Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
НҮҮРСНИЙ ӨВЧТӨНҮҮД…
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ “АНГЛИ ХЭЛТЭЙ ЗАЛУУС” ХӨТӨЛБӨРИЙН ХААЛТЫН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНД ОРОЛЦОВ
Image
ТУУЛ ГОЛЫН УС ҮЕРИЙН АЮУЛТАЙ ТҮВШИНГ ДАВЖЭЭ
Image
Б.БАТТУЛГА: МИНИЙ АМЬДРАЛЫН МАРТАГДАШГҮЙ ДУРСАМЖУУД ЭНЭ ЦАГТ БИЧИГДЭЖ БАЙНА
Image
ӨСВӨРИЙН ТАМИРЧИД ЗУРГААН АЛТ ХҮРТЭВ
Image
МОНГОЛЫН БАРИЛГЫН ҮНДЭСНИЙ АССОЦИАЦЫН ТӨЛӨӨЛЛҮҮДИЙГ ХҮЛЭЭН АВЧ УУЛЗЛАА
Image
“НЭГДҮГЭЭР ХҮНИЙ ХҮН” ГЭЖ ОРИЛЖ ЯВДАГ “ИХ МОДУН”-НИЙ Б.ЦОГТСЭРГЭЛЭН “ХАЛХ ГОЛ” СУМ ДУНДЫН ТӨВИЙН БАРИЛГЫН АЖИЛЧНЫГ ЗОДОЖ ТАНХАЙРЧЭЭ
Image
ЦЭЦЭРЛЭГИЙН ЦАХИМ БҮРТГЭЛ ӨНӨӨДӨР ДУУСНА
Image
Ж.ЭНХБАЯР ГИШҮҮНИЙ ЖДҮХС-ТАЙ ХОЛБООТОЙ ХЭРГИЙГ ХААХААР БОЛЖЭЭ
Image
САЙД Д.СУМЪЯАБАЗАРЫГ ОГЦРОХЫГ ШААРДАВ
Image
ЦОНЖИНБОЛДОГ ОРЧИМД ХҮРЭН БААВГАЙ ЦАГААЛЖ ИРЖЭЭ
Image
Д.ХАЯНХЯРВАА: БУУДАЛД БИЗНЕСМЕНҮҮДТЭЙ БАЙНА ГЭДЭГ ОР ҮНДЭСЛЭЛГҮЙ МЭДЭЭЛЭЛ
Image
НИЙТИЙН ЭЗЭМШЛИЙН ТАЛБАЙ ДАХЬ ЗӨВШӨӨРӨЛГҮЙ 16 ГАРААШИЙГ БУУЛГАВ
Image
УЛААН ЦУТГАЛАНГИЙН ХЯСААНАААС УНАЖ ХӨЛӨӨ ХУГАЛЖЭЭ
Image
17 КГ ДЭРЭВГЭР ЖИРГЭРҮҮГ БНХАУ РУУ НЭВТРҮҮЛЭХИЙГ ЗАВДЖЭЭ
Image
ЦЭЦЭРЛЭГИЙН ЦАХИМ БҮРТГЭЛ ӨНӨӨДӨР ХААГДАНА
Image
Ш.ЭНХТӨР: ТОМУУГИЙН А ХҮРЭЭНИЙ H1N1, H3N2 ВИРУСИЙН ТАРХАЛТ БАЙСААР БАЙНА
Image
ЧИНГИС ХААНЫ МУЗЕЙ ДОЛООН ДАВХАР БАЙНА
Image
С.АМАРСАЙХАН: ТӨРИЙН АЛБАНЫ ХҮНД СУРТЛЫГ НЭН ДАРУЙ ЗОГСООЖ АЖЛЫН УЯЛДАА ХОЛБООГОО НЭГТГЭЖ АЖИЛЛАХ ХЭРЭГТЭЙ
Image
АЛБА ХААГЧИД ОЛОН УЛСЫН БУУХИА ТЭМЦЭЭНД ОРОЛЦОНО
Image
АЛБА ХААГЧИД ОЛОН УЛСЫН БУУХИА ТЭМЦЭЭНД ОРОЛЦОНО
Image
ХУВЦСАА ТАЙЛЖ ЭСЭРГҮҮЦЛЭЭ ИЛЭРХИЙЛСЭН ХОЁР ДАСГАЛЖУУЛАГЧИЙН ЭРХИЙГ СЭРГЭЭЖЭЭ
Image
17 НАСТАЙ ЭРЭГТЭЙ 11 ДАВХАРЫН ХАМГААЛАЛТГҮЙ ЛИФТНИЙ ХОНГИЛ РУУ УНАЖ НАС БАРЖЭЭ
Image
С.АМАРСАЙХАН: ТӨРИЙН АЛБАНЫ ХҮНД СУРТЛЫГ НЭН ДАРУЙ ЗОГСООЖ АЖЛЫН УЯЛДАА ХОЛБООГОО НЭГТГЭЖ АЖИЛЛАХ ХЭРЭГТЭЙ
Image
“ЭРДЭНЭС-ТАВАНТОЛГОЙ” ХК ТЭТГЭЛЭГТ ХӨТӨЛБӨРӨӨ УЛСЫН ХЭМЖЭЭНД ЗАРЛАЛАА
Image
ЖИЛД 1.3 САЯ ЖУУЛЧИН ХҮЛЭЭЖ АВАХ “МАНЗУШРИ ЦОГЦОЛБОР” 2025 ОНД АШИГЛАЛТАД ОРНО
Image
БНХАУ-ААС МОНГОЛ УЛСАД СУУГАА ЭСЯ-НД БИЧИГ ХЭРГИЙН ГЭРЭЭТ АЖИЛТАН СОНГОН ШАЛГАРУУЛАХ ЗАР
Image
ИНКУБАТОРЫН БҮРТГЭЛ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
УСНЫ ТӨЛБӨРИЙН ОРЛОГЫГ УСНЫ НӨӨЦИЙГ ХАМГААЛАХ, НӨХӨН СЭРГЭЭХЭД ЗАРЦУУЛНА
Image
НОБЕЛИЙН ШАГНАЛТ МУХАММАД ЮНУС: БИЧИЛ ЗЭЭЛ АСУУДЛАА ШИЙДВЭРЛЭХЭД ТУСАЛДАГ БАЙХ ЁСТОЙ
Image
ЗӨВШӨӨРӨЛГҮЙ БАРИЛГА УГСРАЛТЫН АЖЛЫГ ЗОГСООВ
Image
ТҮМЭН ҮЕЭРЭЭ ОРШИХ НУТГАА ТӨР ХАМГААЛАХ НЬ ЗӨВ ӨӨ
Image
АДУУ АЧСАН МАШИНУУД ЭМЭЭЛТЭД ХОНОЖ БАЙНА
Image
СУРГУУЛИЙН ЗАХИРАЛ, ЦЭЦЭРЛЭГИЙН ЭРХЛЭГЧИЙГ СЭЛГЭН АЖИЛЛУУЛАХ ЖУРМЫГ ХЭЛЭЛЦЛЭЭ
