Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Улс, нийслэлийн төсвөөр хэрэгжиж буй төсөл арга хэмжээ, бүтээн байгуулалтын ажлын явцыг хэлэлцлээ
Image
Баянбүрдийн тойргийн замыг Баасан, Бямба, Ням гарагийн орой хэсэгчилэн хаана
Image
Сайжруулсан түлшний нөөцлөлт хадгалалтын явцын мэдээллийг сонслоо
Image
Баяр наадмын бэлтгэл ажлыг шалгав
Image
БНХАУ-аас эх орондоо ирэх хүсэлт гаргасан 157 иргэнийг татан авч байна
Image
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад бараалхлаа
Image
Үндэсний үйлдвэрлэгч гарааны бизнесүүдийг дэмжих “Creative Retail Store” төслийн нээлт болно
Image
У.Хүрэлсүх: Монгол хэмээх улсын тулах хоёр баганын нэг нь Ардын нам гэвэл нөгөө нь Ардчилсан нам
Image
Ж.Цолмон: “КОВИД-19”-ийг мэргэжлийн өндөр ур чадвараар тогтоон барьж байна
Image
Өнөөдөр Замын-Үүдийн боомтоор 300 хүн ирнэ
Image
Прага хотын иргэд коронавирусийг үдэх ёслолд зориулан 515 метр урт хоолны ширээ засжээ
Image
АНУ-д буулгасан хөшөөнүүдийг хүлээж авах хүсэлтээ Испанийн хотууд илэрхийлжээ
Image
Нүүрсний салбар сэргэнэ, тэр үед бид бэлэн байх ёстой
Image
Д.Нарангэрэл: Apple компани АНУ дахь 46 салбар дэлгүүрээ түр хаахаар болжээ
Image
ЗАХИРАМЖ: Үйл ажиллагааг нь нээх үйлчилгээний газрууд
Image
О.Энхзаяа: Авто тээврийн шалган нэвтрүүлэх товчоод дахь эрүүл мэндийн хяналтын үйл ажиллагааг 7 сарын 1-нээс зогсоосон
Image
Д.Нямхүү: Өчигдөр 302 хүний сорьцод шинжилгээ хийхэд бүгдэд нь коронавирус илрээгүй
Image
Тангараг тавих, гэр бүрэхэд сайн хэмээжээ
Image
Ойрын өдрүүдэд ихэнх нутгаар үргэлжилсэн усархаг бороо орно
Image
Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар томилох саналыг УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанд танилцууллаа
Image
Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар томилох санал оруулах тухай албан бичиг хүргүүлэв
Image
Улсын Их Хурлын Байнгын хороодын бүрэлдэхүүнийг баталж, Улсын Их Хурлын дэд дарга нарыг сонголоо
Image
Ази, Номхон далайн бүс нутгийн Хуульчдын холбооны хурал цуцлагдлаа
Image
Монгол Улсын Ерөнхий сайдыг нэр дэвшүүлэхээр зөвшилцөх саналыг өргөн барилаа
Image
Улиран сонгогдсон УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад бараалхлаа
Image
Та машиныхаа автомат хурдны хайрцагны (кропны) тосыг хэр ойрхон солих ёстой вэ?
Image
Монгол жүжигчдийн тоглосон Холливүүдийн кино наймдугаар сард нээлтээ хийнэ
Image
Цагдаагийн байгууллагаас “Яараад яахав дээ” арга хэмжээг дахин зохион байгуулж эхэлжээ
Image
Мөнгө угаах гэж юу вэ?
Image
Д.Нарангэрэл: АНУ-д туршигдсан COVID-19-ийн эсрэг вакцин эхний шатанд 94%-ийн үр дүнтэй гэж дүгнэгдлээ
Image
Долдугаар сард халуун ус хязгаарлагдах орон сууцны хорооллууд болон ААН-үүд
Image
Манай улсын 17 аймгийн 137 сум тарваган тахлын байгалийн голомттой
