Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Баянхонгорт “Бидон хураах ажиллагаа” болох уу?
Image
Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд 460 автомашины зогсоол, дугуйн зам бүхий хэсэг барихаар боллоо
Image
Шивээ-Овоогийн уурхайн техникийн шинэчлэлийг яаралтай хийхийг үүрэг болголоо
Image
Ла лиг ирэх сарын 8-нд эхлэх бол премьер лиг тодорхойгүй байна
Image
Улиастай хотыг чимсэн Явуухулангийн хөрөг
Image
“Иргэдээ эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлэхийн төлөө хамтран ажиллахад бэлэн”
Image
"COVID-19 цар тахлаас иргэдийн эрүүл мэндийг хамгаалахад зориулж 213.7 тэрбум төгрөгийн санхүүжилт хийгээд байна"
Image
"Коронавирусийн 141 халдвар зөөвөрлөгдөн орж ирсэн тул 112 тэрбум төгрөгийн нөөц бэлдэх шаардлага үүслээ"
Image
Эрэгтэй хүүхдэд Ананд, эмэгтэй хүүхдэдээ Амин-Эрдэнэ гэсэн нэрийг хамгийн их өгчээ
Image
Иргэний үнэмлэх, гадаад паспорт зэргийг барьцаалан зээл олгосон бол зөрчлийн хуулиар торгуулна
Image
Хүүхдийн баярыг гэр гэртээ тэмдэглэн өнгөрүүлнэ
Image
Улсын онцгой комисс байгуулагдсаны 30 жилийн ой өнөөдөр тохиож байна
Image
Тасганы овооноос Чингэлтэй дүүргийн Баянбүрдийн тойрог хүртэлх 1.09 км ашиглалтад орлоо
Image
“Алдар” спорт хорооныхон 19 тонн хог цэвэрлэжээ
Image
ИНФОГРАФИК: Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн гол заалтууд
Image
МАН сонгуулийн санхүүжилтээ хандиваар босгох аян эхлүүллээ
Image
Эрсдэлтэй нөхцөлд ажиллаж буй эмч нарын ар гэрт мөнгөн урамшуулал олгох чиглэл өглөө
Image
ОХУ-ын Боловсрол, шинжлэх ухааны хяналтын алба ЭЕШ-ын товоо зарлажээ
Image
Ерөнхий сайд асан С.Баяр эмнэлэгт хэвтжээ
Image
У. ХҮРЭЛСҮХ: ХИЛЭЭ ХЭЗЭЭ НЭЭХИЙГ ХЭЛЭХЭД ЭРТ БАЙНА
Image
Н.Номтойбаяр мэдэгдэл гаргажээ
Image
КОВИД БОЛОН ТӨРИЙН АЛБАН ХААГЧИЙН БОЛОМЖ...
Image
Баянхонгорт “Бидон хураах ажиллагаа” болох уу?
Image
Тува улсын тэргүүн коронавирусээр халдварлажээ
Image
ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ӨӨРЧЛӨЛТ АЛБАН ЁСООР ХЭРЭГЖИЖ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
Ё.Баатарбилэг: Төсөв байгаа тул хувийн цэцэрлэг, сургуулийн хувьсах зардлыг олгох саналтай байна
Image
Гашуунсухайт, Шивээхүрэн боомтоор 955 машин нүүрс экспортлогджээ
Image
“Бид соёлтой залуус” уралдаан зохион байгуулж байна
Image
Хөл хориог зургадугаар сарын 30 хүртэл сунгалаа
Image
Он дамнан баригдаж буй цэцэрлэг сургуулийг яаралтай ашиглалтад оруулахыг үүрэг болголоо
Image
"Хилээ нээж иргэдээ авч ирэхийг шаардаж байна"
Image
