Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Д.ЧОЙЖАМЦ:700 ЖИЛИЙН ӨМНӨ НЭГЭН СУДАР ДЭЭР САРЬСАН БАГВААХАЙН ЗУРАГ ТАВИАД ИРЭЭДҮЙД ИХ ХИЖИГ ӨВЧИН ГАРНА ГЭСЭН БАЙДАГ
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Сар шинийн баярын мэндчилгээ дэвшүүллээ
Image
ЗӨВЛӨМЖ: Халдваргүйжүүлэлт хэрхэн хийх вэ?
Image
Монголын тахилгат хайрхануудын домог, түүх
Image
ЭРЧҮҮД ЯАГААД КОРОНАВИРУСЭЭР ИЛҮҮТЭЙ ӨВДӨЖ БАЙНА ВЭ?
Image
Сар шинийн баярын өдрүүдэд нийтийн тээврийн хөдөлгөөнийг хэсэгчлэн зогсооно
Image
Битүүлэх ёсон
Image
"Төмөр хулгана" жилийн шинийн нэгний өглөө зүг мөрөө хэрхэн гаргах вэ?
Image
Битүүний болон шинийн нэгний өдөр цээрлэх зүйлс
Image
Сурвалжилга: Эрүүл мэндээс илүү тэтгэврийн зээл авах нь чухал юм уу
Image
Токио 2020-ийн сайн дурынхны сургалтыг хойшлуулжээ
Image
Хятад: Халдвар тээж болзошгүй мөнгөн тэмдэгтүүдээ устгаж эхэллээ
Image
НОК: Нийтийн тээврийн үйлчилгээг цагаан сарын өдрүүдэд бүрэн зогсооно
Image
БНСУ-д халдвар авсан хүний тоо 433 болжээ
Image
ЭМЯ: Дэгү хотоос ирсэн зургаан оюутны шинжилгээний хариу сөрөг гарсан
Image
Гараа хэзээ угаах вэ
Image
Ханхөхийн нурууны зэрлэг амьтдад давс, хужир тавьж өгчээ
Image
Одой хэмээн дээрэлхүүлдэг 9 настай хүүгийн бичлэг цахим орчныг шуугиулж байна
Image
БНСУ-ын алдарт “YG” энтэртайнменттай гэрээ байгуулсан Г.Амарболдтой ярилцлаа
Image
ЕХ олон жилийн төсвийн талаар тохиролцоонд хүрч чадсангүй
Image
Нийслэлийн эрүүл мэндийн байгууллагуудын сар шинийн баярын өдрүүдэд ажиллах хуваарь
Image
ОБЕГ-ын шинжээчид Буянт-Ухаа нисэх буудлын эрсдэлийн зэргийг тогтоож байна
Image
Л.Оюун-Эрдэнэ: Засаг дарга өрөөндөө согтууруулах ундаа оруулсан нь тогтоогдсон тул чөлөөлж байна
Image
Н.Батсүмбэрэл Засаг дарга, Т.Аюурсайхан дүүргийн МАН-ын хорооны дарга болов
Image
Дархлаа тань сул байгааг илэрхийлэх 15 ШИНЖ ТЭМДЭГ
Image
Бага насны хүүхдээ болзошгүй эрсдлээс хамгаалаарай
Image
Монголбанкны ГАЗРЫН ДАРГА нар манжийн үеийн “МӨНГӨ ХҮҮЛЭХ” ажиллагааг үргэлжлүүлээд байгаа юм биш биз!!!
Image
“Хаан банк”-д оногдуулсан 493 сая төгрөгийн торгуулийг хэвээр үлдээлээ
Image
НИТХ-ын төлөөлөгч Т.Цэрэнноров 16 дахин өссөн хадгаламжаа тайлбарлаж чадахгүй байна
Image
Э.Халиун: Mонгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх танаа!
Image
"Хаан банк" ахмадуудыг бөөгнөрүүлж, онцгой байдал цуцлагдсан уу?
Image
Залилангаар овоглогдсон Ардчилал Шинэчлэлийн Намын нууц ноёнтон нь Н.Алтанхуяг
Image
Нутгийн залуу дуучинг дэмжсэн Архангайчууд
Image
Жүжигчин Ж.Баясгалан АН-д элслээ
Image
Тэтгэврийн зээлийг тэглэж, зээлгүй иргэдэд олгох нэг сая төгрөгийн албан бичгийг баталгаажууллаа
Image
