Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Осолд холбогдсон жолооч өмнө нь 15 удаа замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчсөн байжээ
Image
Билли Айлиш болон Такаши Мураками нар хамтарсан цуглуулга гаргана
Image
Загварын ертөнцөд дэлгэрсэн "Чөтгөрийн нүд" хэмээх бэлгэ тэмдэг ямар утга учиртай вэ?
Image
Eminem утасны дугаараа Twitter хуудсаараа зарлалаа
Image
Apple компани зургаан давхар зочид буудал барина
Image
Баялгийн сан, тэтгэврийн реформ хоёрыг уядлдуулна
Image
Н.Учрал: Намайг дэмжиж, санал бодлоо чөлөөтэй солилцсон залуучууддаа баярлалаа
Image
ШУУД: Сонгинохайрханчуудаа ХҮЧЭЭ НЭГТГЭЕ уулзалт эхэллээ
Image
Гоо сайхны бүтээгдэхүүн авахдаа таны заавал анхаарах ёстой зүйлс
Image
Хамгийн эрүүл өглөөний хоол бэлтгэх 3 жор
Image
Хүсэл, мөрөөдлөө бодит болгох төсөөллийн хүчний тухай. Өөрийнхөө зорилгыг биелүүлэхэд үүнийг хэрхэн ашиглах вэ?
Image
Бид гараа зөв угааж сурсан. Одоо нүүрэндээ хүрдэг зуршлаа хэрхэн дарах вэ?
Image
24/7 гэртээ байх нь бидний арьсанд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?
Image
Маскне буюу шинэ төрлийн батга: Маскнаас болж үүссэн арьсны асуудалтай хэрхэн тэмцэх вэv
Image
Та энэ алдартнуудыг найзууд гэвэл итгэх үү?
Image
"Шинэ хобби" - Тэтгэвэртээ гарсан эр нарны гайхалтай зургуудыг буулгажээ
Image
Өртөөний улаач лугаа өртөөлөн давхих илчит тэрэгний машинч
Image
Бразил коронавирусний халдвараар нас барсан тохиолдлын тоогоор гуравдугаарт жагсаж эхэллээ
Image
Хятадын компаниудад АНУ руу долоо хоногт хоёр удаа нислэг үйлдэхийг зөвшөөрнө
Image
ОХУ-д коронавирусээр халдварласан хүний тоо 458 мянга давжээ
Image
Их аварга Харумафүжи Д.Бямбадорж “Хантайшир” дэвжээг тэргүүлнэ
Image
Дөрвөн 7 хоногт хэрхэн гоолиг бэлхүүстэй болох вэ?
Image
Таныг 30 жилийн дараа тэрбумтан болгох хувьцаанууд
Image
Жүржийг яагаад улаан торонд хийдэг вэ?
Image
Филиппиний Ерөнхийлөгч хар тамхины наймаачдыг өршөөлгүй хядна гэв
Image
Цeмeнт ачиж явсан ачааны машин олон автомашин, пост мөргөсөн ноцтой осол гарлаа
Image
Хоолны жор: Хятад маягийн будаатай хуурга
Image
Жорж Флойдтой салах ёс гүйцэтгэх ёслолд Трамп оролцохгүй
Image
Хамгийн бага зардалтай косплэйчин
Image
Алдартай уран зургуудад дүрслэгдсэн газрууд хаана байдаг вэ?
Image
"Сайхан цаг ирэхэд гэр бүлийг минь эмчилсэн хүмүүсийг гэртээ урин талархлаа илэрхийлнэ"
Image
Нэр дэвшигч эмэгтэйчүүдийн тоо өмнөх сонгуультай харьцуулахад 1 хувиар буурчээ
Image
Монголын шигшээ баг Японы багийг аравдугаар сард нутагтаа хүлээн авна
