШИН, ХХДХ, ДУНДАЖ ЦАЛИН
Image
Саналаа өгсөн сонгогчдын хуруунд тэмдэг тавина
Image
БРАЗИЛ ВЕНЕСУЭЛТЭЙ ХИЛ ЗАЛГАА ХОТ РУУ ЦЭРЭГ ИЛГЭЭЖЭЭ
Image
Их аварга Харүмафүжи Д.Бямбадорж зодог тайлахаар шийджээ
Image
террорист халдлага болсны улмаас 13 хүн амь үрэгджээ
Image
НӨАТ-ЫН МӨНГӨ ИРГЭДИЙН ДАНСАНД ОРСОН БАЙНА
Image
Айдсаа мартаж чадсан бүсгүй сексийн амтыг жинхэнэ утгаар нь мэдэрдэг
Image
Москва үерт автав
Image
10 ДУГААР САРЫН 09-НД БОЛОХ ҮЙЛ ЯВДАЛ
Image
"УИХ-ын сонгуулийн санал хураалтыг зургаадугаар сарын 24-нд явуулах саналыг СЕХ-ноос гаргасан"
Image
Хулгайн кино гаргаж байгаа телевизүүдтэй тэмцэж эхэлжээ
Image
АЯНГАНД ЦОХИУЛСАН Ч АМЬД ҮЛДЖЭЭ
Image
Банк дампууруулах технологийн шинж тэмдэг “Чингис хаан” банкинд илэрлээ
Image
Нийслэлийн СӨБ-ын багш нарт Солонгосын Их дээд сургуулийн эрдэмтэд сургалт явууллаа
Image
ТҮРЭЭСИЙН ОРОН СУУЦАНД ЯНДАНГАА БУУЛГАСАН АЙЛЫГ ОРУУЛЪЯ
Image
Хятадын гааль робот ажилчидтай болжээ
Image
Зургаан давхар барилгатай дүйцэхүйц Хүннү загварын дээл бүтээжээ
Image
Монгол-Японы компаниуд хамтарч бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхэд ач холбогдолтой форум боллоо
Image
Коронавирусээс сэргийлж өндөржүүлсэн бэлэн байдалд шилжлээ
Image
Image

Өрийн хямрал руу айсуй Монгол

Дэлхийн хамгийн олон уншигчтай Уолл Стрит Журнал сонинд “Өрийн хямрал руу айсуй Монгол” хэмээх нийтлэл сар гаруйн өмнө нийтлэгдсэн. Сургуулийн багш судлаачид уг сонинг анхааралтай уншдаг болтой уулзах бүр л надаас юу болоод байгааг нь асуух юм.
 
Энэ тухай ч даалгавар, бие даалтуудаа хийхийг зөвлөж уулзаж мэдээлэл авахыг урина. Үнэхээр ч сонирхолтой, бас цэгцтэй, оновчтой бичсэн нийтлэл байх тул уншиж амжаагүй заримд сонирхуулахаар чадан ядан махчилан орчууллаа.
 
Уиллиам Бикалс, 2016 оны 8 дугаар сарын 4-ний өдөр
 
Нийтлэлийн линк
 
Хэдхэн жилийн өмнө Монгол Улсыг гадаад өрийн хямралд орно гэж хэлбэл үнэмшилгүй сонсогдох байсан нь дамжиггүй. Гуравхан сая хүнтэй, алт, зэс, нүүрс, төмрийн хүдрээр нэн баян энэ улсыг Азийн Кувейт хэмээн хочилж байсан цаг саяхан. Гэтэл өнөөдөр энэ их баялгаа ашиглаж ч амжаагүй байж баялгийн хараалд өртсөн анхны улс болох бодит эрсдэл тулгарчээ.
 
 
Шинэ Засгийн газар бүрэлдсэн 2012 оноос хямрал эхтэй. 2011 онд 17.5 хувь, 2012 онд 12.3 хувийн өсөлтөөрөө магнайлж, дэлхийн хамгийн хурдацтай хөгжиж буй улс хэмээн шагшигдаж байсан үед тэд Засгийн эрхийг авсан. Тухайн үед эрдэс бүтээгдэхүүний үнэ өндөр, БНХАУ-ын эрэлт хүчтэй байсан нь эдийн засгийн маш таатай хөрс шороо бүрдээд байсан хэрэг.
 