Image
ӨНӨӨДӨР ЦАХИЛГААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТ ХИЙГДЭХ ГАЗРУУД
Image
ЕCДҮГЭЭР САРААС ДААТГАЛААРАА ФИТНЕСТ ЯВЖ ЭХЭЛНЭ
Image
УЛААНБААТАРТ 21-23 ГРАДУС ДУЛААН БАЙНА
Image
БИЕИЙН ТАМИР, СПОРТЫГ ХӨГЖҮҮЛЭХ ҮНДЭСНИЙ ХӨТӨЛБӨР БАТАЛЛАА
Image
3 ХУВЬЦААТ КОМПАНИЙН ХУВЬЦААНЫ ХАНШ БУУРЧЭЭ
Image
АГААРААС ЭРЭН ХАЙХ, АВРАХ АНГИ БАЙГУУЛНА
Image
“ХЯТАД ОРНЫГ ТАНИН МЭДЭХ” СОЁЛЫН ЦУВРАЛ АРГА ХЭМЖЭЭ УЛААНБААТАР ХОТНОО ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДАНА
Image
Д.ГҮРСОРОНЗ: “НҮҮДЭЛЧИН ГРУПП” ХХК-ААС БОЛООД 450 АЙЛ ОРОН СУУЦАНДАА ОРЖ ЧАДАХГҮЙ БАЙДАЛД ХҮРЭЭД БАЙНА
Image
БАГШ НАР СУРАГЧДЫН ИРЦИЙГ ГАР УТАС ДЭЭРЭЭ БҮРТГЭНЭ
Image
МУГЖ Г.АРИУНБААТАР Л.Л.ЛИНХОВИНЫ НЭРЭМЖИТ ДУУРИЙН НААДАМД УРИГДАВ
Image
ХУУЛЬ БУСААР ОЛБОРЛОЛТ ЯВУУЛЖ, ТҮГЭЭМЭЛ ТАРХАЦТАЙ АШИГТ МАЛТМАЛ БОРЛУУЛСАН ЗӨРЧЛИЙГ ИЛРҮҮЛЛЭЭ
Image
ЖҮДО БӨХИЙН ДАШТ ЭНЭ САРЫН 25-ЭХЭЛНЭ
Image
НИЙТИЙН ЭЗЭМШЛИЙН ТАЛБАЙД ХУРИМТЛАГДСАН ХОГ ХАЯГДЛЫГ АРИЛГАХ ҮҮРЭГ ӨГЛӨӨ
Image
АЙМАГ ОРОН НУТГИЙН УДИРДЛАГУУД БОЛОН САЛБАР ХАРИУЦСАН ЗАРИМ САЙД НАРТ ТУСГАЙЛАН ҮҮРЭГ ӨГЧЭЭ
Image
Ц.МЯНГАНБАЯРЫН ЭЗЭМШЛИЙН 13 ЗӨВШӨӨРЛИЙГ ЦУЦАЛЖЭЭ
Image
Э.ОЮУНБОЛДЫН МЭДЭГДЭЛД НҮҮРНИЙ ХУВИРЛЫН ШИНЖИЛГЭЭ ХИЙЖЭЭ
Image
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Цахимаар бусдыг садар самуунд уруу татсан хоёр этгээдийг шалгаж байна
Image
Чигчий хурууны уртаараа өөрийгөө шинжээрэй!
Image
Таван мянган авдар үнэгүй тараана
Image
Үхрийн булууны ид шид та алмайрах болно / Хадгалаад аваарай
Image
Та таалагдсан өдөө сонгож, өөрийнхөө тухай илүү ихийг мэдэж аваарай!
Image
Таныг сэтгэл татам харагдуулдаг зүйлс
Image
Интернэтийн түүхэн дэх 10 том саатал
Image
Зүүдний тайлал
Image
Танд ямар түрийвч таалагддаг вэ? Таны амжилтын нууц үүнд оршино…
Image
С.Шижирбат: Шүүгч Ц.Сэрээтэр, Б.Төмөрбаатар нарын хийсэн луйврын хариуг Г.Мандахнарангаас авчихлаа
Image
Мухар сүсэг гээд итгэдэггүй байлаа, харин ням гаригт үсээ засуулсны дараа ийм зүйл болсон юм…
Image
С.Зориг агсны хэрэг илэрлээ С.Зориг агсан нь аиьд сэрүүндээ «Яана аа, өвгөөн аймаар жаргаж байна аа би, дуусчих вий дээ» гэж яриж байжээ
Image
Эмэгтэй хүнд хэдэн цагийн нойр хэрэгтэй вэ?
Image
​1072 хувьцаагаа баталгаажуулж, данс нээлгэх ЗААВАР
Image
Адууны махаар хатгаа эмчлэх арга
Image
Эрчүүдтэй харилцаагаа удаан үргэлжлүүлэх нууцаас
Image
Монголын хамгийн халуухан бүсгүйчүүд хэн бэ?
Image
АН-ын ҮЗХ хуралдаж чадах уу?
Image
Гэрт байгаа муу энергийг ганц аяга усаар хэрхэн олж илрүүлэх вэ?
Image
