Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
МОРЬ УНААЧ ХҮҮХДҮҮДИЙН АЮУЛГҮЙ АЖИЛЛАГААГ ХАНГАХ ТУХАЙ ЗӨВЛӨМЖ
Image
АЯН АЙРАГ ЭКСПЛОРЭЙШН'' КОМПАНИЙН НУРУУЛДАН УУСГАХ ТАЛБАЙ ҮЕРТ АВТАВ
Image
БНХАУ–ЫН ШЕНЗЕНД ХИЙМЭЛ ОЮУНЫ ТУРШИЛТ ЭХЛҮҮЛЛЭЭ
Image
МАРШАЛ Ю.ЦЭДЭНБАЛЫН ТУХАЙ “ТҮҮХ МАРТАХГҮЙ” КИНО БҮТЭЭНЭ
Image
ИХ ХЭМЖЭЭНИЙ ХӨЛДСӨН ШАР АЙРГИЙГ УСТГАЛД ОРУУЛЖЭЭ
Image
МАРГААШ НӨАТ-ЫН СУГАЛААНЫ 50 САЯЫН АЗТАНГ ТОДРУУЛНА
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Х.БАТТУЛГА ГУРВАН УЛСЫН ТӨРИЙН ТЭРГҮҮН НАРЫН ДЭЭД ХЭМЖЭЭНИЙ УУЛЗАЛТЫГ ДАРГАЛЖ ҮГ ХЭЛЭВ
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Х.БАТТУЛГА ГУРВАН УЛСЫН ТӨРИЙН ТЭРГҮҮН НАРЫН ДЭЭД ХЭМЖЭЭНИЙ УУЛЗАЛТЫГ ДАРГАЛЖ ҮГ ХЭЛЭВ
Image
ҮЕР УСНЫ АЮУЛААС СЭРЭМЖЛҮҮЛЖ БАЙНА
Image
СПОРТЫН АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛААС МӨНГӨ БОСГОХ АРГА “ТҮҮХИЙ” БАЙНА
Image
ЗУНЫ ЦЭЦЭРЛЭГ ₮200-450 МЯНГЫН ТӨЛБӨРТЭЙ
Image
ХЯТАДЫН TIKTOK АМЕРИК ТЕХНОЛОГИЙН УДИРДАГЧИЙГ ХӨЛСӨЛЛӨӨ
Image
УЛААНБААТАР-ДАРХАН ЧИГЛЭЛД ТҮР ЗАМ ГАРГАН ДООРХ БАЙДЛААР ЗОХИОН БАЙГУУЛЖ БАЙНА
Image
700 САЯЫН ӨРТӨГТЭЙ ШАР ХАШАА ГАНЦ ШӨНИЙН САЛХИНЫ АЯ ДААCАНГҮЙ
Image
МХЕГ: ҮЕРТ АВТСАН УУРХАЙН ЦИАНИДЫН АГУУЛАХЫГ ЛАЦДАЖ, ҮЙЛ АЖИЛЛАГААГ НЬ ЗОГСООЛОО
Image
ЯАРМАГИЙН ГҮҮРИЙГ ӨНӨӨДРӨӨС ХААНА
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Х.БАТТУЛГА ГУРВАН УЛСЫН ТӨРИЙН ТЭРГҮҮН НАРЫН ДЭЭД ХЭМЖЭЭНИЙ УУЛЗАЛТЫГ ДАРГАЛЖ ҮГ ХЭЛЭВ
Image
МАРГААШ НӨАТ-ЫН СУГАЛААНЫ 50 САЯЫН АЗТАНГ ТОДРУУЛНА
Image
ҮРГЭЛЖИЛСЭН БОРООТОЙ ТУЛ ҮЕРИЙН АЮУЛААС СЭРГИЙЛЭХИЙГ АНХААРУУЛАВ
Image
ҮС ЗАСУУЛБАЛ ЖАРГАЛ ИРНЭ
Image
“ГАЦУУРТ”, “ЖЕМ ИНТЕРНЭШНЛ” ЗЭРЭГ КОМПАНИУДЫН ЗАРИМ БҮТЭЭГДЭХҮҮН ХУУЛЬ ЗӨРЧЖЭЭ
Image
БҮГД НАЙРАМДАХ АРМЕН УЛСЫН ПАРЛАМЕНТЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧДИЙГ ХҮЛЭЭН АВЧ УУЛЗЛАА
Image
СҮХБААТАРЫН ТАЛБАЙД ХҮНДЭТГЭЛИЙН ТОГЛОЛТТОЙ
Image
5 ДУГААР САРД 196 ИХЭР ХҮҮХЭД МЭНДЭЛЖЭЭ
Image
ИХ АВАРГА М.ДАВААЖАРГАЛ ЯПОН ДАХЬ МОНГОЛ ИРГЭДИЙН НЭГДСЭН ХОЛБООНЫ ХҮНДЭТ ЕРӨНХИЙЛӨГЧӨӨР СОНГОГДЖЭЭ
Image
