Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
"Б.СОДНОМДАРЖАА, Т.ЧИМГЭЭ НАР ЭМНЭЛЭГТ ТАРВАЛЗАЖ, САЙД НЬ БАЙН БАЙН ОЧИЖ ЭРГЭЖ БАЙГАА”
Image
Дуучин Т. Ариунаа хөлбөмбөгийн үнэнч фанат
Image
ДУУЧИН Т.АРИУНААГИЙН “16 НАС” ДУУ СОШИАЛ ЕРТӨНЦӨД ДАХИН ХИТ БОЛЛОО
Image
Сүхбаатар дүүргийн Цагдаагийн газар “Гэр бүлийн хүчирхийллийн“ эсрэг үйл ажиллагааг идэвхжүүлнэ
Image
ХҮЙТЭН ҮЕД АВТО МАШИНАА АСААХ
Image
"ДҮНЖИНГАРАВ" ХУДАЛДААНЫ ТӨВӨӨС АМГАЛАН ХҮРТЭЛ ЗАМЫГ ТҮР ХААНА
Image
ТАРХИНЫ ХАВДАРТАЙ ЭХИЙГ ЭСЭН МЭНД АМАРЖУУЛЖ, ХАНДИВЫН АЯН ӨРНҮҮЛЖЭЭ
Image
ХАН-УУЛ ДҮҮРГИЙН ТӨРИЙН АЛБАН ХААГЧИД УТААНЫ ЭСРЭГ НЭГДЛЭЭ
Image
ЭЛДЭВТЭЙ Г.ГАНХҮҮ АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛЫН ХОЛБООНЫ ДЭЭД ШАГНАЛААР ЭНГЭРЭЭ МЯЛААЖЭЭ
Image
ХАР ТАМХИ ХЭРЭГЛЭСЭН Б.АМАРХҮҮГ ЭНЭ САРЫН 29-НД ШҮҮНЭ
Image
ЭНХИЙГ САХИУЛАГЧ АВРАГЧИД САЙН ҮЙЛСИЙН АЯНЫГ ӨРНҮҮЛЛЭЭ
Image
Х.БАТТУЛГА: МОНГОЛЫН ГЕОЛОГИЧИД, ХАЙГУУЛЧИД ҮНДЭСНИЙ ГЕОЛОГИЙН АЛБАТАЙ БОЛЖ БАЙГААД ХАЛУУН БАЯР ХҮРГЭЕ
Image
МОНГОЛ-АВСТРИЙН ЗАСГИЙН ГАЗАР ХООРОНДЫН КОМИССЫН 7 ДУГААР ХУРАЛДААН БОЛЛОО
Image
МОНГОЛ УЛС-БНХАУ ХООРОНД ДИПЛОМАТ ХАРИЛЦАА ТОГТООСНЫ 70 ЖИЛИЙН ОЙГ ТОХИОЛДУУЛАН БАЯРЫН ЦАХИЛГААН ИЛГЭЭВ
Image
ТУСГАЙ ЗӨВШӨӨРЛӨӨ БУСДАД ТҮРЭЭСЛҮҮЛЖ БОЛОХГҮЙ
Image
НИЙСЛЭЛИЙН ТӨР, ЗАХИРГААНЫ БАЙГУУЛЛАГЫН АЛБАН ХААГЧДЫН ЁС ЗҮЙН ФОРУМ БОЛЖ БАЙНА
Image
ХОТЫН ТӨРСӨН ӨДРӨӨР НАЛАЙХЫН ЗАМЫГ НЭЭНЭ
Image
УИХ-ЫН ЧУУЛГАНЫ ХУРАЛДААН ЭХЭЛЛЭЭ
Image
Г.ДАВААЖАРГАЛ: УТААГ ХЭМЖИХ АРГАЧЛАЛ, БАГАЖ ӨӨРЧЛӨГДӨӨГҮЙ
Image
Н.ЭНХБОЛД САЙД АА, ЗАЛУУСТАА ЗАЙГАА ТАВЬЖ ӨГ!
Image
ЦАСАН БОЛОН ШОРООН ШУУРГА ШУУРЧ, ХҮЙТРЭХИЙГ АНХААРУУЛЖ БАЙНА
Image
Н.МИШИГДОРЖ: ГАДААД БОДЛОГЫН НОЁН НУРУУ ''ШОХОЙЖЧИХООД'' БАЙНА
Image
МОНГОЛ УЛС СААРАЛ ЖАГСААЛТААС МУЛТАРСАН УУ
Image
СҮХБААТАРЫН ТАЛБАЙД ҮЗЭСГЭЛЭН ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДАЖ БАЙНА
Image
УЛСЫН ХИЛЭЭР АЛТ НЭВТРҮҮЛЭХИЙГ ЗАВДЖЭЭ
Image
Х.СОЁМБО: КОВЕР АМЬДРАЛАА БОЛИХ ХЭРЭГТЭЙ
Image
ӨНӨӨДӨР ЦАХИЛГААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТ ХИЙГДЭХ ГАЗРУУД
Image
УЛААНБААТАРТ 13-15 ГРАДУС ДУЛААН
Image
Монгол улсын ирэх оны төсвийг ерөнхий сайд У. Хүрэлсүх чуулганы нэгдсэн хуралдаанд танилцуулав
Image
ЕРӨНХИЙ САЙД У.ХҮРЭЛСҮХ ИРЭХ ОНЫ ТӨСВИЙН ТӨСЛИЙГ ТАНИЛЦУУЛАВ
Image
Ж.ГАНБААТАР ГИШҮҮНИЙ ХАДГАЛАМЖ ЕСӨН ТЭРБУМААР НЭМЭГДЖЭЭ
Image
Н.НОМТОЙБАЯР, С.ЭРДЭНЭ НАР ТАСЛАЛТААРАА ТЭРГҮҮЛЖЭЭ
Image
НИЙСЛЭЛД 73 ТОНН ТҮҮХИЙ НҮҮРС ОРУУЛЖ ИРЭХИЙГ ЗАВДЖЭЭ
Image
ЖУУЛЧНЫ ВИЗИЙН ЗӨВШӨӨРӨЛ АВСАН ИРГЭДИЙН ТОО ӨНГӨРСӨН ОНЫ МӨН ҮЕЭС 20 ХУВИАР ӨССӨН ГЭВ
Image
МЭСЧИН БООЛУУДЫГ ДҮРСЭЛСЭН ЗУРАГ ОЛДЖЭЭ
Image