Дарханы замд осол их гардаг нь амьдаараа цементлүүлж үхсэн 20 ялтантай холбоотой
Image
Mongolian Hot girls
Image
Г.Нандинзаяа-н олимпийн дараа хэлсэн үг
Image
Нэвтрүүлэгч Чимэгээ шууд дамжуулалтаар алдаа гаргалаа
Image
Мэдлэгийн тухай онол
Image
Аль улсын паспорт хамгийн “хүчирхэг” вэ
Image
17 давхараас хүнтэй лифт унажээ
Image
Б.Гантогоо өөрийгөө Монголын хамгийн сайхан хөхтэй хүүхэн гэж боддог
Image
LISTVERSE: Чингис хааны талаар таны сонсож байгаагүй 10 баримт
Image
Сайн эцэг эхчүүд хүүхдээ хэзээ ч оройтуулж унтуулдаггүй. Оройтож унтах нь хүүхдийн эрүүл мэндэд маш хортой
Image
Б.Мягмар: Малаа эрэхээр гарсан аавыг минь тэд согтоогоод, хөнөөчихсөн байх
Image
ДОЛОО ХОНОГИЙН АРИЛЖААНЫ ТОЙМ МЭДЭЭ
Image
Ардын унаа "Приус"-ээ шатаахыг завджээ
Image
С.Баяр Англид элчин сайдаар ажиллана...
Image
В.Путин А.Жолид гэрлэх санал тавьсан гэв үү?
Image
МАН-ынхан Багануур дүүрэгт мөнгө тараасан гэх хэргийг шалгаж байна
Image
Баруун, төвийн нутгаар хур тунадастай бусад нутгаар дулаан
Image
“Цалинтай ээж” хөтөлбөрт хамрагдахын тулд ямар материал хэдний дотор бүрдүүлэх вэ
Image
Улаанбаатарт 23 хэм дулаан байна
Image
Жүжигчин М.Баярмагнайд машин авч өгнө гээд мөнгийг нь аваад зальджээ
Image
С.Баярцогтыг өнөөдөр АН-ын гишүүнчлэлээс хаслаа
Image
АХМАД БАГШ НАРТ ХҮНДЭТГЭЛ ҮЗҮҮЛЭВ
Image
Хэрэгтнийг нь олчихлоо. Одоо захиалагчийг нь...
Image
ЦАГДАА, ТАТВАРЫНХАН ЖОЛООЧ НАРЫН ТАТВАР ТӨЛӨЛТИЙГ ШАЛГАЖ БАЙНА
Image
“Усанд хөвсөн намраар Ширээтийн сууринд” саатаарай
Image
“КЭМБРИЖ АНАЛИТИКА” КОМПАНИ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААГАА ЗОГСООНО
Image
Цензургүй сурвалжлага: Тэнгэрт БАРААГҮЙ, газарт МӨРГҮЙ Д.Сэржмядаг охины МӨРӨӨР…
Image
С.Эрдэнэ, М.Зоригт нар 250 саяыг дэмжиж, Г.Батхүү, Л.Гантөмөр нар эсэргүүцэв
Image
О.Цэнгэлийн сүүлийн үеийн гэрэл зургуудаас
Image
Эрээн хотод чөлөөт худалдааны бүс нээлтээ хийлээ
Image
ОРГОСОН ЦЭРГИЙН ЭРЭЛИЙН АЖИЛЛАГАА ҮРГЭЛЖИЛЖ БАЙНА
Image
Барбара эмээ бараг тайчив
Image
​Яг одоо материалаа илгээх боломжтой томоохон 10 тэтгэлэгт хөтөлбөр
Image
НИЙТ НУТГИЙН 95 ХУВЬД ЗУНШЛАГА САЙН БАЙНА
Image
СОЁЛЫН ТӨВ 20 ГАРУЙ ТӨРЛИЙН ДУГУЙЛАН ХИЧЭЭЛЛҮҮЛЖ БАЙНА
Image
Ганбуушийн өвөрмөц фото зургууд
Image
ДӨНГӨЖ ТӨРСӨН ХҮҮХДИЙГ НЭН ДАРУЙ ХӨХҮҮЛБЭЛ ӨВЧИН ТУСАХ НЬ БАГА
Image
Ц.СҮХБААТАР: МОНГОЛ УЛСЫН НЭР ХҮНДИЙГ УНАГАСАН ХАР ТАМХИНЫ ХЭРЭГТ САЛБАРЫН САЙД ХАРИУЦЛАГА ХҮЛЭЭХ ЁСТОЙ
Image
ДУУЧИН А.ХИШИГДАЛАЙ: Идсэн уусан бүхэн нь эд эрхтэн болж бие дээр ургаад л ид шидийн үзүүлбэр юмуу хаашай юм!
Image
Б.ХУРЦ МЭДҮҮЛЭГ ӨГЧ ЭХЭЛЖЭЭ
Image
ТУРКТ ОНЦ БАЙДЛЫГ ЦУЦАЛЛАА
Image
Image