ШӨХТГ: ШАТАХУУНЫ ҮНИЙГ БУУРУУЛАХ АЛБАН ШААРДЛАГЫН ХАРИУГ ЗУРГААДУГААР САРЫН 17-НД АВНА
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Х.БАТТУЛГА ШХАБ-ЫН ӨРГӨТГӨСӨН ХУРАЛДААНД ОРОЛЦОЖ БАЙНА
Image
ТӨРИЙН ОРДОНД 1,000 ДОНОРЫН ЧУУЛГАН БОЛЛОО
Image
УЛААНБААТАР ХОТЫН НИЙТИЙН ТЭЭВРИЙГ ХӨГЖҮҮЛЭХ ХӨТӨЛБӨРИЙН ТАЛААР САНАЛ СОЛИЛЦЛОО
Image
“УЛААНБААТАР” ЗОЧИД БУУДАЛ, МУИС-ИЙН УРД ТАЛД БАЙРЛАХ ГАЗРУУДЫН ЗӨВШӨӨРЛИЙГ ЦУЦАЛЛАА
Image
ГХ-НЫ САЙД Д.ЦОГТБААТАРЫГ ОГЦРОХЫГ ШААРДАЖ, ИРГЭД ЖАГСЛАА
Image
70 САЯАР ТОХИЖУУЛААД АМЖИЛТ ОЛООГҮЙ АРСЛАНТАЙ ГҮҮРНИЙ “УСАН ХӨШИГ”-ИЙГ ДАХИН 40 САЯАР ЗАСВАРЛАЖЭЭ
Image
АТГ-ЫНХАН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ЯАМАНД АЖИЛЛАЖ БАЙНА
Image
БҮГД НАЙРАМДАХ КИРГИЗ УЛСАД СУУХ ЭЛЧИН САЙДЫН ЯАМ НЭЭГДЛЭЭ
Image
ШӨХТГ: ШАТАХУУНЫ ҮНЭ БУУРУУЛААГҮЙ ААН-ИЙН ТУСГАЙ ЗӨВШӨӨРЛИЙГ ЦУЦЛАХ САНАЛ ХҮРГҮҮЛНЭ
Image
ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ӨӨРЧЛӨЛТИЙГ ХУУЛЬ, ЖУРМЫН ДАГУУ ХЭЛЭЛЦҮҮЛТЭЛ ЧУУЛГАНЫ ХУРАЛДААНЫГ ОРХИЛОО
Image
700 САЯАР АВСАН ГЭХ 4850 ШИРХЭГ “ШАР” ХАШЛАГЫГ ХАМГИЙН ҮНЭТЭЙГЭЭР ТООЦОХОД 257 САЯ ТӨГРӨГ БОЛЖ БАЙНА. ҮЛДСЭН МӨНГӨ НЬ ХААЧИВ АА ХОТЫН ДАРГАА?
Image
МЭДЭЭЛЭЛ ХААЛТТАЙ, ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА УДААШРАЛТАЙ БАЙГАА НЬ АВЛИГЫН ЭРСДЭЛ ҮҮСГЭДЭГ ГЭЖ ИРГЭД ҮЗЭЖ БАЙНА
Image
ЗЭЭЛЖИХ ЗЭРЭГЛЭЛ ТОГТООХ БАЙГУУЛЛАГЫН ТАЛААР ЯРИЛЦЛАА
Image
ХАЛДВАРТ ӨВЧНИЙГ ИЛРҮҮЛЭХ ОНОШИЛГОО, ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ОРЧИН ҮЕИЙН АРГЫГ НЭВТРҮҮЛНЭ
Image
ҮНДСЭН ХУУЛЬД ОРУУЛАХ НЭМЭЛТ, ӨӨРЧЛӨЛТИЙН ТӨСЛИЙН НЭГ ДЭХ ХЭЛЭЛЦҮҮЛГИЙГ ДЭМЖЛЭЭ
Image
ДЭЛХИЙ МОНГОЛООР ДУТАХГҮЙ Ч МОНГОЛ ДЭЛХИЙГЭЭР ДУТНА
Image
ХЯТАДЫН ИМПОРТ БУУРЧ БАЙГАА НЬ БИДЭНД БОЛГООМЖЛОХ ДОХИО ӨГЧ БАЙНА
Image
ЯАРМАГИЙН ХУУЧИН ГҮҮРИЙГ МАРГААШНААС ХААНА
Image
ХҮҮХДИЙН ЗУСЛАНГУУД 160-220 МЯНГАН ТӨГРӨГИЙН ТӨЛБӨРТЭЙ БАЙНА
Image
"МОБИКОМ" КОРПОРАЦИЙН БҮХ ДАНСНЫ ЗАРЛАГЫН ГҮЙЛГЭЭГ ЗОГСООЛОО
Image
ХУУЛИЙН ТӨСӨЛ: ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН БҮРЭН ЭРХИЙН ХУГАЦАА 6 ЖИЛ, ДАХИН НЭР ДЭВШИХГҮЙ