Ч.ОТГОЧУЛУУ: ОЮУ ТОЛГОЙ БАЙГАА УЧРААС СААРАЛ ЖАГСААЛТ СҮРТЭЙ ЭРСДЭЛ УЧРУУЛАХГҮЙ
Image
“ХҮННҮ ЭЙР” ХХК-ИЙНХАН ТОХИРОЛЦЬЁ ГЭСЭН
Image
ГИШҮҮН АСАН Д.ГАНТУЛГЫН ХҮСЭЛТЭЭР ШҮҮХ ХУРЛЫГ ХОЙШЛУУЛАВ
Image
МАХН-ЫГ ҮНЭГҮЙ БАЙР ӨГНӨ ГЭДЭГТ 21 МЯНГАН ИРГЭН ИТГЭЭД БАЙНА
Image
ЕРӨНХИЙ САЙД У.ХҮРЭЛСҮХИЙН ТРООЛУУДЫГ СЭТГҮҮЛЧ Н.ӨНӨРЦЭЦЭГ ИЛЧИЛЛЭЭ
Image
'ТАВАН ТОЛГОЙ'' ХК-ИЙН ХУДАЛДАН АВАЛТ, ДЭД БҮТЭЦ ХАРИУЦСАН ДЭД ЗАХИРАЛ Ц.ХАНГАЙГ АТГ ШАЛГААД ЭХЭЛЖЭЭ
Image
Г.ГАНХУЯГ ИРГЭНИЙГ ДАРАМТАЛЖ АВТОМАШИН НЭХСЭН, Х.БЭЭЖИН 80 САЯ ТӨГРӨГ ШАНТААЛЖИЛЖ АВСАН ХЭРГЭЭР ШАЛГАГДАЖ БАЙНА
Image
ОНЦГОЙ БАЙДЛЫН БАЙГУУЛЛАГАД НИСЭХ НЭГЖ БАЙГУУЛАХ ТӨСӨЛ ХЭРЭГЖИНЭ
Image
АШУҮИС-ИЙН ЗАХИРАЛ АСАН Б.БАТБААТАРЫН ЛУЙВАР АР АРААСАА ИЛЭРСЭЭР БАЙНА
Image
С.ЭРДЭНЭ: АРИЛЖААНЫ БАНКУУДЫН АКТИВЫГ НОТОЛЖ ЧАДААГҮЙ НЬ "СААРАЛ ЖАГСААЛТАД" ОРОХ НЭГ ҮНДЭСЛЭЛ БОЛСОН
Image
Төр шашинг хослон баригч
Image
ЗАМ ГАРЦ, ГАЛЫН АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛД ХЯНАЛТ ШАЛГАЛТ ХИЙЖ БАЙНА
Image
ОЛОН УЛСЫН А ЗЭРЭГЛЭЛИЙН ХӨЛБӨМБӨГИЙН ТАЛБАЙТАЙ БОЛЛОО
Image
ГИШҮҮН АСАН Д.ГАНТУЛГЫГ ӨНӨӨДӨР ШҮҮНЭ
Image
С.БЯМБАЦОГТ: БАТЗОРИГ САНАМСАРГҮЙ АЛДАА ГАРГАСАН, ТЭР АЛДААНД НЬ БҮГДЭЭРЭЭ ОРОЛЦСОН
Image
56 жил ханилахдаа 55 000 даашинз эхнэртээ худалдан авч өгчээ
Image
Эр хүнийг сайн нөхөр болгох ухаан эмэгтэй хүнээс л гардаг юм шүү
Image
ЯГААН ЦЭНХЭР ТАСАЛБАРАА ТА ХААШАА АЛГА БОЛСНЫГ МЭДЭХ ҮҮ ТЭГВЭЛ ИНГЭЖ ШАЛГАНА...
Image
Сонирхолтой сэтгэлзүйн сонжоо
Image
Мөрийтэй тоглоомын газар дээрэмдэхдээ 30 гаруй хүн хутгалжээ
Image
"Samsung" компани даруй Note 7 утсыг хэрэглэхээ зогсоохыг анхаарууллаа
Image
0-3 насны хүүхдээ асарч байгаа эх УЛИРАЛ БҮР цалин авах боломж бүрдлээ
Image
У.Хүрэлсүхийн бөмбөрчин Г.Манлайжав “уран”-ы Ж.Ганбаатарыг санхүүжүүлж байжээ
Image
Зөв сайхан зүйлс бодож буруу муухайг өөрөөсөө холдуулах дасгал
Image
ХҮНГҮЙ АЙЛД ХУЛГАЙЧ ХУЛГАЙ ХИЙХ ГЭЖ ОРООД ИТЭГМЭЭРГҮЙ ЗҮЙЛТЭЙ УЧИРЖЭЭ
Image
Эрдэмтэд хүн нас барсныхаа дараа хаачдагийг тогтоожээ
Image
Бидний үзэх дуртай хүүхэлдэйн баатруудад хэн хэн дуу оруулсан бэ?
Image
Хамгийн хачирхалтай 10 байрлал
Image
Б.Доржсүрэн: БИД МОНГОЛД ЧУЛУУГААР ЦААС ҮЙЛДВЭРЛЭНЭ
Image
Амьд Барби чинь будаггүй бол эвгүй гар байна ш дээ
Image
Дуртай өнгөөрөө өөрийгөө шинжээрэй
Image
Жирэмсэн үедээ гоо сайхандаа ингэж анхаараарай
Image
”Онцгой нэгэн” ван Галиас муу
Image
Зангидсан гараар таны нууц зан араншинг тодорхойлъё /сонжоо/
Image
Олимп, паралимпын медальтнууд байртай, ганц Э.Содномпэлжээ л хоосон хоцров
Image
Эротик өгүүллэг +18
Image
Идсэн ч жин нэмдэггүй амттанууд
Image
Настай эмээгийн хумсыг засч өгөх гэтэл...