Image
Спортын ертөнцөд: "Justice for George Floyd"
Image
Хэрэглэхгүй хувцсаа зорилтот бүлгийн иргэдэд өгөөрэй
Image
Бразилд нэг өдөрт 30 мянган шинэ тохиолдол бүртгэгдэж, 1008 хүн нас барлаа
Image
Венесуэл коронавирустэй тэмцэх гэрээ байгууллаа
Image
“Энэхүү нислэг нь Австрали, Монголын харилцаанд түүхэн үйл явдал боллоо”
Image
22 настай нэг оюутан эдгэрч дараагийн хяналт руу шилжлээ
Image
Д.Нямхүү: Хоёр оюутны давтан шинжилгээгээр шинэ коронавирусийн халдвар нэмж илэрлээ
Image
Д.Амарбаясгалан:Тулгамдсан олон асуудлыг шийдвэрлэхэд ард түмэнтэйгээ хүчээ нэгтгэнэ
Image
Номын баяр маргааш үргэлжилнэ
Image
Эрүүл мэндийн яам ээлжит мэдээллээ хийж байна
Image
Нийслэл хотоо ойжуулах ажил эрчимтэй хэрэгжиж байна
Image
Тусгай үүргийн онгоцоор эх орондоо ирэх иргэдийн
Image
Сибирийн газрын тосны цооногт гарсан галыг их буугаар буудаж унтраана
Image
Бурхан багшийн их дүйчин өдөр 100 мод тарилаа
Image
Ховор ан амьтан агнасан 5 гэмт хэргийн эзэн холбогдогчийг прокурорын байгууллагад шилжүүлжээ
Image
Улаанбаатарт өдөртөө 29-31 хэм дулаан
Image
Сэвлэг үргээх болон үс засуулбал тохиромжгүй
Image
Эрчим хүчний хөрөнгө оруулалт 4 дахин нэмэгдсэн
Image
Монголоо сонгоё
Image
“ХАТАН ЯТГЫН ЭГШИГЛЭН ТАСРАШГҮЙ” ХАНДИВЫН ТОГЛОЛТ БОЛНО
Image
Нийтийн тээврийн үйлчилгээнд шинэ чиглэл нэмэгдлээ
Image
МУБИС-ийн захирал Д.Мөнхжаргал оюутнуудынхаа амьдралаар тоглолоо
Image
Булган, Төв, Хэнтий аймгууд түймэртэй байна
Image
Үндсэн хуулийн цэцийн бүрэлдэхүүн хэнд таалагдах ёстой вэ
Image
Ц.Мөнх-Оргил Токиод "Азийн ирээдүй" форумд оролцож байна
Image
Цөлжилттэй тэмцэх ба тогтвортой байдлыг эрэлхийлэхээр чуулж байна
Image
Автозамын тэмдэглэгээг шинэчлэх ажил үргэлжилж байна
Image
Гэмтлийн эмнэлгийн гаднах нисдэг тэрэгний зогсоол бэлэн болжээ
Image
Жүжигчин О.Дөлгөөн хагас нүцгэн зургаа дэлгэлээ
Image
С.Содонгоо: Би эмээдээ 150 наслуулдаг тариа зохион бүтээж өгнө
Image
С.Гантогоо Солонгос улс руу буцлаа
Image
Э.Энхмөнх: Бокс, жудо шиг медаль авахад нь төрөөс дэмжээд өгдөг бол зүгээр
Image
Солонгос улсын засгийн газраас ард иргэдээ секс ихээр хийхийг уриалжээ
Image
“Real estate 2017” форум өнөөдөр болно
Image
Т.Бархүүгийн хоёр охин аавыгаа ингэж дэмжижээ
Image
Өнөөдөр болох үйл явдал
Image
НӨАТ-ын баримт бүртгүүлэхэд өөрчлөлт орлоо
Image
ХАЛУУН ТОГООНД ЧАНАГДАЖ БАЙСАН ХАВЧ АМЬД ҮЛДЭХИЙН ТУЛД МӨЧӨӨ ӨӨРӨӨ ТАСДЖЭЭ
Image
Ц.Батням: “Ээж намайг тэнгэрээс харж байгаа
Image
Мобиком датагаараа хэрэглэгчээ хохироосоор...
Image