Image
ХҮҮХДИЙН ЗУСЛАНГУУД 160-220 МЯНГАН ТӨГРӨГИЙН ТӨЛБӨРТЭЙ БАЙНА
Image
ЯАРМАГИЙН ХУУЧИН ГҮҮРИЙГ 10 ХОНОГ ХААЖ ЗАСВАРЛАНА
Image
ЧУУЛГАН: ҮНДСЭН ХУУЛИЙН НЭМЭЛТ, ӨӨРЧЛӨЛТИЙН АНХНЫ ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ ХИЙНЭ
Image
Эрчим хүчний хөрөнгө оруулалт 4 дахин нэмэгдсэн
Image
Монголоо сонгоё
Image
“ХАТАН ЯТГЫН ЭГШИГЛЭН ТАСРАШГҮЙ” ХАНДИВЫН ТОГЛОЛТ БОЛНО
Image
Тэмээтэй аялагч Байгалмаа Цэрэнгийн нүцгэн зургуудыг ил болгожээ
Image
МУБИС-ийн захирал Д.Мөнхжаргал оюутнуудынхаа амьдралаар тоглолоо
Image
Булган, Төв, Хэнтий аймгууд түймэртэй байна
Image
Цөлжилттэй тэмцэх ба тогтвортой байдлыг эрэлхийлэхээр чуулж байна
Image
Үндсэн хуулийн цэцийн бүрэлдэхүүн хэнд таалагдах ёстой вэ
Image
Автозамын тэмдэглэгээг шинэчлэх ажил үргэлжилж байна
Image
Гэмтлийн эмнэлгийн гаднах нисдэг тэрэгний зогсоол бэлэн болжээ
Image
С.Гантогоо Солонгос улс руу буцлаа
Image
С.Содонгоо: Би эмээдээ 150 наслуулдаг тариа зохион бүтээж өгнө
Image
Жүжигчин О.Дөлгөөн хагас нүцгэн зургаа дэлгэлээ
Image
Э.Энхмөнх: Бокс, жудо шиг медаль авахад нь төрөөс дэмжээд өгдөг бол зүгээр
Image
Солонгос улсын засгийн газраас ард иргэдээ секс ихээр хийхийг уриалжээ
Image
“Real estate 2017” форум өнөөдөр болно
Image
Т.Бархүүгийн хоёр охин аавыгаа ингэж дэмжижээ
Image
Өнөөдөр болох үйл явдал
Image
Нийтийн тээврийн үйлчилгээнд шинэ чиглэл нэмэгдлээ
Image
НӨАТ-ын баримт бүртгүүлэхэд өөрчлөлт орлоо
Image
ХАЛУУН ТОГООНД ЧАНАГДАЖ БАЙСАН ХАВЧ АМЬД ҮЛДЭХИЙН ТУЛД МӨЧӨӨ ӨӨРӨӨ ТАСДЖЭЭ
Image
Ц.Батням: “Ээж намайг тэнгэрээс харж байгаа
Image
Мобиком датагаараа хэрэглэгчээ хохироосоор...
Image
Янжаа бүсгүй Солонгос кинонд тогложээ
Image
Монголд хамгийн өндөр цалинтай хүмүүс ПРОГРАММ хангамжийн мэргэжилтэн
Image
Эмэгтэйчүүдийн эмч: Сарын тэмдэг ирсэн үед дараах 5 зүйлсийг хэзээ ч хийж болохгүй учир нь маш биед муу үр дагавартай
Image
Нүцгэн жагсагчид Ерөнхийлөгчийн ордны өмнө жагсжээ
Image
Эмч Б.Энхзаяа: Харшил нь удамшдаг өвчин
Image