Image
Драмын Тодоо, жүжигчин Шүүдрээ нар удахгүй хамтын амьдралаа эхлүүлнэ
Image
Муу хүмүүстэй маргалдаж, сэтгэл тавгүйтсэн бол сүү уу
Image
Хольж идэхэд хор болдог хүнсний бүтээгдэхүүнүүд
Image
1988 оны дэлхийг цочроосон аймшигт хэрэг
Image
Гэрээ хэрхэн гоёмсог болгох вэ?
Image
Гайхамшигт G цэг яг хаана байрладагийг мэдээд аваарай +18
Image
ҮҮНИЙГ ҮСЭНДЭЭ ТҮРХЭЭРЭЙ. САРЫН ДОТОР 15 СМ УРГАХ БОЛНО!
Image
БЗД-ийн иргэдийн сонголт хүчингүй болсон гэв
Image
Жирэмсэн эмэгтэй нүхэн жорлонд ургаа унагаажээ
Image
ЖҮЖИГЧИН БАРХҮҮ, ЗАГВАР ӨМСӨГЧ ПҮРЭВСҮРЭНТЭЙ ХУРИМАА ХИЙЖ БАЙНА
Image
Өвөлжилтийн бэлтгэлийг бүрэн хангахыг үүрэг болгов
Image
МӨНГӨНИЙ НИЙЛҮҮЛЭЛТ 3.8 ИХ НАЯД ТӨГРӨГӨӨР НЭМЭГДЖЭЭ
Image
Э.Бат-Үүл М.Энхсайханыг АН-ын дарга болгосонд С.Цогтсайхан дургүй байжээ
Image
ХОГ ХАЯГДЛЫН ХУРААМЖИЙГ УС, ДУЛААНЫ ТӨЛБӨРТЭЙ ХАМТ АВНА
Image
4,9-өөр төгссөн тээврийн хэрэгсэл өнөөдөр хөдөлгөөнд оролцохгүй
Image
Зарим нэгнийг дарамтанд оруулсан Ипотекийн зээл авахдаа сайтар бодоорой
Image
Хакүхо М.Даваажаргал бэртлийн улмаас Аки башёг өнжиж магадгүй
Image
Сурагчдын амралт эхэллээ
Image
ЦАГДАА, ТАТВАРЫНХАН ЖОЛООЧ НАРЫН ТАТВАР ТӨЛӨЛТИЙГ ШАЛГАЖ БАЙНА
Image
ЭНЭ НАМАР ЖАГСААЛ, ЦУГЛААН, ЭСЭРГҮҮЦЭЛ ИХСЭХ МАГАДЛАЛ ӨНДӨР БОЛЛОО
Image
ТӨРИЙН ХҮНИЙ ЗАНГАРГА ХИЙГЭЭД НОЁН НУРУУ
Image
Алганыхаа хээгээр хувь тавилангаа мэдье
Image
НААДМААР ӨРХИЙН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ТӨВҮҮД БОЛОН ШҮД, ЭРҮҮ НҮҮРНИЙ ТӨВ 10:00-15:00 ЦАГ ХҮРТЭЛ АЖИЛЛАНА
Image
С.БААТАРЖАВ : Өөрийгөө дарга гээд бодчихсон ажлаа хийдэггүй, мэддэггүй хэнийг ч хэрхэвч ЗӨВШӨӨРӨХГҮЙ
Image
“Нисдэг” нүдний эмнэлгийн захирал ирэх жил манай улсад ирэх нь
Image
Ойн хөнөөлт шавжтай тэмцэж байгаа манай орны арга, технологийг олон улсын жишигт нийцсэн гэж үнэллээ
Image
БНХАУ: Сансар судлалын шинэ төв нээнэ
Image
Дайн гарвал Японы иргэдийг нүүлгэхэд туслахыг Абэ Өмнөд Солонгосын ерөнхийлөгчөөс хүсэхээр болжээ
Image
Есхөн настай С.Содонгоо охин
Image
Жүжигчин А.Ганчимэгийн нөхөр салсанаа зөвтгөв
Image
Уян налархай халуухан охид
Image
Г.Занданшатар: Хүчээ нэгтгэж байж том төслүүдээ хөдөлгөнө
Image
ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ СЭТГҮҮЛҮҮДИЙГ ЦАХИМ ХЭЛБЭР РҮҮ ШИЛЖҮҮЛНЭ
Image
Элгийг 3 сарын дотор бүрэн цэвэрлэх шидэт дэглэм
Image
ХООЛНООС НЬ ХАР ХОРХОЙ ГАРСАН КИМБАБ ЧОНГҮГ РЕСТОРАНЫ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААГ ЗОГСООЛОО
Image
Үер ус, аянга цахилгааны аюулаас сэргийлэхийг анхааруулж байна
Image
ХОЁР ТАЛЫН ХАМТЫН АЖИЛЛАГААГ ӨРГӨЖҮҮЛЭН БЭХЖҮҮЛЭХЭЭР ТОХИРОЛЦЖЭЭ
Image
Image

