Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Ц.ЭЛБЭГДОРЖ: АЗ ЖАРГАЛЫН ХОЁР ӨГӨГДЭХҮҮН ХОЁУЛАА МОНГОЛ ХҮНД БАЙНА
Image
Нүүрс тээврийн жолооч нарын нийгмийн асуудалд онцгойлон анхаарна
Image
Хуульч Д.Оросоо: МАН тарах хууль зүйн үндэслэл бүрдсэн
Image
Эмгэнэл
Image
Монголын Үндэсний Сайтын Хөгжлийн Нэгдсэн Холбооны “Like” цэнгүүн боллоо
Image
ШИНЭ НИСЭХ ОНГОЦНЫ БУУДЛЫГ УЛСЫН БАЯР НААДМААР АЛБАН ЁСООР НЭЭНЭ
Image
БУРУУ ДҮГНЭЛТ ГАРГАСАН АТГ ХҮНД БАЙДАЛД ОРОВ УУ?
Image
Б.ЖАРГАЛСАЙХАН: БОГД УУЛЫГ СЭТ ЦОХИОД УТААНААС САЛЖ БОЛОХ Ч МӨНГӨ БАЙХГҮЙ...
Image
УИХ-ЫН ГИШҮҮН Б.УНДАРМААГ МӨНГӨ УГААСАН БАЙЖ БОЛЗОШГҮЙ ГЭХ ҮНДЭСЛЭЛЭЭР ШАЛГАЖ ЭХЭЛЖЭЭ
Image
ШИНЭ КЛИП: ДУУЧИН С.НАРАНГИЙН ШИНЭ УРАН БҮТЭЭЛ ”СЭТГЭЛИЙН ХҮЧ”
Image
ГЭР БҮЛИЙН ДОЛООН ГИШҮҮН АМИА АЛДСАН ХЭРГИЙН ДҮГНЭЛТ АМЖИЛТТАЙ ГАРЧЭЭ
Image
СУРАГ АЛДАРСАН BX ЭРГЭН ИРЖЭЭ
Image
АН-ЫН ГИШҮҮД Д.ДАГВАДОРЖИД ХАРИУЦЛАГА ТООЦОЖ, НАМААСАА ХӨӨХ ХЭРЭГТЭЙ ХЭМЭЭН ШАХАЛТ ҮЗҮҮЛЭХ БОЛЖЭЭ
Image
«ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН МЭДЭЭЛЭЛ АЛДАГДАЖ БАЙНА” ГЭСЭН МЭДЭЭЛЭЛД ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ЯАМНЫ ЗҮГЭЭС АЛБАН ЁСНЫ БАЙР СУУРИА ИЛЭРХИЙЛЖ БАЙНА.
Image
СҮХБААТАР АЙМГИЙН НЭГДСЭН ЭМНЭЛГИЙН СУВИЛАГЧ АЖЛЫН БАЙРАН ДЭЭРЭЭ АМИА ХОРОЛЖЭЭ
Image
“ХОНГИЛЫН ТҮЛХҮҮР Х.ЭНХЖАРГАЛЫН ГАРТ БАЙНА” СЭДВЭЭР МЭДЭЭЛЭЛ ХИЙЛЭЭ
Image
ХОВД АЙМГИЙН ЗАЛУУСЫН “АЛТАН ИРВЭС” ЦЭНГҮҮН БОЛНО
Image
"МАНДУХАЙ СЭЦЭН ХАТАН" КИНОНЫ ХӨГЖИМ АНХ УДАА БҮРЭН ЭХЭЭРЭЭ ЭГШИГЛЭНЭ
Image
ЕРӨНХИЙ САЙД У.ХҮРЭЛСҮХ ӨӨРИЙН ТӨРСӨН ДҮҮДЭЭ 1.3 ТЭРБУМЫН ЗЭЭЛ АВЧ ӨГЧЭЭ
Image
ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН МЭДЭЭЛЛИЙН САН АЛДАГДАЖ БАЙХАД САЙД Д.САРАНГЭРЭЛ ХААНА, ЮУ ХИЙЖ ЯВНА ВЭ?
Image
ШИЛДЭГ ЗАЛУУ ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ АЖИЛТАН, СУДЛААЧДАД ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН НЭРЭМЖИТ ШАГНАЛ ОЛГОВ
Image
Ч. ДАМДИНДОРЖ: ҮГ ӨӨРӨӨ ЗАРИМ ХҮМҮҮСИЙГ ЗОРИГЖУУЛЖ, ҮЛДСЭН ХЭСГИЙГ НЬ ШАРХДУУЛДАГ ИХ ХУРЦ ЗҮЙЛ
Image
КАВКАЗАД БОЛСОН АЙМШИГТ ГАЗАР ХӨДЛӨЛТӨӨР ЯГ ЮУ БОЛСОН БЭ?
Image
Д.ЦЭНД-АЮУШ: ЗАЙСАН ХИЛЛ НЬ ЗААЛАА ТҮРЭЭСЛҮҮЛЭХ ЗАРЧМААР АЖИЛЛАДАГ БАЙГУУЛЛАГА, ХООЛНЫ ХОРДЛОГОД ХАМААРАЛГҮЙ
Image
САРНЫ ГАДАРГУУ ДЭЭР БУУСНЫ 50 ЖИЛИЙН ОЙД ЗОРИУЛЖ ДУРСГАЛЫН ЗООС ГАРГАНА
Image
ИРАКИЙН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ ИХ БРИТАНИЙН ИРГЭНШЛЭЭС ТАТГАЛЗЖЭЭ ИЙМ ЗҮЙЛ БАЙЖ БОЛОХ УУ ???
Image
УУШГИНЫ ХОРТ ХАВДРААР ӨВЧИЛСӨН ХҮНИЙ БИЕД ГАРАХ ӨӨРЧЛӨЛТҮҮД ЭНЭ ӨВӨЛИЙН ХАНИАДТАЙ ИХ ОЙРОЛЦОО...
Image
ГРЕКТ АЙМШИГТ ДЭЛБЭРЭЛТ БОЛЛОО
Image
МОНИКА БЕЛУЧЧИ ШИНЭ АМРАГАА ХАРУУЛАВ
Image
АМЕРИКЧУУДЫН ЭНЭ ОНД ХАМГИЙН ИХ ХЭРЭГЛЭГДСЭН ҮГСҮҮД
Image
Г.БАТДОРЖ: СҮХЭЭР УДИРДУУЛСАН НАМ СҮХДҮҮЛЭЭД ДУУСДАГГҮЙ ЮМ
Image
