Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Баянхонгорт “Бидон хураах ажиллагаа” болох уу?
Image
Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд 460 автомашины зогсоол, дугуйн зам бүхий хэсэг барихаар боллоо
Image
Шивээ-Овоогийн уурхайн техникийн шинэчлэлийг яаралтай хийхийг үүрэг болголоо
Image
Ла лиг ирэх сарын 8-нд эхлэх бол премьер лиг тодорхойгүй байна
Image
Улиастай хотыг чимсэн Явуухулангийн хөрөг
Image
“Иргэдээ эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлэхийн төлөө хамтран ажиллахад бэлэн”
Image
"COVID-19 цар тахлаас иргэдийн эрүүл мэндийг хамгаалахад зориулж 213.7 тэрбум төгрөгийн санхүүжилт хийгээд байна"
Image
"Коронавирусийн 141 халдвар зөөвөрлөгдөн орж ирсэн тул 112 тэрбум төгрөгийн нөөц бэлдэх шаардлага үүслээ"
Image
Эрэгтэй хүүхдэд Ананд, эмэгтэй хүүхдэдээ Амин-Эрдэнэ гэсэн нэрийг хамгийн их өгчээ
Image
Иргэний үнэмлэх, гадаад паспорт зэргийг барьцаалан зээл олгосон бол зөрчлийн хуулиар торгуулна
Image
Хүүхдийн баярыг гэр гэртээ тэмдэглэн өнгөрүүлнэ
Image
Улсын онцгой комисс байгуулагдсаны 30 жилийн ой өнөөдөр тохиож байна
Image
Тасганы овооноос Чингэлтэй дүүргийн Баянбүрдийн тойрог хүртэлх 1.09 км ашиглалтад орлоо
Image
“Алдар” спорт хорооныхон 19 тонн хог цэвэрлэжээ
Image
ИНФОГРАФИК: Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн гол заалтууд
Image
МАН сонгуулийн санхүүжилтээ хандиваар босгох аян эхлүүллээ
Image
Эрсдэлтэй нөхцөлд ажиллаж буй эмч нарын ар гэрт мөнгөн урамшуулал олгох чиглэл өглөө
Image
ОХУ-ын Боловсрол, шинжлэх ухааны хяналтын алба ЭЕШ-ын товоо зарлажээ
Image
Ерөнхий сайд асан С.Баяр эмнэлэгт хэвтжээ
Image
У. ХҮРЭЛСҮХ: ХИЛЭЭ ХЭЗЭЭ НЭЭХИЙГ ХЭЛЭХЭД ЭРТ БАЙНА
Image
Н.Номтойбаяр мэдэгдэл гаргажээ
Image
КОВИД БОЛОН ТӨРИЙН АЛБАН ХААГЧИЙН БОЛОМЖ...
Image
Баянхонгорт “Бидон хураах ажиллагаа” болох уу?
Image
Тува улсын тэргүүн коронавирусээр халдварлажээ
Image
ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ӨӨРЧЛӨЛТ АЛБАН ЁСООР ХЭРЭГЖИЖ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
Ё.Баатарбилэг: Төсөв байгаа тул хувийн цэцэрлэг, сургуулийн хувьсах зардлыг олгох саналтай байна
Image
Гашуунсухайт, Шивээхүрэн боомтоор 955 машин нүүрс экспортлогджээ
Image
“Бид соёлтой залуус” уралдаан зохион байгуулж байна
Image
Хөл хориог зургадугаар сарын 30 хүртэл сунгалаа
Image
Он дамнан баригдаж буй цэцэрлэг сургуулийг яаралтай ашиглалтад оруулахыг үүрэг болголоо
Image
"Хилээ нээж иргэдээ авч ирэхийг шаардаж байна"
Image
53 настай Майк Тайсон спортдоо эргэн ирэхээ зарлажээ