ТАНИЛЦ: ТУСГАЙ ХАМГААЛАЛТАД ОРОХ ЕСӨН ГАЗАР

Монгол Улсын Засгийн газар нэр бүхий есөн газрыг улсын тусгай хамгаалалтад авахаар төлөвлөснөө зарласан билээ. Одоо УИХ-ын намрын чуулганаар эдгээр есөн газрыг тусгай хамгаалалтад авах асуудлыг албан ёсоор батлах ёстой. Эдгээр газар нь зургаан аймгийн 13 сумын нутаг дэвсгэрийг хамарч байгаа бөгөөд ингэснээр Монгол Улсын тусгай хамгаалалттай нийт газар нутгийн хэмжээ 20.86 хувь болох юм. Эдгээр газрын онцлогийг танилцуулъя.


1. ХУРХ, ХҮЙТЭНИЙ ГОЛЫН ХӨНДИЙ

ХАРЪЯАЛАХ АЙМАГ, СУМ: Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр, Баян-Адрага, Биндэр, Батширээт сум

АНГИЛАЛ: Байгалийн нөөц газар

– Таван зүйлийн тогорууг нэг дор үзэх боломжтой маш цөөхөн газруудын нэг

-Энд цэн, хархираа, цагаан, өвөгт, хар, алаг тогоруу зэрэг нэн ховор, ховор зургаан зүйлийн тогоруу бүртгэгдсэн. Цэн, хархираа, өвөгт тогоруу тогтмол өндөглөн зусдаг, алаг тогоруу нэг удаа бүртгэгдсэн бол ховорт тооцогдох цагаан, хар тогоруу зуны улиралд болон нүүдлийн үедээ үзэгддэг. Энэ нутгийг судлаачид болон байгаль хамгааллын мэргэжилтнүүд Монгол орныг “Тогорууны нийслэл” хэмээн нэрлэх болсон.

-Цэн тогоруу өндөр нягтшлаар үүрлэдэг газар дэлхий дээр өөр хаана ч байхгүй              

-Цэн тогоруу нь дэлхий дээр зөвхөн Зүүн Азид тархсан ба нийт тоо толгой нь 3500 орчим. Үржлийн популяцийн цөм нь Монгол орны зүүн хэсэг бөгөөд ялангуяа, Хурх, Хүйтэний голын хөндийд 70 орчим хос үүрлэн өндөглөж байгаа нь цэн тогоруу хамгийн өндөр нягтшилтайгаар үүрлэн өндөглөдөг ганц нутаг хэмээн тооцогдох гол үзүүлэлт болсон.