Х.БАТТУЛГА: МАНАЙ УЛСЫН АМЬ ЭРСЭДСЭН ХҮНИЙ ТОО ДАЙН БАЙЛДААНТАЙ СИРИТЭЙ ДҮЙЖ БАЙНА
Image
МАХНЫ ҮНИЙН ӨСӨЛТ ИРГЭДИЙН АМЖИРГААНЫ ТҮВШИНД ДАРАМТ УЧРУУЛЖ БАЙНА
Image
МАН-ЫН БАГА ХУРАЛ МАРГААШ ХУРАЛДАНА
Image
“ШИНЭ ЖИЛ-ЭРГҮҮЛ ХЯНАЛТ” НЭГДСЭН АРГА ХЭМЖЭЭГ ЭХЛҮҮЛЭВ
Image
“КАПИТАЛ” БАНКНЫ ХАРИЛЦАГЧИД ХАДГАЛАМЖАА ТАТАЖ ЭХЭЛСЭН ҮҮ?
Image
ЛИМОН,УЛААН ЛООЛЬ НЬ ЦУС ТӨЛЖҮҮЛДЭГ
Image
ХОВОР ӨВЧИН ТУСААД ЯНЖУУР ИДЭХ БОЛЖЭЭ
Image
ПРОКУРОРООС ДӨРВӨН ГИШҮҮНИЙГ ЭГҮҮЛЭН ТАТАХ САНАЛ ОРУУЛАХААР ТӨЛӨВЛӨЖЭЭ
Image
ОН ГАРСАНААС ХОЙШ 68 ХҮН ГАЛ ТҮЙМРИЙН УЛМААС АМЬ НАСАА АЛДЖЭЭ
Image
ҮС ШИНЭЭР ҮРГЭЭЛГЭХ БУЮУ ЗАСУУЛАХАД ЭРХТЭН ХУРЦ БОЛНО
Image
ӨНӨӨДӨР БОЛОХ ҮЙЛ ЯВДЛЫН ТОЙМ
Image
УЛААНБААТАРТ 8-10 ХЭМ ХҮЙТЭН БАЙНА
Image
Амжилтын шатаар “Бандааш”-гүй өгссөн Б.Баярсайхан АНУ-д “харлаж” байсан гэв үү?
Image
"МИНИЙ ЦУГЛУУЛСАН ХОРВОО"-Д НОМЫН ЖИН ХӨТӨЛСӨН МИНЬ...
Image
ЭМЭГТЭЙ ТАНЫ АЛДАЖ БОЛОХГҮЙ БОЛОМЖ!!!
Image
ТА ДАВАМГАЙЛАХ ШИНЖ ЧАНАРТАЙ ЮУ ЭСВЭЛ ЗАХИРАГДАХ ТАЛЫН ХҮН ҮҮ? ТОЛГОЙН ХЭЛБЭР ТАНЬ ЯМАР ХҮН БОЛОХЫГ ХЭЛЖ ӨГНӨ
Image
ҮЕ МӨЧДӨӨ АНХААРАЛ ХАНДУУЛЪЯ: ГЭРИЙН НӨХЦӨЛД ҮЕ МӨЧНИЙ ХҮЧТЭЙ ӨВДӨЛТИЙГ ДАРАХАД ТУСЛАХ ЗӨВЛӨГӨӨ
Image
ЧИПСТЭЙ САЛАТ ХИЙХ 7 ТӨРЛИЙН АМТТАЙ ЖОР
Image
ЖИН НЭМСЭН Ч ГЭСЭН ӨМНӨХӨӨСӨӨ ИЛҮҮ ГУАЛИГ САЙХАН ХАРАГДАХ БОЛСОН ХҮМҮҮСИЙН 20 ГЭРЭЛ ЗУРАГ
Image
Мөсөн хотхон байгуулж байна
Image
“Монгол газар” компаний захирлын мисс бүсгүйн тохойнд зөөлхөн гэгч нь хүрээд нүд унагаж байгаа харцыг харуулсан энэ зураг цахимд алдаршиж байна.
Image
Шөнийн тариф тэглээд утаа хэдэн хувиар буурах вэ?
Image
0-3 насны хүүхдээ асарч байгаа эхэд сар бүр цалин олгохоор шийдвэрлэлээ
Image
Яллах дүгнэлтийг уншиж дуусгажээ
Image
Богд хааны ордон музейд тууль хайлна
Image
Та урьд насандаа хэн байсан бэ? /сонирхолтой СОНЖОО/
Image
Хүний эр бэлэг эрхтэн ясгүй болсон шалтгааныг эрдэмтэд тайлбарлажээ
Image
250 мянган иргэн буруу бүртгүүлжээ
Image
2016 сүүлчийн арилжааны дүн
Image
Дональд Трамп давхар эрүүтэй зургийг нь нийтлэхгүй байхыг хүсжээ
Image
Ардчилал.мн сайт 2016 оны Оны онцлох есөн үйл явдалыг нэрлэлээ
Image
Хөөрхий охин хуруугаа тайруулжээ
Image
ГАРГҮЙ ЭМГЭН /ӨГҮҮЛЛЭГ/
Image
“Шилмэл буйдан”-г сонголтоосоо хасъя
Image
Энх-Эрдэнэ шинэ уран бүтээл White Christmas
Image
Маргаашнаас хөнгөлөлттэй эмийг өдөр бүр худалдаална
Image
“ХӨДӨӨНИЙ ОХИН” ДЭЛХИЙН МИССИЙН ТИТМИЙГ ЗҮҮХЭД ОЙРХОН БАЙНА
Image
Машин дотор секс хийх 7 шилдэг байрлал
Image
Хүүхдийг хөлдөөгөөд эд эрхтэнг нь зарах гэж яваад баригдав.
Image
Хөдөлмөрийн баатар, Ардын аман зохиолч, СГЗ Б.Лхагвасүрэн гуайн хагалгааны зардлыг Монгол Улсын ерөнхийлөгч даахаар болжээ.
Image
Цагаан хад боомт руу нөхрөө эргэж очсон эмэгтэй өрөвдөж шүлэг бичжээ
Image