Image
Япон улсын иргэн нинжа судлалаар дэлхийд анх удаа магистрын диплом авжээ
Image
СОНГУУЛИЙН ТОГТОЛЦОО ГЭЖ ЮУ ВЭ?
Image
Хамгийн олон тэрбумтантай дэлхийн 15 улсын жагсаалт
Image
"ЭЕШ-ын үеэр сэжигтэй тохиолдол илэрсэн хүүхдүүдийг тусгаарлах өрөөнд оруулж, шалгалтыг нь үргэлжлүүлнэ"
Image
Зөрчвөл бүх насаар хоригдох ялтай шинэ хууль Хонг Конг хотод хэрэгжиж эхэллээ
Image
Б.Янжмаа: Австрали улсад өнгөрсөн долоо хоногоос коронавирусийн шинэ тохиолдол олноор бүртгэгдэж эхэллээ
Image
"Тарваган тахлын онош нь батлагдсан хоёр иргэний нэгдүгээр хавьтал болох 146 хүнийг эмнэлэгт тусгаарласан"
Image
УИХ эмэгтэй дэд даргатай боллоо
Image
ФАТФ: Монгол Улс саарал жагсаалтаас гарах нөхцөлөө бүрдүүллээ
Image
Коронавирусийн улмаас дэлхийн есөн оронд 10 мянгаас олон хүн нас баржээ
Image
ЭЕШ: Өмнөх оны шалгуулагчид шалгалт өгөх байрны хаяг
Image
Өнөөдрөөс эхлэн ААН-үүд аймаг, орон нутгаас авсан гэрчилгээгээр экспорт, импорт хийнэ
Image
Д.Нямхүү: Нийт 406 хүнд шинжилгээ хийхэд БҮГД СӨРӨГ гарч, нэг хүн ЭДГЭРЛЭЭ
Image
Эдгэрсэн эмэгтэй ХӨСҮТ-д амаржиж охинтой боллоо
Image
Шимэгч хорхой илэрсэн 4 тонн гаруй “Сайра” лаазалсан загасыг ОХУ-руу буцаажээ
Image
Наадмын төсөв өнгөрсөн жилийнхтэй адил ГУРВАН ТЭРБУМ төгрөг
Image
ОХУ-д буй иргэдээ энэ сарын 5, 6-нд Алтанбулаг боомтоор татан авна
Image
ЭЕШ-ыг 7 дугаар сарын 2-5-нд орон даяар зохион байгуулахаар шийдвэрлэлээ
Image
Мобикомоос татгалзъя
Image
ТАНЫ ГАР УТСЫГ ТАГНАЖ БАЙГАА ЭСЭХИЙГ ХЭРХЭН МЭДЭХ ВЭ?
Image
Өргүй Монгол хөдөлгөөн "өр"-өө тэглэхийг шаардлаа
Image
Г.Эрхэмбаяр хамтлагийнхаа бүсгүйтэй хайр сэтгэлийн холбоотой болжээ
Image
Ц.Энхбаяр: С.Баярыг эргүүлэн тат, надад одоо айх зүйл байхгүй
Image
Б.Шижирбат "Авьяаслаг Америкчууд" шоунаас хасагдлаа
Image
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Батсүмбэрт ажиллана
Image
Хорхог бол Хор+Хог биш, Харин…
Image
Үсийг эрүүл болгох үс уналтын эсрэг жорууд хадгалаад аваарай
Image
Хүн дайраад осолын газраас зугтажээ
Image
Б.Бат-Энэрэл хүү 7 сарын 7-ны өдөр 7 цагт төрсөн
Image
ТӨВӨД ХҮМҮҮСИЙН УРТ НАСЛАДАГ НУУЦЫГ ЭРДЭМТЭД ИЛРҮҮЛЖЭЭ!
Image
Жүжигчин И.Одончимэг өдгөө 50 нас хүрч байгаа хэдий ч гэрлэх санал хүлээн авч олныг ангайлгав.
Image
Х.Баттулга: Эв нэгдлийг эрхэмлэсэн Ерөнхийлөгч байна
Image
Энэ зуны ээлжит одоор Б.Баярмаа тодров уу?
Image
Элчин сайд нарыг эгүүлэн татах тухай албан бичигт хариу өглөө
Image
Х.Баттулгын дараагийн зөвлөхөөр Д.Пүрэвдаваа томилогдох уу?
Image
Өнөөдөр ихэнх нутгаар бороотой
Image
Голомт банкны зэс картын эзэмшигчид Эх орноороо хөнгөлөлттэй аялах боломжтой
Image
Зөвхөн нийтийн галт тэргэнд харах боломжтой зүйлс /27 фото/
Image
С.Батцэцэг Хөдөлмөрийн баатар боллоо
Image