-Олон зүйлийн усны шувуудыг тэтгэдэг чухал нутаг гэдгээрээ дэлхийд алдартай

-Хавар, намрын улиралд буурал галуу, хошуу галуу, умардын хавтгаалж, хондон ангир, бор нугас, гангар хун, отогот шунгуур, өвөгт тогоруу хэдэн мянгаараа тогтмол дайран өнгөрдөг. Иймээс 2004 онд Олон улсын ач холбогдол бүхий ус, намгархаг газар ялангуяа усны шувууд олноор амьдардаг орчны тухай конвенц “Рамсар”-ын жагсаалтад бүртгэсэн. 2009 онд Шувуудад чухал газар хэмээн тодорхойлсон, мөн Зүүн хойд Азийн тогорууны сүлжээ нутаг, Зүүн хойд Азийн галуу ба нугасны сүлжээ нутаг, Зүүн Ази-Австралиазийн шувуудын нүүдлийн замын сүлжээ нутаг зэрэг олон улсын шинж чанартай бүхий л өргөмжлөлийг хүртсэн юм.

-Монголын эртний түүх, уламжлалтай холбоотой археологийн дурсгалаар баялаг

Их Монгол улс байгуулагдсаныг зарласан газар Онон голын хөндийд, Хүйтэний хөндийд Чингис, Жамуха хоёрын их цэрэг тулалдаж байсан Өлзийт толгой хэмээх газар байх бөгөөд тэнд хожим гэрэлт хөшөө босгосон. Хурх голын хөндийд Рашаан хад зэрэг Чингис хаан, түүний удам угсаатай холбоотой түүхэн дурсгалт өвөрмөц газрууд олон бий.


2. ОНОН БАЛЖИЙН БЦГ-ЫН А ХЭСГИЙН ӨРГӨТГӨЛ

ХАРЪЯАЛАХ АЙМАГ, СУМ: Хэнтий аймгийн Биндэр, Дадал сум

АНГИЛАЛ: Байгалийн цогцолборт газар

-Гол, мөрний урсац бүрэлдэх эх, голын ай сав бүхий үнэ цэнэтэй нутаг

-Дэлхийн хэмжээнд зайлшгүй анхааран хамгаалах шаардлагатай 35 эко бүсийн нэг Амар мөрний эх болох Онон голын ай савд хамаардаг. Чингэлтэй, Балж, Хөмүүл, Галттай зэрэг Онон голын томоохон цутгалуудын сав, сүлжээ төдийгүй тэдгээрийн урсац бүрэлдэх эх бүхий газар юм. Энэ утгаараа Монгол хүний аюулгүй, эрүүл амьдрах орчныг хангахад онцгой үүрэгтэй.

-Ховордож буй хөхтөн амьтдын чухал орогнол, нүүдлийн коридор нутаг   

-Онон, Балжийн сав газар нь экосистемийн хувьд ой, хээрийн шилжилтийн бүсэд хамаардаг, амьтан, ургамлын олон янз байдлын баялаг бүрдлээр Монгол орны бусад бүс нутгаас эрс ялгардаг. Энэ газар сибирь хандгай, халиун буга, бор гөрөөс, зэрлэг гахай, бор туулай, монгол тарвага, дагуур зараа, нохой зээх, хүрэн баавгай зэрэг Монгол  болон дэлхийн хэмжээнд ховордож буй хөхтөн амьтдын хувьд чухал орогнол, идээшил, нүүдлийн гол коридор нутаг болдог нь хамгааллын үнэ цэн, ач холбогдлыг илэрхийлнэ.


3. ХӨХ НУУР-БУМБАТ

ХАРЪЯАЛАХ АЙМАГ, СУМ: Баянхонгор аймгийн Гурванбулаг, Завхан аймгийн Отгон сум

АНГИЛАЛ: БАЙГАЛИЙН НӨӨЦ ГАЗАР

-Гол мөрний урсац бүрэлдэх эхийг хамгаалах – үндэсний аюулгүй байдлыг хангах боломж  

-Хангайн нуруу Төв Азийн гадагш урсгалгүй ай сав болон Хойд мөсөн далайн ай савыг зааглах усны хагалбар болдог, Монгол орны төдийгүй дэлхийн экосистемийн тэнцвэрт байдлыг тогтвортой байлгахад онцгой үүрэгтэй. Хамгаалалтад авахаар төлөвлөж буй энэ нутаг нь Монгол орны цэнгэг усны гол нөөцийг бүрдүүлэгч Хангайн нуруунд байрлах ба Хар ус, Шар ус, Буянт, Бумбат зэрэг томоохон голуудын эх. Энэ газар нь бүхэлдээ гол мөрний урсац бүрэлдэх эх бүхий чухал газар болохын зэрэгцээ гандуу хуурайдуу уур амьсгалтай, Их нууруудын хотгорын усны горимд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг Завхан голын эх бүхий газар тул хамгааллын өндөр ач холбогдолтой. Иймээс ч Монгол улсын Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөмжид Хангайн нурууг бүхэлд нь хамгаалахаар заасан байдаг.