Кофенд дурлагсад илүү урт насладаг бас өвчлөх нь бага гэдгийг батлажээ.
Image
П.Анужин: А.Баярцэцэг гоо сайхны ертөнцөд Монголоо мандуулаад ирлээ, хувьсгалын хэрэг нь энэ юм
Image
Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хуулийг “сүхдсэн” А.Сүхбат
Image
Японд цусаа гартал зодолдсон хэмээх залуус үнэн учрыг тайлбарлалаа
Image
Бүсгүйчүүдэд: Шинэ жилийн гоёлын үс засалтын шинэлэг санаанууд
Image
Эзэгтэй хүний хийж сурсан байх ёстой 20 хоол
Image
МОНГОЛ СУМОЧИДЫН ХООРОНД ЮУ БОЛСОН ТАЛААР ХЭНИЙ Ч МЭДЭЭГҮЙ ҮНЭН
Image
ШӨНӨ ДУНД СЭРЭХ НЬ ЯМАР АЮУЛ ДАГУУЛДАГ ВЭ????
Image
СУМЫН ЗАСАГ ДАРГА ХҮҮХДҮҮДЭЭ СОНСОХ ӨДРИЙГ ЗОХИОН БАЙГУУЛАВ
Image
Израйль пуужин харвасны хариу болгож Газ хотын хуаранг бөмбөгджээ
Image
Шинийн 1-нд туулай цагт босвол тэр жилдээ сүлд хийморьтой явна туулай цаг нь…
Image
"СЕНДАЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ ХҮРЭЭ" БАРИМТ БИЧГИЙГ МОНГОЛД ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ ТӨЛӨВЛӨГӨӨ БАТЛАГДАВ
Image
Өнөө шөнө цас орж, цасан шуурга шуурахыг ЦУОШГ-аас анхааруулж байна
Image
СУИС-ийнхны шинэ бүтээл ”Галайхан”
Image
Твиттер өөрчлөлт хийлээ
Image
Зодуулж эмнэлэгт хүргэгдсэн УИХ-ын гишүүн О.Баасанхүүгийн биеийн байдал тааруу байна
Image
Орлого багатай өрхөд зориулсан төсөл хэрэгжинэ
Image
ХЭНТИЙ АЙМГИЙН ХЭМЖЭЭНД НИЙТ 12 МЯНГА ГАРУЙ ТОЛГОЙ МАЛ ХОРОГДООД БАЙНА
Image
Япон Улсын Парламентын төлөөлөгчдийн танхимын дарга Т.Оошима Монгол Улсад айлчилна
Image
МАН: Ирцээ бүрдүүлж хариуцлагатай ажиллана
Image
ОРОН НУТАГТАА ИПОТЕК ЗЭЭЛИЙН ХӨТӨЛБӨР ХЭРЭГЖҮҮЛЭХЭЭР САНАЛ НЭГДЛЭЭ
Image
ХӨЛ ХӨДӨЛГӨӨНТЭЙ ЭНЭ ҮЕЭЭР Хулгайчдаас болгоомжлоорой
Image
Аврагчид 14 иргэний цогцсыг олоод байна
Image
“Миний нууц”-ыг “Хүннү молл”-д дэлгэнэ
Image
Ханхүү Харри АНУ-ын ерөнхийлөгч Доналд Трампын урилгаас татгалзлаа
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙГ ХӨНӨӨХИЙГ ЗАВДСАН ХЭРГИЙГ ТЕРРОРИСТ ХАЛДЛАГА ГЭЖ ҮЗЖЭЭ
Image
Алтайн хязгаар дахь хунгийн чуулган
Image
Япончууд сексээс татгалзаж байна
Image
ХАРААГҮЙ ИРГЭДЭД БСШУСЯ-НЫ БАЙРАН ДАХЬ КОФЕШОПЫГ АЖИЛЛУУЛАХ ЭРХИЙГ ОЛГОВ
Image
МАН амлалтаасаа ухарч, аж ахуйн нэгжүүдийг ялгаварлав уу?
Image
Усан онгоц осолдсоны улмаас олон арван хүн амь үрэгджээ
Image
ЭЛЧИН САЙД Г.ГАНБОЛД: ИРГЭН ОЮУНЫ БИЕД ХАЛДСАН ЗҮЙЛ БАЙХГҮЙ, БҮХ ТАЛААР ТУСАЛЖ ДЭМЖСЭН
Image
Ганцаараа амьдрахын 10 давуу тал
Image
"НҮҮДЭЛЧИН МОНГОЛ 2018" ӨНӨӨДРИЙН ХӨТӨЛБӨР
Image
Засгийн газар тусгай зөвшөөрөл, лиценз олгох ажлыг ил тод, нээлттэй болгоно
Image
Д.Баттулга: Жолооны үнэмлэхийг гэрийн хаягаар нь хүргэж өгнө
Image
Эгч нь дарга болоогүй бол Амраа юу гэх байсан бол?
Image
Эхийгээ таалал төгсөхөд нутаглуулаагүй тул хүүг нь баривчилжээ
Image
Image