О.Ширмээ: Би гарыг нь цайлгасаан, харин тэр хүн миний сэтгэлийн харыг цайлгасан.
Image
“Улаанбаатар их дэлгүүр” иргэдийн эрхийг зөрчиж байна
Image
Гал түймрээс сэрэмжилээрэй
Image
Нийслэлд хүүхэд хулгайлдаг бүлэг залуус байна
Image
МАЛ ТӨЛӨЛТ 16.7 ХУВЬТАЙ БАЙНА
Image
БИЕИЙН ТАМИР, СПОРТЫН САЛБАРЫН МЭДЭЭЛЛИЙН ЦАХИМ САН БҮРДҮҮЛЭХ ТООЛЛОГОД УВС ТЭРГҮҮЛЖЭЭ
Image
Зөвшөөрөлгүй барилгын ажилд хяналт шалгалт хийж, зөрчил арилгуулжээ
Image
КИМ ЧЕН УНЫ ДУУ ХООЛОЙ
Image
Орон нутгийг зорих иргэдийн анхааралд
Image
Б.Тэгшбаяр засмал замын дугуйн олон улсын тэмцээнд түрүүллээ
Image
ЭЗЭНДЭЭ САЯ САЯ ДОЛЛАР АВЧИРСАН 24 ХОББИ
Image
МХБХ-НЫ ШҮҮГЧДИЙН НЭГДСЭН ХУРАЛ БОЛЖ АЛДАА, ОНООГОО ХЭЛЭЛЦЛЭЭ
Image
"ХӨВСГӨЛ АЛТАН ДУУЛГА” ХК-ИЙН АРИЛЖААГ ТҮР ЗОГСООВ
Image
“English”-ээр “ус цас” болмоор байвал дараах зөвлөгөөг мөрдөөрэй!
Image
Э.Бат-Орших: Нийгмийн энтрепренёруудад мэргэжил, боловсрол хамаарахгүй
Image
УИХ-ЫН ГИШҮҮН Д.МУРАТ, УИХ-ЫН ГИШҮҮН АСАН Д,ГАНТУЛГА НАРЫН ХЭРГИЙГ ШҮҮХЭД ШИЛЖҮҮЛЖЭЭ
Image
ЦАХИМ ХУРЛААР ШҮЛХИЙ ӨВЧИНТЭЙ ТЭМЦЭХ АЖЛАА ЭРЧИМЖҮҮЛЭХИЙГ ДААЛГАВ
Image
ШИНМОЭ ГАЛТ УУЛ ДАХИН ТЭСЭРЧЭЭ
Image
ОЛОН УЛСЫН ТӨМӨР ЗАМЧИН ЗАЛУУЧУУДЫН ЧУУЛГА УУЛЗАЛТ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
Хотон шувууны хошуу хил давуулах гээд баригдав
Image
Цагдаа болон энгийн иргэний хоорондох тэмцээн Манила хотод боллоо
Image
Долоон настай хүүгийн амь насыг захиалгаар хөнөөжээ
Image
ДӨРӨВДЭХ УДААГИЙН БАГШИЙН СЭТГЭЛ ХҮҮХДЭД АРГА ХЭМЖЭЭНД 600 ГАРУЙ ХҮН ОРОЛЦЛОО
Image
Хошин шог тоглож чаддаггүй Навчаа
Image
ЦАГААЧЛАЛЫН АСУУДАЛ ХУРЦДАЖ БАЙНА
Image
ТАВДУГААР САРЫН 07-НД БОЛОХ ҮЙЛ ЯВДАЛ
Image
ГАРАЛ ҮҮСЛИЙН ГЭРЧИЛГЭЭГҮЙ МАЛ, МАХ ТЭЭВЭРЛЭХГҮЙ БАЙХЫГ АНХААРУУЛЖ БАЙНА
Image
Тоог цээжээр бодох гайхалтай хялбар арга
Image
ИРГЭН ТА ГУРВАН САРЫН ДОТОР ГАЗРАА ӨМЧЛӨХ БОЛОМЖТОЙ
Image
ЭКС ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Ц.ЭЛБЭГДОРЖИЙН "ДОГЬ" МЭНДЧИЛГЭЭНҮҮД
Image
Өвлийн морин уралдаанд 12 хүртэлх насны хүүхдээр морь унуулахыг хоригложээ
Image
29 согтуу жолоочийг журамлажээ
Image
Image

