Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Локарно кино наадамд Монголын уран бүтээлчид гурван шагнал хүртлээ
Image
Засгийн газар ажлын хөтөлбөрөө УИХ-д өргөн барина
Image
ТҮҮХИЙН АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛЫН ҮНДЭСНИЙ ХҮРЭЭЛЭН 2023 ОНД АШИГЛАЛТАД ОРНО
Image
“Xanadu Mines” Хармагтай төсөлд хөрөнгө оруулалт татна
Image
АХБ-ны хэлэлцээрийн хүрээнд чөлөөт бүс байгуулна
Image
Анхны гэрээт ахлагч бүсгүйчүүд тангараг өргөв
Image
Олон улсын залуучуудын өдөр тохиож байна
Image
Шилжилт хөдөлгөөнийг энэ сарын 16-наас түр зогсооно
Image
Коронавирусний эсрэг анхны вакциныг “Спутник V” гэж нэрлэжээ
Image
Н.ГАНИБАЛ: МАЛЧДЫН ҮЙЛДВЭРЛЭЖ БУЙ БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙ ҮНИЙГ ӨСГӨХ ХЭРЭГТЭЙ
Image
АТЛЕТИКО МАДРИД КЛУБИЙН ХОЁР ТОГЛОГЧООС КОРОНАВИРУС ИЛЭРЧЭЭ
Image
ҮС ШИНЭЭР ҮРГЭЭЛГЭХ БУЮУ ЗАСУУЛБАЛ ЭД ЭДЛЭЛ, ИДЭЭ УНДАА ОЛНО
Image
C.Баясгалан: Хэнтий аймагт бүтээн байгуулалтын ажил дөнгөж эхэлж байна
Image
Монгол Улсыг 1700 жил бус 3400 жил “тэжээх” их нөөц батлагдлаа
Image
"Гадаадад болж буй тэмцээн наадамд оролцмоор байна"
Image
"Гадаадад болж буй тэмцээн наадамд оролцмоор байна"
Image
Нийслэлийн АН-ын даргын үүрэг гүйцэтгэгчээр Д.Пүрэвдавааг томилов
Image
Kобайши Хироюки: Монгол Улс өвлийн аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх бүрэн боломжтой орон
Image
БОАЖ-ын сайд Д.Сарангэрэл БНСУ-ын Элсин сайдтай уулзаж хоёр орны байгаль орчин, аялал жуулчлалын талаар санал солилцлоо
Image
Ханбогд сумаас 30 ээж "Алдарт эх"-ийн одонгоор энгэрээ мялаалаа
Image
Түүхэн аялал жуулчлалын томоохон цогцолборуудын ажил үргэлжилж байна
Image
Монгол Улс, АНУ зэс хайлуулах үйлдвэр барих төсөлд хамтарна
Image
Коронавирусний вакцин баталгаажбал эхний ээлжинд Монгол Улсад нийлүүлнэ
Image
БНХАУ АНУ-ын эсрэг хориг арга хэмжээ авчээ
Image
“Фронт” хэмээн алдаршсан С.Цэгмидэд Монгол Улсын гавьяат малчин цол хүртээв
Image
Монгол Улсад 511 сая төгрөгийн өртөг бүхий эмнэлгийн тоног төхөөрөмж хандивлав
Image
Б.Ундармаад холбогдох хэргийн шүүх хурал болж байна
Image
Чехийн онгоцоор 200 орчим монгол иргэн эх орондоо ирнэ
Image
Орон сууц, нийтийн аж ахуйн салбарын удирдах ажилтны УУЛЗАЛТ, СЕМИНАР амжилттай боллоо
Image
МУ-ын заан О.ОДГЭРЭЛИЙН шавь нар эмчилгээнд зориулсан ХАНДИВЫН АЯНЫГ эхлүүлжээ
Image
Энэ жил Өмнөговь аймгаас 230 ээж “Эхийн алдар” одон хүртлээ
Image
Манай улсад 107 мянга гаруй хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн байна
Image
“TikTok” АНУ-ын засаг захиргааны эсрэг шүүхэд хандан гомдол гарган
