Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
"АЛТАН АЗАРГА", "МӨНГӨН ГҮҮ", "МОЛОР УНАГА"-НЫ ЭЗЭД ТОДОРЛОО
Image
ЖЕЙСОН СПЭЛБЕРГИЙГ “НАЙРАМДАЛ” МЕДАЛИАР ШАГНАВ
Image
ЗӨВШИЛЦЛИЙН АЖЛЫН ХЭСГИЙГ МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ ДАРГАЛНА
Image
МОНГОЛЫН ТЭЭВЭРЧИД ӨӨРИЙН УНААГААР ДАЛАЙН БООМТ ХҮРЭХ БОЛОМЖ БҮРДЛЭЭ
Image
ГОРХИ-ТЭРЭЛЖИЙН БҮС НУТГААС АМРАЛТЫН ТАВ ХОНОГТ 100 ТОНН ХОГ ТҮҮЖЭЭ
Image
МАХ, МАХАН БҮТЭЭГДЭХҮҮН БОЛОВСРУУЛАХ ҮЙЛДВЭРҮҮДЭД ХАМТАРСАН ШАЛГАЛТ ХИЙЖ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
​М.БИЛЭГТ: ЭМЭГТЭЙ ГИШҮҮДИЙН ТӨЛӨӨЛЛИЙГ ЯАГААД ОРУУЛААГҮЙ ЮМ БЭ
Image
НИЙТ ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ОСЛЫН 22.1 ХУВЬ НЬ УУЛ УУРХАЙ, ОЛБОРЛОЛТЫН САЛБАРТ ГАРЧЭЭ
Image
БИЧЛЭГ: ТЭРГЭНЦЭРТЭЙ ИРГЭНИЙГ МӨРГӨӨД ЗУГТСАН ЖОЛООЧ НЬ ЛАМ БАЙЖЭЭ
Image
Х.ЭНХБОЛД: САНАСАНДАА ХҮРЭХ, ЗОРЬСОНОО БИЕЛҮҮЛЭХ ЧИНЬ АВРАГЧ ХҮНИЙ БАХДАЛ ШҮҮ ДЭЭ
Image
ХДХВ/ДОХ-ЫН ХОЁР ТОХИОЛДОЛ ИЛЭРЧЭЭ
Image
НИЙСЛЭЛ ДЭХ ХӨШӨӨНҮҮДИЙГ ЗАСВАРЛАЖ ЭХЭЛЖЭЭ
Image
УЛСЫН ХАРЦАГА Д.АНАР: Б.СЕРИК МААНЬ “МИНИЙ НАЙЗ ГАР АМАР ДАВААД ТОМ ЦОЛД ЗҮТГЭ” ГЭЖ ХЭЛСЭН
Image
АН: ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН САНААЧИЛСАН ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ӨӨРЧЛӨЛТИЙН ТӨСЛИЙГ ДЭМЖИНЭ
Image
ХЭМЖЭЭЛШГҮЙ ЭРХ МЭДЭЛТ “ХИШИГ АРВИН ИНДУСТРИАЛ” ХХК АЖИЛЧНЫХАА ҮХЛИЙГ ҮЛ ТООЖЭЭ
Image
Э.ОЮУНБОЛД АВАРГАД ШИНЭ ЗАГВАРЫН "LEXUS RX350" МАШИН БЭЛЭГЛЭЖЭЭ
Image
ДЭЛХИЙН АВАРГА Б.БУДЖАРГАЛД ГУРВАН ӨРӨӨ БАЙР БЭЛЭГЛЭЖЭЭ
Image
БАРИЛГЫН МАТЕРИАЛЫН ОЛБОРЛОЛТ, ТЭЭВЭРЛЭЛТИЙН ТАЛААР ОРОЛЦОГЧ ТАЛУУДЫН УУЛЗАЛТ БОЛОВ
Image
''ЗҮҮН АЗИЙН 15 ДАХЬ УДААГИЙН ӨРСӨЛДӨӨНИЙ БАЙГУУЛЛАГЫН ДЭЭД ХЭМЖЭЭНИЙ УУЛЗАЛТ'' БОЛЛОО
Image
ӨЛӨНГИЙН ӨНГӨР БОЛОВСРУУЛАХ ҮЙЛДВЭРТ АРГА ХЭМЖЭЭ НОГДУУЛЛАА
Image
МОБИКОМЫН ДЭЭРЭМ
Image
ХУРГАН ДАРГА НАР ЭХНЭР ХҮҮХДИЙН ХАМТ ТАМИРЧДЫН ХООЛ ХҮНСИЙГ ДУУСТАЛ ИДЭЛЦЖЭЭ
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН ТӨСӨЛ, САНАЛЫГ АЖЛЫН ХЭСЭГ ХЭРХЭН ДҮГНЭВ?
Image
АКАДЕМИЧ Р.БАРСБОЛД ДЭЭРМИЙН ХАЛДЛАГАД ӨРТЖЭЭ
Image
С.АМАРСАЙХАН: НИЙСЛЭЛЧҮҮДИЙН ХУВЬД ЭНЭ ЗАМ НЭГ ЦАГ, НЭГ ХОНОГИЙН ӨМНӨ Ч ГЭСЭН АШИГЛАЛТАД ОРОХ НЬ НЭН ЧУХАЛ
Image
БАРИЛГЫН МАТЕРИАЛЫН ОЛБОРЛОЛТ, ТЭЭВЭРЛЭЛТИЙН ТАЛААР ОРОЛЦОГЧ ТАЛУУДЫН УУЛЗАЛТ БОЛОВ
Image
МОНГОЛД АМРАХААР ЭРХҮҮ МУЖААС 42 ХҮҮХЭД ИРЛЭЭ
Image
ТӨРИЙН ОРДОНД БОЛОХ ХУРАЛДААНЫ ХУВААРЬ
Image
ЗАРИМ НУТГААР ДУУ ЦАХИЛГААНТАЙ УСАРХАГ БОРОО ОРНО
Image
ОЛОН НИЙТЭЭС ИРСЭН САНАЛУУДЫГ БАГЦАЛСАН ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН ТӨСЛИЙГ ОЛОН НИЙТ НЬ ДЭМЖИХГҮЙ БАЙНА
Image
МОНГОЛ УЛС ТОГТВОРТОЙ ХӨГЖЛИЙН ХЭРЭГЖИЛТИЙН ҮНДЭСНИЙ ИЛТГЭЛИЙГ НҮБ-Д ТАНИЛЦУУЛАВ
Image