Монголд хамгийн өндөр цалинтай хүмүүс ПРОГРАММ хангамжийн мэргэжилтэн
Image
Эмч Б.Энхзаяа: Харшил нь удамшдаг өвчин
Image
Янжаа бүсгүй Солонгос кинонд тогложээ
Image
Эмэгтэйчүүдийн эмч: Сарын тэмдэг ирсэн үед дараах 5 зүйлсийг хэзээ ч хийж болохгүй учир нь маш биед муу үр дагавартай
Image
О.Ширмээ: Би гарыг нь цайлгасаан, харин тэр хүн миний сэтгэлийн харыг цайлгасан.
Image
“Улаанбаатар их дэлгүүр” иргэдийн эрхийг зөрчиж байна
Image
АН2 онгоц осолдлоо
Image
Хог хаягдлын үйлчилгээ ухаалаг болно
Image
ӨӨРИЙНХӨӨ ОХИН БИЕИЙГ ОЛОН БАЯЧУУДАД ХУДАЛДАЖ БҮГДИЙГ НЬ ЗЭРЭГ ЗУГААЦУУЛЖ ИЙМ МӨНГӨТЭЙ БОЛЖ
Image
Ш.ОЧИРБАТ: ШАГАЙН ХАРВААНЫ ШӨВӨГТ 3 БАГ ТЭНЦЭЖ СУМ УРАЛДУУЛСАН ОНЦЛОГ НААДАМ БОЛЛОО
Image
ДОЛОО ХОНОГИЙН АРИЛЖААНЫ ТОЙМ МЭДЭЭ
Image
Олны танилын онцлог постууд
Image
Ч.Баяртогтох: “Өнчин ишиг хулгайлсан ч хорих ял онооно” гэх мэдээг сонссон иргэн хэргээ хүлээн хохирогчоос сөгдөж уучлалт гуйж хохирлыг нь төлсөн
Image
ЦАГДААГИЙН АЛБАН ХААГЧИЙГ ГҮТГЭСЭН ИРГЭНИЙГ 2 САЯ ТӨГРӨГӨӨР ТОРГОЖЭЭ
Image
Б.ХУРЦ НЭГ Ч УДАА МЭДҮҮЛЭГ ӨГӨӨГҮЙ БАЙНА
Image
Танайд хоноё - Жүжигчин Ш.Доржсүрэнгийн гэр бүл
Image
Гэрийн нөхцөлд хамрын ханиадыг эмчлэх энгийн аргууд
Image
АЛБАН ҮҮРГЭЭ ГҮЙЦЭТГЭЖ ЯВААД АМЬ ЭРСЭДСЭН ЦАГДАА НАРЫГ ДУРСАВ
Image
У.ХҮРЭЛСҮХ: ЭДИЙН ЗАСГИЙН ТУСГААР ТОГТНОЛЫГ БЭХЖҮҮЛЭХЭД ЗАСГИЙН ГАЗАР ОНЦГОЙ АНХААРНА
Image
ТЭДДИ АДУУ БУЮУ БУРЖГАР МОРЬД
Image
Гэр бүлээ бат бэх байлгахын тулд эмэгтэй хүний мэдэх ёстой 15 зарчим
Image
Испани: Гэр бүлийн хүчирхийллийн эсрэг эмэгтэй бие хамгаалагчид
Image
Цагдаагийн дэд хурандаа Д. Энхжаргал НҮБ-ын сургалтад оролцож байна
Image
“Starbucks” компани 10 мянган дүрвэгчийг ажилд авна
Image
”Дүнжингарав” уралдааны үеэр есөн хүүхэд мориноос унажээ
Image
Уран гимнастикийн багийн хүүхдүүд осолд өртжээ
Image
Кардашианыг дээрэмдсэн этгээдүүдийг баривчилжээ
Image
ХЯТАДЫН ЭРХ БАРИГЧИД ГУРВАН ТАЛЫН УУЛЗАЛТ ХИЙХИЙГ САНАЛ БОЛГОЖЭЭ
Image
Хамар загатнах нь АРХИ УУХ БИШ бэлгийн ариун цэвэртэй холбоотой
Image
ТӨРИЙН БАНК “ШИЛДЭГ КҮБ 2018” ЭЭЛЖИЛТ УРАМШУУЛАЛТ АЯНАА ЗАРЛАЛАА
Image
Сангийн яамыг Захиргааны хэргийн шүүхэд өгнө гэв
Image
ХЭҮК-ЫН УДИРДЛАГУУД ХОРИХ АНГИУДАД АЖИЛЛАВ
Image
А.Гантулга: Миний хувьд эхлээд биеэ хөгжүүлээд, өөрчлөлтийг өөрөөсөө харж, өмнөө зорилго тавьдаг
Image
Рио 2016: Хойд Солонгос 101 медальтайгаар тэргүүлж байна
Image
Б.Баяраа: “Луйврын өмнө уучлалт гуйж” сөхрөх гэж үү
Image
ТУРК УЛСЫН ГАМШИГ, ОНЦГОЙ БАЙДЛЫН УДИРДЛАГЫН ГАЗРЫН ДАРГЫГ ХҮЛЭЭН АВЧ УУЛЗЛАА
Image
Цэцэрлэгтээ хүрэх замдаа угаартжээ
Image
Image