МУ-ын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга: Зөвлөхүүдээ томилоно
Image
Энэ гайхалтай тенүүдийг хэрхэн тавмдаг гээч Тень тавих 20 санаа
Image
Маск "Энэ миний наадам" хошин шог
Image
Түрийвчинд тань мөнгө тогтохгүй байгаа бол та эдгээрийг хэрэгжүүлээд үзээрэй
Image
УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгалан Ц.Содномдоржид хаш цагаан хөөргөө бэлэглэлээ
Image
Дуучин бүсгүй тайзан дээр тогонд цохиулан нас баржээ
Image
Түймэрт явсан залуусаараа аархая
Image
Чингэлэгт даруулсан хүүхдийн биеийн байдал хүнд байна
Image
ТА ЯМАР РАШААН СУВИЛАЛД, ЯМАР ҮНЭЭР, ЯАЖ ЯВАХ ТУХАЙ ТАНИЛЦААРАЙ
Image
Шинэ орон сууцны үнэ наймдугаар сараас 0.3 хувиар өсчээ
Image
“ИМПАКТ-5” СУРГАЛТ АНУ-ЫН ВАШИНГТОН ХОТНОО БОЛНО
Image
МУГЖ В.ОРОСООГИЙН 80 НАСНЫ ОЙН ХҮНДЭТГЭЛИЙН ТОГЛОЛТ БОЛНО
Image
С.К.Шойгу, Монгол Улсын БХ-ын сайд Н.Энхболдыг урьлаа
Image
Барак Обама гэр бүлийнхээ зургаар 60 сая доллар олж байжээ
Image
ОРОСЫН ХҮЧИН ЧАРМАЙЛТЫГ ДЭМЖИЖ БАЙНА
Image
Уул уурхайн аврагч Т.Буянтогтох 2017 онд 36 хүний амь нас аварчээ
Image
ОХУ-ын Цомын нээлттэй тэмцээний финалд монголын 4 бөх шалгарлаа
Image
Б.Отгонбаатар: Сүүлийн үеийн хүүхдүүд их сайхан сэтгэлтэй болчихсон
Image
УЛААНБААТАРТ 26 ХЭМ ДУЛААН БАЙНА
Image
Амьд мал тээвэрлэхгүй байхыг анхааруулжээ
Image
ЭКСПОРТЫН ЗОРИУЛАЛТААР ХАДЛАН БЭЛТГЭХГҮЙ БАЙХ ШИЙДВЭР ГАРГАЖЭЭ
Image
ДУРТАЙ ДУУГАА ОЛОН ДАХИН СОНСОХООР ХҮН ТАЙВШИРДАГ
Image
УИХ АЛДАА ГАРГАСАН УУ, ЦЭЦ УЛСТӨРЖСӨН ҮҮ?
Image
АЛГА БОЛСОН ОХИНЫГ ХАЙХ АЖИЛЛАГАА ҮРГЭЛЖИЛЖ БАЙНА
Image
Б.ОЮУНГЭРЭЛ: ХҮҮХДИЙГ ТАНИХГҮЙ ХҮНЭЭС БИШ ГЭР БҮЛИЙНХНЭЭС НЬ Ч ХАМГААЛАХ НӨХЦӨЛ ҮҮССЭН
Image
ҮЕРИЙН ЭРСДЭЛТЭЙ БҮСЭД СУУРЬШСАН АЙЛ ӨРХИЙГ НҮҮЛГЭХИЙГ ҮҮРЭГ БОЛГОВ
Image
63 УУЛЗВАРТ ЗАМЫН ТЭМДЭГЛЭЛ ХИЙНЭ
Image
УЛААНБААТАРТ 5-7 ГРАДУС ДУЛААН БАЙНА
Image
СТАТИСТИКИЙН МЭДЭЭЛЛИЙН ЧАНАРЫГ САЙЖРУУЛАХ ХЭРЭГТЭЙ ГЭСЭН САНАЛЫГ ИРГЭД ХЭЛЭВ
Image
Мялзан өвчний тархалтыг зогсоох, урьдчилан сэргийлэх зөвлөмж гаргалаа
Image
БАЯН БА ЯДУУ (Амьдрал их энгийн цуврал-08)
Image
Б.Үйзэнмаа: Эмэгтэйчүүдийн мөн чанарыг ийм өнцгөөс гаргасан кино үзэж байгаагүй гэж испани шүүгчид дүгнэсэн
Image
ТАТВАРЫН АСУУДЛААР ЗАХИРГААНЫ ТУСЛАЛЦАА ХАРИЛЦАН ҮЗҮҮЛЭХ КОНВЕНЦИД НЭГДЭХ АСУУДЛЫГ ЗӨВШИЛЦӨВ
Image
Хуурамч шатахууны түүхий эдийг онцгой албан татварт хамруулах хуулийн төсөл өргөн барьжээ
Image
Өвлийн олимпийн тосгоны ойролцоо гал гарчээ
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ ААН-ИЙН ОРЛОГЫН АЛБАН ТАТВАРЫН ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСӨЛД САНАЛ ХҮРГҮҮЛЭВ
Image
“Тэнгэрээс дээш гурван метр” киноны гуравдугаар анги үзэгчдийн хүртээл болно
Image
Ю.Болдбаатар: Монголчууд Юан улсын үед шаазан урлагийн хөгжилд шинэ технологийг бий болгосон
Image
Ким Кардашиан үнэт эдлэл, гар утсаа дээрэмдүүлжээ
Image
Image