Image
Шведэд “5G” сүлжээг нэвтрүүлжээ
Image
Ван И: АНУ БНХАУ-ыг өөрчлөх бодлоосоо салах хэрэгтэй
Image
Хөл хорионы үед эрдэнэс олсон гэр бүл
Image
Коронавирусийн халдвар аваад эдгэрсэн хүний тоо 33 боллоо
Image
Цацрагийн хамгаалалтын чиглэлээр зөвлөн тусалж байна
Image
Дэлхийн хамгийн хөөрхөн цагдаа
Image
"Бодь Даатгал" компани нээлттэй хувьцаат компани боллоо
Image
Улсын онцгой комисс байгуулагдсаны 30 жилийн ой тохиож байна
Image
Япон бизнесчүүдээ хамгаалах алхам хийнэ
Image
Ажиглалтад байсан нэг хүн халуурч ХӨСҮТ-д шилжжээ
Image
ОХУ-аас иргэдийг татан авх бэлтгэлээ хангаж байна
Image
Үндсэн хуульд оруулсан нутгийн удирдлагатай холбоотой нэмэлт, өөрчлөлт
Image
С.Баяр нарын долоон хүнд холбогдох эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаан өнөөдөр болно
Image
Үндсэн хуульд оруулсан шүүхийн хараат бус байдлыг хангах нэмэлт, өөрчлөлт
Image
Үндсэн хуульд оруулсан Парламентын ардчиллыг төлөвшүүлсэн нэмэлт, өөрчлөлт
Image
Үндсэн хуульд оруулсан гүйцэтгэх засаглалтай холбоотой нэмэлт, өөрчлөлт
Image
Мөнгөнморьт суманд хүрэн баавгай агнасан хэргийг шалгаж байна
Image
''Covid19'' цахим гарын авлага
Image
Д.Дагвадорж: Эх оронч миний шүтээний сүнс амирлах болтугай!
Image
“Эх орноосоо урвасан” гэх хэргийн цаана…
Image
Иргэн бүрт хүрэх томоохон худалдааны төв нээлтээ хийнэ
Image
"Сити Их сургууль-Сошиал Солиорол"-ийг авьяас гэж андуурав
Image
Солонгос улсад ажиллаж байгаа эмэгтэй эрчүүддээ хандаж хэлсэн үг
Image
С.Гантогоо "Тарагтай боов"-ийг чимнэ
Image
МАХН-ын дарга СЕХ-нд бичиг баримтаа хүргэлээ
Image
“Автомашингүй өдөр”-өөр томоохон зах, худалдааны төвүүд амарна
Image
Хуулийн байгууллагууд иргэдэд үйлчилж байна
Image
Н.Цэлмүүн "Улаанбаатар Марафон 2018"-д хүч үзнэ.
Image
Хосуудын туршиж үзэх 64 байрлал
Image
“МОД ТАРИХ ҮНДЭСНИЙ ӨДӨР”-ИЙГ ОРОН ДАЯАР ЗОХИОН БАЙГУУЛНА
Image
ӨНӨӨДӨР “ОЛОН УЛСЫН СУВИЛАГЧДЫН ӨДӨР” ТОХИОЖ БАЙНА
Image
“ТАТВАР БИДНИЙ АМЬДРАЛД” УРАЛДААНЫ ДҮН ГАРЧЭЭ
Image
Өнөөдөр гахай өдөр
Image
Жүжигчин Ариукаагийн нөхөр шүүгч Наранзунг доромжлов
Image
Гэртээ хүнсний сода хэрэглээд, 10 насаар хурдан залуужаарай! Яг энэ заавраар нь хийгээрэй!
Image
Хөрсний бохирдол нь гэр хорооллын 200 000 нүхэн жорлонгоос зонхилж үүсчээ
Image
ЕС-ын айлчлал үргэлжилж байна
Image
18 настай модель бүсгүй дөнгөж танилцсан эмчтэй секс хийсний дараа нас баржээ
Image
Орхон аймаг өрсөлдөх чадвараараа тэргүүллээ
Image
“Фэйсбүүк” 3000 хүнийг хөлсөөр ажиллуулж байна
Image
Номоор амьсгалсан өдрүүд эхэллээ
Image
Тэргүүн хатагтайн эрэлд