53 настай Майк Тайсон спортдоо эргэн ирэхээ зарлажээ
Image
Шведэд “5G” сүлжээг нэвтрүүлжээ
Image
Ван И: АНУ БНХАУ-ыг өөрчлөх бодлоосоо салах хэрэгтэй
Image
Хөл хорионы үед эрдэнэс олсон гэр бүл
Image
Коронавирусийн халдвар аваад эдгэрсэн хүний тоо 33 боллоо
Image
Цацрагийн хамгаалалтын чиглэлээр зөвлөн тусалж байна
Image
Дэлхийн хамгийн хөөрхөн цагдаа
Image
"Бодь Даатгал" компани нээлттэй хувьцаат компани боллоо
Image
Улсын онцгой комисс байгуулагдсаны 30 жилийн ой тохиож байна
Image
Япон бизнесчүүдээ хамгаалах алхам хийнэ
Image
Ажиглалтад байсан нэг хүн халуурч ХӨСҮТ-д шилжжээ
Image
ОХУ-аас иргэдийг татан авх бэлтгэлээ хангаж байна
Image
Үндсэн хуульд оруулсан нутгийн удирдлагатай холбоотой нэмэлт, өөрчлөлт
Image
С.Баяр нарын долоон хүнд холбогдох эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаан өнөөдөр болно
Image
Үндсэн хуульд оруулсан шүүхийн хараат бус байдлыг хангах нэмэлт, өөрчлөлт
Image
Үндсэн хуульд оруулсан Парламентын ардчиллыг төлөвшүүлсэн нэмэлт, өөрчлөлт
Image
Үндсэн хуульд оруулсан гүйцэтгэх засаглалтай холбоотой нэмэлт, өөрчлөлт
Image
Мөнгөнморьт суманд хүрэн баавгай агнасан хэргийг шалгаж байна
Image
''Covid19'' цахим гарын авлага
Image
Д.Дагвадорж: Эх оронч миний шүтээний сүнс амирлах болтугай!
Image
“Эх орноосоо урвасан” гэх хэргийн цаана…
Image
Иргэн бүрт хүрэх томоохон худалдааны төв нээлтээ хийнэ
Image
"Сити Их сургууль-Сошиал Солиорол"-ийг авьяас гэж андуурав
Image
Солонгос улсад ажиллаж байгаа эмэгтэй эрчүүддээ хандаж хэлсэн үг
Image
С.Гантогоо "Тарагтай боов"-ийг чимнэ
Image
МАХН-ын дарга СЕХ-нд бичиг баримтаа хүргэлээ
Image
“Автомашингүй өдөр”-өөр томоохон зах, худалдааны төвүүд амарна
Image
Хуулийн байгууллагууд иргэдэд үйлчилж байна
Image
Н.Цэлмүүн "Улаанбаатар Марафон 2018"-д хүч үзнэ.
Image
Хосуудын туршиж үзэх 64 байрлал
Image
“МОД ТАРИХ ҮНДЭСНИЙ ӨДӨР”-ИЙГ ОРОН ДАЯАР ЗОХИОН БАЙГУУЛНА
Image
ӨНӨӨДӨР “ОЛОН УЛСЫН СУВИЛАГЧДЫН ӨДӨР” ТОХИОЖ БАЙНА
Image
“ТАТВАР БИДНИЙ АМЬДРАЛД” УРАЛДААНЫ ДҮН ГАРЧЭЭ
Image
Өнөөдөр гахай өдөр
Image
Жүжигчин Ариукаагийн нөхөр шүүгч Наранзунг доромжлов
Image
Гэртээ хүнсний сода хэрэглээд, 10 насаар хурдан залуужаарай! Яг энэ заавраар нь хийгээрэй!
Image
Хөрсний бохирдол нь гэр хорооллын 200 000 нүхэн жорлонгоос зонхилж үүсчээ
Image
ЕС-ын айлчлал үргэлжилж байна
Image
18 настай модель бүсгүй дөнгөж танилцсан эмчтэй секс хийсний дараа нас баржээ
Image
Орхон аймаг өрсөлдөх чадвараараа тэргүүллээ
Image
“Фэйсбүүк” 3000 хүнийг хөлсөөр ажиллуулж байна
Image