“ХАРЗТАЙН УНАГА” ГАЛЫНХАН ХААН ТӨРИЙН НААДМАА ХҮЛЭЭЖ БАЙНА

Ум хэрээ бадмаан дарьди базар гордаа хаянхирваа хүлү хүлү хум пад ... энэ бол уралдаанч хүүхэд бүр хурдан морьныхоо нуруун дээр гарах бүртээ уншдаг Дамдин янсан бурханы зүрхэн тарни.

Манай сайтын сурвалжлах хэсэг удахгүй болох улсын баяр наадмыг тохиолдуулан энэ жилийн ууган сурвалжлагаа хийхээр Төв аймгийн Эрдэнэ сумын Чулуутын хоёрдугаар багийн малчин, сумын алдарт уяач ах, дүүс Л.Цолмон, Л.Даваадорж нарын “Харзтайн унага” галыг зорилоо. Энэ жил нийслэл орчимд бороо эрт орсон тул ногоо сайхан ургажээ. Тус гал уяа, хот айл нийслэл хотын төвөөс 70 орчим км-т Харзтай Сэрүүн булаг гэж газарт байрлах аж.

Биднийг очиход тэднийхэн зуны дунд сарын шиний наймны билэгт сайн өдрийг тохиолдуулан бар өдөр хүлэг сайн морьдоо барьж, ёслож байв. Өвгөд, хүүхдүүд нь цуглачихсан ёстой л баяр болж буй мэт. Энэ өдрийг сонгосны учир нь хүлэг морио бар шиг хүчтэй байгаасай хэмээн билгэдсэнийх.

Тэд гурван цээл уяаг дүүргэж, 30 гаруй хурдан буян сойхоор зэхжээ. Гэхдээ эхний өдөр 20 орчмыг нь бариад байгаа бол ганц нэг хоногоос үлдсэн морьдоо барих юм байна. Манай сурвалжлах баг өмнө нь ихэвчлэн тод манлай, манлай, алдарт уяачдын галаар буухад бараг л урлагийн тоглолт болж байна уу гэмээр морин хуур эгшиглэж, уртын дуу шуранхайлан, лам нар ном хурна. Харин тэднийх тэгж сүрийг бадруулсангүй. Наадамд явах гэж байгаа аятай шинэ дээл өмсөх нь битгий хэл Монгол цамц ч болтугайг өмсөнгүй. Тэд олон жил наадмын тоос шингэсэн гандуу дээлээ өмссөн байхаас нь ажиглахад хэтэрхий энгийн гэмээр сайхан. Ийм л төрхтэйгээр манай улсын эрдэмт өвгөн уяачид хүлэг морьдоо хайралсаар ирсэн билээ.