Оюу толгойн алт, зэсний томоохон ордыг ашиглах Хөрөнгө оруулалтын гэрээг Рио Тинто компанитай байгуулсанаар гадаадын хөрөнгө оруулалт ч урсаад эхэлж. Түүнчлэн Оюу Толгойтой эн зэрэгцэхүйц Таван Толгойн нүүрсний ордыг ашиглах тухай ч хүчтэй яригдаж асан үе.
 
Гэвч их хэмжээний популист амлалтаар сонгуульд ялсан шинэ засаг бүхнийг орвонгоор нь эргүүлжээ. Нэг талаас, аль хэдийнээ баталсан Оюу Толгойн Хөрөнгө оруулалтын гэрээг өөрт илүү ашигтай болгон шинэчлэхээр Засгийн газар оролдсон нь гадаадын хөрөнгө оруулалтыг огцом үргээсэн. Нөгөө талаас, орон сууцжуулах, цалин тэтгэвэр нэмэх нэрээр Засгийн газар зарлагаа маш хурдацтай нэмэгдүүлжээ.
 
Ийнхүү орлого буурч, зарлага нэмсэнээс үүдсэн төсвийн алдагдлыг өр тавьж нөхөхөөс өөр арга Засгийн газарт үлдсэнгүй. Иймд Монгол Улс анх удаагаа олон улсын зах зээл дээрээс их хэмжээний өр босгож, дөрөвхөн жилийн дотор ДНБ-ийхээ гуравны нэгтэй тэнцэх хэмжээний 3.6 тэрбум ам.долларын зээл авч, өндөр хэмжээний хүү төлж эхэлжээ. Түүнчлэн, БНХАУ-ын Төв банктай валютын свопын хэлэлцээр зэргийг хийсэн нь Монгол Улсын нийт өрийн хэмжээ 2015 оны байдлаар ДНБ-ий 70 хувьтай тэнцэхэд хүргэсэн байна.
 
Засгийн газар дотоодоос ч их хэмжээний зээл авсан. Төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засгийн үе мэт банкны сектор нь Засгийн газрын томоохон санхүүжүүлэгч болж хувирчээ. Эдийн засаг дахь нийт зээлийн хэмжээ 2 жилийн хугацаанд хоёр дахин өсч, үүнийгээ дагаад мөнгөний нийлүүлэлт ч талийгаа алдаж. Хугацаа хэтэрсэн зээл ч мөн нэмэгдсэн.
 
Төрийн эзэмшлийн Хөгжлийн банк олон улсын зах зээл дээр мөн бонд гаргаж дэд бүтцийн голдуу төсөлд зарцуулсаны эргэн төлөлт өнөөг хүртэл тодорхойгүй байна. Үүнтэй зэрэгцэн, арилжааны банкуудаар дамжуулан Төв банк томоохон хэмжээний зээлийн хөтөлбөрийг санхүүжүүлсэн. Үнэ тогтворжуулах хөтөлбөр гэх бизнесийн бага хүүтэй зээл нь бага хүүтэй орон сууцны зээлтэй хоршиж Монголын үл хөдлөх хөрөнгө, барилгын салбарт дэмжлэг үзүүлсэн байна.
 
Үр дүнд нь арилжааны банкнаас авлагагүй байсан Төв банк 2013 оны эцэс гэхэд 4 их наяд төгрөгийн авлагатай болжээ. Эдгээр хөтөлбөрүүдийг төсвийн гадуур хэрэгжүүлсэн нь төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засгийн үеийг санагдуулам гэлтэй.
 