"УРТ НЭРТЭЙ" ХУУЛИЙН БИЕЛЭЛТИЙГ ХАНГАХ АЖЛЫН ЯВЦЫН МЭДЭЭЛЛИЙГ СОНСЛОО
Image
ИХ МАСТЕР Б.МӨНГӨНТУУЛ МӨНГӨН МЕДАЛЬ ХҮРТЭВ
Image
ХӨЛБӨМБӨГ: МОНГОЛЫН ШИГШЭЭ БАГ ЭХ ОРОНДОО 4 ТОГЛОЛТ ХИЙНЭ.
Image
С.БАТБААТАР: ЭРХ БАРИГЧ ХОЁР НАМЫГ ТАТАН БУУЛГАЖ, ДАХИН ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТАД ОРУУЛЖ БАЙЖ НИЙГЭМ ЦЭВЭРШИНЭ
Image
НИЙСЛЭЛИЙН ӨНГӨ ҮЗЭМЖИЙГ НЭМСЭН ТОМООХОН БҮТЭЭН БАЙГУУЛАЛТУУД
Image
ӨНӨӨДӨР БОЛОХ ҮЙЛ ЯВДАЛУУД
Image
ҮС ЗАСУУЛАХАД ТОХИРОМЖГҮЙ
Image
УЛААНБААТАРТ 24-26 ХЭМ ДУЛААН БАЙНА
Image
МОНГОЛ УЛСЫН АВАРГА Э.ОЮУНБОЛДОД ЦЕГ-ЫН УДИРДЛАГУУД ХҮНДЭТГЭЛ ҮЗҮҮЛЛЭЭ
Image
ЦАГДААГИЙН АЖИЛТНЫ НЭР БАРИН, ХЭРЭГ ҮЙЛДСЭНИЙГ ИЛРҮҮЛЖЭЭ
Image
УЛСЫН ХЭМЖЭЭНД ТАРВАГАН ТАХЛЫН ДАРХЛААЖУУЛАЛТЫГ ДАХИН 10 ХОНОГ СУНГАЛАА
Image
МАН-ЫН БҮЛЭГ ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН ТӨСЛИЙГ ХЭЛЭЛЦЭЖ БАЙНА
Image
“ТӨРИЙН МЭДЭЭЛЭЛ” ЭМХЭТГЭЛИЙН 2019 ОНЫ 27 ДУГААРЫН ТОЙМ
Image
КАПИТАЛ БАНКНЫ ЭД ХӨРӨНГИЙГ ХУДАЛДАЖ ЭХЭЛЖЭЭ
Image
“БИД МАРТАХГҮЙ” ХҮНДЭТГЭЛИЙН ӨДРИЙГ ЗОХИОН БАЙГУУЛЛАА
Image
Н.ЛҮНДЭНДОРЖ: ҮНДСЭН ХУУЛИЙН НЭР ТОМЪЁО ТОВ ТОДОРХОЙ БАЙХ ЁСТОЙ
Image
БУЛГАН, АРХАНГАЙН МАЛЧДЫН ИСГЭСЭН АЙРАГ ШИЛДГЭЭР ШАЛГАРАВ
Image
АЛДАРТ ИХ "МАГНАЙ ХАЛИУН" АЗАРГА ЭНДЖЭЭ
Image
АЖИЛ, АМРАЛТАА АНДУУРСАН ГИШҮҮН
Image
Мобикомоос татгалзъя
Image
ТАНЫ ГАР УТСЫГ ТАГНАЖ БАЙГАА ЭСЭХИЙГ ХЭРХЭН МЭДЭХ ВЭ?
Image
Өргүй Монгол хөдөлгөөн "өр"-өө тэглэхийг шаардлаа
Image
Г.Эрхэмбаяр хамтлагийнхаа бүсгүйтэй хайр сэтгэлийн холбоотой болжээ
Image
Ц.Энхбаяр: С.Баярыг эргүүлэн тат, надад одоо айх зүйл байхгүй
Image
Б.Шижирбат "Авьяаслаг Америкчууд" шоунаас хасагдлаа
Image
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Батсүмбэрт ажиллана
Image
Хорхог бол Хор+Хог биш, Харин…
Image
Үсийг эрүүл болгох үс уналтын эсрэг жорууд хадгалаад аваарай
Image
Хүн дайраад осолын газраас зугтажээ
Image
ТӨВӨД ХҮМҮҮСИЙН УРТ НАСЛАДАГ НУУЦЫГ ЭРДЭМТЭД ИЛРҮҮЛЖЭЭ!
Image
Б.Бат-Энэрэл хүү 7 сарын 7-ны өдөр 7 цагт төрсөн
Image
Жүжигчин И.Одончимэг өдгөө 50 нас хүрч байгаа хэдий ч гэрлэх санал хүлээн авч олныг ангайлгав.
Image
Х.Баттулга: Эв нэгдлийг эрхэмлэсэн Ерөнхийлөгч байна
Image
Энэ зуны ээлжит одоор Б.Баярмаа тодров уу?
Image
Өнөөдөр ихэнх нутгаар бороотой
Image
Х.Баттулгын дараагийн зөвлөхөөр Д.Пүрэвдаваа томилогдох уу?
Image
Элчин сайд нарыг эгүүлэн татах тухай албан бичигт хариу өглөө
Image
Зөвхөн нийтийн галт тэргэнд харах боломжтой зүйлс /27 фото/
Image
С.Батцэцэг Хөдөлмөрийн баатар боллоо
Image
Энэ гайхалтай тенүүдийг хэрхэн тавмдаг гээч Тень тавих 20 санаа
Image
Голомт банкны зэс картын эзэмшигчид Эх орноороо хөнгөлөлттэй аялах боломжтой
Image