Ц.СҮХБААТАР: МОНГОЛ УЛСЫН НЭР ХҮНДИЙГ УНАГАСАН ХАР ТАМХИНЫ ХЭРЭГТ САЛБАРЫН САЙД ХАРИУЦЛАГА ХҮЛЭЭХ ЁСТОЙ

-Хар тамхины хэрэгт дипломатууд холбогдсноор Монгол Улс Венийн конвенцыг зөрчлөө-

 

Ардчилсан намын Гадаад харилцаа, хамтын ажиллагааны асуудал хариуцсан дарга Ц.Сүхбаатартай дипломат албаны тухай ярилцлаа.

               

-Монгол дипломатч 70 кг хар тамхи зөөвөрлөж байгаад баригдсан үйл явдал олон улсын анхаарлын төвд ороод байна. Та олон жил дипломат алба хашиж явсан хүн. Энэ талаар байр сууриа илэрхийлэхгүй юү?

  -“Дипломат эрх ямба эдэлнэ” гэдэг нь төрийг төлөөлж ажиллаж байгаа хүнд ямар нэг хууль шүүхийн байгууллагаас халдашгүй байхыг хэлдэг. Харамсалтай нь, ийм эрх ямбатай дипломат албаны монгол хүмүүс хар тамхины хэрэгт холбогдчихлоо. Өнөөдөр энэ асуудал зөвхөн Монголын бус олон улсын хэмжээнд яригдах маш том дуулиан дэгдээж байна. Энэ хэрээр манай улсад итгэх итгэл алдарч, нэр хүндээ шороотой хутгаж орхилоо.

  -Дипломатууд хар тамхины хэрэгт холбогдож байгаа нь анхны тохиолдол уу?

 -Дэлхийн хэмжээнд дипломат эрх ямбатай төрийн албан хаагчид олон бий. Гэхдээ цөөн хэд нь хэрэг төвөгт орж, улсынхаа нэр хүндийг унагасан байдаг. Тухайлбал,  Африкийн зарим нэг орны дипломатууд хар тамхи зөөж байгаад баригдсан тохиолдол бий. Гэхдээ нэг, хоёр удаагаас хэтрэхгүй. Харин манай дипломатуудын тухайд анх ундаагаа хэрэг төвөгт ороод байгаа юм биш. Энэ бол гурав дахь удаагийн тохиолдол. Эхнийх нь, Элчин сайдаар ажиллаж байсан К.Сайрааны охин Истанбулаас Грек рүү хар тамхи зөөж байгаад баригдсан бол дараагийнх нь бас л Истанбулаас гаралтай хар тамхийг манай нэгэн дипломат зөөх гэж байгаад Болгарт баригдаж байсан. Ер нь  хар тамхи дамжуулдаг олон улсын гол сүлжээ зангилаануудын нэг нь Инстанбул болж байна. Хар тамхины сүлжээчид Афганистанд үйлдвэрлэсэн тамхиа Туркээр дамжуулж, улмаар Европ руу гаргах маршруттай гэгддэг. Үүнийг олон улсад мэддэг төдийгүй энэ чиглэлд маш болгоомжтой ханддаг. Тиймээс Турк гэх мэт улсад ажиллах  ЭСЯ-ны ажилтнуудыг сонгон шалгаруулж, томилохдоо маш нухацтай авч үздэг юм билээ. Улс орныхоо нэр нүүрийг бодож, хэнийг, ямар боловсролтой хүнийг хаана томилох вэ гэдгээ маш сайн судалж шийдвэрлэдэг гэсэн үг.

-Өнөөдөр бид монгол дипломатчид хар тамхи зөөвөрлөж байгаад баригдсан гэдэгт л анхаарал хандуулаад байх шиг. Цаад учир шалтгаан руу өнгийж харах хэрэгтэй болов уу. Таны дүгнэлтээр яагаад ийм хэрэг гарах болов?

-Алив асуудлын голыг олохдоо яагаад ийм хэрэг гарах болсон уг шалтгааныг эрж хайх нь чухал байдаг. Миний санаж буйгаар 90-ээд оны эхэн үеэс ОХУ болон Зүүн Европын зарим оронд ажиллаж байсан дипломат эрх ямба бүхий зарим нэг этгээд хууль бусаар тамхины наймаа хийж эхэлсэн. ОХУ-д суугаа Элчин сайдын яамны олон ажилтан хууль бусаар тамхи зөөж байгаад баригдаж байсан шүү дээ. Москвад Элчин сайдаар сууж байсан нэгэн  хууль бус тамхины наймааг өөрөө гардан зохион байгуулж, ЭСЯ-ныхаа ажилтнуудаа долоо хоногийн хуваарьт оруулан явуулдаг байсан тухай яриа чих дэлсэж байсан.  Тэрчлэн С.Баярыг ОХУ-д Элчин сайдаар сууж байх үед түүний удирдлаган дор ажилладаг нэг хүний сейфнээс  300 мянган ам.доллар алдагдсан тухай шуугиан дэгдэж байсан. Тэр их мөнгө тамхины наймаатай холбоотой гэдэг нь хэнд ч ойлгомжтой. Гэтэл энэ бүх асуудал дарагдаад өнгөрч байсан төдийгүй энэ мэт хууль бус үйлдэл хийсэн хүмүүс хариуцлага хүлээх нь битгий хэл албан тушаал ахиж, сайд, дэд сайд, элчин сайдаар томилогдож, бүр УИХ-ын гишүүн хүртэл болж ирлээ. Тэдгээр хүмүүст хариуцлага тооцохгүй явсны хар гайгаар өнөөдрийн хар тамхины хэрэг гарч, их уршиг тарьж байна.