Э.ОДБАЯР: ХӨДӨЛМӨРИЙН ҮНДЭСНИЙ НАМЫГ БАЙГУУЛААГҮЙ, ХУДАЛДАЖ АВСАН

2016 оны 12 дугаар сарын 06-нд “МЭДЛЭГ ЯЛНА” уриатайгаар Зон Олны нам үүсгэн байгуулагдсан. Өнөөдөр тус намын 2 жилийн ой тохиож байна. Ингээд Зон Олны намын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Э.Одбаяртай ярилцлаа.

Зон Олны нам хоёр жилийн өмнө энэ өдөр байгуулагджээ. Эндээс ярилцлагаа эхлэх үү?

Үзэл санаа, хүсэл зорилго нэгтэй нэгдлүүдийн төлөөлөл 2016.12.06-ны өдөр ЗОН-ын үүсгэн байгуулах хурлыг зохион байгуулж, улс төрийн намын үйл ажиллагаагаа эхлүүлж байв. ЗОН-ын үүссэн тухайд 2006 оноос эхлэлтэй Монгол Туургатан төв холбооны үйл ажиллагаа, түүний дэмжигч гишүүдтэй холбогдож ирнэ. Бид 10 гаруй жилийн турш үндэстний үнэлэмжийг сэргээхоюун санааны дэвшилд хөтлөх нийгэмлүү чиглэсэн төсөл хөтөлбөрүүдийг тасралтгүй зохион байгуулсаар ирлээ. 2016 онд улс төрийн намын зохион байгуулалтанд шилжсэн. ЗОН-ын дэмжигчид гол төлөв салбаруудын мэргэжилтэн, эмч, багш, дунд тушаалын мэдлэг боловсролтой, туршлагатай ажилтнуудаас бүрдэж байна.