МУ-ын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга: Зөвлөхүүдээ томилоно
Image
Түймэрт явсан залуусаараа аархая
Image
УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгалан Ц.Содномдоржид хаш цагаан хөөргөө бэлэглэлээ
Image
Чингэлэгт даруулсан хүүхдийн биеийн байдал хүнд байна
Image
Түймэр тавьсан этгээдээр хохирлыг төлүүлжээ
Image
Дуучин бүсгүй тайзан дээр тогонд цохиулан нас баржээ
Image
Түрийвчинд тань мөнгө тогтохгүй байгаа бол та эдгээрийг хэрэгжүүлээд үзээрэй
Image
Маск "Энэ миний наадам" хошин шог
Image
Оюутнуудын сургалтын зээлийг өнөөдрөөс олгоно
Image
Залууст амгалан, нялхас, хөгшдөд ширүүн жил байх нигууртай
Image
ХӨДӨЛМӨРИЙН ХӨЛСНИЙ ДООД ХЭМЖЭЭГ 420 МЯНГА БОЛГОНО
Image
ЗАЛУУ МАЛЧДЫГ СУРГАЖ, САНХҮҮГИЙН ДЭМЖЛЭГ ҮЗҮҮЛЖ БАЙНА
Image
ХҮЛЭЭСЭН ҮҮРГЭЭ БИЕЛҮҮЛЭХ ШААРДЛАГАТАЙ ГЭЖ МЭДЭГДЖЭЭ
Image
Архи согтууруулах ундаанд шинжилгээ хийж байна
Image
ХЯТАД УЛС ШИНГЭРҮҮЛСЭН БАЙГАЛИЙН ХИЙД 25 ХУВИЙН ТАТВАР НОГДУУЛАХАД БЭЛЭН БАЙНА
Image
Эмэгтэйчүүдийн баяраар бүх нийтээрээ амарна
Image
СУРАГЧИД БҮТЭЭЛЧ ЭКО АЯЛАЛД ОРОЛЦЛОО
Image
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Өвөрхангай аймгийн иргэдтэй уулзлаа
Image
ХЗДХЯ Солонгосын Хууль тогтоомж боловсруулах яамтай хамт гарын үсэг зурлаа
Image
УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ГИШҮҮН С.БАТБОЛД “АЗИЙН ИРЭЭДҮЙ 2018” ОЛОН УЛСЫН ХУРАЛД ОРОЛЦОВ
Image
Л.БЯМБАСҮРЭН: 11 ТӨРЛИЙН ӨВЧНИЙ ЭСРЭГ 7 ТӨРЛИЙН ВАКЦИНЖУУЛАЛТААР ДАРХЛААЖУУЛДАГ
Image
Газрын тосны бүтээгдэхүүн импортлогч аж ахуйн нэгжүүдэд ХЭБЭА-н сургалтыг зохион байгууллаа
Image
БНХАУ-д 5 давхар байшингийн гурван хэсэг нуржээ
Image
ЕРӨНХИЙ САЙД У.ХҮРЭЛСҮХ ЧУУЛГАНЫ ХУРАЛДААНД МЭДЭЭЛЭЛ ХИЙНЭ
Image
Хор дагуулсан хуванцар савыг хална
Image
УКРАЙНЫ ШҮҮХ АВЛИГЫН ЭСРЭГ ХУУЛИА ХҮЧИНГҮЙ БОЛГОЖЭЭ
Image
УИХ ЭНЭ ДОЛОО ХОНОГТ ЮУ ХЭЛЭЛЦЭХ ВЭ?
Image
НҮБ-ЫН ТЭРГҮҮН: УУР АМЬСГАЛЫН ӨӨРЧЛӨЛТ ХҮН ТӨРӨЛХТӨНД ИХЭЭХЭН АЮУЛ УЧРУУЛЖ БАЙНА
Image
Талийгаач эмэгтэйн гар, хөл, толгойг золбин нохойнууд тасдсан байжээ
Image
Живдэггүй усан онгоц зохион бүтээжээ
Image
Дампуурсан эдийн засгийг аврах гарц нь "Стэндбай" хөтөлбөр үү
Image
ЭМ, БИОЛОГИЙН ИДЭВХИТ БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙ СУРТАЛЧИЛГААНЫ 45 ХУВЬ НЬ ЦАХИМ ОРЧИНД ЦАЦАГДАЖ БАЙНА
Image
ҮС ШИНЭЭР ҮРГЭЭЛГЭХ БУЮУ ЗАСУУЛАХАД ТОХИРОМЖГҮЙ
Image
Шакира 13 настайдаа анх дуулсан бичлэг
Image
ХҮЧТЭЙ ХАР САЛХИ ФЛОРИДА МУЖ УЛСЫГ ЧИГЛЭН УРАГШИЛЖ БАЙНА
Image
Оюутнуудыг боловсролын зээлд хамруулна
Image
ДАЛАЙ ЛАМ: ОРЧИН ҮЕИЙН ХҮМҮҮС ОДОО ҮЕДЭЭ Ч, ИРЭЭДҮЙД Ч АМЬДАРЧ ЧАДДАГГҮЙ
Image
ШШҮХ-ИЙН АЛБАН ТУШААЛТНУУДАД ХОЛБОГДОХ ХЭРГИЙГ ШҮҮХЭД ШИЛЖҮҮЛЭВ
Image
Image

