Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
НҮҮРСНИЙ ӨВЧТӨНҮҮД…
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ “АНГЛИ ХЭЛТЭЙ ЗАЛУУС” ХӨТӨЛБӨРИЙН ХААЛТЫН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНД ОРОЛЦОВ
Image
ТУУЛ ГОЛЫН УС ҮЕРИЙН АЮУЛТАЙ ТҮВШИНГ ДАВЖЭЭ
Image
Б.БАТТУЛГА: МИНИЙ АМЬДРАЛЫН МАРТАГДАШГҮЙ ДУРСАМЖУУД ЭНЭ ЦАГТ БИЧИГДЭЖ БАЙНА
Image
ӨСВӨРИЙН ТАМИРЧИД ЗУРГААН АЛТ ХҮРТЭВ
Image
МОНГОЛЫН БАРИЛГЫН ҮНДЭСНИЙ АССОЦИАЦЫН ТӨЛӨӨЛЛҮҮДИЙГ ХҮЛЭЭН АВЧ УУЛЗЛАА
Image
“НЭГДҮГЭЭР ХҮНИЙ ХҮН” ГЭЖ ОРИЛЖ ЯВДАГ “ИХ МОДУН”-НИЙ Б.ЦОГТСЭРГЭЛЭН “ХАЛХ ГОЛ” СУМ ДУНДЫН ТӨВИЙН БАРИЛГЫН АЖИЛЧНЫГ ЗОДОЖ ТАНХАЙРЧЭЭ
Image
ЦЭЦЭРЛЭГИЙН ЦАХИМ БҮРТГЭЛ ӨНӨӨДӨР ДУУСНА
Image
Ж.ЭНХБАЯР ГИШҮҮНИЙ ЖДҮХС-ТАЙ ХОЛБООТОЙ ХЭРГИЙГ ХААХААР БОЛЖЭЭ
Image
САЙД Д.СУМЪЯАБАЗАРЫГ ОГЦРОХЫГ ШААРДАВ
Image
ЦОНЖИНБОЛДОГ ОРЧИМД ХҮРЭН БААВГАЙ ЦАГААЛЖ ИРЖЭЭ
Image
Д.ХАЯНХЯРВАА: БУУДАЛД БИЗНЕСМЕНҮҮДТЭЙ БАЙНА ГЭДЭГ ОР ҮНДЭСЛЭЛГҮЙ МЭДЭЭЛЭЛ
Image
НИЙТИЙН ЭЗЭМШЛИЙН ТАЛБАЙ ДАХЬ ЗӨВШӨӨРӨЛГҮЙ 16 ГАРААШИЙГ БУУЛГАВ
Image
УЛААН ЦУТГАЛАНГИЙН ХЯСААНАААС УНАЖ ХӨЛӨӨ ХУГАЛЖЭЭ
Image
17 КГ ДЭРЭВГЭР ЖИРГЭРҮҮГ БНХАУ РУУ НЭВТРҮҮЛЭХИЙГ ЗАВДЖЭЭ
Image
ЦЭЦЭРЛЭГИЙН ЦАХИМ БҮРТГЭЛ ӨНӨӨДӨР ХААГДАНА
Image
Ш.ЭНХТӨР: ТОМУУГИЙН А ХҮРЭЭНИЙ H1N1, H3N2 ВИРУСИЙН ТАРХАЛТ БАЙСААР БАЙНА
Image
ЧИНГИС ХААНЫ МУЗЕЙ ДОЛООН ДАВХАР БАЙНА
Image
С.АМАРСАЙХАН: ТӨРИЙН АЛБАНЫ ХҮНД СУРТЛЫГ НЭН ДАРУЙ ЗОГСООЖ АЖЛЫН УЯЛДАА ХОЛБООГОО НЭГТГЭЖ АЖИЛЛАХ ХЭРЭГТЭЙ
Image
АЛБА ХААГЧИД ОЛОН УЛСЫН БУУХИА ТЭМЦЭЭНД ОРОЛЦОНО
Image
АЛБА ХААГЧИД ОЛОН УЛСЫН БУУХИА ТЭМЦЭЭНД ОРОЛЦОНО
Image
ХУВЦСАА ТАЙЛЖ ЭСЭРГҮҮЦЛЭЭ ИЛЭРХИЙЛСЭН ХОЁР ДАСГАЛЖУУЛАГЧИЙН ЭРХИЙГ СЭРГЭЭЖЭЭ
Image
17 НАСТАЙ ЭРЭГТЭЙ 11 ДАВХАРЫН ХАМГААЛАЛТГҮЙ ЛИФТНИЙ ХОНГИЛ РУУ УНАЖ НАС БАРЖЭЭ
Image
С.АМАРСАЙХАН: ТӨРИЙН АЛБАНЫ ХҮНД СУРТЛЫГ НЭН ДАРУЙ ЗОГСООЖ АЖЛЫН УЯЛДАА ХОЛБООГОО НЭГТГЭЖ АЖИЛЛАХ ХЭРЭГТЭЙ
Image
“ЭРДЭНЭС-ТАВАНТОЛГОЙ” ХК ТЭТГЭЛЭГТ ХӨТӨЛБӨРӨӨ УЛСЫН ХЭМЖЭЭНД ЗАРЛАЛАА
Image
ЖИЛД 1.3 САЯ ЖУУЛЧИН ХҮЛЭЭЖ АВАХ “МАНЗУШРИ ЦОГЦОЛБОР” 2025 ОНД АШИГЛАЛТАД ОРНО