Цагаан сарын мэндчилгээ үгс
Image
БНСУ-д Covid-19 тахал эрчимтэй тархаж байна
Image
Х.Баделхан: СӨХ-г татан буулгаж, орон сууцны хураамжийг бүх орон сууцанд ижил тогтооно
Image
В.Рэнцэндоржийг ажлаас нь чөлөөлжээ
Image
Импортын өндөгний татварыг ТЭГЛЭЖ, үндэсний үйлдвэрлэгчдээ дампууруулах Засгийн газрын МУЛГУУ шийдвэр
Image
Ардын Уран Зохиолч Б.Лхагвасүрэн агсны “Морин зэрэглээ” ном оны шилдгээр шалгарчээ
Image
Дэлхийд гайхагдаж буй Монгол гэр
Image
Төв аймагт нэр дэвших горилогчид 2020 оны УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшихээр горилогчдын нэрс тодорч эхэлжээ.
Image
ШИЙДВЭР: 3 сая хүртэлх цахим гүйлгээний шимтгэлийг шинийн 1 - 4-ний хооронд ТЭГЛЭНЭ
Image
Б.Энх-Амгалан: Дарханы замыг барьж байгаа компаниудад ажлаа хий, эсвэл гэрээгээ цуцал гэсэн шаардлага тавьсан
Image
Хүүхдэд зориулсан "Монголын Нууц товчоон" худалдаанд гарна
Image
Шинийн нэгний өглөө зүг мөр гаргах ёс ба суудлын засал
Image
М.Энхсайханд "бүх насаар нь хорих" зүйлчлэлтэй ял тулгажээ
Image
МАН-ын генсек Д.Амарбаясгалан тавиулуудынхаа тарьсан балгыг цайруулахаар ажиллаж эхэлсэн үү?
Image
УЕП-ын газраас С.Эрдэнийг яллагдагчаар татахаас татгалзжээ
Image
Үе үеийн “дэлхийн Мисс” титмийн эзэд
Image
Сингапур улс нүүрсхүчлийн хийнээс татвар авдаг зүүн өмнөд Азийн анхны улс болно
Image
ОРЛОГИЙН ҮҮД НЭЭХ НУУЦ ДОМЫН АРГУУД ХАДГАЛААД АВААРАЙ
Image
Н.Цэлмүүн: Эцгийнхээ үхлээр нэр хүнд олох гэсэн арчаагүй залуучууд!
Image
ХҮРЭН МАНЖИНГИЙН ДЭГЛЭМЭЭР ӨДӨРТ 1 КГ ХҮРТЭЛ ЖИН ХАЯХ БОЛОМЖТОЙ
Image
Өвлийн олимпийн шилдэг зургууд
Image
Улс төрч Х.Баттулгын хүүгийн гэрийн цонхоор жүжигчин Б.Баатархүүгийн хүү унаж амиа алджээ
Image
МОНГОЛ ОХИН БАНАНА ХИЙЖ БАЙГАА БИЧЛЭГ ШУУГИАН ТАРЬЖ БАЙНА
Image
Е.МЕДВЕДЕВА: БИ ЧАДАХ БҮХНЭЭ ХИЙСЭН
Image
Хүний журамт эхнэрийг өөрийн азарга дор хийж авсан юм даа...+18
Image
Ж.Батзандангийн хуйвалдаан илэрч “би үхсэн нь дээр” гэж өөрийгөө зүхжээ
Image
Ердөө 5-хан секундын хугацаанд дэлхийг хүчилтөрөгчгүй байлгавал …
Image
Амгаланбаатар дүүд маань "шорон хэсээд явж байх сайхан байна уу П... минь" гэж хэлээд гарсан гэсэн
Image
"ОЮУТОЛГОЙ" ТАВАНТОЛГОЙН ЦАХИЛГААН СТАНЦЫН ТӨСЛИЙН ГЭРЭЭГ ИЛ БОЛГОВ
Image
ЗАСГИЙН ГАЗАР ЭЭЛЖИТ БУС ХУРАЛДААН ЗАРЛАВ
Image
УНГАР УЛС "ПЁНЧАН-2018"-ААС АНХНЫ АЛТАН МЕДАЛИА ХҮРТЛЭЭ
Image
Олны танил бүсгүйчүүдийн ээдрээт амьдрал буюу дуулианы эзэд
Image
Тусгай зөвшөөрөл олгох үйлчилгээг цахимжуулах ажлыг эхэллээ
Image
МЕДАЛИЙН ТООГООР НОРВЕГИ УЛС ТЭРГҮҮЛСЭЭР БАЙНА
Image
Банкны ерөнхийлөгчийн ажлаа орхин луу болохыг хүссэн нь
Image
Японы комик сэтгүүл “Чингис” хааныг доромжлов
Image
Автомашины татвар, төлбөрөө Улаанбаатар хотын банкаар шууд төлөх боломжтой