Б.ГҮНБОЛД: ХОТ ТӨЛӨВЛӨЛТ ГЭХЭЭР ДЭД БҮТЦЭЭ ТООЦДОГ БАЙДАЛ НЬ БИДНИЙ АЛДАА

Монгол Улс нэг хүнд ногдох газар нутгийн хэмжээгээр дэлхийд тэргүүлдэг атлаа хүн амын 67 хувь нь хот, суурин буюу агаар, ус, хөрс зэрэг орчны бохирдол ихтэй орчинд ажиллаж, амьдарч байна. Үндсэн хуульд ”Хүн бүр эрүүл, аюулгүй орчинд ажиллаж, амьдрах, орчны бохирдол, байгалийн тэнцэл алдагдахаас хамгаалах, хөдөлмөрийн аятай нөхцөлөөр хангуулах, амрах эрхтэй” гэж заасан байдаг. Гэвч бодит байдал дээр энэ эрхээ эдэлж чадаж байна уу гэвэл үгүй. Өнгөрсөн оны байдлаар зөвхөн Улаанбаатар хотод нийт хүн амын 46 хувь төвлөрч, аж ахуйн нэгж, байгууллагуудын 70 орчим хувь нь байршдаг тухай статистик байдаг.

Иймээс энэ бүх асуудлыг цогцоор нь шийдвэрлэх боломжтой тодруулбал, хүний ажиллаж, амьдрахад тохиромжтой орон зай, тааламжит орчинг газар нутгийн нөхцөл байдалтай уялдуулан тодорхойлох, улс орны нийгэм, эдийн засгийн хөгжил, дэвшилд нөлөөлөх байдлаар нутаг дэвсгэрийг зохион байгуулах үүрэгтэй “Хүн амын нутагшилт суурьшлын хөгжлийн ерөнхий төсөл”-ийн талаар Барилга, хот байгуулалтын яамны Хот байгуулалт, газрын харилцааны бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газрын дарга Б.Гүнболдтой ярилцлаа. 
 
-Юуны өмнө “Монгол Улсын хүн амын нутагшилт, суурьшлын хөгжлийн ерөнхий төсөл”-ийн талаар танилцуулахгүй юу?