  -Гадаадад сууж ажиллах дипломат албыг мөнгө олох хэрэгсэл гэж хардаг хүмүүс байна. Энэ үнэн үү?

-Тэр үнэн. Тиймээс л ГХЯ руу Ерөнхий сайдаасаа эхлээд сайд, УИХ-ын гишүүд болон улстөрчид танил талаа “чихэж”, аль ашигтай газар луу томилдог жишиг тогтоод байна. Энэ бол хэдийн ил болсон бичигдээгүй хууль. Хар тамхины олон улсын томоохон сүлжээнд МУ-ын төрийн тусгай албан хаагчид орооцолдсон байгаагаас харахад л ГХЯ-ны боловсон хүчний бодлого яаж алдагдсаныг дүгнэж болохоор. ГХЯ гэдэг төрийн маш чухал алба. Энэ яамнаас Монгол Улсыг төлөөлж ажиллахаар томилогдсон хүмүүс нь тухайн улсад том эрх ямба эдэлдэг. Ийм чухал албан тушаалыг улс төрийн наймааны бялуу хуваах хэрэгсэл болгож, мэргэжил, боловсрол, туршлага зэргийг үл харгалзан ах дүү, төрөл садан, танил тал, найз нөхдөө томилж, гадаад руу явуулдаг байдал өнөөдөр эх захаа алдаж, хэрээс хэтэрлээ. Үүний нэг тод жишээ нь, хар тамхины хэрэгт орсон гэгдэх Б.Баттүшиг нь ГХЯ-ны сайд Д.Цогтбаатарын баруун гарын хүн Б.Баярсайханы баз хүргэн гэж байгаа. Жолоочийн тухайд, дипломат албаны жолооч нар Монголдоо ирээд хамгийн багадаа гурван жил болоод эргэж томилогддог. Гэтэл хар тамхи тээвэрлэсэн жолооч дөнгөж гадаадаас ирсэн даруйдаа Турк руу явсан байх жишээтэй. Энэ бол бодлого яаж алдагдсаны тод илрэл.

   -Хар тамхины наймааг зохион байгуулалттай хийдэг гэсэн. Тэгэхээр манай улсын хоёр дипломат албаны хүмүүсийн ард өөр хүмүүс байх магдалалтай гэж сэжиглэж байна?

-Хар тамхины наймаа бол зохион байгуулалттай хийдэг, хүний амь нас дүйсэн маш аймшигтай хэрэг шүү дээ. Ийм айхтар хэрэгт монголчууд, ялангуяа, төрийн албан хаагчид орсон нь эрх мэдэлтнүүд мөнгөний төлөө юу ч хийхээс буцахгүйн шууд илрэл. Тэд яав ч энэ хэргийг анх удаа хийгээд баригдаагүй нь лавтай. Тэдний захиалагч, нийлүүлэгч гээд холбоо сүлжээг нь олж тогтоохын тулд гаднын хуулийн байгууллагынхан хэдэн сар, хэдэн жилээр мөрдөж мөшгөсөн байж таарна. Хамгийн ноцтой нь, тэр хоёр хүн баригдсан даруйдаа Ерөнхий консул асан Э.Мөнх-Очир луу холбогдсон байгаа юм. Тэгвэл ийм том гэмт хэргийг зоригтой үйлдэж байгаа хүмүүс баригдчихаад хамгийн түрүүнд өөрсдийнх нь үйлдлийг мэдэж байгаа, тэднийг аврахын төлөө ажиллах, үүнээс ашиг хүртдэг хүн рүү хандах нь ойлгомжтой биш гэж үү. Иймд тэднийг удирдаж Истанбулд сууж байсан Ерөнхий консул Э.Мөнх-Очир, цаашлаад Турк улсад суугаа Элчин сайдад хариуцлага тооцох ёстой. Ерөөс Б.Баттүшиг нь танил тал, хамаатан садангаараа яриулж албан тушаалд томилогдсон нь тодорхой байна. Тийм их хэмжээний хар тамхийг Герман руу зөөнө гэдэг маш том сүлжээний нэг хэсэг гэсэн үг. Тэгэхээр ул үндсээр нь хаанаас хэн томилж явуулсан, хэний гар хөл вэ гэдгийг нь илрүүлж байж хар тамхины сүлжээг тасалж чадна.