Ц.ГАРАМЖАВ: ТОРГУУЛИЙН МӨНГИЙГ ТӨР АВАХГҮЙ, БУЦААГААД ИРГЭДДЭЭ ЗАРЦУУЛАХ ХЭРЭГТЭЙ

УИХ-ын гишүүн Ц.Гарамжавтай ярилцлаа.

-УИХ-аар Гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийг баталлаа. Та хуулийн төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх ажлын хэсгийн ахлагчаар ажилласны хувьд нарийн мэдээлэл өгөх байх. Энэ хуулийн хүрээнд гэмт, хэрэг зөрчлөөс хэрхэн сэргийлэхээр тусгасан бэ? 

-УИХ өнгөрсөн долоо хоногт Гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгыг баталлаа. Энэ бол цаг үеийн шаардлагаар гарч байгаа хэрэгтэй хууль гэж болно. Хуулийг УИХ-ын гишүүн С.Бямбацогт, О.Батнасан нарын 11 гишүүн санаачилсан. Миний бие ажлын хэсгийг ахалж гурван cap орчим ажилласан. Анх 1997 онд Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх хуулийг баталсан байдаг.

Үүнээс хойш цаг үеэ дагаж гэмт хэргийн нөхцөл, байдал их өөрчлөгдсөн. Өмнө нь байгаагүй гэмт хэргүүд ч нэмэгдэж байна. Иргэд хууль тогтоомжийн эрх зүйн орчныг мэдэхгүйгээс болж зөрчил, гэмт хэрэгт өртөх тохиолдол их бий. Мөн хууль зүйн бодлогын уялдаа холбоо байхгүйгээс нийгэмд гэмт хэрэг, зөрчил ихсэх хандлагатай болжээ. Үүнээс үүдэн энэ хуулийг батлан гаргалаа. Хуулийн хүрээнд гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх ажлыг таван чиглэлээр хийхээр тусгасан.

-Тухайлбал?

-Хамгийн гол нь соён гэгээрүүлэх чиглэлээр ажиллана. Соён гэгээрүүлэх чиглэлээр мартагдсан ажлуудыг сэргээсэн гэж болно. Иргэдэд гэмт хэрэг, зөрчлийн талаарх хууль зүйн мэдлэгийг багаас нь энгийнээр олгох, амьдрал, ард түмний дадал зуршлаас эхлээд мэдүүлэх ажлыг ахмад үед, туршлагатай боловсон хүчний дэмжлэгтэйгээр зохион байгуулах юм. Бүх салбарын хүмүүс гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх ажилд оролцох боломжтой.