У.ТУЯА: ХОС ХЭЛНИЙ СТАНДАРТ ГЭЖ ЯРИАД БАЙВАЛ БАГШ, ХҮҮХДҮҮДЭЭ АЙДАСТ АВТУУЛЖ МАГАДГҮЙ

Баян-Өлгий аймгийн хос хэлээр сургалт явуулдаг сургуулиудад тулгарч буй бэрхшээлүүд, гарах арга зам, энэ чиглэлээр баримталж буй бодлого болон сурах бичгийн асуудлаар Боловсролын хүрээлэнгийн Үндэсний цөөнх болон гадаад дахь монгол хүүхдийн боловсролын судалгааны секторын эрхлэгч, доктор У.Туяагаас зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Үндэстний цөөнхийн буюу казах, тува хүүхдүүдийн боловсролын асуудал сүүлийн үед анхаарал татаж байгаа. Хос хэлээр боловсрол олгох чиглэлээр ямар бодлого баримтлан ажиллаж байна вэ?

-Манай сектор хэд хэдэн судалгааг хос хэлтэй сургуулиудын түвшинд явуулсан. Хос хэлний сургалт гэж хоёр хэлийг зэрэг үзэх шаардлагатай сургалтыг хэлдэг. Харин гадаад хэлний хичээл явуулдаг сургууль олон бий. Хос хэлний боловсрол олгох асуудал үүнээс арай өөр. Ялангуяа, Баян-Өлгий аймгийн дөчин хэдэн сургууль хос хэлээр сургалт явуулж байгаа.

Бид хос хэлээр сургалт явуулдаг арга зүйг илүү сайн сурч, үүгээрээ багш нараа сайн сургаж байж хүүхдүүд маань хос хэлээр жинхэнэ утгаараа боловсрол эзэмших юм гэдгийг судалгааны дүн харуулсан. Энд нэг хэлийг нөгөө хэлээр солих, эсвэл шилжих асуудал яригддаггүй юм байна.

Тухайн хоёр хэлээр зэрэг боловсрол эзэмших мэдлэг, ур чадварын тухай л яригддаг. Энэ бол шинэ хандлага. Дэлхий дахинд олон хэлний боловсролын хандлага гэж яриад байгаа. Хэлний бэрхшээлтэйгээс болж казах, тува хүүхдүүд төрийн албанд, хөдөлмөрийн зах зээлд чөлөөтэй өрсөлдөж чадахгүй байх зүйлүүд гараад байна.