-Хотжилтын үйл явц 1990-ээд оноос эхлэн дэлхийн хөгжиж буй болон дунд зэргийн орлоготой орнуудад эрчимтэй явагдаж байна. Өнгөрсөн оны байдлаар дэлхийн нийт хүн амын 53 хувь нь хот суурин газруудад оршин суух болсон бөгөөд хүн амын энэхүү эрчимтэй өсөлтийг дагаад ялангуяа том хотуудад хүрээлэн буй орчны доройтол, хотын дэд бүтцийн даац хэтрэх, хот хөдөөгийн ялгаа ихсэх, бүс нутгийн тэнцвэрт бус хөгжил, хотын ажилгүйдэл, ядуурал ихсэх, хэт төвлөрөл нэмэгдэх зэрэг нийгэм, эдийн засгийн сөрөг үр дагаврыг бий болгосон. Энэ мэт сөрөг үр дагавар хамгийн их нөлөөлсөн орнуудын нэг нь манай улс юм. Иймээс хүн амын хэт төвлөрлийг сааруулахын тулд орон нутгийн хөгжлийг дэмжих, мөн шинэ суурьшлын төвүүдийг байгуулах замаар хүн амын тогтвортой хөгжил бүхий нутагшилт, суурьшлын бодлогыг шинээр боловсруулан хэрэгжүүлэх шаардлага бий болсон. Нөгөө талаар манай улсын хүн амын амьдрах тохиромжтой орон зай, тааламжит орчинг өөрийн хөгжиж ирсэн онцлог, газар нутгийн нөөц, баялаг, байгаль, цаг уурын өвөрмөц нөхцөлтэй уялдуулан цаг хугацааны хүчин зүйлийг харгалзан тодорхойлох, энэ үндсэн дээр нийгэм, эдийн засгийн ойр ирээдүйн хөгжил, соёлын төвшинг илэрхийлэх, нийгмийн дэвшилд идэвхтэй нөлөөлөх бодит үр дагавар бүхий нутаг дэвсгэрийг зохион байгуулах, хүн амыг зохистой байдлаар нутагшуулах төслийг боловсруулж төрийн бодлогын төвшинд авч үзэн хэрэгжүүлэх зайлшгүй шаардлага гарсаар байна.

Монгол Улсын хүн амын нутагшилт, суурьшлын тогтолцоо нь нэг төвтэй болж, зарим талаар нийгмийн эрчимтэй хөгжилд сөрөг нөлөөг үзүүлэх үндсэн шалтгааны нэг болж байна. Иймээс хүн амыг нутаг дэвсгэртээ оновчтой нутагшуулан суурьшуулах, үүнтэй холбогдож үүсэх асуудлыг шийдвэрлэх зайлшгүй хэрэгцээ байгаа юм. Ийм учраас Засгийн газрын 2012-2016 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт дэвшүүлсэн зорилтын дагуу хүн ам, нийгэм, эдийн засгийн хөгжлийг дэмжих, дэд бүтцийн үндсэн сүлжээний үйлчлэлийн зохистой хүрээнд тулгуурласан бүс нутгийн оновчтой бүтэц, хот, суурины тогтолцоог бүрдүүлэхэд төрөөс баримтлах урт хугацааны бодлого, төлөвлөлтийг тодорхойлох энэхүү баримт бичгийг 2018-2020 онд багтаан боловсруулж дуусгахаар төлөвлөж байна.
 
-Нутаг дэвсгэрийн зохион байгуулалт, бүс нутгийн төлөвлөлт, бүсчлэл, хот байгуулалт, нийгэм соёл, эдийн засаг, байгаль орчин, зам тээвэр, дэд бүтцийн гэх мэт бүхий л салбарын төлөвлөлтүүдийг багтаасан чухал баримт бичиг бол энэ. Иймээс шинээр боловсруулж байна уу эсвэл өмнөх баримт бичиг дээрээ тулгуурлаж боловсруулж байна уу?
 

-1992-1995 онд Дэд бүтцийн хөгжлийн яамны харьяа /хуучнаар/ байгууллага болох Зураг төсөл, судалгааны үндэсний төвд төслийг анхлан боловсруулж байсан. Улмаар 2000 оноос “Хот байгуулалт” ТӨҮГ /хуучнаар/-т УИХ, Засгийн газраас өгсөн чиглэлийн дагуу төслийн зарим хэсэгт тодотгол хийсэн байдаг. Гэхдээ төслийг анх боловсруулсан тэр үеэс хойш манай улсын нийгэм, эдийн засгийн тогтолцоонд ихээхэн өөрчлөлт, дэвшил гарсан тул баримт бичгийг шинээр боловсруулах шаардлага бий болсон. Тухайлбал, хүн амын болон малын тоо толгойн өсөлт, уул уурхай болон барилгын салбарт өсөлт бий болж, Оюутолгой, Тавантолгой зэрэг стратегийн ордуудаас гадна уул уурхайн ордууд нээгдэж, тэдгээрийг дагасан хот суурин байгуулагдаж байна. Сайшандын аж үйлдвэрийн парк, Хөшгийн хөндийн олон улсын нисэх онгоцны буудал зэрэг мега төслүүдийг түшиглэн шинэ суурьшил, хот суурин үүсэх нөхцөл байдал бүрдэх боллоо.