Image
БНХАУ-ААС МОНГОЛ УЛСАД СУУГАА ЭСЯ-НД БИЧИГ ХЭРГИЙН ГЭРЭЭТ АЖИЛТАН СОНГОН ШАЛГАРУУЛАХ ЗАР
Image
ИНКУБАТОРЫН БҮРТГЭЛ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
УСНЫ ТӨЛБӨРИЙН ОРЛОГЫГ УСНЫ НӨӨЦИЙГ ХАМГААЛАХ, НӨХӨН СЭРГЭЭХЭД ЗАРЦУУЛНА
Image
НОБЕЛИЙН ШАГНАЛТ МУХАММАД ЮНУС: БИЧИЛ ЗЭЭЛ АСУУДЛАА ШИЙДВЭРЛЭХЭД ТУСАЛДАГ БАЙХ ЁСТОЙ
Image
ЗӨВШӨӨРӨЛГҮЙ БАРИЛГА УГСРАЛТЫН АЖЛЫГ ЗОГСООВ
Image
ТҮМЭН ҮЕЭРЭЭ ОРШИХ НУТГАА ТӨР ХАМГААЛАХ НЬ ЗӨВ ӨӨ
Image
АДУУ АЧСАН МАШИНУУД ЭМЭЭЛТЭД ХОНОЖ БАЙНА
Image
СУРГУУЛИЙН ЗАХИРАЛ, ЦЭЦЭРЛЭГИЙН ЭРХЛЭГЧИЙГ СЭЛГЭН АЖИЛЛУУЛАХ ЖУРМЫГ ХЭЛЭЛЦЛЭЭ
Image
ӨНӨӨДӨР ЦАХИЛГААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТ ХИЙГДЭХ ГАЗРУУД
Image
ЕCДҮГЭЭР САРААС ДААТГАЛААРАА ФИТНЕСТ ЯВЖ ЭХЭЛНЭ
Image
УЛААНБААТАРТ 21-23 ГРАДУС ДУЛААН БАЙНА
Image
БИЕИЙН ТАМИР, СПОРТЫГ ХӨГЖҮҮЛЭХ ҮНДЭСНИЙ ХӨТӨЛБӨР БАТАЛЛАА
Image
3 ХУВЬЦААТ КОМПАНИЙН ХУВЬЦААНЫ ХАНШ БУУРЧЭЭ
Image
АГААРААС ЭРЭН ХАЙХ, АВРАХ АНГИ БАЙГУУЛНА
Image
“ХЯТАД ОРНЫГ ТАНИН МЭДЭХ” СОЁЛЫН ЦУВРАЛ АРГА ХЭМЖЭЭ УЛААНБААТАР ХОТНОО ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДАНА
Image
Д.ГҮРСОРОНЗ: “НҮҮДЭЛЧИН ГРУПП” ХХК-ААС БОЛООД 450 АЙЛ ОРОН СУУЦАНДАА ОРЖ ЧАДАХГҮЙ БАЙДАЛД ХҮРЭЭД БАЙНА
Image
БАГШ НАР СУРАГЧДЫН ИРЦИЙГ ГАР УТАС ДЭЭРЭЭ БҮРТГЭНЭ
Image
МУГЖ Г.АРИУНБААТАР Л.Л.ЛИНХОВИНЫ НЭРЭМЖИТ ДУУРИЙН НААДАМД УРИГДАВ
Image
ХУУЛЬ БУСААР ОЛБОРЛОЛТ ЯВУУЛЖ, ТҮГЭЭМЭЛ ТАРХАЦТАЙ АШИГТ МАЛТМАЛ БОРЛУУЛСАН ЗӨРЧЛИЙГ ИЛРҮҮЛЛЭЭ
Image
ЖҮДО БӨХИЙН ДАШТ ЭНЭ САРЫН 25-ЭХЭЛНЭ
Image
НИЙТИЙН ЭЗЭМШЛИЙН ТАЛБАЙД ХУРИМТЛАГДСАН ХОГ ХАЯГДЛЫГ АРИЛГАХ ҮҮРЭГ ӨГЛӨӨ
Image
АЙМАГ ОРОН НУТГИЙН УДИРДЛАГУУД БОЛОН САЛБАР ХАРИУЦСАН ЗАРИМ САЙД НАРТ ТУСГАЙЛАН ҮҮРЭГ ӨГЧЭЭ
Image
Ц.МЯНГАНБАЯРЫН ЭЗЭМШЛИЙН 13 ЗӨВШӨӨРЛИЙГ ЦУЦАЛЖЭЭ
Image
Э.ОЮУНБОЛДЫН МЭДЭГДЭЛД НҮҮРНИЙ ХУВИРЛЫН ШИНЖИЛГЭЭ ХИЙЖЭЭ
Image
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Цахимаар бусдыг садар самуунд уруу татсан хоёр этгээдийг шалгаж байна
Image
Чигчий хурууны уртаараа өөрийгөө шинжээрэй!