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Дорноговь аймагт ажиллаж, “Эхийн алдар” одон гардууллаа
Image
БОАЖ-ЫН САЙД Д.САРАНГЭРЭЛ ДЭМБ-ЫН СУУРИН ТӨЛӨӨЛӨГЧ СЕРГЕЙ ДИОРДИЦАГ ХҮЛЭЭН АВЧ УУЛЗЛАА
Image
“Facebook” компани “TikTok”-той төстэй үйлчилгээг нэвтрүүлж байгаагаа мэдэгджээ
Image
Я.Содбаатар: БНХАУ-д хандивлах хонийг иргэдээс худалдан авна
Image
"Эрэл"-ийн Б.Эрдэнэбатад долоон жилийн хорих ял оноолоо
Image
Монгол гэрт үүрээ зассан хараацай шувуу
Image
Тусгаарлалтын дэглэм зөрчсөн 519 тохиолдол гарчээ
Image
“Samsung” шинэ ухаалаг гар утаснуудаа танилцуулжээ
Image
Гадаадын иргэн, харьяатын газрын даргаар Н.Ууганбаярыг томиллоо
Image
БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАГЧ НАРТ МОТОЦИКЛ ГАРДУУЛЛАА
Image
БОАЖ-ын салбарын 10 ажилд “Эко жорлон” хөтөлбөр багтжээ
Image
ХУСТАЙН НУРУУНЫ БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАГЧИД ОРОН СУУЦТАЙ БОЛЛОО
Image
Монгол, Хятадын Стратегийн яриа хэлэлцээ цахимаар болов
Image
Монгол Улсын нүүрсний экспорт 46.4 хувиар буурчээ
Image
Саудын Арабт хөлбөмбөгийн спортыг хөгжүүлэх томоохон төсөл эхлүүлэв
Image
АНУ-аас 256 иргэн эх орондоо ирлээ
Image
Сургууль, цэцэрлэгийн хичээл эхлэхээс өмнө зам засварын ажлыг дуусгана
Image
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Цахимаар бусдыг садар самуунд уруу татсан хоёр этгээдийг шалгаж байна
Image
Чигчий хурууны уртаараа өөрийгөө шинжээрэй!
Image
Таван мянган авдар үнэгүй тараана
Image
Үхрийн булууны ид шид та алмайрах болно / Хадгалаад аваарай
Image
Та таалагдсан өдөө сонгож, өөрийнхөө тухай илүү ихийг мэдэж аваарай!
Image
Таныг сэтгэл татам харагдуулдаг зүйлс
Image
Интернэтийн түүхэн дэх 10 том саатал
Image
Зүүдний тайлал
Image
Танд ямар түрийвч таалагддаг вэ? Таны амжилтын нууц үүнд оршино…
Image
С.Шижирбат: Шүүгч Ц.Сэрээтэр, Б.Төмөрбаатар нарын хийсэн луйврын хариуг Г.Мандахнарангаас авчихлаа
Image
Мухар сүсэг гээд итгэдэггүй байлаа, харин ням гаригт үсээ засуулсны дараа ийм зүйл болсон юм…
Image
С.Зориг агсны хэрэг илэрлээ С.Зориг агсан нь аиьд сэрүүндээ «Яана аа, өвгөөн аймаар жаргаж байна аа би, дуусчих вий дээ» гэж яриж байжээ
Image
Эмэгтэй хүнд хэдэн цагийн нойр хэрэгтэй вэ?
Image
​1072 хувьцаагаа баталгаажуулж, данс нээлгэх ЗААВАР
Image
Адууны махаар хатгаа эмчлэх арга
Image
“Топоор” ажиллагааны цаана МАН-ыг үгүй хийх санаархал байжээ
Image
Монголын хамгийн халуухан бүсгүйчүүд хэн бэ?
Image
Бөглүү арал дээр төрөөд бүх францын хаан болсон Наполеон
Image