-Ерөнхий консулын газарт хэдэн хүн ажилладаг вэ. Хоёр хүн олон хоногоор алга болчхоод байхад мэдээгүй байж таарахгүй. Ажиллах зарчмын тухайд мэдээлэл өгөөч?

 -Ерөнхий Консулын газарт сайндаа гурваас дөрвөн  хүн л ажилладаг. Ерөнхий Консул нь ажлаа орхиод явчихсан. Гэтэл нөгөө хоёр нь Европын орнуудаар 3000 км-ийн газарт зугаалаад явж  байна гэдэг юу гэсэн үг вэ? Анкарад сууж байгаа ЭСЯ нь удирдлагадаа ажиллаж байгаа ЕКГ-т ийм байдал үүсээд байхад ямар ч хараа хяналт тавьдаггүй, хариуцлагагүй байгааг харуулж байна. Хэдийгээр, Э.Мөнх-Очир “Би дуудагдаж ирсэн” гэж хэлж байгаа ч үнэндээ тэр “Би консулын ажил хийхгүй. Элчин сайд болно” гэж томорч, ажлаа хаяад явсан нэгэн гэнэлээ. Үүнээс үүдэж л ийм ноцтой хэрэг гарлаа шүү дээ. Угтаа ДТГ-ыг тэргүүлж байгаа хүн огцгой тохиолдлоос бусад үед хэзээ ч ажлаа хаяж явж болохгүй.  Хугацаа дуусаад солигдох болвол дараагийн хүндээ ажиллах аятай уур амьсгал бүрдүүлж үлдээхийн тулд тухайн улсад ажил хэргийн холбоотой байсан хүмүүстэй уулзаж, учир явдлаа хэлдэг соёлтой байх ёстой. ДТГ-ын тэргүүн солигдоход нэг сараас илүү хугацаа орох ёсгүй юм  уг нь.  Гэтэл манайд дотоод улс төрийн нөхцөл байдлаас болж 1-2 жил томилгоо хийхгүй байх явдал хүртэл гарч байна. Тухайлбал, БНСУ-д манайхаас  хоёр жил элчин сайдгүй байна. Тэнд ямар нэг асуудал гарвал хэн хариуцлага хүлээх вэ. Энэ мэт засаг төрийн уялдаагүй байдал, бүлэглэл, фракцуудын тэмцлээс болж Монгол Улсын чухал албан ажил эзэнгүйдэж, хариуцлага алдах, гэмт хэрэг гарах нөхцөл байдал үүсч байна. Тиймээс Ерөнхий консул асан Э.Мөнх-Очир ажлаа өгсөн ч хариуцлага хүлээх ёстой. Мөн Гадаад харилцааны сайд Д.Цогтбаатар салбарт нь гарсан энэ том асуудалд хариуцлага хүлээж, сайн дураараа албан ажлаа өгөх ухамсартай байх ёстой.

  -Гаднын орнууд ажиглагчийн байр сууринаас анхааралтай харж суугаа болов уу. Япон шиг соёлтой улсад салбарт нь алдаа гарвал сайд нь ард түмнээсээ уучлалт гуйж, ажлаа хүлээлгэн өгдөг дэгтэй. Энэ нь нэг талаар, хариуцлага хүлээж байгаа ч сайн ойлговол улсынхаа нэр хүнд, байр суурийг олон улсад хамгаалж байх шиг санагддаг. Харин манайхан...

-Монгол Улс энэ ноцтой хэргийг зөвхөн  хоёр хувь хүний хэрэг болгоод өнгөрөөх нь үү, эсвэл тодорхой арга хэмжээ авах нь уу гэдгийг бусад орнууд анхааралтай ширтэн ажиглаж байгаа. Арга хэмжээ авахыг хүлээгээд суух биш томилсон, хариуцсан хүмүүс нь өөрсдөө сайн дураар албан тушаалтай бол огцрох, албан тушаалгүй нь дараагийн ажилд очихоос зайлсхийх хэрэгтэй. Гэтэл хариуцлага алдсан Э.Мөнх-Очирыг Турк руу Элчин сайдаар томилно гэж ярьж байна. Энэ хүн ямар нүүрээрээ тэнд очих нь вэ. Монгол Улсын нэр хүндийг шороотой хутгаж хаячхаад албан тушаал ахиж болохгүй шүү дээ. Ийм дураараа, овлигогүй, ашиг сонирхлын зөрчилтэй байж болохгүй л дээ дипломат албаны хүн.  Бас нэгэн жишээ. Унгарт суугаа элчин сайд З.Батбаяр гэдэг хүн ажлаа хийдэггүй гэсэн яриа салбарын дунд гарсан байна лээ. Түүнийг албан ёсоор эгүүлэн дуудаад байтал өөр нэг дарга гарч ирээд хэвээр нь үлдээж байх жишээтэй.  Энэ мэт үүргээ ухамсарлаагүй, ямар үүрэгтэй очсоноо мэддэггүй зөвхөн наргиж цэнгэх, зугаалах “ажил” хийдэг элчингүүд байсаар байна.