Тийм учраас Монгол Улсын Засгийн газар, БСШУСЯ дээрх бодлогыг тус аймагт илүү хэрэгжүүлж, туршиж, судлах ёстой гэдэг үүднээс Европын аюулгүй байдал, хамтын ажиллагааны байгууллагын Үндэстний цөөнхийн эрхийн дээд комиссарын газрын Төв Азид хэрэгжүүлж байгаа боловсролын хөтөлбөрийг судалж байна.

-Сүүлийн үед хос хэлний боловсролын стандарт хэрэгтэй гэж ярьж байна. Ер нь хос хэлээр боловсрол олгох хууль, эрх зүйн орчин ямар байгаа вэ?

- Олон улсын туршлагыг судлахад тусгай хөтөлбөр, стандарт ярихаасаа илүү үндэсний хөтөлбөр, стандартыг хос хэл дээр хэрэгжүүлэхэд илүү анхаардаг байна. Уг асуудлыг бид илүү сайн судална. Бид хос хэлний стандарт гэж яриад байх юм бол багш, хүүхдүүдээ айдаст автуулж магадгүй.

Жишээлбэл, Казахстаны 153 дугаар сургуулийн захирал өөрсдийн туршлагаасаа хуваалцахаар одоо Баян-Өлгий аймагт ирээд байгаа. Тэр сургууль нь бас манайхтай адилхан хос хэлний сургалттай. Уйгар хүүхдүүд суралцдаг. Тэдний хувьд төрийн хэл, албан ёсны хэл буюу орос хэл, төрөлх хэл, мөн англи хэл гээд гуравдагч хэл бас байгаа. Тийм учраас Казахстаны үндэсний боловсролын хөтөлбөрийг тухайн хэлүүд дээр яаж зэрэг авах вэ гэдэг асуудлаар их туршлага хуримтлуулсан харагдаж байна.

Иймд бид бүгдээрээ асуудлыг тал талаас нь судалж, ярилцаж шийдэхийг зорьж байна. Бодлогын тухайд яривал, Монгол Улсын Үндсэн хуульд бүх иргэд ерөнхий боловсролыг үнэ төлбөргүй эзэмших эрхтэй, мөн Монгол хэлний тухай хуулийн 15 дугаар зүйлд үндэстний цөөнхийн эх хэл, соёлоо өвлөх, эзэмших, тэрүүгээрээ суралцах нөхцөл боломжийг бүрдүүлнэ гэж заасан байдаг. Тийм учраас бодлого, эрх зүйн орчин байна гэж харж байгаа. Стандарт хөтөлбөрийн хувьд бид эхлээд бодох ёстой, гарц шийдлүүдээ олох ёстой.

-Аймгийн Боловсрол, соёл, урлагийн газраас өгсөн мэдээллээр өнөөдрийг хүртэл 18 сурах бичиг монгол хэлнээс казах хэлэнд алдаатай орчуулагдсан байна. Мөн дөрөвдүгээр ангийн сурагчдад зориулсан монгол хэлний сурах бичиг одоог хүртэл байхгүй гэсэн. Уг асуудлуудыг яаж шийдвэрлэх вэ?

-Аймгийн боловсролын байгууллага, ажилтнууд асуудлаа ийнхүү гаргаж ирж тавьж байгаа байдал сүүлийн 2-3 жилд идэвхжиж байгаа. Үүнийг сайн хэрэг гэж судлаач хүний хувьд үзэж байна. Гэхдээ нэг зүйлийг зөвлөхөд асуудалтайгаа битгий ноцолд.