Image
Д.Цогтбаатар: Хэт үндсэрхэг, туйлширсан үзлийг хамгийн сайн барих үзэл бол зүүн төвийн үзэл баримтлал
Image
Усыг хэзээ уухыг, хэдий хэмжээгээр уухыг хүний бие организм өөрөө мэддэг
Image
Элгэнд юу сайн болон элэг юунд дуртай вэ ? Хадгалаад аваарай
Image
Хятадууд Саран дээр амьдрахаар бэлтгэж байна
Image
Манай улсын нутгаар түүхий нефть тээвэрлэж эхэллээ
Image
БАЯНХОНГОРТ ОХУ-ЫН СОЁЛ, ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ТӨВИЙН САЛБАРЫГ БАЙГУУЛЛАА
Image
Чөлөөтийнхөн таван медаль хүртлээ
Image
Сошиалын “шүлс “
Image
Өнөөдөр хотын даргад хүнд металын бохирдол эрсдэл ямар түвшинд хүрээд байга тухай
Image
Төрийн нарийн бичгийн даргын сонгон шалгаруулалт зарлажээ
Image
Алина Загитовад Япон улсаас нохой бэлэглэнэ
Image
Н.Цэрэнбат сайд та балагтай тушаалаа эргэн хар!!!
Image
ЗӨРЧЛҮҮДИЙГ АРИЛГАЖ БАЙНА
Image
АЗИЙН НААДАМД ОРОЛЦОЖ БУЙ БАДМИНТОНЫ ТАМИРЧИД НЕПАЛ, ИНДОНЕЗИЙН БАГТ ХОЖИГДЛОО
Image
Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн товыг зарлана
Image
МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ ШИНЭ ЦОЛТНУУДАД ЦОЛ, ТЭМДГИЙГ НЬ ГАРДУУЛЖ БАЯР ХҮРГЭЛЭЭ
Image
Монгол Улсаас 69 иргэнийг албадан гаргалаа
Image
Рок попт цус сэлбэнэ
Image
Говьсүмбэр аймгийн үзүүштэй газрууд
Image
НМХГ-ЫН БАЙЦААГЧИД 15 КГ МУУДСАН МАХ УСТГАЛД ОРУУЛАВ
Image
МЕЛАНИ ТРАМПЫН ЭЦЭГ ЭХ АНУ-ЫН ИРГЭНШИЛ АВЧЭЭ
Image
Урлаг, спортын алдартнууд “Сэтгэлийн 1000 донор” аянд нэгдлээ
Image
ӨМӨЗО-НЫ 20 ГАРУЙ ГЭРЭЛ ЗУРАГЧИН УРАН БҮТЭЭЛИЙН ҮЗЭСГЭЛЭНГЭЭ УЛААНБААТАРТ НЭЭЛЭЭ
Image
СЭТГҮҮЛЧИД ЦАГДААГИЙНХНЫ НЭГ ШӨНИЙН АЖЛЫГ СУРВАЛЖЛАВ
Image
Хэргийг нь хүлээлгэхээр сэжигтнүүдийг тамлан зовоож байна
Image
Халх голтой холбоотой шийдвэрийг хүчингүй болгоно
Image
ОНЦГОЙН ХОЛБООЧИД ТУСГАЙ БАЙР ЭЗЭЛЛЭЭ
Image
ХУУЛЬ БУСААР АЛТ ОЛБОРЛОСОН ГЭХ ХЯТАД ИРГЭДИЙГ ХОЛБОГДОХ БАЙГУУЛЛАГАД НЬ ШИЛЖҮҮЛЖЭЭ
Image
Стрессээ хэрхэн тайлах тухай хамгийн түгээмэл зургаан асуултад өгсөн сэтгэлзүйчийн хариулт
Image
Х.ТЭМҮҮЖИН: ЕРӨНХИЙ САЙДАД ГҮЙЦЭТГЭХ ЭРХ МЭДЛИЙГ БҮРЭН ӨГӨХ КОНЦЕПЦИЙГ ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ӨӨРЧЛӨЛТӨӨР ҮГҮЙ ХИЙХ ГЭЖ БАЙНА
Image
Бидний хувцаслалтандаа гаргадаг алдаа
Image
“Хөшөө” Б.Батзоригийн газрын наймаа иргэдийн тэвчээрийн “утас”-ыг тасалж эхэллээ
Image
ТҮРЭЭСИЙН ОРОН СУУЦАД ХАМРАГДАХ ИРГЭД ДАРААХ БИЧИГ БАРИМТЫГ БҮРДҮҮЛНЭ
Image
Дэд сайд С.Мөнгөнчимэг НҮБ-ын залуучуудын 7 дугаар чуулганд оролцлоо
Image
Аль хэлийг сонгон судлах вэ?
Image
Д.ЦОГТБААТАР САЙД АЗЕРБАЙЖАНЫ СВС ТЕЛЕВИЗЭД ЯРИЛЦЛАГА ӨГӨВ
Image
Image