Номоор амьсгалсан өдрүүд эхэллээ
Image
Тэргүүн хатагтайн эрэлд
Image
Д.Цогтбаатар: Хэт үндсэрхэг, туйлширсан үзлийг хамгийн сайн барих үзэл бол зүүн төвийн үзэл баримтлал
Image
Усыг хэзээ уухыг, хэдий хэмжээгээр уухыг хүний бие организм өөрөө мэддэг
Image
Элгэнд юу сайн болон элэг юунд дуртай вэ ? Хадгалаад аваарай
Image
Хятадууд Саран дээр амьдрахаар бэлтгэж байна
Image
Манай улсын нутгаар түүхий нефть тээвэрлэж эхэллээ
Image
БАЯНХОНГОРТ ОХУ-ЫН СОЁЛ, ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ТӨВИЙН САЛБАРЫГ БАЙГУУЛЛАА
Image
БАНКНЫ ТЕЛЛЕРҮҮД АРАЙ ДЭНДҮҮ ЗАВХАЙРЧ БАЙГАА ЮМ БИШҮҮ БИЕЭ ҮНЭЛЭХ ГЭЭГҮЙ Л БАЙЛТАЙ
Image
Жинхэнэ Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд хэн бэ?
Image
ГАМШГААС ХАМГААЛАХ ИЖ БҮРЭН СУРГУУЛЬ МАРГААШ ЭХЭЛНЭ
Image
Афганистаны нийслэлд гурван удаа дэлбэрэлт болжээ
Image
Түвдийн лам нарын цус цэвэрлэх арга. Урт наслах нууц тайлагдлаа!
Image
ӨНӨӨДӨР ЦАХИЛГААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТ ХИЙГДЭХ ГАЗРУУД
Image
“Токио-2020”-д ажиллах дасгалжуулагчдыг тодрууллаа
Image
Орлогын үүд нээх нууц домын аргууд
Image
Чөлөөт бөхийн тэмцээний хуваарийг хүргэж байна
Image
МОНГОЛД БИТКОЙНЫ АРИЛЖАА 1500 ХҮНТЭЙГЭЭР ЭХЭЛСЭН
Image
БАЙГАЛЬ ОРЧНЫ САЛБАРЫН ШИЛДГҮҮДЭД ТӨРИЙН ДЭЭД ОДОН МЕДАЛЬ ГАРДУУЛЛАА
Image
Галт зэвсгийн бүртгэл энэ сарын 20-нд дуусна
Image
Ноён доллар номхорч, ханш нь буурчээ
Image
“АУМ СИНРИКЁ” БҮЛГИЙН ҮЛДСЭН 6 ГИШҮҮНИЙГ ЦААЗАЛЖЭЭ
Image
2019 ОНД БҮХ НИЙТЭЭРЭЭ АЖЛЫН 10 ХОНОГ АМАРНА
Image
БАСРА ХОТЫН ИРГЭД ЭСЭРГҮҮЦЛИЙН ЖАГСААЛ ХИЙЖ БАЙНА
Image
Шүүх С.Ганбаатарын 50 саяын “хэрэг”-ийг дахин буцаав
Image
УЛААНБААТАР-ДАРХАН ЧИГЛЭЛИЙН АВТО ЗАМЫГ ДОЛООН САР ХЭСЭГЧЛЭН ХААНА
Image
“ЦАГААН САР”-ЫН ТУХАЙ ИРГЭДИЙН СЭТГЭГДЭЛ
Image
А.Сүхбат: Шинэ гишүүдээс хамгийн мунхаг нь би байх
Image
Баривчилгаа, шалгалтууд хэт намчирхаж, бүлэглэлийн ашиг сонирхлыг агуулаад эхлэв үү
Image
Хүнийг хөнөөх чадалтай халуун перец ургуулсан гэв
Image
Ц.ТУВААН: АРДЧИЛСАН НАМ ЭРДЭМТЭН, СУДЛААЧИДТАЙ ХАМТАРЧ АЖИЛЛАДАГ
Image
Өндөр болох гэж ясаа хугалуулах мэс засал хийлгэж байна
Image
Ерөнхий сайд G-Time сүлжээний талаар мэдэгдэл хийжээ
Image
Баянхонгор аймгийн ИТХ-ын дарга, ИТХ-ын төлөөлөгч эмч нар танхайрсан гэв үү
Image
МОНГОЛЫН ХОККЕЙЧИД ХОЁР ТОГЛОЛТОД 22 ГООЛ ОРУУЛЖЭЭ
Image
ЭХНЭР НЬ ЖИРЭМСЭН ЭСВЭЛ БАГА НАСНЫ ХҮҮХЭДТЭЙ БОЛ ТУХАЙН ЖИЛДЭЭ ЦЭРГИЙН АЛБАНААС ЧӨЛӨӨЛӨГДӨНӨ
Image
ӨСВӨР НАСНЫ ХҮҮХЭД МАНСУУРЧ БАЙСНЫГ ЦАГДААГИЙНХАН ШАЛГАЖ ЭХЭЛЖЭЭ
Image
Долоо хоногийн өрнийн зурхай
Image
Image