Дээрх галын уяан дээр соёлон наснаасаа тодорч, олон наадмын түрүү, айргийг эзэндээ амсуулсан Эрдэнэ сумын “даалуу” хул морь, бор азаргаас эхлээд магнайдаа тоос хүргээгүй ажнай хүлгэд олон эвшээн зогсоно. Ёслогооны үеэр адуу эвшээх нь сайныг билэгддэг хэмээн өвөгчүүд хэлдэг байсныг сануулах шиг. Тэр үед “Харзтайн унага” галынхан энэ жил улам сайхан наадах болов уу гэсэн бодлоо ч нуух юун.

Морьдоо дөнгөж барьж байгаа болохоор тэд уралдаанч хүүхдүүдээ авч ирээгүй байгаа ч туслах уяач нь шахуу болсон дүү нар нь арц уугиулан уяагаа тойрч, морьдынхоо дэл сүүлийг бооно. Тэд өвөл, хавар морьдоо аль ч наадамд уралдуулаагүй юм билээ. Иймд морьд нь жигд тарган байлаа. “Өвөл морь уралдуулахгүй болохоор таргадахаас гадна амьсгаа нь хурдан задрахгүй байх сул талтай юм” хэмээн хоорондоо ярилцана.     

Энэ нутагт нэгэн үед Ардын хувьсгалын ойн их баяр наадамд “зам зааж” байсан алдарт гурван хүрэн азарганы домог оршжээ. Тодруулбал, Эрдэнийн гурван хүрэн гэж халх даяар алдаршсан Монгол Улсын ууган манлай уяач С.Гэсэрваанийн хүрэн, аймгийн алдарт уяач, “Шар” хэмээх Найдангийн хүрэн, Багаагийн Александрын хүрэн азарганууд Эрдэнэ хэмээх боржигон нутгийн бор уяан дээрээс хурд нь тодорч, зард гарчээ.

Тэрчлэн тэдэн дундаасаа Монгол Улсын анхны 11 манлай уяачын нэг Сампилын Гэсэрваань агсан энэ л Сэрүүн булаг нутагт нутаглаж хурдан гурван хүрэн азаргануудаа уяж Улсын ууган манлай уяач цолыг хүртжээ.

Эрдэнийн гурван хүрэн азарганы талаарх олон сонин содон яриа, түүх, дурьдатгал байдаг. Тэдгээр хурдан ажнайнуудын талаар дуулаагүй морьтнууд ховор. Тиймээс энд дурьдахад ихэнх цагыг авах тул эрхэм уншигч таньд дахин толилуулахаар үлдээе.

Энгийн нэгэн жишээ дурьдахад “Эрдэнийн гурван хүрэн” азарганы нэг болох МУМУяач С.Гэсэрваанийн их хүрэн азарга хамгийн анх медаль зүүсэн Монгол адуу юм. Сонирхуулахад, Монгол наадамд түрүүлж, айрагдсан хурдан хүлэгт хамгийн анх их үерийн жил болох 1966 оноос эхлэн медаль олгодог болсон нь тэр ажээ. Одоо Эрдэнэ нутагт “өвгөн” адуу гэх нэгэн цөм угшил адуу цогцолжээ.

Мөн энэ нутагт нэрт уяач Г.Даваасүрэнгийн "Одон" хонгор гэж онцгой хурдан адуу заяажээ. “Одон” хонгор хэмээх онцгой адууны талаар товчхон хүүрнэвэл, Төв аймгийн Баяндэлгэр  сумын "хүүхдүүдийн халтар" хэмээх адууны төл хоёр хонгор адуу даага, шүдлэндээ сумын наадамд жил дараалан түрүүлж, айрагджээ. Ийнхүү уг хоёр үрээний нэгийг Төв аймгийн Баяндэлгэр сумын нэрт уяач Дашдаваа хүргэн Г.Даваасүрэндээ, нөгөөг нь Жүрмэд гуай хүү Баярсайхандаа авч өгсөн нь хожим Баяндэлгэртээ төдийгүй улс даяар нэрд гарсан “Одон” хонгор, “Жөмбөө” хонгор гэдэг азарга болцгоосон аж.