АЙРАГ СӨГНӨЖ, НАЙР ТАВЬСАН ЦАГААН СҮМИЙН ГОЛЫНХОН

Архангайн Цэнхэрийн халуун рашаан гэвэл андахгүй. Секундэд арван литрээр  оргилохдоо хөрсний устай огт холилддоггүй гэдэг ид шидийн “ундаа”-нд хотоос 500 км давхиад л хүрнэ. Харин нутгийнхан бол Цагаан сүмийн гол гэцгээдэг. Дээхнэ үеийн сүм дуганы туурийг бэлгэшээж ийнхүү нэрийдсэн гэдэг юм билээ.

Өдийд Цагаан сүмийн хөндийд хүн, мал нь багтахгүй шахам бэлчинэ. Энэ нутаг жил бүр л ус, ургамлаа харамгүй дэлгэхийн сацуу гол усыг нь хүрээлсэн ууланд төрөл бүрийн жимс, самар элбэг ургана. Ийм баян хангайг түшиглэсэн хот айлуудын гүүн зээл, уяаны морьд, унага тугалын давхиан гол эмжин үргэлжлэх нь хөдөөгийн яруу сайхныг яг л зурчихсан мэт харагдана. Тэр дунд Цэнхэр сумынхны онцлогийг илтгэх бүдүүн ширхэгтэй ноолууртай хар ямаа, хөх сарлагийн бараа эрхгүй сүрдэм. Ийнхүү хөдөөгийн сайханд нүд баясган Цагаан сүмийн голыг өгсч явсаар хамгийн эхний айлд буусан нь сумын сайн малчин Ч.Отгонбатынх аж.

Биднийг очиход гэрийн эзэд гүүгээ саагаад дуусч байлаа. Уяан дээрх сойлттой морьд усанд ирж яваа адуу руу эргэцэнэ. Гүүн зэлэн дээр хонгор зүсмийн голдуу гучаад адуу халуунаас зугтан хорж зогсоно. Харин унаганууд ногтондоо нэлээд дасч номхорсон бололтой дэргэдүүр нь хэчнээн ойрхон өнгөрсөн ч бишүүрхсэн шинж алга. Гэрийн гадна дөхөж очвол бага гэрийн үүдэнд урт модон дамнуурган дээр 2-3 дэлгэц ааруул өрөөд цагаан тороор бүтээсэн харагдана. Эндхийн айл бүр цагаан идээ боловсруулдаг бага гэртэй аж. Бүсгүйчүүд нь саалийн зэл, бага гэр хоёрын хооронд л өнждөг гэж сүүлд  гэрийн эзэгтэй бидэнд тайлбарласан юм.