Өнгөрсөн 70 гаруй жилийн хугацаанд орон зайн хувьд уур амьсгалын өөрчлөлт, 2 хэмээс дээш дулаарч буй бүсэд Улаанбаатар болон 9 хот, 55 сумын төв оршиж байна. Энэхүү бүсэд нийт хүн амын 60 хувь амьдарч байгаа нь хүн амын дийлэнх хэсэг уур амьсгалын өөрчлөлт, дулаарлаас үүдэлтэй эрсдэл өндөртэй бүсэд суурьшиж байгааг харуулж байгаа хэрэг. Үүнийг дагаад ус, ой мод, бэлчээр, газар, хөрс зэрэг нөхөн сэргээгдэх нөөцийн ашиглалтын менежмент, хүн амын нутагшилт, суурьшил, эрүүл мэндийн үйлчилгээ, технологийн стандартыг сайжруулахыг шаардаж байгаа юм. Нөгөө талаар хуурай, эрс тэс уур амьсгалтай, нүүдлийн мал аж ахуйн эрхэлдэг манай орны хувьд хамгийн их хохирол дагуулдаг байгалийн гамшиг болох зуд, зудын давтамж болон хохирлын хэмжээ уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөгөөр нэмэгдсээр байна. Тухайлбал, 1999-2002 онд болон 2009-2010 онд нийт нутгийн 80-90 хувийг хамарсан ган, зуд дараалан тохиолдсон жилүүдэд олон сая мал зүй бусаар хорогдож,  олон мянган малчин өрх малгүй болж байсан. Үүний зэрэгцээ гамшгийн дараах жилүүдэд хөдөө орон нутгаас хот руу шилжин суурьшсан хүн амын тоо ч эрс нэмэгдсэн байдаг.   

 Судалгаа мэдээллээс үзэхэд хотжилтын төвшин хөдөөнөөс хот руу чиглэсэн хүн амын шилжилт хөдөлгөөн өнгөрсөн оны байдлаар 67.8 хувьд хүрсэн байна. Тодруулбал, нийслэлд нийт хүн амын 46 хувь нь төвлөрч, аж ахуйн нэгж, байгууллагуудын 70 гаруй хувь нь байршиж, дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 60 гаруй хувийг үйлдвэрлэж байна.

Хүн амын шилжилт хөдөлгөөний онолоор хамгийн том болон 2 дахь хотуудын хүн амын тоо 2 дахинаас илүү их зөрүүтэй бол хамгийн том хотыг чиглэсэн хүн амын шилжилт хөдөлгөөн зайлшгүй явагддаг. Гэтэл манай улсад өнөөдөр энэ зөрүү 14 дахин их буюу дэлхийд хамгийн их зөрүүтэйд орж байгаа. Иймээс л хүн амын хэт төвлөрлийг сааруулахын тулд дагуул болон дунд, бага хотуудыг бий болгохгүй бол нийслэлийг чиглэсэн эрчимтэй хотжилт цаашид ч үргэлжилсээр байх нь гарцаагүй. Энэ мэтчилэн олон шалтгааны улмаас энэхүү баримт бичгийг зайлшгүй шинээр боловсруулах шаардлагатай байгаа юм.


-Энэхүү баримт бичиг дээр тулгуурлан бүс нутаг, салбаруудын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө болон, дунд, богино хугацааны стратеги төлөвлөгөө, төсөл хөтөлбөрүүд, төсөв, хөрөнгө оруулалтын бодлогууд боловсруулагдах байх. Иймээс  ямар, ямар асуудлыг шийдвэрлэхээр баримт бичигт тусгаж байгаа вэ?
 