Улс төрийн намын хувьд хэрхэн ажиллаж ирэв?

Өнгөрсөн хоёр жилийн хугацаанд намын дотоод зохион байгуулалтыг бэхжүүлж, байнгын үйл ажиллагаатай улс төрийн нам болж төлөвшихөд анхаарал хандуулж ажиллалаа. Өнгөрсөн жилийн энэ өдөр ЗОН-ын Бага хурлаас  улс төрийн байр сууриа албан ёсоор илэрхийлж, цаашид баримтлах бодлогоо олон нийтэд танилцуулж эхэлсэн. Нийслэл, 21 аймгийг хамарсан “цахим нам” системийг ашиглалтанд оруулж үйл ажиллагааны зардлаа хамгийн хэмнэлттэй байдлаар шийдлээ. Намын дэргэдэх судалгаа, эрдэм шинжилгээний байгууллага Мэдлэг Онолын Нэгдэл /МОН/-ын үйл ажиллагааг жигдрүүллээ.

Монголын улс төрийн намуудын нэр хүнд ямар түвшинд байгааг хүн бүр мэдэж байгаа. ЗОН бусад улс төрийн намаас ялгарах онцлог нь юу вэ?

Эрх баригчдын алдаатай үйл ажиллагааны үр дүнд улс төрийн намын нэр хүнд туйлын харамсалтай байдалд хүрсэн. Цаашлаад парламентын засаглалаас ухрах хүртэл асуудал яригдах боллоо. Мөн жижиг улс төрийн намуудын идэвхигүй, хойрго байдал улс төрийн намын нэр хүндийг унагаж орхилоо. Жишээ нь 28 намын дүрэм, мөрийн хөтөлбөртэй танилцаж мэдээлэл авая гэхэд 24 нам нь албан ёсны цахим хуудасгүй, ердөө ЗОНМАНАНМНН гэсэн дөрвөн нам л мэдээлэл авах цахим хуудастай байна. Нам нэртэй гэрчилгээ тамга олон буй ч жинхэнэ нам цөөхөн байна. Үүнийг ялгаж салгаж харах нь зүйтэй. Хуулийн шинэчлэлээс илүүтэй хуулиа бүрэн утгаар нь мөрдөж, хэрэгжүүлж чаддаггүйд гол асуудал байна. Энэ бүхний үр дүнд шинэ улс төрийн намуудын явах жим улам бүдгэрлээ. Гэвч бид зарчмаасаа ухарч болохгүй. Үндсэн хуулийн хүрээнд улс төрийн намаар дамжуулан зохион байгуулагдаж, олон ургалч үзлээр улс орны асуудлыг шийдвэрлэх бодлогоо уралдуулж, цаг хугацаа шаардах боловч улс төрийн намууд төлөвших ёстой. Улс төрийн намууд өөрийн үзэл баримтлалтай, түүндээ тулгуурлан улс орны бодлогыг тодорхойлох арга зам буюу мөрийн хөтөлбөртэй байдаг. ЗОН неоконсерватив үзэл номлолыг улс төрийн үйл ажиллагааныхаа чиглэл болгож тавьсан. Улс төрийн нам ямар байвал зохих, ямар чиг үүрэгтэй ажиллаж болохыг ухамсарласан.  

Дээд шүүхэд 28 улс төрийн нам бүртгэлтэй, үүнээс 2 том нам сүүлийн 30 орчим жил засаглажээ. Үр дүн төдийлөн харагдахгүй байна?

Монгол улсын шинэ үндсэн хуулийн хүрээнд 7 удаагийн парламентын сонгууль явуулж, 5 дах ерөнхийлөгчөө сонголоо. Алдаа оноогоо дүгнэх боломжтой цаг хугацаа. Асуудлын гол нь хуулиа дагаж мөрдөхгүй, дүрмийн бус тоглолт хийдэгт байна. Нэг дарга гарч ирээд Үндсэн хуулийг шүүмжилдэг, нэг сайд гарч ирээд хууль тогтоомжруу бүх буруугаа нялзаадаг. Хуулийг давж хууль батлах гэдэг, дүрмээ давж дүрэм зохиох гэж зүтгэж байна. Өнгөрсөн хагас жарны хугацаанд ийм л байдалтай явж ирлээ. Өмнөө байгаа хууль дүрмээ дагаж мөрддөггүй нөхөд шинэ хууль батлаад дагаж мөрдөнө гэдэг үнэмшилгүй. Эрх баригчид, улс төрийн намууд өөрөөсөө буруу олж харахгүй Үндсэн хуулиас, цаашлаад тогтолцооноос буруугаа хайгаад эхэлсэн. Намуудын тоо бол эмзэглэх асуудал биш, чанар өрсөлдөөн л чухал асуудал гэж үзэхээр байна.