Монголчууд “Уулын өдөр”-тэй болох цаг айсуй

НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 2002 онд хуралдсан чуулганаас жил бүрийн арванхоёрдугаар сарын 11-ний өдрийг Олон улсын Уулын өдөр / ОУУӨ / болгон тунхаглан баталсан юм. Дэлхий даяар жил бүр өргөн тэмдэглэж иржээ. Гол зорилго нь уул устай газар нутгийн тогтвортой хөгжлийг хангах, байгаль орчныг хамгаалахад олон нийтийн анхаарлыг хандуулахад оршдог. Олон улсын Уулын өдөр нь жил бүр өөр өөр уриан дор зохиогддог байна. Энэ жилийн уриа нь “Уул усны соёл уламжлал: дэлхийн улс орны соёлыг түгээх ба үндэсний онцлогыг хөгжүүлэн дэмжих нь” юм.

Улс орнууд өөр өөрийн онцлог хэв маягтайгаар энэ өдрийг тэмдэглэж иржээ. Тухайлбал, Балба улсад Уулчдын Холбоо нь энэ оны арванхоёрдугаар сарын 10-11-ний өдрүүдэд Уулын их наадам зохиох бөгөөд хөтөлбөрт нь хаданд авирах, нум сум харвах, үндэсний хоолны үйлчилгээ, бэлэг дурсгалын худалдаа г.м. олон нийтийг хамарсан бусад олон ажлууд багтсан байна. Пакистанд арванхоёрдугаар сарын 4-11-нд Зургаан уулын их наадам, Румынд уулын сэдэвт уран зохиол, яруу найргийн уулзалт, уран уншлага зохиогдох бол АНУ-ын Юта мужид Олон улсын уулын чуулга уулзалт, Коста Рикад номын сангуудад ОУУӨ-т зориулсан үйл явдал өрнөнө, Мадагаскарт уулын өдрийг газрын хөрс хамгаалах ажилтай хамтатган тэмдэглэхээр тус тус төлөвлөсөн байх жишээтэй. АНУ-ын зарим их дээд сургуулийн оюутнууд өөрийн гэсэн Уулын өдрийг тэмдэглэдэг юм байна. Тэд нэг өдрийг хичээлгүй өнжиж ууланд эсвэл ойролцоох цэцэрлэг хүрээлэнд анги хамт олноороо цагийг хөгжөөнтэй өнгөрөөдөг уламжлалтай.

Япон улс 2014 онд Уулын өдөртөй болох шийдвэр гаргаж жил бүрийн наймдугаар сарын 11-ний өдрийг Японы Уулын өдөр болгон тэмдэглэхээр болжээ. Энэ өдрийг япончууд 2016 оноос тэмдэглэж эхэлсэн бөгөөд энэ өдөр бүх нийтийн амралтын өдөр юм байна. Уулын өдөртэй өөр бусад орны тухай мэдээлэл бидэнтэй одоогоор таараагүй байна.