-Хэд, хэдэн асуудлыг шийдвэрлэхээр тусгасан. Нэгдүгээрт, улс орны нийгэм, эдийн засгийн хөгжил, хүн амын амьжиргааны төвшин, байгалийн нөхцөл, нөөц, цаг уурын нөхцөл зэргийг тооцсоны үндсэн дээр хот, хөдөөгийн хүн амын нутагшилт, суурьшилд  тохиромжтой нутаг дэвсгэр, бүсүүдийг тогтоох, шинээр бий болох хот, суурин газрын байршил, үүргийг тодорхойлох. Хоёрдугаарт, Монгол орны хөгжлийг тэтгэх зам, тээвэр, харилцаа холбоо, эрчим хүч зэрэг дэд бүтцийн үндсэн тэнхлэгийг нутаг дэвсгэр, зохион байгуулалтын бодлоготой уялдуулж цогцоор хөгжүүлэх, түүнийг хэрэгжүүлэх арга хэмжээг төлөвлөх. Гуравдугаарт, улсын нутаг дэвсгэр, зохион байгуулалтыг оновчтой шийдвэрлэн, хөгжлийн төвүүдийг тодорхойлж, цаашдын хандлагыг тооцож тогтоох. Дөрөвүгээрт, нийт нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд болон хот, суурин газруудад хот байгуулалтын иж бүрэн үнэлгээ хийх, хөгжлийн чиг хандлагыг тодорхойлох цаашилбал, амралт, аялал жуулчлал, байгаль хамгаалал, түүх соёлын асуудлыг хүн амын нутагшилт, хот байгуулалтын бодлоготой уялдуулан тодорхойлох, жижиг, дунд үйлдвэрлэл хөгжих нутаг дэвсгэрийн зохион байгуулалт, хот байгуулалтын нөхцөлийг бүрдүүлэх, нэг төвөөс олон төвт тогтолцоо руу оновчтой шилжих үндэслэлийг боловсруулах, хөгжлийн ирээдүйн төлвийг тодорхойлох, хүн амын нутагшилт, суурьшил, хот байгуулалтын шийдэлд тулгуурласан засаг захиргааны хуваарийн өөрчлөлтийг хийх санал, зөвлөмжийг боловсруулах зэрэг юм.  Энэхүү баримт бичигтэй болсноор хүн амын нутагшилт, суурьшил, хот байгуулалтын талаар төрөөс баримтлах урт хугацааны бодлогын баримт бичигтэй болно. Бодлогын төвшинд богино /3-5 жил/, дунд /8-10 жил/, урт /15-20 жил/ хугацаагаар хэрэгжүүлэх стратегийн зорилтуудыг тодорхойлох юм. Мөн хүн амын нутагшилт, суурьшлын тогтолцоо болон нутаг дэвсгэр зохион байгуулалтын нэгдсэн схемийг боловсруулах, бүс нутаг, хот суурин газруудын хөгжлийн чиглэл, гүйцэтгэх үүргийг тодорхой болгож тогтооно. Үндсэн дэд бүтэц буюу зам, тээвэр, харилцаа холбоо, эрчим хүч, аж үйлдвэрлэл, уул уурхай, аялал жуулчлал, эдийн засгийн тогтвортой хөгжлийг хот байгуулалтын бодлоготой уялдуулан цогц төлөвлөлтийг боловсруулах юм.   

-Шинжлэх ухаан үндэслэлтэй ухаалаг орон зайн төлөвлөлтийг хийснээр ирээдүйд зөв гольдрилоор хөгжих үндэс суурь тавигдах болов уу. Иймээс одоогоор уг баримт бичгийг боловсруулах ажлын хүрээнд ямар судалгаа, ажлыг хийж эхлээд байна вэ?
 
-БХБЯ-­наас Монгол Улсыг хөгжүүлэх үндэсний хөгжлийн цогц хөтөлбөрийн хүрээнд хийж байгаа томоохон ажлын нэг нь “Монгол улсын хүн амын нутагшилт, суурьшлын хөгжлийн ерөнхий төсөл”. Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, зөв үе шаттай, харилцан уялдаатай судалгаа, шинжилгээнд тулгуурлан боловсруулахад ихээхэн чухал үүрэгтэй энэхүү төслийн хүрээнд хүн ам, нийгэм, эдийн засгийн хөгжлийг дэмжих, дэд бүтцийн үндсэн сүлжээний үйлчлэлийн зохистой хүрээнд тулгуурласан бүс нутгийн оновчтой бүтэц, хот, суурин газрын тогтолцоог бүрдүүлэх юм.

Өөрөөр хэлбэл, манай улсын орон зайн ТЭЗҮ гэсэн үг. Үүнийг хийхийн тулд хот байгуулалт, зураг төсөл, хот төлөвлөлтийн институтийг Барилгын хөгжлийн төв (ТӨҮГ)­-ийн дэргэд харьцангуй бие даасан хэлбэртэй зохион байгуулж, үйл ажиллагааг нь эхлүүлсэн.. Энэхүү институдыг бид цаашид чадавхижуулах, орчин үеийн судалгаа шинжилгээ хийх, улсын орон зайн хөгжлийн бодлого боловсруулах, хэрэгжилтэд хяналт тавьдаг, үндэстний эрдэмтэн судлаачдыг нэгтгэсэн “think­ tank” байгууллагыг дахин бий болгохоор зорьж ажиллаж байгаа юм. Мөн төслийг боловсруулах ажилд дэмжлэг үзүүлж, мэдээ мэдээллээр хангах, хэлэлцүүлэг зохион байгуулахад хамтарч ажиллах үүрэг бүхий ажлын хэсгийг аймгийн Засаг даргын захирамжаар аймаг тус бүрт байгуулан ажиллаж байна.