Ерөнхийлөгчийн засаглал хүчтэй яригдаж байна?

Хагас жарны завхралаас үүдэж олон нийт эмх цэгц хүсэж байгаа нь ойлгомжтой. Ерөөсөө парламентийн засаглал болохгүй байна, хүчтэй удирдагч засаглах нь зөв юм байна гэсэн цөхрөлрүү олон нийтийг шахаж байна. 2020 онд эрх баригч намуудад гэмээ ухаарч, завсарлах боломжийг сонгуулийн замаар өгөөд, хамгийн бодитой бодлого дэвшүүлсэн шинэ улс төрийн хүчнийг засгийн эрхэнд гаргах хэрэгтэй. Үүнд хүн бүр оролцох эрх нь бий. Энэ бол улс үндэстэн бүрт олддог боломж биш, бидэнд ийм боломж байна.

Ерөнхийлөгчийн засаглалын тухайд тодруулна уу?

Улс орон байнга өөрчлөгдөж байдаг. Харин сайн талруугаа өөрчлөгдөхийн төлөө явах ёстой. Монголд засаглалын хэлбэрийг өөрчлөхөөс илүүтэй алдаагаа засаад цааш явах нь хохирол багатай. Өнөөдрийн хувьд засаглалын хэлбэрээ өөрчлөх нь шинэ алдааны эхлэл ч байж болно. Үүнийг хэн ч хэлж мэдэхгүй байна. Нийгэмд үүсэж буй асуудал бухимдлыг нэг хүний засаглал тогтоох шалтгаан болгохыг оролдож байна. Энэ бол асуудал.

ЗОН-ын хувьд боломж тун багатай өрсөлдөөнд орж ирсэн гэж харагдаж байна?

Эрх баригч намууд эрх мэдлийг атгаж байгаа гэдэг утгаараа бидний гол өрсөлдөгч мөн. Ихэнхи намуудын хувьд өрсөлдөгч гэхээсээ эрх баригч намуудын хамаарал бүхий этгээдүүд гэж ойлгогдохоор. Өдөр тутмын байнгын үйл ажиллагаагүй, ямар үйл ажиллагаа явуулж буй нь тодорхойгүй, хамтын шийдвэр гаргадаггүй, эрх баригч намуудын өнгө аясыг дагадаг, өдөр тутмын улс төрийн хэрүүлд татагдан ордог, дүрэм бодлогогүй, улс төрийн намын үндсэн шинжийг бүрдүүлж чадаагүй, клуб цуглааны зохион байгуулалтын хэмжээнд ч хүрээгүй. Улс төрийн намын санхүүжилт гэдэг ганцхан шалтагтай, туушгүй, мэрийлтгүй. Үндсэндээ 20 гаруй нам нэртэй улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, тамга байна. Хамгийн гол нь улс төрийн намуудад үзэл баримтлал алга. Хүрэх цэг нь тодорхойгүй харанхуй яваад байдаг. Тэр байтугай улс төрийн намын гэрчилгээгээ өгөлцөж наймаалцдаг.

Жишээ нь аль намыг хэлж байна?

ТТЭНН-ыг Г.Уянга худалдаж аваад наймаа буцлаа, ХҮН-ыг С.Ганбаатар худалдаж аваад, цааш нь Т.Доржхандтай наймаалцсанИХН-ыг Ж.Батзандан байгуулаад АН-луу зугтсан, Л.Гүндалай АТНАТХНгэсэн 2 гэрчилгээтэй, БНН-ын удирдлага ДМН гээд байгуулчихлаа, сая ЗГ-ыг огцруулах асуудал хөндөгдөхөд МАН-ын халаасанд 10 гаруй намын гэрчилгээ байдгийг та бид нүдээрээ үзлээ.

Хөдөлмөрийн үндэсний намыг арилжаанд орсон намын гэрчилгээ гээд та хэлчихлээ. Энэ үгэндээ итгэлтэй байна уу?

С.Ганбаатар дарга шударга хүн мөн бол хэрхэн худалдаж авсан талаараа хэлэх байх. Одоогийн удирдлагуудаас нь анхны үүсгэн байгуулагчдын нэрсийг асуухад мэдэхгүй л сууж байгаа. Анх үүсгэн байгуулсан бичиг баримт нь хаана байгаа, бүртгэлтэй 1024 гишүүд нь хэн болохыг өөрсдөө ч мэдэхгүй. ХөҮН гэх товчлолтой намын гэрчилгээг худалдаж аваад ХҮН болгочихсон нөхөд л гоё зүйл яриад яваа. Х тайлантай компани худалдаж авдаг шиг юм болсон.

Гишүүдээ танихгүй намын удирдлага? Дээд шүүх хяналт тавьж, бүртгэдэг биш бил үү?