Image
Таван мянган авдар үнэгүй тараана
Image
Үхрийн булууны ид шид та алмайрах болно / Хадгалаад аваарай
Image
Та таалагдсан өдөө сонгож, өөрийнхөө тухай илүү ихийг мэдэж аваарай!
Image
Таныг сэтгэл татам харагдуулдаг зүйлс
Image
Интернэтийн түүхэн дэх 10 том саатал
Image
Зүүдний тайлал
Image
Танд ямар түрийвч таалагддаг вэ? Таны амжилтын нууц үүнд оршино…
Image
С.Шижирбат: Шүүгч Ц.Сэрээтэр, Б.Төмөрбаатар нарын хийсэн луйврын хариуг Г.Мандахнарангаас авчихлаа
Image
Мухар сүсэг гээд итгэдэггүй байлаа, харин ням гаригт үсээ засуулсны дараа ийм зүйл болсон юм…
Image
С.Зориг агсны хэрэг илэрлээ С.Зориг агсан нь аиьд сэрүүндээ «Яана аа, өвгөөн аймаар жаргаж байна аа би, дуусчих вий дээ» гэж яриж байжээ
Image
Эмэгтэй хүнд хэдэн цагийн нойр хэрэгтэй вэ?
Image
​1072 хувьцаагаа баталгаажуулж, данс нээлгэх ЗААВАР
Image
Адууны махаар хатгаа эмчлэх арга
Image
Эрчүүдтэй харилцаагаа удаан үргэлжлүүлэх нууцаас
Image
Монголын хамгийн халуухан бүсгүйчүүд хэн бэ?
Image
АН-ын ҮЗХ хуралдаж чадах уу?
Image
Гэрт байгаа муу энергийг ганц аяга усаар хэрхэн олж илрүүлэх вэ?
Image
Дарханы замд осол их гардаг нь амьдаараа цементлүүлж үхсэн 20 ялтантай холбоотой
Image
Mongolian Hot girls
Image
Г.Нандинзаяа-н олимпийн дараа хэлсэн үг
Image
Нэвтрүүлэгч Чимэгээ шууд дамжуулалтаар алдаа гаргалаа
Image
Мэдлэгийн тухай онол
Image
Аль улсын паспорт хамгийн “хүчирхэг” вэ
Image
17 давхараас хүнтэй лифт унажээ
Image
Б.Гантогоо өөрийгөө Монголын хамгийн сайхан хөхтэй хүүхэн гэж боддог
Image
LISTVERSE: Чингис хааны талаар таны сонсож байгаагүй 10 баримт
Image
Сайн эцэг эхчүүд хүүхдээ хэзээ ч оройтуулж унтуулдаггүй. Оройтож унтах нь хүүхдийн эрүүл мэндэд маш хортой
Image
Б.Мягмар: Малаа эрэхээр гарсан аавыг минь тэд согтоогоод, хөнөөчихсөн байх
Image
Д.Жаргалсайхан: Дотоодын зах зээлийг импортын татвараар хамгаалах хуулиудийг гаргах ёстой
Image
ЯДУУРЛЫГ БУУРУУЛАХ ТӨСӨЛ БУЮУ СҮЛЖЭЭНИЙ ЛУЙВАР
Image
АРГАЛИЙН ХУРГА МАЛЧНЫ ХОТОНД ИРЖЭЭ