Асуудалтай зууралдаад байвал цаашаа явахгүй. Гарцыг л олох хэрэгтэй. Орчуулгын сурах бичгүүдийн тухай хэлэхэд, Боловсрол, шинжлэх ухааны яамны төсвөөс авдаг мөнгөөр тухай аймгийн Боловсрол, соёлын газрын өөрсдийн мэргэжилтнүүдийн оролцоотойгоор орчуулсан байдаг.

Хэн хэн орчуулсан бэ гэж судалж үзвэл дандаа тухайн үндэстний хүмүүс байгаа. Алдаа гарсан байна гэдгийг манайх ч гаргаж ирсэн. Тэгээд бид юу хийсэн бэ гэхээр, нөхөн хангалт хийгдэх болгонд алдааг нь засаж хэвлүүлэх ажлыг хийж байна. Энэ зун хийсэн нөхөн хангалтын ажил дээр манай казах хэл, уран зохиол хариуцсан ажилтан ажилласан.

Жишээ нь, утга нь ойлгогдохгүй байгаа математикийн бодлогыг дахиж зохиогч руу нь хандаж засаж сайжруулахыг хичээсэн. Нэгээс тавдугаар ангийн эх хэлний сурах бичгийг шинэчилж боловсруулах цаг болсон байна. Шаардагдах хөрөнгийг төсөвт суулгах ёстой гээд саналуудаа, үндэслэлүүдээ БСШУСЯ-д хүргүүлсэн байгаа.

- Өмнөх алдаагаа давтахгүйн тул яах ёстой вэ?

-Сурах бичиг боловсруулахдаа санхүүжилтийн асуудлыг улсын төсвөөс шийдлээ гэхэд хүний нөөцийн асуудал бас яригдана. Сурах бичгийг орчуулж байгаа хүмүүсийн чадавхын асуудал бий. Өмнөх алдаагаа давтахгүйн тул яах ёстой вэ гэдгээ боловсролын асуудал хариуцсан байгууллага, багш нартайгаа хамт ярилцах ёстой.

-Бага ангийн монгол хэлний сурах бичгийн тухайд?

-Манай хүрээлэнгийн холбогдох сектор, мэргэжилтнүүд хамтарч Боловсролын яамны зөвшөөрлөөр НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас дэмжлэг авч "Монгол хэл І, ІІ" гэсэн гарын авлага, сурагчийн номыг CD бичлэгтэй нь хамт боловсруулж өгч байсан. Үүний нөөц багассан байна.

Сургуулиудаар явж үзэхэд тухайн гарын авлагыг сургагчид сайн ашигладаг юм байна. Тийм учраас үүнийг илүү боловсронгуй болгож, шинэчилж өгөх ёстой. Орон нутгаас бас дөрөв, тавдугаар ангийн монгол хэлний сурах бичгийг гаргасан байна. Тэрийг хүүхдүүд худалдаж авч байна. Бид хос хэлний боловсролын асуудалтай зэрэгцээ монгол хэлний хэлний асуудлыг давхар судалж байгаа.

- Тува хэлний сурах бичгийг мөн адил шинээр боловсруулах уу?

- Тийм. Нэгээс тавдугаар анги хүртэлх эх хэлний сурах бичгийг шинээр боловсруулж байна.

- Шинэ сурах бичиг боловсруулах ажилд танай сектор хяналт тавих уу?

-Салбарын сайдын тушаалаар батлагдсан "Хэвлэмэл сурах бичгийг боловсруулах, түгээх журам" гэж байдаг. Хүмүүсийн дунд үндэсний цөөнх болон гадаад дахь монгол хүүхдийн боловсролын судалгааны сектор бүх сурах бичгүүдийг боловсруулж, хяналт тавьдаг хэмээн ойлгодог юм шиг байна.

Тийм биш. Улсын төсвөөс гарах бүх сурах бичгүүдийг боловсруулах багийг сонгон шалгаруулалтын журмаар тодруулдаг. Тэгээд шалгарсан баг нь тухайн сурах бичгийг хийдэг юм.

 

 

Ө.Нурболат

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6