“Жөмбөө” хонгор нь орон нутагтаа олон түрүүлсэн ч гадагшаа гарч уралдаж байгаагүй. Харин түүнийг нутагтаа дийлж байгаагүй “Одон” хонгор улсын наадамд аман хүзүүдэж байжээ.

Одонгийн төлүүдээс “Дөнөн” хонгор, “Сарт” хонгор, Чимиддоржийн хул, Хэрлэнгийн хонгор, “Макс”-ын “Жигүүр” хул, “Өнгөгүй” хул, хул морь, Б.Буяннэмэхийн хонгор халзан үрээ, С.Ганбаатарын хонгор үрээ, Ц.Буянбаатарын хул үрээ гэсэн 10 адуу улс, бүсийн наадамд түрүүлж, айрагдчихжээ. Ингэж л энэ нутагт бас "Талийгч” адуу гэх нэгэн онцгой угшилт адуу үүсч тархжээ. Түүнээс гадна олон хурдан адуу Эрдэнэ болсон энэ л нутагт тэнцэж, бэсрэг угшлуудыг бий болгожээ.

Ийм л сайхан хурдан буян босоогоороо төрдөг нутагт “Харзтайн унага” галынхан үе удам дамжин хурдан хүлгээ сойсоор байна. Тус галд Аймгийн алдарт уяач Б.Лхагвасүрэн, түүний хөвгүүд сумын алдарт уяач Л.Даваадорж, алдарт уяач Л.Цолмон нар болон Сумын алдарт уяач С.Цогт, Сумын алдарт уяач Б.Бат-Эрдэнэ, залуу уяач Б.Батаа, А.Төмөрсүх,  Ц.Жаргал, Б.Бямбадорж нарын хүлэг үүрсэн байна.

Сурвалжлагын үеэр  бид дараах эрхмүүдийн сэтгэгдлийг сонссон юм.

Сумын алдарт уяач С.Цогт: Манай галынхан сумын наадмын гурван түрүүг нэг өдөр хүртэж байлаа

-Манайхан энэ дэнжид 10 гаруй жил морьдоо уяж байна. Олон түрүү, айраг хүртээсэн авшиг шингэсэн сайхан нутаг байгаа юм. Энэ сэрүүн дэнж дээрээс манайхнаас гадна олон сайхан хурдан буян төрсөн дөө. Манай галаас л гэхэд сумын наадмын гурван түрүүг нэг өдөр хүртэж байлаа. Өнгөрсөн жил гэхэд хоёр түрүү, хэд хэдэн айраг амссан. Манай хүүхдүүд Эрдэнэ сумаасаа гадна ойролцоох Баяндэлгэр, Мөнгөнморьт, Баянжаргалан, Сэргэлэн, Налайх, Багануур дүүргийн наадамд морьдоо уралдуулж, сойсон наадам бүрээсээ түрүү, айраг хүртдэг. Манай адууны дээд угшил гэвэл аугаа нэрт уяач С.Гэсэрваанийн манлай гурван хүрэн азарганаас үүсэлтэй. Мөн Хэнтий, Сүхбаатар аймгийн болон унаган адуугаараа наадаж байна даа. Манай хүргэн Л.Цолмон төрсөн ах Л.Даваадоржтойгоо хамт айлсаж, энд морьдоо уяж байна. Мөн миний ач хүү Бямбадорж саяханаас өөрөө гардаж морио уядаг болсон. Энэ жил даага нь их хурдан байгаа. Өнгөрсөн өвөл их сайхан болж өнгөрсөн. Ногоо ч эрт ургалаа. Зуншлага сайхан болох шинжтэй шүү. Манай нутгийн буурал уяачид гэвэл С.Гэсэрваань, хадам аав маань их хурдтай хүн байсан. “Сахал” Болд гэхээр хүмүүс андахгүй дээ. 1988 оны улсын баяр наадамд хоёр үрээгээ айрагдуулж байсан түүхтэй. Тэгэхэд би хамт явж байлаа. Манай худ, аймгийн алдарт уяач Б.Лхагвасүрэн гэж хүн бий. Мөн манай нутгийн Мягмар нарын зэрэг олон цуут хүлэгтэй уяач байна. Зарим нь өдгөө үр хүүхдүүддээ уяаныхаа эрдмийг зааж зөвлөөд сууна. Уяа морьдынх нь төл, уяач удамтай хүүхдүүдийнх нь уяан дээр багшираад мөн ч сайхан байна даа. Монгол наадам, эргэх цаг гэдэг иймсэн дээ. Манай гал энэ жил нийтдээ 30 гаруй морьд уяж байна. Заримыг нь одоогоор бариагүй байна. Маргаашнаас барина даа. Бид морьддоо жаахан овьёс, дусал л хийж байгааг эс тооцвол жинхэнэ уламжлалаа хадгалж, хурдлуулж байгаа юм. Нэг зүйл хэмж хэлэхэд өвөл морь уралдахгүй байх нь моринд их халгаатай байна. Манайхан эртнээс л өвлийн улиралд морин тоглоомоороо нааддаг байсан. Ядаж цагаан сарын шинийн гурванд билэг дэмбэрэлээ бодож их насны морь уралдуулдаг байсан. Хүүхэд даарч хөрнө гэсэн юм ч байдаггүй. Харин ч халууцаад ирж байдаг шүү дээ.