Тэтгэвэрт гарсан багш, цэцэрлэгийн хүүхдүүдэд монгол хүний уламжлалт хүндлэх, хүндлүүлэх ёсыг заая гэхэд нээлттэй. Хүнтэй зөв харьцахаас гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх ажил эхэлнэ. Хүүхдийн сэтгэл зүйн орчинд нийцсэн сурган хүмүүжүүлэгчдийг бэлтгэх юм.Жишээлэхэд, Монгол Улсад зөрчлийг хянан шийдвэрлэдэг хилийн, гаалийн, татварын, банк санхүүгийн, хүүхдийн хүчирхийллийн гээд 33 төрийн байгууллага байна.

Энэ бүх байгууллага байсаар байхад яагаад гэмт хэрэг, зөрчил ихсээд байна гэхээр хэрэгт холбогдох, холбогдохгүйн учир шалтгаанаа мэдэхгүй хүмүүс олон байгаатай холбоотой. Тиймээс нийгэмтэй харилцаж, гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх ажил хийх мэргэжилтнийг сургана. Цагдаагийн байгууллага гэхэд хүүхдийн, архины, хар тамхины гээд олон байцаагчтай. Хүн худалдаалахын эсрэг тэмцэж байгаа байцаагч олон улсын түвшинд ажиллах чадваргүй байж болно.

Тэгвэл тэр хүнээ олон улсын түвшинд ажиллахад чиглэсэн сургалт явуулъя. Ингэж хэрэг зөрчлийн чиглэл бүр дээр уйгагүй сургалт явуулах юм. Яагаад гэвэл амьдрал байгаа болохоор гэмт хэрэг, зөрчил байсаар байна. Энэ бүхэнтэй урьдчилан сэргийлэх замаар нийгмээрээ идэвхтэй оролцсоноор тэмцэж чадна гэж үзэж байгаа.

-Гэмт хэрэг, зөрчлөөс сэргийлэх ажлыг хэн зохион байгуулж, хариуцах вэ?

-Хамгийн дээд байгууллага нь Гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохион байгуулах зөвлөл байна. Зохицуулах зөвлөл нь хууль зүйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүнээр ахлуулсан байх юм. Одоогоор Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Ц.Нямдорж ахална гэсэн үг. Зохицуулах зөвлөлийн доор аймаг, сум, дүүргийн иргэдийн төлөөлөгчдөөс бүрдсэн салбар зөвлөлүүд ажиллана.

Шаардлагатай бол тусгайлсан гэмт хэрэгт дэд зөвлөл байгуулж бол-но. Тухайлбал, Сонгинохайрхан дүүрэгт биеэ үнэлэлт, архидалт их байдаг. Энэ мэт онцгой хэргүүдэд дэд зөвлөл байгуулна гэсэн үг. Төв аймгийн нэг суманд мал хулгайлах гэмт хэрэг их байлаа гэж бодоход үүний эсрэг дэд зөвлөл байгуулна.

-Урьдчилан сэргийлэхэд төсөв хөрөнгө шаардлагатай. Үүнийг хэрхэн зохицуулах вэ?

-Мэдээж гэмт хэрэг зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэхэд төсөв санхүү хэрэгтэй. Манайд Зөрчлийн хуулиар их хэмжээний торгууль ногдуулж, төрийн санд төвлөрүүлдэг. 1997 оны хуулиар торгуулийн 40 хүртэлх хувийг гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэхэд зарцуулахаар заасан байсан. Гэтэл бодит байдалд энэ нь 40 хувьдаа хүрдэггүй. Хүүхэд хамгааллын тухай хуульд энэ чиглэлээр нийгмийн ажилтан, хэсгийн төлөөлөгчөөс бүрдсэн хамтын баг байхаар заасан.

Өөрөөр хэлбэл, хүүхдийг бүх талаас нь хамгаалах зохицуулалт тусгасан. Гэтэл яг бодит байдалд хуулийг хэрэгжүүлэх гэхээр олон нийтийн ажилтан, хэсгийн байцаагч нарт шатахууны мөнгө байдаггүйг телевизийн нэвтрүүлгээр ярьж байна. Үнэндээ бид том эдийн засаг яриад л байдаг.

Гэтэл амьдрал жижиг зүйлээс эхэлдэг шүү дээ. Үндсэндээ хуушуур, бууз хийдэг хүмүүсээс л бизнес эхэлдэгтэй адил. Тэгэхээр наад зах нь хамтарсан багийг шатахууных нь мөнгөөр хангаж байж хүүхэд хамгаалах ажил хэрэгжиж эхэлнэ. Энэ хүрээнд улсын хэмжээнд төвлөрч байгаа нийт сангийн 40-өөс доошгүй хувийг төвлөрүүлэхээр заасан. 40 хувь, 60 хувь байж болно.