Манай орны хувьд ОУУӨ-ийн талаарх сурталчилгаа, мэдээлэл хомс, тусгайлан тэмдэглэсэн зүйлгүй байна. Иймд төрийн болон төрийн бус байгууллагуудаас эхний ээлжинд энэ талаар олон иийтэд сурталчилгаа өрнүүлж өөрийн орны өв уламжлал, гаднын сайн туршлагаас түгээх нь зүйтэй юм гэж үзлээ.

Дэлхийн хуурай газрын 22 хувийг уул ба уулархаг газар нутаг, нийт хүн амын 12 хувь нь уул ба уулархаг нутагт амьдарч байна. Дэлхийн олон улс үндэстэн уул уусаа шүтэн хайрлаж, өөр өөрийн зан заншил, соёл уламжлалтай юм.

Монголчууд бидний соёл уламжлалд мөн адил уул усаа шүтэх, хайрлан хамгаалах зан үйл онцгой байр суурь эзэлдэг билээ. Эргэх дөрвөн улиралтай, гэр, хот айлын ойр орших овоо тахилганаас эхлэн байгалийн зудыг даван туулах асар өргөн орон зайг хамардаг. Монголд төрийн тахилгат найман хайрхан бий. Эдгээр нь ертөнцийн уулын анхдагч хэмээгддэг Оройн чимэг болсон Отгонтэнгэрхайрхан, Монголын Их эзэнт гүрний сүлд уул болсон Бурхан Халдун уул, дэлхийн хамгийн анхны дархан цаазат газар болох Богд Хан уул, Монгол орны дээвэр хэмээгддэг Алтай Таван Богд уул, сүр бараатай харагддаг Алтан Овоо,Хангайн нурууны Суврага хайрхан уул, Алтан Дуулгатай Хан Хөхийн нуруу,Хан буурал Алтайн хамгийг тольдогч цаст Сутай хайрхан уул юм.

ЮНЕСКО-гоос Дэлхийн шим мандлын сүлжээнд Богд Хан уулыг оруулах шийдвэр гаргаж энэ тухай гэрчилгээг 1997 онд олгосон билээ. Богд Очирваань хайрханыг ЮНЕСКО “Дэлхийн гайхамшигт үнэт зүйл болох нь” зэрэглэлээр дэлхийн байгалийн өвд бүртгэн авах санал гаргажээ.

Уул усаа хайрлан хамгаалах ёс уламжлал Монгол төрийн хэмжээнд болон олон улсын тавцанд ийнхүү амжилттай хэрэгжиж буй нь үнэхээр бахархууштай билээ.

Харин тухайн сум аймаг, бүсийн түвшинд ОУУӨ-ийн үзэл санааг хэрэгжүүлэх чиглэлд хийх ажил асар их хуримтлагдлаа. Энэ чиглэлд төрийн бус байгууллагууд, олон нийтийн үүсгэл санаачлагад тулгуурласан бусад оролцогчдын манлайлал, идэвхтэй оролцоо их чухал байна. Учир юун хэмээвээс нэг талаас сүүлийн жилүүдэд уул уурхай дагасан шууд болон дам сүйтгэл эрчимжиж ойрын ирээдүйд ч хүрээгээ тэлэх хандлагатай байгаа нь өндөр эрсдэл дагуулсаар байна. Нөгөө талаас ялангуяа томоохон хот сууринд амьдардаг иргэд эргэх дөрвөн улирлын турш эх орны дөрвөн зүг найман зовхист чиглэн амралт чөлөөт цагаараа байгалийн сайхан уул хадаар явган аялах, алхах, авирах, амарч зугаалах болсон нь дэмжүүштэй сайн үйл юм. Монголчууд ялангуяа залуу үе маань ОУУӨ-ийн үзэл санаа яагаад чухал болохыг байгаль дэлхийтэйгээ хамгийн ойроос дээр дурьдсан сайн муу хоёр өөр орчин нөхцөлөөс өөрсдийн бие оюунаар шууд үзэж мэдэрч байдаг тул өөрсдийн зүгээс ямар хувь нэмэр оруулах вэ гэдэгт төрийн болон төрийн бус байгууллагууд хүчээ нэгтгэж, ухаанаа уралдуулах чухал нэгэн нөхцөл болох бизээ хэмээн найдна. Нийслэлчүүдэд хамгийн ойр бараг хотын дунд орших дархан цаазат Богд хан ууланд самарчдын “муна”-аар “тамгалуулж гэмтээгүй” мод тун ч ховор боллоо.Тэгвэл наад зах нь орон нутгийн байгаль орчин, уул усыг хамгаалах сангууд байгуулж судалгаа шинжилгээ хийх, гаднын сайн туршлага судалж хэрэгжүүлэх, соён гэгээрүүлэх гэх мэт олон зүйл ажил өрнүүлэх боломжтой билээ. Жишээ нь, Альпийн нурууг хамгаалах хэд хэдэн сангуудын туршлага, үйл ажиллагаа ихэд авууштай юм.