Биднийг зочны өргөөндөө урьснаар зүүн талын цэлгэр том гэрт орвол айрагны үнэр хамар сэтлэх шахам сэнхийж байна. Арга ч үгүй бололтой. Айргийг хөх савнуудаар дүүргэн баруун хаяагаар завсаргүй эгнүүлжээ. Гүү уясан айлуудын нэг онцлог нь зочдод цай барихаас илүү айраг сөгнөдөг жишгээр бидэнд ч хул дүүргэн барив. Энэ жил Ч.Отгонбатынх Булганы Сайхан сумаас айргаа хөрөнгөлсөн гэнэ. Ороход үнэр нь сэнхийхээс гадна амт гэж үгээр илэрхийлэмгүй. Хулан дээгүүр тос гүйж, амт нь тагнайд чимчигнэнэ. Ер нь Цагаан сүмийн голынхон айраг сайтай, найрсаг зангаараа хэдийнээс зочломтгой ард түмэн юм.

Бид  гүү уясан айл бүрт өрнөдөг хэний айраг иссэн хийгээд зуншлага хэр дэлгэр байгаа талаар эхлээд  яриа дэлгэлээ.Ч.Отгонбат өглөө эртлэн адуундаа мордсон ч хоёр азарга адуугаа ололгүй иржээ. Тэрээр “Энэ жил зуншлага сайхан болж байгаа учраас хоёр азарга адуунаас ааш зан номхон 15 гүү уясан. Зарим эмнэг гүүгээ сургаж чадаагүй л байна. Манай энд өвс, ус элбэг ч адуу уул руу холдоод явчихдаг. Хоёр өдөр эзгүй байсан болохоор хураагаагүй. Гэтэл өнөөдөр эрээд олсонгүй. Мотоциклиор мордохоос” гэж ярилаа.

АЛДАР ЦУУНД ХҮРЧ, АЙРАГ ТҮРҮҮ АВДАГГҮЙ ЮМ ГЭХЭД МОНГОЛ ЭРЧҮҮДИЙН  АДИЛ МОРЬ УЯХ СОНИРХОЛТОЙ

Ч.Отгонбат, Ж.Булганчимэг нар нэг нутгийнх. Хоёулаа л дунд сургуулиа төгсч аймгийнхаа Мэргэжил сургалт үйлдвэрийн төвд сурч байгаад хүсэл сонирхолдоо хөтлөгдөн аав, ээжийгээ даган хөдөө амьдрах болжээ. Ч.Отгонбат багадаа суманд өссөн ч 18 настайгаасаа хойш хүргэн ахыгаа даган мал маллах болсон талаараа “Цэнхэр сум  миний аав, ээжийн нутаг. Анх 1993 онд ээжтэйгээ цөөн тооны хэдэн малтай сумаас хөдөө гарч байсан одоо мянгаад толгой малтай. Ах, эгч нараа дагаж малын наад цаадахыг мэддэг болсны хүчинд өдий зэрэгтэй явна. Мал маллах арга ухаанаас илүү уул, ус жигдэрсэн хангай газар мал маллах их тохиромжтой. Тэгэж байгаад 2003 онд бид гэр бүл болцгоосон. Манай энд айл олонтой. Хонио алсаас нь харж л байхгүй бол хонины найр их хийнэ” гээд инээмсэглэлээ.