Эдийн засгийн нөхцөл байдал муудаж буй тухай Олон улсын санхүүгийн байгууллагууд 2014 оноос Засгийн газарт сануулж эхэлж. Улмаар Засгийн газар төсвийн тэлэх бодлогоо бага ч гэсэн бууруулах оролдлого хийж, төв банк мөнгөний бодлогоо хумьж эхэлсэн. Ядрахад яр гэгчээр энэ үед эрдэс бүтээгдэхүүний үнэ унаж эхэлсэн нь тэртээ тэргүй буурч эхэлсэн гадаадын хөрөнгө оруулалттай хагсан эдийн засгийг улам бүр хүндрүүлж орхижээ. Ийнхүү 2015 он гэхэд Монгол Улсын эдийн засгийн өсөлт 2.3 хувь болон удааширч, энэ онд өсөлтгүй шахам болох төлөвтэй байна.
 
Гэхдээ эдийн засгийн хүндрэл эрдэс бүтээгдэхүүний үнийн уналтаас шалтгаалаагүй юм. Гол шалтгаан нь ирээдүйд олох экспортын орлоготоо найдаж их хэмжээний өр тавьсан явдал байсан. Түүнчлэн, экспорт нэмэгдэх нөхцөлөө ч олигтой бүрдүүлээгүй байж түүнээ удаашруулах арга хэмжээнүүд авсан ч нөлөөлжээ. Циклээрээ буцаад унах нь тодорхой байсан уул уурхайн салбарыг сөрсөн бус уналтын үр нөлөөг улам бүр нэмэгдүүлэх арга хэмжээ Засгийн газраас авсан нь хямралын үндсэн шалтгаан юм.
 
Монголиан Майнинг Корпораци 5 дугаар сард дефолт зарласнаараа айсуй буй хямралын хонхыг цохьжээ. Таван толгойн ордын томоохон хэсгийг эзэмшигч тус компаний 2012 онд гадаадын зах зээлээс босгосон 500 сая ам.доллараа хугацаанд нь төлж чадахгүй юм. Энэхүү дефолт нь ирж буй хямралыг ёрлосон үйл явдал болсон. Өдгөө мөнгөгүй болсон Засгийн газар ирэх хоёр жилд 1.2 тэрбум ам.долларын өрөө эргүүлэн төлөх учиртай.
 
Хоёрхон жилийн өмнө уул уурхайн салбараас орж ирэх их хэмжээний гадаад валютын орлогыг хуримтлуулах Баялгийн сан байгуулах тухай идэвхтэй ярилцаж байсан тус улс өдгөө гадаад өрийн хямрал, дефолтын ирмэгт ирээд байна.
 
Хариуцлагагүй өр тавьж, тогтворгүй өсөлтөндөө бялуурсан тус улс ирэх жилүүдэд төсвөө чангалж, хөгжлийн тогтвортой өөр эх үүсвэр олохоос өөр аргагүй. Түүнлчэн, хөрөнгө оруулалтын шударга, ил тод нөхцөл бүрдүүлж, нэгэнт байгуулсан гэрээ хэлэлцээрээ хүндэтгэх замаар гадны хөрөнгө оруулагчдын итгэлийг сэргээх асуудал тулгамдаад байна. Үүний хажуугаар эрдэс баялаг экспортлогч нарын хэдийнээ танил болсон байгаль орчин, эдийн засгийн шалтагтай дотоодын хавх, хориг саадуудаа бууруулах зайлшгүй шаардлагатай.
 
Монголчууд эдийн засгаа аврах бүрэн эрхийг 6 сард байгуулагдсан шинэ Засгийн газарт бүрнээ олгосон. Гарц тэдэнд байгаа ч, цаг тэднийг хүлээхгүй. Алдаа гаргавал төлбөрт нь хөгжлийн тухай олон жил ярихгүйд хүрэх тул хатуу чанга, “гашуун” арга хэмжээ авахаас өөр аргагүй гэдгийг тус улсын иргэн бүр ойлгох хэрэгтэй юм.
 
Махчилан орчуулсан Алаг Адуун Бямбарагчаагийн Тэлмүүн
2016 оны 9 дүгээр сарын 25
АНУ-ын Нью-Йорк мужийн Итака хот

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6