Image
ӨЛГИЙ-УЛААНБААТАР ЧИГЛЭЛИЙН ЗОРЧИГЧ ТЭЭВРИЙН ЗАРДАЛ МАРГААШААС НЭМЭГДЭНЭ
Image
ШШГЕГ-ын удирдлагууд оргосон ялтнаа эрж хүчрэхгүй цагдаагаас тусламж хүсчээ
Image
“ШИНЭ ЖИЛИЙН БАЯРЫН ЦЭНГҮҮН”-ИЙ ДАРАА АВТОБУС ҮНЭГҮЙ ҮЙЛЧИЛНЭ
Image
Бөхийн өргөөнд цагаан идээний үзэсгэлэн худалдаа гарлаа
Image
Япон эрчүүдийн мөрөөдлийн эхнэр
Image
Р.Чойномын 13 боть номыг нээлтийн өдрөөс өмнө захиалбал хямдралтай
Image
ЖДҮХС-ААС 3.3 ТЭРБУМ ТӨГРӨГИЙН ЗЭЭЛ АВСАН УБЦТС ТӨХК-ИЙН ГҮЙЦЭТГЭХ ЗАХИРАЛ Д.БАЯРСАЙХАН АЖЛАА ХИЙСЭЭР Л БАЙХ УУ У.ХҮРЭЛСҮХ САЙД АА
Image
Л.Зориг: 137,822 иргэн мэдээллээ баталгаажуулаад НӨАТ-ын буцаан олголтоо авна
Image
Б.Мөнхжаргал: Амь нас, эрүүл мэнд, албан тушаалаа золиослон илчилдэг учраас энгийн шүүмжлэгчээс шүгэл үлээгч ялгаатай
Image
“АУМ СИНРИКЁ” БҮЛГИЙН ҮЛДСЭН 6 ГИШҮҮНИЙГ ЦААЗАЛЖЭЭ
Image
Шинэ жилээр аялахад хамгийн хямд Оросын хотууд
Image
Баянзүрх дүүргийн II хороо дэд байрт шалгарлаа
Image
БУТАН УЛСЫН ГАДААД ХЭРГИЙН САЙД ДАМЧО ДОРЖИЙГ ХҮЛЭЭН АВЧ УУЛЗАВ
Image
ГАМШГИЙН ҮЕИЙН НҮҮЛГЭН ШИЛЖҮҮЛЭЛТИЙН АСУУДЛЫГ ОНЦГОЙЛОН ХЭЛЭЛЦЭНЭ
Image
ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТАД КОМПАНИЙН ЗАСАГЛАЛ ЧУХАЛ БАЙГААГ ХЭЛЭЛЦЭВ
Image
ОСОЛ ГЭМТЛЭЭС УРЬДЧИЛАН СЭРГИЙЛЦГЭЭЕ
Image
Цэргийн ангид гранат дэлбэрчээ
Image
ЯАМДЫН НЭРИЙГ БАРЬЖ ЗАЛИЛАН ХИЙЖЭЭ
Image
Буудалд амиа алдсан 13 настай охиныг хөнөөсөн этгээдүүдийн шүүх хурал хаалттай болж байна
Image
ГРЕКТ ГАРСАН ОЙН ТҮЙМРИЙН УЛМААС АМЬ ҮРЭГДСЭН ХҮНИЙ ТОО НЭМЭГДЖЭЭ
Image
Сар шинийн баярыг угтсан урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалт үргэлжилж байна
Image
М.Энхболд: Н.Алтанхуяг уучлалт гуйх ёстой
Image
Санхүүгийн зохицуулах хороо мэдэгдэл гаргалаа
Image
Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөрийг баталлаа
Image
ҮС ШИНЭЭР ҮРГЭЭЛГЭХ БУЮУ ЗАСУУЛБАЛ ЖАРГАЛ ҮРГЭЛЖИД ИРНЭ
Image
Баруун нутгаар бороотой бол бусад нутагт дулаан
Image
ҮНЭТ ЦААСНЫ КОМПАНИ ДАМПУУРВАЛ ХАРИЛЦАГЧИЙН ЭРХ АШГИЙГ ХАМГААЛНА
Image
Image