Тийм. Хөдөлмөрийн үндэсний намыг 2011 онд байгуулагдахад одоогийн нөхдүүдээс нэг нь ч байгаагүй. 2014 онд наймаалцсан. 2015 онд мөнгө санхүү, сандал суудлын төлөө зодолдсон. Дээд шүүх хуулийн хүрээнд баримт материалыг нягталдаг. Харамсалтай нь энэ гэрчилгээ наймаалцдаг нөхдүүд чинь баримт зохиож ороод Дээд шүүхийг мэхэлж орхидог. Багахан маажаад үзвэл МАН, АН, МАХН-д багтаж шингээгүй гомдогсдын цуглаан. Хөдөлмөрийн үндэсний намын удирдлагууд залилан хийсээр байна. Энэ мэтчилэн хууль бус намуудыг Дээд шүүх дахин нягталж үзэх ёстой.

Улс төрийн намын санхүүжилт олон асуудлын зангилаа болоод байх шиг?

Хуулиараа зохицуулаад цааш явах ёстой. Асуудал байна гээд хууль бусаар санхүүжилт босгоод эсвэл хуулинд байн байн гар дүрээд байж болохгүй. ЗОН сонгуульд оролцохдоо засгийн газрын танхимын гишүүдээ урьдчилан зарлах санаачлагыг 2016 онд гаргаж байсан. Одоо энэ талаар зарим улс төрийн намууд ярьдаг болсон байна. Албан тушаалын наймааг зогсоох хөшүүргийн нэг болно. Мөн намын гишүүдээ цахимаар бүртгэж, улсын хэмжээнд дотоод сүлжээгээр үйл ажиллагаа явуулах санаачлагыг ЗОН өөрсдөөсөө эхлүүлж “цахим нам” системийг ашиглаж байна. Бичиг цаас, бензин тос, цаг хугацаа, орон зайн хувьд асар их хэмнэлт гарч болж байна. Тухайн улс төрийн нам хэрхэн биеэ авч явж байгаагаас ирээдүйн зан төлөвийг нь тодорхойлох боломжтой. Эрх баригч намууд хэт нүсэр бүтэцтэй, санхүүгийн сахилга батгүй үрэлгэн, нийслэл, 21 аймаг, түүнээс доош нэгжүүдийн хөлөө тэжээхийн тулд санхүүгийн хүнд дарамтанд орж, түүнээсээ үүдэн хууль бусаар санхүүгийн эх үүсвэр босгодог, эргээд түүндээ ороогдон элдэв барьцаанд ордог явдал. Үүнийг тойрч гарах, шийдвэрлэх арга зам бол санхүүгийн сахилга бат, хэмнэлт, ил тод байдал. Уг хэмнэлтийг хийхийн тулд технологийн дэвшлийг ашиглах ёстой. Технологийн шийдэл бол аливаа зардлыг бууруулж, үр дүнг бий болгоно. Эрх барих амбицтай улс төрийн намууд нь өөрсдөө хоцрогдмол бүдүүлэг байж улс орны асуудлыг ухаалаг оновчтой шийдвэрлэж, татвар төлөгчдийн мөнгийг хэмнэнэ гэдэг үнэмшилгүй. Хоцрогдсон арга барилаасаа салж, мэдлэгт суурилсан технологийн хөгжлийг ашиглаж санхүүгийн үрэлгэн байдлаасаа салах цаг болсон.

Улс төрийн намыг төрөөс санхүүжүүлэх хувилбар нилээд яригддаг? ЗОН-ын хувьд санхүүгийн бэрхшээлтэй тулгарч байна уу?

Хамгийн эхэнд ханцуй шамлан хийх ажил бол сонгогчдын боловсролыг дээшлүүлэх. Сонгогчдын боловсрол өндөр байгаа тохиолдолд маш олон үргүй зардлууд өөрөө утга учиргүй болно. Хаанаас хэрхэн санхүүжих тал дээр ямар нэгэн хувилбар дээр тогтох нь тодорхой. Дээр хэлсэнчлэн хоцрогдсон үйл ажиллагаанаас татгалзаж, дижитал хувилбарлуу шилжихгүй бол хаанаас ч санхүүжилт олгоод салхинд хийснэ. Эрх баригч намуудын аварга бүтэц төрийн бүтцээсээ томроод явчихсан, засгийн эрх авахдаа намын аварга бүтцээ тэр чигт нь төрлүү шилжүүлэн байршуулах замаар тэжээдэг. Үүнээс маш олон асуудал салаалж байна. ЗОН-ын хувьд гишүүдийн дэмжлэг, хандив, татвараар санхүүждэг. ЗОН төдийгүй бусад улс төрийн намуудад санхүүгийн асуудал мэдээж тулгамдсан асуудал. Ялангуяа эрх баригч намуудтай хүч тэнцвэргүй тулааны талбарт зогсож  байгаагийн хувьд ид шидийн хүч шаардаж байгаа нь ойлгомжтой. Гэвч хэмнэлттэй, хялбаршуулсан, ухаалаг шийдлүүдийг эрэлхийлэх нь улс төрийн намуудын хариуцлага. Сонгогчдын боловсрол дээшлэх тусам улс төрийн намын санхүүжилтийг хэмнэх боломжтой. Тэгэхээр улс төрийн намууд эхлээд сонгогчидруу чиглэсэн үйл ажиллагаагаа тогтмолжуулж үүргээ биелүүлэх цаг болсон.