Миний бодлоор 100 хувь зарцуулаасай гэж хүсэж байна. Нэгэнт ард иргэдийн халааснаас гарсан торгуулийн мөнгийг төр авах хэрэггүй. Буцаагаад ард түмэндээ зарцуулах хэрэгтэй гэж боддог. Гэвч хуульд 40-өөс доошгүй хувийг гэж зааж өгсөн. Хэрэв энэ онд 100 тэрбум төгрөгийн торгууль цугларлаа гэж бодоход үүний 40 тэрбум төгрөг нь урьдчилан сэргийлэх ажилд зарцуулагдахаар болж байна.

-Энэ хуулийг хэрэгжүүлэхэд иргэд, холбоод гар бие оролцох боломжтой гэсэн үг үү?

-Тийм. Энэ хуульд миний баярлаад байгаа зүйл нь соён гэгээрүүлэх үйл ажиллагаанд зохицуулах зөвлөлүүдээс гадна иргэд, иргэдийн холбоод, хуулийн этгээд, хуулийн холбоод оролцох боломжтой. Ийм боломж өмнө нь байгаагүй. 

Мөн иргэдийг урамшуулна. Идэвх зүтгэлтэй ажилласан иргэдийг салбар зөвлөлөөс төрийн дээд одон медальд тодорхойлох юм. Иргэд гэмт хэрэг зөрчлөөс сэргийлэх ажилд оролцох нь тийм чухал болохыг энэ хууль баталгаажуулсан. Тэтгэвэртээ гарсан багш гэмт хэрэг зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр иргэдийн холбоо байгуулаад тухайн хороогоо гэмт хэрэг зөрчлөөс сэргийлэхэд чиглэсэн ажил хийгээд санхүүжилт авдаг, үр дүнгээ тайлагнадаг байвал урамшуулна.

Хэрэв гэмт хэрэг зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх ажил гүйцэтгэж яваад гэмтэл бэртэл авах юм бол төр бүх зардлыг нь хариуцах заалт орсон. Тэгэхээр иргэдийг гэмт хэрэг зөрчлийн эсрэг тэмцэлд оролцооч, та бүхнийхээ эрсдэлийг төр хариуцъя гэж байгаа юм. Нийт иргэдэд гэмт хэрэг зөрчлөөс сэргийлэх мэдээлэл өгөхийг уриалж байгаа. Мэдээллийнх нь дагуу илрүүлсэн тухай хэргийн торгуулийн хэмжээнээс хамаараад урамшуулна.

Энэ хуулиар мэдээллийг анх удаа төлбөртэй болгосон. Өөрөөр хэлбэл, Гарамжав хөршийнхөө гэрт архидан согтуурсан үйлдлийг мэдээллээ гэхэд зөрчил гаргасан этгээдийг хуулийн байгууллага торгож шийтгэсэн бол эсвэл зөвшөөрөлгүй, хууль зөрчсөн барилга баригдаж байгаа мэдээллийг өглөө гэхэд тухайн иргэнийг урамшуулна.

-Гэмт хэрэг, зөрчлөөс сэргийлсэн ажлыг сайн, муу хийж байгааг хэрхэн хянах вэ?

-Дээр нь иргэд төрийн байгууллагуудын үйл ажиллагаанд хяналт тавих эрхтэй болж байгаа. Иргэдийн хурлын төлөөлөгчид нь салбар зөвлөлийн гишүүд байна. Төрийн байгууллагын ажил гэмт хэрэг зөрчлөөс хэрхэн урьдчилан сэргийлж байгаа тухай мэдээллийг иргэд авах боломжтой. Тухайн Засаг дарга гэмт хэрэг зөрчилтэй тэмцэж чадахгүй байна гэдэг мэдээлэл салбар зөвлөл, зохицуулах зөвлөл, цаашлаад УИХ, Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлд очно.

Яагаад гэвэл гэмт хэрэг зөрчлөөс сэргийлэх чиглэлээр ажиллаж байгаа зөвлөлүүдийн ажлын тайланг УИХ хоёр жилд нэг удаа, ҮАБЗ жилд нэг удаа авч хэлэлцэхээр заасан. Гэмт хэрэг зөрчлөөс хэрхэн урьдчилан сэр-гийлж байна. Юунд анхаарах учиртайг УИХ, ҮАБЗ дээр анхаарал хандуулж ажиллах юм. Ийм ач холбогдолтой өргөн хүрээтэй, иргэд, нийгэмдээ чиглэсэн хууль эрх зүйн орчинг өргөнөөр нээж өгсөн хууль гараад байна.

Үндсэн зарчим нь гэмт хэрэг зөрчлийг гарахаас нь өмнө тухайн иргэнд багаас нь зааж, зөвлөж, зөв дадлыг суулгах юм. Японд гэхэд замын хөдөлгөөнд зөв оролцох дадлыг суулгахын тулд цэцэрлэгийн хүүхдүүдийг багш нь дагуулаад замын гэрэл дээр зогсоогоод дахин дахин зам хөндлөн гаргадаг. Ингэснээр тухайн иргэн шөнийн 00:00 цагт зөвшөөрөгдсөн гэрэл хүлээгээд зогсох юм.