Image
Пёнчоны олимпийн гоо сайханы бурхад
Image
iPhone-оо хамгийн хурднаар цэнэглэх амархан 4 арга
Image
Нүүрсэн эмний гайхалтай ач тус
Image
Ж.Цолмон та муухай харагдаж байна
Image
Лаврын навчин дээр хүслээ бичээд шатаагаад үз та лав итгэхгүй дээ…
Image
Бөхийн шүлгээр бөгсөө арч
Image
М артагдашгүй, бас ухаан балартуулсан хэдхэн минут...+18
Image
Цагаан сарын барилдаанд дархан аварга Б.Бат-Эрдэнэ хамгийн олон түрүүлжээ
Image
“Кибер аюулгүй байдлын форум 2016” зохион байгуулагдлаа
Image
Баян өв залгамжлагч нарыг өөртөө татсан бүсгүй
Image
ТАТВАРЫН ХУВЬ, ХЭМЖЭЭГ ТОГТВОРЖУУЛАХ ГЭРЧИЛГЭЭ ОЛГОВ
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Х.БАТТУЛГА БРИГАДЫН ГЕНЕРАЛ Х.ЖЕКЕЙН ЦОЛЫГ ХУРААХ ЗАРЛИГ ГАРГАВ
Image
Монос маскны үнээ нэмж иргэдийг сөхрүүлэв
Image
Олон охидын сэтгэлийг хайлуулж яваа залуу гэнэ дээ
Image
Сүхбаатар аймгийн цагдаагийн газрын даргаар Н.Лхагвасайхан томилогдлоо
Image
БИД ХЭЗЭЭ ЭНЭРЭЛ НИГҮҮЛСЭЛ, АМАР АМГАЛАНД ХҮРЭХ ВЭ?
Image
ҮНДСЭН ХУУЛЬД ОРУУЛАХ НЭМЭЛТ, ӨӨРЧЛӨЛТИЙН ТӨСӨЛД 16310 ИРГЭНИЙ САНАЛЫГ АВААД БАЙНА
Image
Мүүний гаж урсгалын сүмд үйл ажиллагаа явуулах эрх олгохоос татгалзжээ
Image
БАЯНЗҮРХ ДҮҮРЭГТ ДАХИН СОНГУУЛЬ ЯВАГДАЖ БАЙНА
Image
Үнэлж чадаагүй Аз жаргал
Image
Охид, бүсгүйчүүдээ эдгээр 15 зүйлийг яг одооноос хийхээ боль! Таны гадаад төрхөнд муу нөлөө үзүүлнэ
Image
Бидний өдөр тутам хийж заншсан зүйлсийг хамаагүй амар болгох 15 арга
Image
“Агаар орчны бохирдлыг бууруулах техник, технологи мэдээллийн төв”-дэрүүл мэндэд сөрөг нөлөөгүй шалны халаалт, цахилгаан халаагуурыг танилцуулж байна
Image
МОНГОЛ БАХАРХЛЫН ӨДӨР МОНГОЛЫН ҮНДЭСНИЙ МУЗЕЙ АЖИЛЛАНА
Image
Согтууруулах ундаа таны биед тохирохгүй байгааг илтгэх шинж тэмдгүүд
Image
Б.Номинтуяа: Бидний ул мөр байгальдаа шингэдэггүй үлддэг хуванцар сав болчихвий гэсэн эмзэглэл юм
Image
АНГЛИЧУУД ПАНАМЫН ШИГШЭЭГ 6:1-ЭЭР ИЛҮҮРХЭН ХОЖИЖ 6 ОНООТОЙ БОЛОВ
Image
ГАЛ УНТРААХ АВРАХ 42 ДУГААР АНГИ ШИНЭ МАШИНТАЙ БОЛЛОО
Image
МАА-Н САЛБАРЫГ ХӨГЖҮҮЛЭХ БОДЛОГЫН ХЭРЭГЖИЛТИЙН ТАЛААРХ ЕРӨНХИЙ САЙДЫН МЭДЭЭЛЛИЙГ СОНСОНО
Image
Букерийн эзнээр анх удаа Америкийн зохиолч тодорчээ
Image
Наадмаар 400 гаруй улсын байцаагч, 2 лаборатори НМХГ-аас томилагдон ажиллана
Image
Өнгөрсөн шөнө таван магнутын хүчтэй газар хөдлөлт болжээ
Image
БНСУ-Д МОНГОЛЫГ СУРТАЛЧЛАХ 33 УРАН БҮТЭЭЛЧ ТОДОРЛОО
Image
Төмөр замын олон улсын шинжээчид Улаанбаатарт зөвлөлдөж байна
Image
Улаанбаатарт 18 хэм хүйтэн байна
Image
БАГУУДЫН ХИЛИЙН ЦЭСИЙГ ШИНЭЧИЛНЭ
Image
ЦАГДААГ ХАРАЛГҮЙ МӨРГӨСӨНДӨӨ ГЭМШИЖ БАЙНА ГЭЖЭЭ
Image
ХАМТЫН АЖИЛЛАГААГАА ӨРГӨЖҮҮЛЭН БЭХЖҮҮЛЭХЭЭР ТОХИРОЛЦЖЭЭ
Image
Image