ЗОН зорьж буй дэмжлэгээ авсан тохиолдолд боловсон хүчний асуудал тулгарах нь ойлгомжтой байх?

ЗОН-ын хувьд намын батлахаар бус мэдлэг чадварт үндэслэж боловсон хүчний бодлогыг тодорхойлно. Эрх баригч намууд төрийн албанд гаж үзэгдэл бий болгочихлоо. Ийм байдалруу түлхсэн. Үүнийг засах явдал бол энэ халуурлыг үргэлжлүүлэх бус зогсоох. Өнөөдөр аль мэргэжилтэн ажил албаа эзэмшиж чадсан тэр хүн ажил дээрээ үлдэх ёстой. Тэгэхээр аль намын дэмжигч байхаасаа үл хамаарч боловсон хүчний бие хэсэг болох учиртай. Нэг л Монгол улс бий, улаан цэнхэрээрээ ялгарахгүй мэддэг чаддаг ажлаа хийгээд урагшлах ёстой.

Монголд үүсээд буй хямралыг даван туулах арга замыг ЗОН хэрхэн тодорхойлж байна вэ?

Одоо ямар ч гоё уянгын халилтай зүйл ярих нь утгагүй. Монгол улс бусдын адил оршин тогтноход юу хийх ёстойгоо ярьж, түүнийгээ хэрэгжүүлэх чухал цаг үе. Хувьсгал, үсрэнгүй хөгжил ч ярих хэрэггүй. Бид дэлхий ертөнц дээр байхгүй цоо шинэ зүйлийг бүтээх, Монгол ялах тухай үлгэр домгоосоо салах цаг болсон. Харин аливаа буруу ташаа үйлдлүүдээ засаж, эмх цэгцэндээ ороход Монгол улс хөгжлийн нэг шат ахина. Монголчууд бусдын адил ажиллаж хөдөлмөрлөж, бусдын адил орлоготой, чинээлэг, эрүүл энх амьдрахыг хүсэж байна. Хувьсгал хийх замаар бус Хувьсал хийх замаар. Энэ бол оюун санааны хувьсал юм. Дэлхий ертөнцөд нэг л зүйл ялалтыг авчирч байна. Энэ бол мэдлэг. АНУ ялна, Хятад ялна гэж огт ярихгүй байна, гэтэл бид Монгол ялна, эвтэй Монгол ялна гээд орилоод байна. Үнэндээ Монгол ялахгүй, Мэдлэг ялна. Монгол улс хөгжлийн шат ахихад өөрт байгаа боломжуудаа олж харах ёстой. Эдгээр боломжуудаас дараах 10 боломжийг ЗОН дэвшүүлэн тавьсан.

  1. Тусгаар тогтносон, бүрэн эрхт улс
  2. Оюуны потенциал - Залуу хүн ам
  3. Гадаад харилцааны туршлага - Олон улсын харилцаа
  4. Геополитик, геостратегийн хувьд газар зүйн ашигтай байрлал
  5. Хоёр хөршийн эдийн засаг, зах зээл - Боломж
  6. Үзэсгэлэнт байгаль аялал жуулчлал - Шавхагдашгүй баялаг
  7. Нүүдлийн мал аж ахуй – Нөхөн үржигдэх баялаг
  8. Байгалийн баялаг – Хөшүүрэг
  9. Төрт ёс, түүх соёлын гүн гүнзгий баялаг уламжлал - Нэгдмэл
  10. Гадаад дотоодын болон шашин хоорондын тэмцэл мөргөлдөөнгүй – Тайван

Нэгэнт бидэнд эдгээр боломжууд байгаа учраас хүрэх цэгээ дараах байдлаар тодорхойлох боломжтой гэж үзсэн. Шинжлэх ухаанд суурилсан хөгжлийн бодлого хэрэгжүүлэх, Эдийн засаг дахь төрийн оролцоог зохих түвшинд хязгаарлах, Хүний эрхийн үндсэн баталгааг хангах /Эдийн засгийн эрх чөлөөг хангах/, Чөлөөт өрсөлдөөнт улс төрийн эрх чөлөөг бэхжүүлэх, Хууль дээдлэх зарчмыг хангах, чангатгах, Төрийн цэгцтэй бүтэц, залгамж чанар, тогтвортой байдлыг бий болгох, Улс үндэстний мартагдсан үнэлэмжийг сэргээх зэрэг болно.

Үргэлжлэлийг эндээс

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6