Ма Мин: БНХАУ-тай хил залгаа зарим аймагт туршилтын журмаар хяналтын камер суурилуулна
Image
Эрчүүдтэй харилцаагаа удаан үргэлжлүүлэх нууцаас
Image
АН-ын ҮЗХ хуралдаж чадах уу?
Image
Mongolian Hot girls
Image
Гэрт байгаа муу энергийг ганц аяга усаар хэрхэн олж илрүүлэх вэ?
Image
Мэдлэгийн тухай онол
Image
Дарханы замд осол их гардаг нь амьдаараа цементлүүлж үхсэн 20 ялтантай холбоотой
Image
Нэвтрүүлэгч И.Ичинхорлоогийн залуу ахуй цагийн нүцгэн зураг
Image
Г.Нандинзаяа-н олимпийн дараа хэлсэн үг
Image
Нэвтрүүлэгч Чимэгээ шууд дамжуулалтаар алдаа гаргалаа
Image
Аль улсын паспорт хамгийн “хүчирхэг” вэ
Image
ТОП МОДЕЛ Д.ПҮРЭВСҮРЭН ПОРНО КИНОНД ТОГЛОЖ БАЙСАН БАЙНА
Image
ӨСВӨРИЙН ТУЙВАНЧИД ХҮНДИЙН ӨРГӨЛТИЙН ДАШТ-Д ОРОЛЦОХООР ЛАС-ВЕГАСЫГ ЗОРИЛОО
Image
Ц.Элбэгдорж: Эрдэнэт үйлдвэрт шахаа, талцал биш нээлттэй удирдлага хэрэгтэй
Image
ТАВ, ЗУРГАДУГААР САРД БОРОО ИХ ОРНО
Image
Анжелина Джоли араб эртэй амраглаж нөхрөө араар тавьсан нь илэрлээ
Image
"Төрийн Албаны Зөвлөл"-ийн ажилтнуудын булхай илэрсэн үү?
Image
“Тавантолгой” ХК орон нутгийн төсөвт 25 тэрбум төгрөг өгчээ
Image
Д.Нямхүү: Коронавирусийн халдвар аван эмчлэгдэж байсан таван хүн эдгэрч өнөөдөр ХӨСҮТ-ээс гарч байна
Image
УИХ-ын дарга М.Энхболд сүү, цагаан идээ борлуулж байгаа малчидтай уулзаж, худалдаа хийлээ
Image
Үдийн цайнд хордож, амиа алдсан хэрэг Батсүмбэр суманд гаржээ
Image
ГУРАВДУГААР САРЫН 26-НД БОЛОХ ҮЙЛ ЯВДАЛ
Image
Д.МӨНХ-ЭРДЭНЭ: РЕФОРМ ХИЙХ НЭРЭЭР ХУУЛИЙН САЛБАРЫГ ҮГҮЙ ХИЙЖ БАЙНА
Image
НҮҮРС ТЭЭВЭРЛЭЛТИЙН ЗАМД ҮҮССЭН ЦУВААГ ЗОХИОН БАЙГУУЛЖ ЦЭГЦЛЭВ
Image
ЭРМИТАЖ ДАХЬ МОНГОЛЫН ТҮҮХ СОЁЛЫН ДУРСГАЛЫН ҮЗЭСГЭЛЭНГ УЛААНБААТАРТ ГАРГАНА
Image
НМХГ-ЫН БАЙЦААГЧИД 15 КГ МУУДСАН МАХ УСТГАЛД ОРУУЛАВ
Image
Г.УЯНГА: БИ САНАЛАА ӨГӨХГҮЙ
Image
“Стэнд бай” хөтөлбөрт бэлтгэж, Монголбанк мөнгөний бодлогын хүүгээ нэмлээ
Image
“Үнэт цаасны зах зээл”-ийн нээлттэй өдөрлөг болно
Image
ДУГУЙЧИН Б.МАРАЛ-ЭРДЭНЭ ТАЙЛАНДАД ТҮРҮҮЛЭВ
Image
Хөвсгөлд тусгаарлагдсан иргэнээс коронавирусний халдвар илрээгүй
Image
Ц.Наранханд: Ээжүүд бид ирээдүйн аавуудыг, эр нөхрүүдийг хүмүүжүүлж байна
Image
ЭНЭ ӨДӨР ДЭЛХИЙН ТҮҮХЭНД
Image
marzan garuud uu
Image
Ерөнхий сайд асан М.Энхсайханд 4.6 жилийн хорих ял оноолоо
Image
УЛСЫН БААТАР ЯАЖ АВСАНАА Ч САНАХГҮЙ...
Image
Д.Баярхүү: Газрын тос боловсруулах үйлдвэр бол монголчуудын мөрөөдөл
Image
Bank of China Монголд орж ирвэл...
Image
Есдүгээр сарын 24-нд болох үйл явдал
Image
ЦЭЦИЙН ДУНД СУУДЛЫН ХУРАЛДААН БОЛНО
Image
Утаа бууруулах бүтээгдэхүүнүүдийг танилцуулж байна
Image
Г.Мэнд-Ооёо: Нутаг буюу гүйсэн унага
Image
Image