Ц.СҮХБААТАР: МОНГОЛ УЛСЫН НЭР ХҮНДИЙГ УНАГАСАН ХАР ТАМХИНЫ ХЭРЭГТ САЛБАРЫН САЙД ХАРИУЦЛАГА ХҮЛЭЭХ ЁСТОЙ

-Хар тамхины хэрэгт дипломатууд холбогдсноор Монгол Улс Венийн конвенцыг зөрчлөө-

 

Ардчилсан намын Гадаад харилцаа, хамтын ажиллагааны асуудал хариуцсан дарга Ц.Сүхбаатартай дипломат албаны тухай ярилцлаа.

               

-Монгол дипломатч 70 кг хар тамхи зөөвөрлөж байгаад баригдсан үйл явдал олон улсын анхаарлын төвд ороод байна. Та олон жил дипломат алба хашиж явсан хүн. Энэ талаар байр сууриа илэрхийлэхгүй юү?

  -“Дипломат эрх ямба эдэлнэ” гэдэг нь төрийг төлөөлж ажиллаж байгаа хүнд ямар нэг хууль шүүхийн байгууллагаас халдашгүй байхыг хэлдэг. Харамсалтай нь, ийм эрх ямбатай дипломат албаны монгол хүмүүс хар тамхины хэрэгт холбогдчихлоо. Өнөөдөр энэ асуудал зөвхөн Монголын бус олон улсын хэмжээнд яригдах маш том дуулиан дэгдээж байна. Энэ хэрээр манай улсад итгэх итгэл алдарч, нэр хүндээ шороотой хутгаж орхилоо.

  -Дипломатууд хар тамхины хэрэгт холбогдож байгаа нь анхны тохиолдол уу?

 -Дэлхийн хэмжээнд дипломат эрх ямбатай төрийн албан хаагчид олон бий. Гэхдээ цөөн хэд нь хэрэг төвөгт орж, улсынхаа нэр хүндийг унагасан байдаг. Тухайлбал,  Африкийн зарим нэг орны дипломатууд хар тамхи зөөж байгаад баригдсан тохиолдол бий. Гэхдээ нэг, хоёр удаагаас хэтрэхгүй. Харин манай дипломатуудын тухайд анх ундаагаа хэрэг төвөгт ороод байгаа юм биш. Энэ бол гурав дахь удаагийн тохиолдол. Эхнийх нь, Элчин сайдаар ажиллаж байсан К.Сайрааны охин Истанбулаас Грек рүү хар тамхи зөөж байгаад баригдсан бол дараагийнх нь бас л Истанбулаас гаралтай хар тамхийг манай нэгэн дипломат зөөх гэж байгаад Болгарт баригдаж байсан. Ер нь  хар тамхи дамжуулдаг олон улсын гол сүлжээ зангилаануудын нэг нь Инстанбул болж байна. Хар тамхины сүлжээчид Афганистанд үйлдвэрлэсэн тамхиа Туркээр дамжуулж, улмаар Европ руу гаргах маршруттай гэгддэг. Үүнийг олон улсад мэддэг төдийгүй энэ чиглэлд маш болгоомжтой ханддаг. Тиймээс Турк гэх мэт улсад ажиллах  ЭСЯ-ны ажилтнуудыг сонгон шалгаруулж, томилохдоо маш нухацтай авч үздэг юм билээ. Улс орныхоо нэр нүүрийг бодож, хэнийг, ямар боловсролтой хүнийг хаана томилох вэ гэдгээ маш сайн судалж шийдвэрлэдэг гэсэн үг.

-Өнөөдөр бид монгол дипломатчид хар тамхи зөөвөрлөж байгаад баригдсан гэдэгт л анхаарал хандуулаад байх шиг. Цаад учир шалтгаан руу өнгийж харах хэрэгтэй болов уу. Таны дүгнэлтээр яагаад ийм хэрэг гарах болов?

-Алив асуудлын голыг олохдоо яагаад ийм хэрэг гарах болсон уг шалтгааныг эрж хайх нь чухал байдаг. Миний санаж буйгаар 90-ээд оны эхэн үеэс ОХУ болон Зүүн Европын зарим оронд ажиллаж байсан дипломат эрх ямба бүхий зарим нэг этгээд хууль бусаар тамхины наймаа хийж эхэлсэн. ОХУ-д суугаа Элчин сайдын яамны олон ажилтан хууль бусаар тамхи зөөж байгаад баригдаж байсан шүү дээ. Москвад Элчин сайдаар сууж байсан нэгэн  хууль бус тамхины наймааг өөрөө гардан зохион байгуулж, ЭСЯ-ныхаа ажилтнуудаа долоо хоногийн хуваарьт оруулан явуулдаг байсан тухай яриа чих дэлсэж байсан.  Тэрчлэн С.Баярыг ОХУ-д Элчин сайдаар сууж байх үед түүний удирдлаган дор ажилладаг нэг хүний сейфнээс  300 мянган ам.доллар алдагдсан тухай шуугиан дэгдэж байсан. Тэр их мөнгө тамхины наймаатай холбоотой гэдэг нь хэнд ч ойлгомжтой. Гэтэл энэ бүх асуудал дарагдаад өнгөрч байсан төдийгүй энэ мэт хууль бус үйлдэл хийсэн хүмүүс хариуцлага хүлээх нь битгий хэл албан тушаал ахиж, сайд, дэд сайд, элчин сайдаар томилогдож, бүр УИХ-ын гишүүн хүртэл болж ирлээ. Тэдгээр хүмүүст хариуцлага тооцохгүй явсны хар гайгаар өнөөдрийн хар тамхины хэрэг гарч, их уршиг тарьж байна.