-Монгол Улс хэдэн оронд Элчин сайд болон консулаа томилдог вэ?

-Дипломат төлөөлөгчийн газар нь ЭСЯ, Ерөнхий консулын газар, Консулын газар гэсэн шатлалтай байдаг. ЭСЯ гэдэг нь бүрэн хэмжээний төлөөлөгчийн газар. Элчин сайд нь ахалж, удирдлагад нь дипломат ажилтнууд байна. Харин ЕКГ эсвэл Консулын газар нь тухайн суугаа орныхоо тодорхой хот буюу мужид үйл ажиллагаагаа явуулах эрхтэй байдаг. Жишээ нь, Бээжинд ЭСЯ ажиллаж байхад Хөх хотод ЕКГ, Хонконг-д ЕКГ, Эрээнд КГ, Хайлаарт КГ ажиллаж байх жишээтэй. МУ-аас 30 гаруй ДТГ гадаадад байдаг гэж сонссон. Энэ утгаараа Турк дахь ЭСЯ Анкара хотод, Истанбулд Консулын газар байгаа юм. Дипломат харилцааны тухай Венийн конвенцэд Монгол Улс нэгдэн орсон. Үүний үндсэн дээр манай ажилтнууд дипломат эрх ямба эдэлнэ, гэхдээ түүнийгээ хууль бус зүйлд ашиглахгүй байх үүрэг хүлээдэг юм. Гэтэл энэ үүргээ Монгол Улс, монголын дипломатууд зөрчлөө. Цаашид бидэнд итгэхгүй байх асуудал үүслээ. Тэгэхээр нэр хүндээ олж авч, сэргээхийн тулд юуны өмнө алдаа гаргасан хүмүүст хатуу хариуцлага хүлээлгэх л ёстой. Дахин ийм зүйл гаргахгүй байх талын бүх арга хэмжээ авах ёстой. Монгол Улсын нэр хүндийн асуудал яригдаж байхад нэг хоёр хүний албан тушаалын асуудал юу ч биш ээ.

-Хар тамхи зөөсөн хоёр хүн тухайн улсын хуулиар шийтгүүлэх үү?

-Дипломат эрх ямбыг суугаа орондоо л эдэлдэг. Хэрэв Турк улсад баригдсан бол тэднийг тус улс шүүхгүй албадан Монгол руу хөөн явуулж, энд хариуцлага тооцно. Өөрийнхөө суугаа орноос өөр улсад буюу Германд явж байгаад баригдсан учраас тэр улсын хуулиар жирийн гэмт хэрэгтэн шиг шийтгүүлнэ. Дипломат албаны хүмүүст бусад улс орон хүндэтгэл үзүүлж, шалгахгүй, оочер дараалалгүй хилээр нэвтрүүлдэг. Энэ байдлыг ашиглан тэдгээр хоёр хүн хэдэн ч удаа гарсан байх магадлалтай.

 -Хүмүүс толгой сэгсэрч асууж байна. Үнэхээр хар тамхи зөөтлөө идэх хоол, орох оронгүй байна гэж үү гэж. Дипломат албаны хүмүүс хэдий хэмжээний цалин, урамшуулал авдаг вэ?

-Тухайн суугаа орны амьдралын өртгөөс хамаарч цалин олгодог. Хар тамхи зөөх хэмжээнд хүртэл нь бага цалин өгдөггүй шүү дээ. Ямартай ч амьдралаа авч явах хэмжээнд олгодог. Хүүхдүүдийнх нь сургалтын төлбөрийг даана, улсаас нь үнэгүй байраар хангана, хоёр жилд нэг удаа улсын зардлаар нутагт нь амраана гэх мэт. Тийм амь эрссэн зүйл хийх ямар ч шаардлагагүй. Тэгэхээр үүнийг мөнгөний шунал, тамхины наймаанаас ашиг олж болно гэсэн 1990-ээд оны ойлголт нь эцэстээ ийм байдалд хүргэж байна гэж л дүгнэх байна.

 -Ярилцсанд баярлалаа.

 

Эх сурвалж: "АРДЧИЛАЛ ТАЙМС" СОНИН

Сэтгүүлч: Б.БЯМБАСҮРЭН 

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6