Мөн төслийг боловсруулах институтын судалгааны баг Өмнөговь, Дундговь, Дорноговь, Говьсүмбэр, Дархан-Уул, Сэлэнгэ, Төв аймагт ажиллаж, судалгааны ажил, төсөл боловсруулах ажлын явцыг танилцуулах, мэдээллээр хангахад дэмжлэг үзүүлэн, нийгэм эдийн засгийн таталцал, орон нутгийн хөгжлийн чадавхи, нөөцөд тулгуурлан аймгийн сумдын бүлэг суурингийн тогтолцоо буюу сумдын бүсчлэл, сум дундын төвүүдийг тогтоох чиглэлээр судалгааны ажлыг гүйцэтгэж байна.

Барилга, хот байгуулалтын яам, Японы Олон улсын хамтын ажиллагааны ЖАЙКА байгууллага  Монгол Улсад хэрэгжүүлэх “Үндэсний хөгжлийн цогц бодлого боловсруулах төсөл”-ийн хүрээнд “Монгол Улсын хүн амын нутагшилт, суурьшлын хөгжлийн ерөнхий төсөл”, “Бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлал, бүсчилсэн хөгжлийн бодлого” боловсруулахад шаардлагатай судалгаануудыг хийх чиглэлээр хамтран ажиллах санамж бичиг байгуулж, ЖАЙКА-ын төслийн зөвлөх баг өнгөрсөн нэгдүгээр сараас ажлаа эхлүүлсэн. Түүнчлэн олон улсын донор байгууллагуудтай бид техник туслалцааны хүрээнд хамтран ажиллана. Тухайлбал, НҮБ-ХАБИТАТ, Азийн Хөгжлийн Банк гэх мэт юм.
 
-Нэг төвөөс олон төвт тогтолцоо руу оновчтой шилжих үндэслэлийг боловсруулах, хөгжлийн ирээдүйн төлөвийг тодорхойлох гэж байна. Энэ талаар тодруулахгүй юу?

-Бид хот төлөвлөлт гэхээр дэд бүтцээ тооцдог байлаа. Тэгвэл бусад орнуудад хүн төвтэй төлөвлөлтийг эхлээд хийдэг. Энд л бидний алдаа, зүрүү оршиж байгаа учир эргэж харах зүйл их байна. Төлөвлөлт хийхдээ уялдаа холбоог харгалзан үзэх ёстой. Манай улсын жишээн дээр хэлэхэд бид хотыг төлөвлөхдөө хот хоорондын тээвэр, зам, дэд бүтцийг мөн уялдаа холбоотойгоор шийдэх хэрэгтэй болж байна. Энэ мэтээр төлөвлөвөл манай улсад хэрэгжих томоохон төслүүд цаас биш ажил хэрэг болох бүрэн боломжтой.
 
-Хот, хөдөөгийн хүн амын нутагшилт, суурьшилд тохиромжтой нутаг дэвсгэр, бүсүүдийг тогтоох, шинээр бий болох хот, суурин газрын байршил, үүргийг тодорхойлно гэж байна. Энэ талаар танилцуулж болох уу?
 
-Монгол Улсын байгалийн баялаг, түүхий эдийн нөөцийг байгаль орчны даацад зохицуулан оновчтой ашиглах үндсэн дээр хот, хөдөөгийн хөгжлийн ялгаа, аймаг, бүс нутаг хоорондын тэгш бус, тэнцвэргүй байдлыг багасгаж хөгжлийн түвшинг ойртуулах, үндэсний эдийн засаг, нийгмийн дэвшлийг түргэтгэх зорилгоор “Монгол Улсын бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлал”-ыг Улсын Их Хурал 2001 онд баталсан байдаг. Тус үзэл баримтлалаар эдийн засгийн бүсүүдийг тогтоон, бүсийн тулгуур төв хотуудыг тодорхойлсон. Гэвч энэхүү баримт бичиг батлагдсанаас хойш 20 иод жил өнгөрсөн байна. Иймээс бид энэ төслөөрөө цаашид эдийн засгийн ямар, ямар бүсүүд бий болох вэ, бүс нутгийн хөгжилд хот, суурины үзүүлэх нөлөөлөл, хаана, ямар шинэ хотууд үүсэх боломжийн талаар судалж ажиллана.
 
- Хот, суурин газруудад хот байгуулалтын иж бүрэн үнэлгээ хийх, хөгжлийн чиг хандлагыг тодорхойлох гэж байна. Энэ талаар тодруулахгүй юу?

 
-Барилга, хот байгуулалтын яамнаас сүүлийн жилүүдэд аймгийн төв хотуудын хөгжлийн чиг хандлагыг тодорхойлсон хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөний баримт бичгүүдийг боловсруулах, батлуулах ажлыг зохион байгуулсан. Гэвч эдгээр хотуудад байгаль орчин, хот, байгуулалтын иж бүрэн үнэлгээ хийх, бүс нутгийн хэмжээнд уялдуулах шаардлагатай байна. Тиймээс эдгээр судалгааны ажлуудыг мөн төслийн хүрээнд хийнэ.

Эх сурвалж. Barilga.mn

БАРИЛГА, ХОТ БАЙГУУЛАЛТЫН ЯАМ

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6