Ж.Лхагва: Би аргалчин билээ

Би наймтайдаа адуунд өшиглүүлж бэртээд сургуульд явж чадаагүй юм. Тэгээд “мэдрэл муудсан” гэж нутгийн нэг доохторын айлдсанаар арав хүртлээ хөдөө байж, аргалчин болсон билээ. Бургасан шээзгий үүрч, хулсан савар бариад хонины бэлчээр хүрээгүй хүн аргал түүхийн жаргалыг яахан мэднэ.

Аргалчин хүн яруу найрагч мэт үргэлж эрэлд хатаж түүнийгээ ямагт олж байдаг юм. Муу аргалчин малын чийртэй гэрийн хаяанаас үл холдон үнгэгдсэн хомоол, хөлдүү хоргол сэлтээр араг шээзгийгээ дүүргэвч тэр нь гал болохоосоо утаа болж нүдийг нь хорсгох бөлгөө. Харин сайн аргалчин гэрийн бараа тасартал сэргэг бэлчээрт хүрч өвөлжин урьшиж хаваржин хатсан намрын халтар аргалаар араг дөрвөлжөө дүүргээд буцахдаа тааралдах олзыг ч гээлгүй хормойлон ирнэ. Тэгээд аргалын гал тулган дотор цогтойхон найраг шиг дүрэлзэх агшинд хол явсны ид сая нэг гарч, араг оосорлосон оёмол дээсний мөрөнд шигдсэн хөндүүр өөрөө арилдаг билээ.

Аргал түүхдээ би дуулах дуртай. Тэргээр халтар аргал олдоосой гэж дуулна. Тэртээ цэнхэр уулсыг давахсан гэж дуулна. Сургуульд явчихсан үеийн нөхдөө дурсан дуулна. Энэ бүхнийгээ ганц мэдэх “Эрэлхэг Монголынхоо” аяар л дуулдаг байлаа. Сургуулийг би төсөөлөн бодохдоо ном, дуу хоёр заалгачихаад дараа нь олуулаа нийлээд аргалд явдаг байх гэж санана. Тэгээд миний өдөлж амжаагүй цурам ухаанд араг үүрсэн олон хүүхэд яваа нь дүрслэгдээд улмаар лавшруулан бодож, ганц сайхан аргал тааралдвал овоорон булаацалддаг байх даа хэмээн эзгүй хээр өөрийгөө цочтол тожигнон инээдэгсэн.

Аав минь цайны боодлын хулсаар хөнгөн савар хийнэ. Би сургуульд орохоороо тэр савраа бариад холоо явж сайхан халтар аргал түүнэ, тэгээд Луужаагийн Бөнтөөнийг надтай цуг явбал шээзгийг нь дандаа өргөж өгнө, бас ганц нэг халтар аргал илүүчлэн өгнө дөө гэж боддог байлаа.

Би өдөртөө хоёр шээзгий аргал, бас нэг баглаа шаваг түүж, аавын ган тулганы угалзтай тотгыг хөргөлгүй явсаар адуунд өшиглүүлснээс хойш гурав дахь намартай золгов. Үхрийн баас хатахаа болиод суран зэл хар аяндаа гогцоорч модон гадас өндөлзөж эхэлнэ. Гэр манаасгүй боловч хаяаг нь буулгасан нь пүүгээгээ боочихоод замын унаа хүлээж буй хүн шиг дүнсгэр атлаа дээвэр нь бас үес үесхэн сэтгэл шиг дэрвэлзэнэ.