Ховор амьтдын чухал орогнол, идээшил нутаг боловч нөөц, тоо толгой хомсдож байна

-Бумбат орчимд аргаль хонь, янгир ямаа, халиун буга, булга, суусар, чоно, тарвага зэрэг амьтад, шувуудаас алтайн хойлог зэрэг Монголд болон дэлхийд ховордож буй амьтад бий бөгөөд сүүлийн жилүүдэд тархац, тоо толгой нь цөөрсөөр байна. Иймээс тусгайлан хамгаалж нөөцийг сэргээх, өсөж үржих таатай нөхцөлийг бүрдүүлэх шаардлагатай. Биндэръяа Хөх нуур нь Төв Азийн гадагш урсгалгүй ай савын нууруудын адил загасны зүйлийн бүрдлийн хувьд ядмаг. Олон улсын байгаль хамгаалах холбооны шалгуураар ховордож болзошгүй гэсэн ангилалд хамрагддаг алтайн давжаа сугас, говийн эрээлж, сахалт эрээлж загаснууд голлон тархдаг.


4. ХАНГАЙН НУРУУНЫ БАЙГАЛИЙН ЦОГЦОЛБОРТ ГАЗРЫН ӨРГӨТГӨЛ

УЛСЫН ТУСГАЙ ХАМГААЛАЛТАД АВАХ ГАЗАР НУТАГ: Хангай нурууны өмнөд хэсэг Гэртийн нуруу, Хан уул, Ёлт орчим

ХАРЪЯАЛАХ АЙМАГ, СУМ: БАЯНХОНГОР АЙМГИЙН ГАЛУУТ СУМ

АНГИЛАЛ: БАЙГАЛИЙН ЦОГЦОЛБОРТ ГАЗАР

-Говийн нууруудын усны горимд ихээхэн чухал үүрэгтэй – цэнгэг усны үнэ цэнэтэй эх сурвалж

-Энэ нутаг нь Монгол орны цэнгэг усны гол нөөцийг бүрдүүлэгч Хангайн нурууны өмнөд хэсэг байрлах ба Байдрагийн голын ай савын гол цутгалан болсон Цагаан туруут, Ёл, Их, Бага Жаргалант, Гэрт, Буянт, Хүрэм, Өлийн голуудын сав газар, гол мөрний урсац бүрэлдэх эх бүхий газар юм. Эдгээр нь гадаргын ус ховортой говийн нууруудын усны горимд ихээхэн чухал үүрэг гүйцэтгэдэг онцгой ач холбогдолтой. Энэ нутгийг хамгаалсанаар эрчимжиж буй газрын доройтол, хөрсний эвдрэл, элэгдэл, цөлжих үйл явцыг сааруулах арга хэмжээг онцгойлон анхаарч хэрэгжүүлэх боломж бүрдэнэ.

Эмийн болон ховор ургамлын өлгий нутаг

-1000 гаруй зүйлийн өвслөг ургамал бүртгэгдсэнээс 77 нь эмийн, 10 нь ховор ургамал. Эмийн болон ашигт ургамлын баялаг байдал нь энэ нутгийг байгаль хамгааллын үүднээс төдийгүй байгалийн нөөцийн зохистой, тогтвортой ашиглах боломжийн хувьд ч нэн чухал газар болохыг харуулж байна.

Ховор амьтдын чухал орогнол, идээшил нутаг

-Энэ газар хүдэр, халиун буга, тарвага, чоно, цоохор ирвэс, аргаль, янгир зэрэг Монголд төдийгүй дэлхийд ховордож буй хөхтөн амьтдын зүйлээр нэн баялаг болох нь судалгаагаар тогтоогдсон ба тэдний хувьд чухал орогнол, идээшил нутаг болдог.


5. ХОМЫН ТАЛ

ХАРЪЯАЛАХ АЙМАГ, СУМ: ЗАВХАН АЙМГИЙН ДӨРВӨЛЖИН СУМ

АНГИЛАЛ: БАЙГАЛИЙН ЦОГЦОЛБОРТ ГАЗАР

-Тахь сэргээн нутагшуулж буй гурав дахь газар

Хомын тал нь Монгол оронд Тахь сэргээн нутагшуулж буй гурав дахь газар бөгөөд олон улсын байгууллагуудын санхүүжилтээр 2001-2005 онуудад нийт 22 тахь тээвэрлэн ирснээс хойш өнөөгийн байдлаар 89 толгой болж өссөн.

69 зүйл амьтдаас 31 нь хамгаалагдана

Хомын тал нь газарзүйн байршлын хувьд томоохон нуур, голууд, элсэн манханаар хүрээлэгдсэн байгалийн арал бөгөөд энд цөлөрхөг хээрийн экосистем зонхилж, олон зүйл амьтдын шүтэн амьдрах гэр орон, шилжин нүүх коридор нутаг болдогоороо онцлогтой. Уг газрыг улсын тусгай хамгаалалтад авснаар дэлхийд ховордсон амьтдын жагсаалтад багтсан Монгол оронд бүртгэлтэй 69 зүйл амьтдаас 31 нь хамгаалагдах болно. Тухайлбал, дэлхийд нэн ховорт тооцогдох тахь, янгир, хар сүүлт зээр, бөхөн, зэгсний гахай зэрэг нь тогтмол байршиж, цоохор ирвэс уулархаг газраар гүйдлээр тохиолддог. Энэ нь Хомын талыг биологийн олон янз байдлын хувьд үнэ цэнэтэй нутаг болохыг харуулдаг.