Өнөөдөр манайхаас бусад орны иргэд гэрлэн дохио хүлээгээд зогсож байгаа шүү. Хүн болох багаасаа гэдэг. Багаасаа зөв хүмүүжлийг дадал болгочихсон. Ийм дадал зуршилтай болоосой гэж байгаа юм. Наад зах нь хүүхдүүдээ эцэг эх нь сургуулиас заавал авдаг байх. Гэмт хэрэг, зөрчилд өртүүлэхгүйн тулд харгалзах хүнтэй байлгах зэрэг өргөн боломжтой хууль гарсан. Зөрчлийн хууль, эрүүгийн хуулиуд бол том асуудал. Харин энэ бол гэмт хэрэг, зөрчлийг хийлгэхгүй байх. Урьдчилан сэргийлэх хууль юм.

-Хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлтэй холбоотой чухал заалтууд орсон гэсэн. Үүнийг тодруулахгүй юу?

-Хэвлэл мэдээллийг дөрөв дэх засаглал гэдэг. Энэ үүднээс гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх үйл ажиллагааны гол хамтрагчийн нэг нь хэвлэл мэдээлэл байх юм. Мэ-дээж хүн бүрийг нэг хүн дагаж, лекц уншаад гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэхгүй. Ялангуяа, бие даасан, насанд хүрсэн хүн хэвлэл мэдээллийг ашиглан гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх боломжтой.

Тэгэхээр энэ чиглэлийн үйл ажил-лагаа явуулж буй төрийн болон төрийн бус байгууллагуудтай хэвлэлийнхэн хамтарч ажиллах юм. Сайн ажилласан хэвлэл мэдээллийн байгууллагыг урамшуулж, дэмжихээр хуульд заасан. Ерөнхийдөө хэвлэл мэдээлэлтэй холбоотой нэг бүлэг зохицуулалт бий. Ингэхдээ мэдээллийн хэрэгслээр гэмт хэргийг хэт дэлгэрэнгүй, нарийн мэдээлэхийг хориглож байгаа.

Өөрөөр хэлбэл, янз бүрийн хэргийг үйлдэл бүрээр нарийн мэдээлснээр хүмүүст сэдэл өгнө гэж үздэг. Мөн шүүхээр гэм буруутай нь нотлогдоогүй хэнийг ч гэмт хэрэг үйлдсэн гэж мэдээлэхийг хориглож байгаа.

Сүүлийн үед мэдээлэх эрхээ хамгаална гэхээс илүүтэй гүтгэх доромжлох асуудал их гарч байна. Олонх хэвлэл биш л дээ. Гэхдээ дунд нь тийм урсгал байна.

-Хуулийг хэзээнээс хэрэгжүүлэх вэ?

-2020 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хэрэгжүүлж эхэлнэ.

-Танаас цаг үеийн асуудлаар байр суурь авъя. Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийг УИХ-аар хэлэлцэхээр бэлтгэж байна. Та энэ удаагийн өөрчлөлтийг хэр сайн болсон гэж үзэж байгаа вэ?

-Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг УИХ-ын гишүүн Д.Лүндээжанцан өнгөрсөн долоо хоногийн чуулганы үеэр өргөн барилаа. Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах шаардлага бол бий. Энэхүү төслийг улс төрийн намууд бүгд дэмжихээ илэрхийлсэн. 19 жилийн өмнө Үндсэн хуульд долоон өөрчлөлт оруулсан байдаг. Тухайлбал, тухайн үеийн өөрчлөлтөөр УИХ-ын гишүүн давхар дээлтэй байх зохицуулалт тусгасан.

Үүнээс болж хууль тогтоох байгууллага нь гүйцэтгэх засаглалынхаа ажлыг хийж байна. Энэ бол том зөрчил. Үүнийг тодорхой хэмжээгээр арилгах зохицуулалт орж байгаа нь зүйтэй. Үүнээс гадна нэг сайн зохицуулалт нь сум, дүүргийн Засаг даргыг иргэд сонгох юм. Энэ нь ард түмний сонгогдох, сонгох эрхээ эдлэх боломжийг олгож буй хэлбэр. Өмнө нь олон ах дүүтэй нь, тухайн газарт ялсан намын гишүүн нь сонгогддог байлаа.

Тиймээс иргэд нь сум, дүүргийн Засаг даргаа сонгох зохицуулалтыг Үндсэн хуульдаа оруулж байгаа нь зөв. Ер нь, Үндсэн хуульд гар хүрэх хэцүү л дээ. Харин нэгэнт өөрчлөлт оруулахаар зүтгэсэн бол нийгэмд шударга ёсыг тогтоох, хүний эрхийг хангасан зохицуулалт хийх хэрэгтэй. Түүнээс биш аль нэг нам, хэн нэгний эрх ашгийг хангасан өөрчлөлтийг хийж болохгүй. Үүнийг ч УИХ-ын гишүүд хүлээн зөвшөөрөхгүй. Улмаар Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн төслөө ард нийтээрээ хэлэлцүүлэх нь зөв гэж үзэж байгаа.