Ч.Отгонбат 2015 онд сумын сайн малчин болжээ. 20 гаруй жил мал малласны хүчинд өдгөө бод бог нийлсэн 1000 гаруй малтай. Ингэхдээ малаа төрөл бүрээр нь өсгөж 800 гаруй бог, 100 гаруй адуу, 50 гаруй үхэртэй. Мөн гэрийн эзэн морь уядаг тухайгаа “Би бүгээн зүсний адуунд дуртай болохоор хонгор, саарал зүсмийн азарга тавьдаг. Бага залуу байхдаа морь их уядаг байлаа. Одоо ч бүл цөөн ажил их учраас их насны голдуу ганц хоёр морь л уяж байна. Алдар цуунд хүрч, айраг түрүү авдаггүй юм гэхэд монгол эрчүүдийн нэгэн адил морь уях сонирхолтой. Зарим жил ч зуны гурван сар уяан дээр өнжинө. Харин энэ жил сумын наадамд морио уралдуулаад тавьсан. Унаач хүүхэд ховор болохоор олон насны морь уяж чадахгүй юм. Адуугаа зүүн талаас сэлбэж чанаржуулах гэж үзэж байна. Нэг л сайн давхихгүй л байна. Ер нь морь уяна  гэдэг мундаг мэдлэгтэй, завтай хүний ажил юм. Сүүлийн үед сайхан ногоон өвсөө идээд давхидаг адуу байхаа болилоо. Тэжээл бордоо, тариа будаагаар л тамир тэнхээ суулгаж нэлээн хөрөнгө мөнгө зардаг юм байна. Бор зүрхээрээ уралдана гэдэг хэцүү болжээ” гэж ярилаа.

Ч.Отгонбатынх охин, хүү хоёртой. Охин О.Лхамжав ХААИС-ийг төгсөөд Солонгост эдийн засагч мэргэжлээр магистрт суралцаж байгаа бол хүү О.Мөнхсайхан аймгийнхаа МСҮТ-д малын бага эмчээр суралцаж байна. Зуныхаа амралтаар аав, ээждээ туслахаар ирээд байгаа юм.

Ярианы завсраар малын түүхий эд бараг үнэгүй хаягдаж байгаад шүүмжлэлтэй байдаг талаараа гэрийн эзэн ярихдаа “Мал маллах сайхан. Гэхдээ цагийн хатууд хүнд хэцүү үе ч бий. Тэр болгонд малтайгаа хамт л тэмцэнэ. 2010 оны зуднаар мал нэлээн цөөрсөн. Малынхаа ашиг шимээр л амьдралаа залгуулж хүүхдүүдийнхээ сургалтын төлбөрийг төлж байна. Арьс ширний урамшуулалд бүрт­гүүлдэг ч авч үзээгүй. Харин ноосны урамшууллыг  авдаг. Хонины нэхий, үхрийн шир, ноос ямар ч үнэ алга. Зарим айл ноосоо шатааж харагдах юм. Арьс, ширний үйлдвэр байгуулаад боловсруулалт хийгээд гаргадаг байж болдоггүй юм болов уу. Хотод мах жигтэйхэн үнэтэй л байна гэх юм. Биднээс бол бараг тал үнээр нь авдаг. Малчдын гар дээрээс хэд хэдэн дамжлага дамжиж байж л үйлдвэрт хүрдэг юм шиг байна лээ. Уг нь шууд малчдын гар дээрээс үйлдвэр рүү авдаг бол арай ахиу үнээр өгөх нь бидэнд хэрэгтэй юм. Жилдээ бод, бог нийлсэн 100-гаад мал зах зээлд борлуулдаг  ч арьс, шир нь хаягдчихаар олигтой ашиг гардаггүй” гэсэн юм.