  -Гадаадад сууж ажиллах дипломат албыг мөнгө олох хэрэгсэл гэж хардаг хүмүүс байна. Энэ үнэн үү?

-Тэр үнэн. Тиймээс л ГХЯ руу Ерөнхий сайдаасаа эхлээд сайд, УИХ-ын гишүүд болон улстөрчид танил талаа “чихэж”, аль ашигтай газар луу томилдог жишиг тогтоод байна. Энэ бол хэдийн ил болсон бичигдээгүй хууль. Хар тамхины олон улсын томоохон сүлжээнд МУ-ын төрийн тусгай албан хаагчид орооцолдсон байгаагаас харахад л ГХЯ-ны боловсон хүчний бодлого яаж алдагдсаныг дүгнэж болохоор. ГХЯ гэдэг төрийн маш чухал алба. Энэ яамнаас Монгол Улсыг төлөөлж ажиллахаар томилогдсон хүмүүс нь тухайн улсад том эрх ямба эдэлдэг. Ийм чухал албан тушаалыг улс төрийн наймааны бялуу хуваах хэрэгсэл болгож, мэргэжил, боловсрол, туршлага зэргийг үл харгалзан ах дүү, төрөл садан, танил тал, найз нөхдөө томилж, гадаад руу явуулдаг байдал өнөөдөр эх захаа алдаж, хэрээс хэтэрлээ. Үүний нэг тод жишээ нь, хар тамхины хэрэгт орсон гэгдэх Б.Баттүшиг нь ГХЯ-ны сайд Д.Цогтбаатарын баруун гарын хүн Б.Баярсайханы баз хүргэн гэж байгаа. Жолоочийн тухайд, дипломат албаны жолооч нар Монголдоо ирээд хамгийн багадаа гурван жил болоод эргэж томилогддог. Гэтэл хар тамхи тээвэрлэсэн жолооч дөнгөж гадаадаас ирсэн даруйдаа Турк руу явсан байх жишээтэй. Энэ бол бодлого яаж алдагдсаны тод илрэл.

   -Хар тамхины наймааг зохион байгуулалттай хийдэг гэсэн. Тэгэхээр манай улсын хоёр дипломат албаны хүмүүсийн ард өөр хүмүүс байх магдалалтай гэж сэжиглэж байна?

-Хар тамхины наймаа бол зохион байгуулалттай хийдэг, хүний амь нас дүйсэн маш аймшигтай хэрэг шүү дээ. Ийм айхтар хэрэгт монголчууд, ялангуяа, төрийн албан хаагчид орсон нь эрх мэдэлтнүүд мөнгөний төлөө юу ч хийхээс буцахгүйн шууд илрэл. Тэд яав ч энэ хэргийг анх удаа хийгээд баригдаагүй нь лавтай. Тэдний захиалагч, нийлүүлэгч гээд холбоо сүлжээг нь олж тогтоохын тулд гаднын хуулийн байгууллагынхан хэдэн сар, хэдэн жилээр мөрдөж мөшгөсөн байж таарна. Хамгийн ноцтой нь, тэр хоёр хүн баригдсан даруйдаа Ерөнхий консул асан Э.Мөнх-Очир луу холбогдсон байгаа юм. Тэгвэл ийм том гэмт хэргийг зоригтой үйлдэж байгаа хүмүүс баригдчихаад хамгийн түрүүнд өөрсдийнх нь үйлдлийг мэдэж байгаа, тэднийг аврахын төлөө ажиллах, үүнээс ашиг хүртдэг хүн рүү хандах нь ойлгомжтой биш гэж үү. Иймд тэднийг удирдаж Истанбулд сууж байсан Ерөнхий консул Э.Мөнх-Очир, цаашлаад Турк улсад суугаа Элчин сайдад хариуцлага тооцох ёстой. Ерөөс Б.Баттүшиг нь танил тал, хамаатан садангаараа яриулж албан тушаалд томилогдсон нь тодорхой байна. Тийм их хэмжээний хар тамхийг Герман руу зөөнө гэдэг маш том сүлжээний нэг хэсэг гэсэн үг. Тэгэхээр ул үндсээр нь хаанаас хэн томилж явуулсан, хэний гар хөл вэ гэдгийг нь илрүүлж байж хар тамхины сүлжээг тасалж чадна.