Ринчений Индра: Ринчений удмыг авч үлдье гэвэл энэ Монгол хэл гэдгээс холхон байя гэж шийдсэн юм даа

"Б.Ринчен гуайг ходоодны хэцүү нэрт өвчин тусаад Монголд эмчилгээгүй болсныг нь мэдмэгц ууган охин, ардын эмч Р.Нямаа нь горьдлого тээн Москва руу эмчлүүлэхээр авч явж байсан бол, тэнгэрт халихынх нь өмнө дунд охин Р.Индра нь дэргэд нь байж асарч халамжлан, өргөж тээж байжээ."

Ринчений Индра:

Аав Судар бичгийн хүрээлэнд ажиллаж байхад манайх тарчиг ядуухан л аж төрдөг байсан. Хувцас хунар муухан өлөн зөлмөгхөн. Сонгинын булан, Чингэлтэй, Зайсанд зусланд гардаг байлаа. Аавыг баригдахын өмнө Хүүшийн аманд зуссан. Зусланд нэг цагаан морьтой, Шейк гэдэг нохойтой, хоёр опел дугуйтай байдаг байв. Орос цэргийн даргаас худалдаж авсан цагаан морь их гүйнэ ээ, байсхийгээд л алга болно. Нэг наадмаар алдагдаад дахиж олдоогүй.

Аав цалингаа буухад бидэнд нэг нэг ёотон авч өгнө. Сургуулийн хувцас маань сангийнх. Даалимбан дээл, бахиал гутал тавьж өгдөг байж. Нэг удаа гоё бөмбөгөн гутал хоршоонд гарав аа. Аавыг авч өгөөч гэж шалгаасанд олон хүүхэд өмс ч байна уу? гэж асуулаа.Цөөхөөн гэсэнд тэгвэл хэрэггүй биз, жирийн олныхоо л жишиг яв гэж билээ.

Бид хөл нүцгэн гүйж, хөдөөгийн хүүхэдтэй л адил үхрийн баасанд хөлөө дүрж дулаацуулаад харайлгаж явлаа. Арван нас хүртэл минь миний үсийг авчихдаг байсан. Нэг удаа үсний маань талыг аваад, талыг нь үлдээчихлээ. Бүтэн аваад аль гэж аавыг гуйгаад байдаг, аав авч өгдөггүй, бүүр орой болсон хойно хоёр өвдөгнийхөө завсар намайг хавчуулж суулгаж байгаад авч өгсөн. Биднээр тэгэж тоглоом хийх юм бодож олохдоо гаргууд.

Биднийг хатуужилтай, зоригтой болгох гэж их хичээдэг байсан. Бидэнд одоогийн каратегийн маягийн юм заана. Гадаа турнюктэй.Тэнд үргэлж хичээллүүлнэ. Бид үлгэр яриулах дуртай. Гэтэл дандаа чөтгөртэй, аймаар үлгэр хэлнэ. Нэгээс нь хэлэхэд, нэг морьтой хүн даваа давж явж гэнээ. Тэгтэл нэг хүн дайралдаад, “ Сундлаад яваач” гэхэд түүнийг араараа сундлаад явж дээ. Нөгөө хүн цаашихнаа явж байснаа өврөөсөө ааруул гаргаад идтэл “Ааруулаасаа” гээд л мөрөн дээгүүр нь ясан гар орж ирсэнд, эргээд харвал ард нь араг яс сундалчихсан байжээ гээд л ярина. Бидний ухаангүй айхыг хэлэх үү.