-Энэ удаагийн өөрчлөлтөөр институц хоорондын эрх мэдлийн зөрчил арилах болов уу. Уг нь эрх мэдлийн зөрчлийг арилгах үүднээс Ерөнхийлөгчийн эрх мэдлийг хязгаарлана гэж анх Үндсэн хуулийн өөрчлөх тухай ярьж байсан. Гэтэл хуулийн төсөлд Ерөнхийлөгчийн дахин сонгогдох эрхийг нь хязгаарлаж, бүрэн эрхийн хугацааг нь нэмсэн зохицуулалт байна шүү дээ?

-Ер нь манай улс сонгодог парламентын тогтолцоотой байх нь зөв. Бусад улс орон ч сонгодог парламентын тогтолцоог сонгож байна. Ингэснээр давуу эрх нь парламентад үлдэнэ гэсэн үг. Харин Ерөнхийлөгч дахин сонгогдохын тулд бусад институцтэй эрх мэдлийн зөрчил үүсгэхгүй гэдэг үүднээс бүрэн эрхийн хугацааг нь зургаан жил болгож, дахин сонгогдох эрхийг хасаж байна гэж үзэж байгаа.

-Хуулийн төслийг маргааш, нөгөөдрөөс хэлэлцэж эхлэх юм байна. Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийг хэлэлцэж эхэлбэл, өөр хуулийн төсөл давхар хэлэлцэхгүй байх хуулийн зохицуулалтай. Хэлэлцэх шаардлагатай ямар хуулийн төслүүд үлдэхээр байна вэ?

-Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг хэлэлцэхэд давхар өөр хуулийн төсөл хэлэлцэх боломжгүй. Миний ажиллаж байгаа хуулийн төслүүдээс Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр тэтгэмжийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай буюу хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр эрт тэтгэвэрт гарсан хүмүүсийн тэтгэврийг нэмэх хуу-лийн төслийн хэлэлцүүлэг хойшлогдохоор болж байна.

Гэхдээ хуулийн төслийг баталбал, ирэх оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хэрэгжүүлэх учраас айхтар хүндрэл үүсэхгүй байх. Үүнээс гадна би Баялаг бүтээгчид, үйлдвэрлэгчдээ дэмжсэн хууль гаргахыг зорьж байгаа.

Манай улсад үйлдвэрлэгчдээ дэмжих ажил мартагдсан байна. Хууль гаргаж, үйлдвэрлэл, аж үйлдвэрийн бодлогыг сайжруулан баялаг бүтээгчдэд тулгарч буй хүнд бэрхшээлийг бага ч болов хөнгөлөхийг зорьж байна даа. УИХ-ын дарга хуулийн төсөл боловсруулахыг зөвшөөрсөн. Одоо ажлын хэсэг байгуулагдаад хуулийн төслөө боловсруулж байна. Харин саяхан Жижиг, дунд үйлдвэрлэл, үйлчилгээг дэмжих сайн хуулийн төсөл батлагдлаа.

Ингэснээр жижиг, дунд үйлдвэрийнхний бодлого тодорхой болж байна. Өмнө нь жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн бодлого нь тодорхойгүй, сангийн хөрөнгө нь эздэдээ хүрээгүй. ЖДҮХС-гаас нэг төсөлд 5-9 удаа зээл өгсөн асуудал ч байсан.

-Улс нэг тойргоор сонгууль явуулах хуулийн төслийг боловсруулсан байна лээ. Нэг тойргоор сонгууль явуулах нь манай улсад хэр тохиромжтой хувилбар вэ?

-Улс нэг тойрог гэдэг бол зөвхөн нэг вариант нь. Сонгуулийг 76 жижиг тойрог, бүсчилсэн тойргоор явуулах зэрэг сонголт бий. Үүнийг УИХ-ын гишүүд хэлэлцэж, олонхын саналаар шийдвэрлэнэ.

-Таныхаар аль тойргийн хуваарилалт нь тохиромжтой гэж үзэж байгаа вэ?

-Миний бодлоор нэг тойргоор сонгууль явуулах нь тохиромжгүй санагдаад байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл, нэг тойрогтой болбол юу ч хийдэггүй хэр нь популизм хийж олонд танигдсан хүн сонгогдохоор байна. Мөн 76 жижиг тойрог болбол төсвийн хуваарилалт нь олон тойрогт зарцуулагдаж, дорвитой том ажилд хүрэлцэхгүй байгаа юм. Тэгэхээр жижиг тойрог хэрэггүй байх. Харин бүсчилсэн тойрогт хуваарилах нь зөв гэж харж байгаа. Гэхдээ зөвхөн миний саналыг харгалзахгүй.

-Хуулийн төслийг боловсруулж, намын бүлгээр дэмжсэн учраас тойргийн хуваарилалтыг өөрчлөх нь амаргүй л байх даа?

-Тойргийн хуваарилалтыг ярилцана.

 

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6