Байгалийн зэрлэг чацарганы өлгий

-Завхан голын савыг дагасан байгалийн зэрлэг чацарганы томоохон ойг хамгаалж, зохистой ашиглалтыг бий болгосноор орон нутгийн төсөв, иргэдийн орлогыг нэмэгдүүлэх боломжтой.


6. ГУТАЙН ДАВАА ХӨМҮҮЛ ГОЛЫН ЭХ

ХАРЪЯАЛАХ АЙМАГ, СУМ: Хэнтий аймгийн Биндэр, Батширээт сум

АНГИЛАЛ: Байгалийн цогцолборт газар

27 голын эх, ай сав газар – цэнгэг усны үнэ цэнэтэй эх сурвалж

-Дэлхийн байгаль хамгаалах сангаас дэлхийн хэмжээнд зайлшгүй анхааран хамгаалах  шаардлагатай 35 экобүсийн нэг Амар мөрний эх болох Онон голын ай савд хамаардаг. Чингэлтэй, Балж, Хөмүүл, Баруун, Зүүн Гутай, Тулгат, Шургадаг, Наймт, Арангатай зэрэг Онон голд цутгадаг 27 голын эх, сав газар. Энэ утгаараа Монгол хүний төдийгүй, Амар мөрний сав дагуух ОХУ, Хятад улсын нутагт амьдарч буй 75 сая хүний эрүүл, аюулгүй амьдрах орчныг хангахад онцгой үүрэгтэй, үнэ цэнэтэй нутаг.

Ховордож буй хөхтөн амьтдын чухал орогнол, нүүдлийн коридор нутаг

-Энэ газар хандгай, халиун буга, бор гөрөөс, зэрлэг гахай, хүрэн баавгай зэрэг ховордож буй хөхтөн амьтдын зүйлээр нэн баялаг болох нь судалгаагаар тогтоогдсон ба тэдний хувьд чухал орогнол, идээшил, нүүдлийн коридор нутаг болдог.

Онон, Балж голуудад цэнгэг усны индикатор болох тул, зэвгэ, цурхай, варлан, улаан живэрт зэрэг 28 зүйлийн загас бий. Энэ газар 260 зүйл ургамал бүртгэгдсэнээс 19 нь ховор, 15 нь нэн ховор ургамал. Эмийн болон ашигт ургамал нь нийт ургамлын зүйлийн 31 хувийг эзэлж байгаа нь хамгааллын үүднээс төдийгүй байгалийн нөөцийг тогтвортой ашиглах боломжийн хувьд ч нэн чухал газар болохыг баталгаажуулдаг.


7. АЛТАН ХӨХИЙ УУЛЫН БАЙГАЛИЙН НӨӨЦ ГАЗРЫН ӨРГӨТГӨЛ

ХАРЪЯАЛАХ АЙМАГ, СУМ: Ховд аймгийн Мянгад сум

АНГИЛАЛ: Байгалийн нөөц газар

Зэрэгцэн орших олон ялгаат экосистем нь бүс нутагтаа системийн тэнцвэрт байдлыг хангахад чухал

-Энэ газар нь Монгол Алтайн болон Их нууруудын хотгорын мужуудын заагт орших цөлөрхөг хээрийн ландшафт бүхий нутаг бөгөөд энд Монгол орны нутаг дэвсгэрт илэрдэг өндөр уул, бэсрэг нам уулс, бэл, ухаа гүвээт тал, толгод, тэгш дэнж, хотос хөндий сайр, гүн жалга, ус намгархаг газар зэрэг олон ялгаат экосистем зэрэгцэн оршдогоороо онцлогтой бөгөөд бүс нутагтаа системийн тэнцвэрт байдлыг хангахад чухал нөлөөтэй.

-Цөлөрхөг хээрийн бүс дэх усан сан бүхий газар

-Энд Алтан хөхий уулаас эх аван урсах Сондуул, Баянбулаг, Бүрд зэрэг томоохон голууд бий бөгөөд цөлөрхөг хээрийн бүсэд Төв Азийн гадагш урсгалгүй ай савын бүх хэв шинжийг төлөөлсөн давтагдашгүй өвөрмөц ус намгархаг орчныг үүсгэдгээрээ онцлогтой.