Сумын алдарт уяач Б.Бат-Эрдэнэ: Хүү маань энэ зуны наадмынхаа өмийг саяхан сайхан нээж их морио түрүүлүүлж, даагаа айрагдуулсан

-Би бусдын адил хурдны морь унаж эхлээд буурлуудаасаа суралцаж, өөрөө бие дааж уядаг болсон. Хүү бид хоёр энэ жил зургаан насны морь уяж байгаа. Хүү маань энэ зуны наадмынхаа өмийг саяхан сайхан нээж, Аржанчивланд болсон овооны тахилга наадамд их морио түрүүлж, даагаа айрагдуулсан. Манай морьд нэлээн хатуу уяагаар уяагддаг онцлогтой. Өнгөрсөн жил бор халзан үрээ маань сумынхаа наадамд түрүүлсэн. Энэ жил дахиад магнайдаа тоосгүй ирэх болов уу гэж найдаж байна. Ер нь өнгөрсөн жил бусад наадамтай нийлүүлж тоолвол хоёр түрүү, дөрвөн айрагтай өнжсөн. Бид олон жил гал болж байна. Санаа нийлсэн нөхөдтэйгээ морио уяхад ганзага нийлээд морь ч сайхан хурдан байдаг юм шүү дээ.

Сумын алдарт уяач Л.Даваадорж: Өвгөдийнхөө өвлүүлсэн буянг сайхан авч явж, сойж, бусдын адил явна даа

-Энэ жил би 10 гаруй морь уяж байна. Сүүлийн хэдэн жил айраг амсаагүй наадам гэж байгаагүй. Анх нэг даага уяад сумандаа уралдуулахад зургаад давхисан. Тэр цагаас хойш морь уявал болохоор юм байна гэж шамдсаар өнөөдрийг хүрлээ. Манайх аав, ээжээсээ наймуулаа. Таван хүү, гурван охинтой. Одоогоор хамгийн бага эрэгтэй дүү гадаадад байгааг эс тооцвол бүстэй бид бүгдээрээ морь уяж байна. Өвгөдийнхөө өвлүүлсэн буянг сайхан авч явж, сойж, бусдын адил явна даа. Онцолж ярихад энэ хул морь маань энэ жил 15 настай болж байгаа.

Бага насанд нь уяалгүй өнжөөж байгаад соёолонд нь уяхад сайхан хурдалсан. Сумынхаа наадамд дөрөв, аймгийн наадамд нэг айрагдсан. Харин энэ хээр морь хязааландаа сумынхаа түүхт 90 жилийн их наадамд нэг айрагдсан. Ер нь ойролцоох наадамд 30 гаруй айрагдсан буян даа миний хул морь. Залуудаа анх морь уяж эхлэх үед даага л сайн уяад байна гэж бодож байсан бол одоо их нас маань ч сайхан хурдалж байна. Тэгэхээр аль аль нь болоод байх шиг байна. 

АРДЧИЛАЛ.МН

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6