-Ерөнхий консулын газарт хэдэн хүн ажилладаг вэ. Хоёр хүн олон хоногоор алга болчхоод байхад мэдээгүй байж таарахгүй. Ажиллах зарчмын тухайд мэдээлэл өгөөч?

 -Ерөнхий Консулын газарт сайндаа гурваас дөрвөн  хүн л ажилладаг. Ерөнхий Консул нь ажлаа орхиод явчихсан. Гэтэл нөгөө хоёр нь Европын орнуудаар 3000 км-ийн газарт зугаалаад явж  байна гэдэг юу гэсэн үг вэ? Анкарад сууж байгаа ЭСЯ нь удирдлагадаа ажиллаж байгаа ЕКГ-т ийм байдал үүсээд байхад ямар ч хараа хяналт тавьдаггүй, хариуцлагагүй байгааг харуулж байна. Хэдийгээр, Э.Мөнх-Очир “Би дуудагдаж ирсэн” гэж хэлж байгаа ч үнэндээ тэр “Би консулын ажил хийхгүй. Элчин сайд болно” гэж томорч, ажлаа хаяад явсан нэгэн гэнэлээ. Үүнээс үүдэж л ийм ноцтой хэрэг гарлаа шүү дээ. Угтаа ДТГ-ыг тэргүүлж байгаа хүн огцгой тохиолдлоос бусад үед хэзээ ч ажлаа хаяж явж болохгүй.  Хугацаа дуусаад солигдох болвол дараагийн хүндээ ажиллах аятай уур амьсгал бүрдүүлж үлдээхийн тулд тухайн улсад ажил хэргийн холбоотой байсан хүмүүстэй уулзаж, учир явдлаа хэлдэг соёлтой байх ёстой. ДТГ-ын тэргүүн солигдоход нэг сараас илүү хугацаа орох ёсгүй юм  уг нь.  Гэтэл манайд дотоод улс төрийн нөхцөл байдлаас болж 1-2 жил томилгоо хийхгүй байх явдал хүртэл гарч байна. Тухайлбал, БНСУ-д манайхаас  хоёр жил элчин сайдгүй байна. Тэнд ямар нэг асуудал гарвал хэн хариуцлага хүлээх вэ. Энэ мэт засаг төрийн уялдаагүй байдал, бүлэглэл, фракцуудын тэмцлээс болж Монгол Улсын чухал албан ажил эзэнгүйдэж, хариуцлага алдах, гэмт хэрэг гарах нөхцөл байдал үүсч байна. Тиймээс Ерөнхий консул асан Э.Мөнх-Очир ажлаа өгсөн ч хариуцлага хүлээх ёстой. Мөн Гадаад харилцааны сайд Д.Цогтбаатар салбарт нь гарсан энэ том асуудалд хариуцлага хүлээж, сайн дураараа албан ажлаа өгөх ухамсартай байх ёстой.

  -Гаднын орнууд ажиглагчийн байр сууринаас анхааралтай харж суугаа болов уу. Япон шиг соёлтой улсад салбарт нь алдаа гарвал сайд нь ард түмнээсээ уучлалт гуйж, ажлаа хүлээлгэн өгдөг дэгтэй. Энэ нь нэг талаар, хариуцлага хүлээж байгаа ч сайн ойлговол улсынхаа нэр хүнд, байр суурийг олон улсад хамгаалж байх шиг санагддаг. Харин манайхан...

-Монгол Улс энэ ноцтой хэргийг зөвхөн  хоёр хувь хүний хэрэг болгоод өнгөрөөх нь үү, эсвэл тодорхой арга хэмжээ авах нь уу гэдгийг бусад орнууд анхааралтай ширтэн ажиглаж байгаа. Арга хэмжээ авахыг хүлээгээд суух биш томилсон, хариуцсан хүмүүс нь өөрсдөө сайн дураар албан тушаалтай бол огцрох, албан тушаалгүй нь дараагийн ажилд очихоос зайлсхийх хэрэгтэй. Гэтэл хариуцлага алдсан Э.Мөнх-Очирыг Турк руу Элчин сайдаар томилно гэж ярьж байна. Энэ хүн ямар нүүрээрээ тэнд очих нь вэ. Монгол Улсын нэр хүндийг шороотой хутгаж хаячхаад албан тушаал ахиж болохгүй шүү дээ. Ийм дураараа, овлигогүй, ашиг сонирхлын зөрчилтэй байж болохгүй л дээ дипломат албаны хүн.  Бас нэгэн жишээ. Унгарт суугаа элчин сайд З.Батбаяр гэдэг хүн ажлаа хийдэггүй гэсэн яриа салбарын дунд гарсан байна лээ. Түүнийг албан ёсоор эгүүлэн дуудаад байтал өөр нэг дарга гарч ирээд хэвээр нь үлдээж байх жишээтэй.  Энэ мэт үүргээ ухамсарлаагүй, ямар үүрэгтэй очсоноо мэддэггүй зөвхөн наргиж цэнгэх, зугаалах “ажил” хийдэг элчингүүд байсаар байна.