Энэ бүгдийг нуршихын учир бол Монголчууд бидэнд өөрсдийн “Уулын өдөр”-тэй болох цаг үе тулж иржээ гэсэн санаа юм. Олон түмнийг байгаль орчноо хайрлан хамгаалах үйлсэд гар бие оролцуулах, сурталчилах, соён гэгээрүүлэх, амралт чөлөөт цагаараа байгальд ээлтэй байдлаар хандах, байгалийн баялгийг зүй зохистой ашиглах, ирээдүй хойч үедээ уул усаа эрүүл саруул байдлаар өвлүүлэн үлдээх, дэлхийн улс орнууд дахь сайн туршлага, мэдлэгээс хуваалцахад чухал ач холбогдолтой байх нь дамжиггүй билээ.

Энэ тохиолдолд жилийн аль сарын хэдний өдрийг ямар шалгуураар “Монголын Уулын өдөр” болгох вэ? гэсэн асуулт аяндаа гарч ирнэ.

Мөхөс бидний бодлоор жил бүрийн зургадугаар сарын 25-ны өдрийг сонгох нь оновчтой байх болов уу.

БНМАУ-ын Сайд нарын зөвлөл /хуучин нэрээр/-ийн тогтоолоор Монгол уулчдыг бэлтгэлд хамруулж улмаар Хангайн нурууны ноён оргил Отгонтэнгэр хайрхан/1955 оны 6 дугаар сар/, Алтай Таван Богд уулын “Хүйтэн” оргил/1956 оны 6 дугаар сар/-д гарсан нь эх орны ноён оргилд гарсан анхны авиралтууд болсон түүхтэй билээ. Жил бүрийн зургаадугаар сарыг сонгох тухайд ийм байна. Нөгөө талаас зуны урин дулаан, төв орон нутагт оюутан сурагчдын зуны амралт эхлэхийн зэрэгцээ хүн-байгаль руу чиглэсэн хөл хөдөлгөөн ихсэж аялал, алхалт, авиралт идэвхждэг үе юм. Иймээс зургаадугаар сарын 25-нд бүх нийтээр “Уулын өдөр”-өө тэмдэглэж байвал буруудах зүйл юү байхсан билээ.

Хамгийн гол нь сар, өдөр сонгохоос илүүтэй Уулын өдрийн агуулга ач холбогдолд анхаарлаа хандуулах нь зүйтэй билээ. Учир нь нэрнээсээ эхлээд зөвхөн уулчдад зориулсан өдөр биш харин уул усаа гэсэн сэтгэлтэй бүх хүнд хамаатай “Уулын өдөр” юм.

Монголын Уулчдын Үндэсний Холбооны Удирдах зөвлөлийн гишүүн, доктор А.Батсүх

Олон Улсын Уулчдын Холбооны Залуучуудын комиссын гишүүн О.Батсайхан

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6