Ховордож буй ургамал, амьтдын тархац байршил, нүүдлийн коридор нутаг

-Энэ газар нь Монголд төдийгүй дэлхийд ховор цоохор ирвэс, аргаль хонь, янгир ямаа, азийн шар минж, хадны суусар зэрэг хөхтөн амьтад, алтайн хойлог, борцгор хотон, идлэг шонхор, ямаан сүүлт нугас зэрэг ховор шувууд бий боловч сүүлийн жилүүдэд тоо толгой цөөрөх хандлагатай байгаа тул зайлшгүй хамгаалах шаардлагатай. Энд мөөг, сонгино зэрэг хүнсэнд хэрэглэдэг ургамлаас гадна жамъянмядаг, вансэмбэрүү, алтангагнуур, гишүү балчирган зэрэг ховор ургамал ургадаг.


8. ДЭВЭЛИЙН АРАЛЫН БАЙГАЛИЙН НӨӨЦ ГАЗРЫН ӨРГӨТГӨЛ

ХАРЪЯАЛАХ АЙМАГ, СУМ: Увс аймгийн Ховд, Бөхмөрөн сум, Баян-Өлгий аймгийн Ногооннуур сум

АНГИЛАЛ: Байгалийн цогцолборт газар

Цөлөрхөг хээрийн бүс дэх цэнгэг усны томоохон эх сурвалж

Ачит нуурын ус цуглуулах талбай Ховд голын ус хуралдуулах сав газрын 21 хувьтай тэнцүү буюу Их нууруудын хотгорын цэнгэг усны эх сурвалжийн томоохон бүрдэл хэсэг болдогоороо ач холбогдолтой. Цутгал голын адаг, эсвэл эх авч урсах голын хэсэгт бага хэмжээний намагтай, эргэн тойронд нь заримдаг цөлийн ландшафт зонхилдог ба Төв Азийн гадагш урсгалгүй ай савын бүх хэв шинжийг төлөөлсөн давтагдашгүй өвөрмөц ус намгархаг орчныг үүсгэдгээрээ онцлогтой.

Ховордож буй амьтдын чухал орон байр, нүүдлийн коридор нутаг

-Амьтны хувьд янгир ямаа, цоохор ирвэс, алтайн тарвага, саарал чоно, шар үнэг, монгол тарвага, тарважи бүргэд, сар, зээрд, начин шонхор зэрэг амьтан, шувуу элбэгтэй. Зайлшгүй хамгаалах шаардлагатай амьтад бол зэгсний зэрлэг гахай, өрнийн гургуул, хар сүүлт зээр юм. Ачит нуурт алтайн сугас, монгол хадран зэрэг загас бий бөгөөд тодорхой түвшинд ашиглалт явагддаг ба хамгаалалтад авсанаар тогтвортой ашиглах механизм бүрдүүлэх ач холбогдолтой.

Монгол Улс олон улсын өмнө үүргээ биелүүлэх томоохон алхам хийнэ

-Ачит нуурын ёроолд нь хар бараан лаг шавар, нуурын захаар элс тархаж 2 м хүртэл гүехэн усанд төрөл бүрийн замаг, зэгс шигүү ургаж шувуудын хувьд таатай орчин бүрдүүлнэ. 158 зүйл шувуу бүртгэгдсэнээс 34 нь суурин, 124 нь нүүдлийн шувууд. Ийнхүү нүүдлийн шувуудын хувьд онцгой ач холбогдолтой болохыг харгалзан “Олон улсын ач холбогдол бүхий ус намгархаг газар, ялангуяа усны шувууд олноор амьдардаг орчны тухай” Рамсарын конвенцийн жагсаалтад 2004 онд бүртгэсэн.

Хамгааллын менежментийг хамтын оролцоотойгоор хэрэгжүүлнэ

-Дэвэлийн аралын байгалийн нөөц газар нь Усан Хоолойн гол Ховд голд цутгах хүртэлх Ховд голын хөндий дагуу газрыг хамардаг. Ховордож байгаа амьтдыг хамгаалах, өсгөн үржүүлэх, нөөцийг нэмэгдүүлэх зорилгоор 2000 онд 10.3 мян. га талбайг хамруулан тусгай хамгаалалтад авсан. Хамгааллын менежментийн зорилгыг хэрэгжүүлэх, нөөцийг зохистой ашиглах, эрсдэл, доройтолд орж буй газруудыг анхаарч хамгаалах, нөхөн сэргээхэд хамрах талбай, хамгааллын статус нь шаардлага хангахгүй байгаа учраас зорилгыг бүрэн хэрэгжүүлэхийн тулд Ачит нуур орчмын газруудыг хамруулан, статусыг дээшлүүлэх шаардлагатай.


9. БАЯНХОНГОР ХАЙРХАН УУЛ

ХАРЪЯАЛАХ АЙМАГ, СУМ: БАЯНХОНГОР АЙМГИЙН ГАЛУУТ СУМ

АНГИЛАЛ: ДУРСГАЛТ ГАЗАР

Баянхонгор аймгийн Галуут суманд орших "Баянхонгор хайрхан" уулыг 2009 оны аймгийн ИТХ-ын Тэргүүлэгчдийн тогтоолоор "Аймгийн тахилгат" уул болгон дөрвөн жилд нэг удаа тахиж байхаар шийдвэрлэсэн.

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6