Уяанд жихүүцсэн морь, уугаад халамцсан хүн хоёрын тачигнатал давхих хүсэл яг нийлдэг намрын яг ийм өдөр би анх удаа шээзгийгээ дүүргэлгүй эргэж ирсэн билээ. Энэ өдөр мөн л урьдын адил тэртээ цэнхэр уулыг мөрөөсөн “Эрэлхэг Монголоо” аялан гарсан бөгөөд агь таанын үнэрт сайхан аргал хөөцөлдсөөр нэг мэдэхнээ гэрээс их л зайдуу явчихсан байлаа. Эргэж харвал уяанд олон морь багширч, гэр дээр нэг том улаан юм далбагнан харагдаж байлаа. Би шээзгийгээ ч дүүргэлгүй гэр өөд яаран явахдаа энэ улаан юм юун болохыг тааварлан ядаж Аниа хөгшний дээлнээс өөр гойд юм санаанд орохгүй мухардав. Хөдөө нутагт ховор үзэгдэх тод өнгө салхинд хурайлан даллах эд шидээрээ энэ улаан юм аравтай хүүгийн адтай хүслийг оргилуулан гэрийн зүг яаруулсан нь их л учиртай байжээ. Хүрч ирээд үзвэл том улаан пансан алчуур унийн модонд уяад хошлонд босгон хавчуулжээ. Дүү намайг тосон ирээд “улаан туг, улаан туг” хэмээн түүнийг зааж байв. Энэ нь ч үнэн байв.
Гэрт орвол нутаг усны арваад хүн, багийн дарга Шанж, бас нэг урт халимагтай танихгүй шар хүн байв. Урт халимагтай хүн жижигхэн дэвтэр дэлгэж бариад ямар нэг угтварын /би л буруу сонссон байлгүй/ улаан туяаны тухай ярина. Би угтах улаан туяа гэснээр нь холбож наран мандах, үүр гийхтэй л ойролцоо юм бодож байлаа. Харин тэр хүний дахин дахин хэрэглэх “ялангуяа” гэдэг үг нь урьд сонсоогүй учир гойд сонин санагдаж, нүүр рүүгээ байн байн бууж ирэх гялалзсан хүрэн халимгаа сурамгай гэтэл сэжих нь үзтэл сайхаан.

Би эвийг нь олоод юу болж байгаа тухай ааваас сэм асуувал тэрбээр эргэн миний чихэнд “угтварын хувьсгалын 30 жилийн ойн баяр“ гэчихээд шалавхан эргэж урт халимагтын яриаг анхааран сонсов. Албан ёсны яриа дууссаны дараа цай цүй ууцгааж энгийн хөгжилтэй боллоо. Тэр урт халимагт нь сумын сургуулийн багш гэнэ. Тэрбээр намайг дуудан дэргэдээ суулгаад насыг минь асууж яагаад сургуульд яваагүйг сонирхон “мэдрэл муутай” гэсэн үг дуулж, учрыг лавлав.

Тэгээд миний зурсан зураг сэлтийг үзэж, надтай нэлээд зүйлийг ярьсны дараа эрүүл цовоо хүүхэд байна гэж батлаад, дахин албархуу болж, босон зогсоод “угтварын” баярын ёслолд оролцохоос гадна сургуулиас завсардсан хүүхдүүдийг бүртгэн дуудах ажлаар яваагаа яриад намайг гурав хоногийн дотор сумын сургуульд хүргэж өгөхийг багийг дарга, аав хоёрт захиж захиж явлаа. Тэгж би хээр талд Октябрийг ёсолсон улаан туганд дуудагдан ирж араг, савар хоёроо цүнх, үзгээр сольсон билээ.
Сургуульд миний бодсончлон олуулаа явж аргал түүдэггүй байлаа. Тэгэвч би багшийн заасан бүхнийг халтар аргал шиг олзуурхан суралцсанаар гэртээ дутуу орхисон шээзгийгээ дүүргэсэн юм шиг бодож явдаг. Эдүүгээ би ухаанаа тал шиг уудамд бэлчээн тэмээний хоргол, адууны хомоол шиг олон янзын бодол дундаас агь таанын үнэртэй цэнхэр утаат халтар аргал шиг санаа түүж байнам. Түүсэн тэр санаа минь уран бүтээлийн галыг сэргээн хөгжөөх болтугай.

Аргалчин ээжийн хормойноос зүүгдэн өссөн талын хүн, энэ бяцхан өгүүллэгийг минь уншаад хялгана нэвт сүвлэсэн халтар аргал түүх нээрээ л бас жаргал шүү хэмээн бодох бол би аргалчин билээ.
Улаанбаатар. 1970 он.

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6