-Монгол Улс хэдэн оронд Элчин сайд болон консулаа томилдог вэ?

-Дипломат төлөөлөгчийн газар нь ЭСЯ, Ерөнхий консулын газар, Консулын газар гэсэн шатлалтай байдаг. ЭСЯ гэдэг нь бүрэн хэмжээний төлөөлөгчийн газар. Элчин сайд нь ахалж, удирдлагад нь дипломат ажилтнууд байна. Харин ЕКГ эсвэл Консулын газар нь тухайн суугаа орныхоо тодорхой хот буюу мужид үйл ажиллагаагаа явуулах эрхтэй байдаг. Жишээ нь, Бээжинд ЭСЯ ажиллаж байхад Хөх хотод ЕКГ, Хонконг-д ЕКГ, Эрээнд КГ, Хайлаарт КГ ажиллаж байх жишээтэй. МУ-аас 30 гаруй ДТГ гадаадад байдаг гэж сонссон. Энэ утгаараа Турк дахь ЭСЯ Анкара хотод, Истанбулд Консулын газар байгаа юм. Дипломат харилцааны тухай Венийн конвенцэд Монгол Улс нэгдэн орсон. Үүний үндсэн дээр манай ажилтнууд дипломат эрх ямба эдэлнэ, гэхдээ түүнийгээ хууль бус зүйлд ашиглахгүй байх үүрэг хүлээдэг юм. Гэтэл энэ үүргээ Монгол Улс, монголын дипломатууд зөрчлөө. Цаашид бидэнд итгэхгүй байх асуудал үүслээ. Тэгэхээр нэр хүндээ олж авч, сэргээхийн тулд юуны өмнө алдаа гаргасан хүмүүст хатуу хариуцлага хүлээлгэх л ёстой. Дахин ийм зүйл гаргахгүй байх талын бүх арга хэмжээ авах ёстой. Монгол Улсын нэр хүндийн асуудал яригдаж байхад нэг хоёр хүний албан тушаалын асуудал юу ч биш ээ.

-Хар тамхи зөөсөн хоёр хүн тухайн улсын хуулиар шийтгүүлэх үү?

-Дипломат эрх ямбыг суугаа орондоо л эдэлдэг. Хэрэв Турк улсад баригдсан бол тэднийг тус улс шүүхгүй албадан Монгол руу хөөн явуулж, энд хариуцлага тооцно. Өөрийнхөө суугаа орноос өөр улсад буюу Германд явж байгаад баригдсан учраас тэр улсын хуулиар жирийн гэмт хэрэгтэн шиг шийтгүүлнэ. Дипломат албаны хүмүүст бусад улс орон хүндэтгэл үзүүлж, шалгахгүй, оочер дараалалгүй хилээр нэвтрүүлдэг. Энэ байдлыг ашиглан тэдгээр хоёр хүн хэдэн ч удаа гарсан байх магадлалтай.

 -Хүмүүс толгой сэгсэрч асууж байна. Үнэхээр хар тамхи зөөтлөө идэх хоол, орох оронгүй байна гэж үү гэж. Дипломат албаны хүмүүс хэдий хэмжээний цалин, урамшуулал авдаг вэ?

-Тухайн суугаа орны амьдралын өртгөөс хамаарч цалин олгодог. Хар тамхи зөөх хэмжээнд хүртэл нь бага цалин өгдөггүй шүү дээ. Ямартай ч амьдралаа авч явах хэмжээнд олгодог. Хүүхдүүдийнх нь сургалтын төлбөрийг даана, улсаас нь үнэгүй байраар хангана, хоёр жилд нэг удаа улсын зардлаар нутагт нь амраана гэх мэт. Тийм амь эрссэн зүйл хийх ямар ч шаардлагагүй. Тэгэхээр үүнийг мөнгөний шунал, тамхины наймаанаас ашиг олж болно гэсэн 1990-ээд оны ойлголт нь эцэстээ ийм байдалд хүргэж байна гэж л дүгнэх байна.

 -Ярилцсанд баярлалаа.

 

Эх сурвалж: "АРДЧИЛАЛ ТАЙМС" СОНИН

Сэтгүүлч: Б.БЯМБАСҮРЭН 

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6