СҮҮН ХУРУУД ХИЙХЭД 3-4 ХОНОГ ЗАРЦУУЛДАГ

Арын сайхан хангай нутаг хэзээнээс айраг, цагаан идээгээрээ алдартай. Үүнийг батлах гэсэн шиг гэргий Ж.Булганчимэг хуруу зузаан сарлагийн өрөм таваглаж, ааруулыг төрөл бүрээр нь дэлгэжээ. Түүнээс хангай газрын бүсгүйчүүдийн цагаан идээ боловсруулах нарийн арга ухааны талаар асуухад “Цагаан идээ боловсруулахыг ээж  багаас  минь маш нарийн зааж сургасан. Ааруул, өрөм, тараг, бяслагнаас эхлээд төрөл бүрээр нь хийж байна. Намар илүү гарсныг нь зах зээлд борлуулчихна. Чихэртэй, чихэргүй ааруул, сүүн хурууд, идээний, мушгиа гээд ааруулыг төрөл бүрээр нь хийнэ. Тэр дунд сүүн хурууд хийх амаргүй. Сүүгээ түүхийгээр нь гашилгаад цөцгийг нь хамж аваад шар тос гаргаж авдаг. Сүүгээ халааж ээдэм болгож чихэртэй хутгана. Ээдмээ хутгаад байхаар зуурчихсан гурил шиг аргуу зүйл болно. Сүүгээ ээдүүлэх гэж хоёр хонохоос эхлээд сүүн хурууд хийхэд 3-4 хоногийн ажил болно. Хэт их хатаадаггүй учраас сүүн хуруудыг өдийд хийдэггүй. Жаахан сэрүү орохоор есдүгээр сард хийдэг. Идээний ааруул ч адилхан. Шууд наранд хатчихаад голоосоо исээд амт, чанар нь өөрчлөгдөнө” гэлээ.

Эднийх 20-иод үнээ, 15 гүү сааж байна. Гэхдээ үнээгээ зөвхөн өглөө саадаг гэнэ. Нэг саамандаа 30-иад литр сүү сааж түүнийгээ боловсруулахын хажуугаар хоёр цаг тутам гүүгээ саагаад л өдөр өнгөрдөг гэнэ. Мөн долоо хоногт 3-4 удаа тогоо нэрнэ гээд ажил дундрахгүй.

Хөдөөд багахан хэмжээний үйлдвэрлэл явуулж байгааг Ч.Отгонбатынхаас харж болно. Айраг цагаан идээгээ борлуулна, дээл урлана, жимс, самар түүж зарна гээд малчид тэрүүхэндээ бичил бизнес эрхэлж байна. Гэрийн эзэгтэйгээс цагаан идээний ханш асуувал “Чихэртэй мушгиа ааруул кг нь 10-12 мянган төгрөг, 30 ширхэгтэй тавгийн ааруул 200 мянга, нэг тогооны өрөм 7000,литр айраг 2000 гэдэг. Манай ойр хавийн уулыг тойроод үхрийн нүд, хад, гүзээлгэнэ, аньс, самар ургана. Бүл чадалтай бол түүгээд зарна. Манайх бол тэгж чаддаггүй. Хүү удахгүй сургуульдаа явчихаар хоёулахнаа үлдэнэ. Зун хот хорооноос ах дүү нар ирэх, хурим найранд нэмэр хандив гэж өгөөд л таардаг даа. Наймдугаар сарын сүүлчээс л цагаан идээгээ хурааж эхэлдэг. Харин өвөл цагаан идээнийхээ захиалгыг хүргэж өгөх гэж л хот руу нэг орно. Бусад үед зав чөлөө хомс. Үхрээ арваннэгдүгээр сарын сүүлч хүртэл саачихдаг” гэлээ.

Зуны ажил овоо цэгцрэхтэй зэрэгцээд удахгүй  хадлангийн ажил эхэлнэ. Есдүгээр сарын дундуур хадландаа гарч жилд 5-6 портер өвс хадчихдаг гэнэ. Дээр нь бага хэмжээний өвс, тэжээл худалдаж аваад бог, бод, уналганы морио тэжээдэг. Ийнхүү ундарсан их ажлын амсхийх чөлөөнөөр бидний яриа өрнөлөө. Энэ зуур хүү О.Мөнхсайхан мотороо асааж худагнаас ус татахаар гарлаа. Хөдөөд айл бүр мотор асааж угаалгын машин, хөлдөөгч ажиллуулдаг болсон нь бага ч болов хөдөлмөрийг нь хөнгөвчилдөг бололтой.

Ийнхүү үүрийн жингээс үдэш хүртэл их ундардаг ч түүндээ малчид түүртэх нь үгүй. Дэлгэр зуны цагт хөдөөгийн сайханд саатахдаа уруул чимчигнүүлсэн айрагтай айлд онож бууна гэдэг бас л одтой яваагийнх биз ээ.

 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6