Аав хэвлэх үйлдвэрт ажиллаж байгаад баригдсан юм даг. Аавыг шоронд байхад хэцүү байсан. Нямааг сургуулиас хөөчихсөн. Барс нялх. Нэг удаа хэвлэх үйлдвэрийн хашаанд очоод түлээ гуйдаг юм байна. Гэтэл манаач нь “Ринчений бэлтрэгүүд явж байна. Нүдийг нь хараач!” гээд л загнаж гарлаа. Тэгээд хоёр хэрчим түлээ авсан. Маргааш нь дахиад л очдог юм байна. Тэгтэл манаач “нөгөө буржгар бэлтрэг явж байна, буудах юмсан гэж аашлахад нь “ Та бууд бууд!” гээд бас хоёр хэрчим түлээ аваад зугтсан.

Өвөл Барс, Шанз хоёр дундаа нэг гуталтай, орон дээрээ л сууж байна. Би гадаа гүйж, нүүрс хулгайлна. Галт тэргэн дээр гарч нүүрс унагана. Бас зомгол түүнэ. Зомгол дээр ч чавганц нартай үзэж гарна даа. “Нөгөө буржгар толгойт ирж, наадахыгаа хөө, бүү ойртуул” гэж ирээд чавганц нар намайг хажиглана. Хоноц хоноцдоо дургүй гэж тэр.

Аав үхсэн амьд нь мэдэгдэхгүй. Нэг өдөр манайд дээлээ хөөргөсөн хүн орж ирээд “ Би Пэрлээ мөн шаа. Ээжийдээ намайг ирээд явлаа гээрэй” гэсэн. Хөдөөгийн Пэрлээ гуай аавыг амьд мэнд байна гэж мэдэгдэж байгаа тэр байсан юмсанж. Аавыг нэг шөнө суллагдаад орж ирэхэд бидний нар гарсан даа.

Аав маань могой жилтэй юмсан. Нүхтийн аманд зусч байхад орон дор могой үргэлж байна. Аав дийзэнд сүү хийж өгөөд могойд дандаа тавьж өгнө.

Нүхтэд байхад Австрийн Бешофф гүн аавтай уулзана гэж манайд ирдэг юм байна. Гүн аавыг хоймортоо хєл нүцгэн сууж байгааг шагайж харчихаад, гадаа гутлаа тайлаад орж ирлээ. Нямаа бид хоёр гүнтэнг шоолоод үхтлээ хөхрөв өө. Бешофф аавтай алмас ярьж байснаа “ямархуу үстэй амьтан юм дээ?” гэж асуухад аав өөрийнх нь бугуйг заагаад “иймэрхүү л үстэй юм даа” гэдэг байгаа. Бид хоёр түс хийтэл инээд алдаж, ээжид “аальгүйтлээ” гэж загнуулсан.

Яагаад аавынхаа мэргэжлийг аваагүй юм бэ? гэж биднээс хүн их асуудаг. Үнэндээ гэхэд Монгол хэл гэдэг чинь улс төр юм байна гэж ойлгосон. Аав шиг хүн энэ мэргэжлээс болж ингэж зовж байхад бид бол давахгүй гэж бодсон. Тэгээд Ринчений удмыг авч үлдье гэвэл энэ Монгол хэл гэдгээс холхон байя гэж шийдсэн юм даа. Аав ч биднийг заавал Монгол хэлний мэргэжилтэн болгох гэж зүтгээгүй.

1953 онд Хөдөө аж ахуйн яаманд ажиллаж байхдаа би намд элссэн юм. Гэтэл хуралдагсад феодалын хуучин бичгээр ном уншдаг уу гэж надаас асууж байсан. Уншдаг гэвэл намд авахгүй байсан тул би мэдэхгүй л гэж хариулсан.

Аав биеэ оторлохыг ер боддоггүй. Нэг нимгэн ноосон хөнжилтэй, дандаа түүгээрээ хучиж унтана. Бие нь муудсан хойноо ч түүгээрээ л хучдаг байлаа. Аав аа, та даарчихна, өөр дулаан юмаар хучина уу гэхэд дулаан юманд дасчихна аа, хүүхээ гэж билээ. Хэдхэн хоногийн настай байж гэж бодохоос хөөрхий муу аавыгаа хэчнээн өрөвдсөн гээ.

Аав минь нас барахаасаа хэдхэн хоногийн өмнө “Аав нь Монголоо гэсээр яваад ийм боллоо доо” гэж нэг хэлсэн. Ингэж хэлэх нь ч аргагүй байсан даа.

Яриаг тэмдэглэсэн Г. Аким

АРДЧИЛАЛ.МН

 

 

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6