Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Б.Пүрэвдаваа, П.Нүрзэд нар намын даргын суудалд санаархаж байна
Image
Шинэ уран бүтээл "ЖОРОО МОРЬТОЙ БҮСГҮЙ"
Image
МҮОНРТ-ИЙН ХӨШИГНИЙ АРД НӨХДҮҮД ИНГЭЖ НАЙРЛАДАГ ЮМ БИШ ҮҮ?
Image
УЛСЫН ДЭЭД ШҮҮХ хуралдаж АН-ын үндсэн дүрмийг бүртгэхээс татгалзжээ.
Image
ХӨГЖЛИЙН БЭРХШЭЭЛТЭЙ ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН НӨХӨН ҮРЖИХҮЙН ТУСЛАМЖ ҮЙЛЧИЛГЭЭ, ТӨРӨХ ҮЕИЙН ОРЧИН НӨХЦӨЛИЙГ САЙЖРУУЛЖ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
Д.Бямбасүрэн: Оюутолгойн гэрээ бол эрх мэдэлтнүүдийн шуналын нян цугларсан бохирын сав
Image
Барилгын салбарынхан Засгийн газраас бодит дэмжлэг хүслээ
Image
Эрүүлжүүлэхэд 225 хүн хонож, архидан согтуурах зөрчил эрс нэмэгджээ
Image
Дарханы замыг барих ажил гуравдугаар сараас эхэлнэ
Image
Байгальд ээлтэй малчинг улсын АВАРГА малчинаар өргөмжилнө
Image
Т.Мөнхсайхан: Коронавирустэй амьдрах шинэ амьдралын хэв маягт дасан зохицох хэрэгтэй
Image
Л.ГҮНДАЛАЙ: ХҮНИЙ ЭРҮҮЛ МЭНД, АМЬ НАСААР ТОГЛОГЧИД...
Image
МҮОНРТ анх удаа нийгмийн сүлжээнээс 155.000 үзэгчийн хандалт авлаа
Image
Трампыг дэмжигчдийн “Parler” нийгмийн сүлжээг хаажээ
Image
УИХ-ын гишүүн С.Одонтуяа Сөүлд гацсан иргэддээ туслахыг шаардсан нь үр дүнгээ өгч эхэллээ
Image
Хөдөлмөр эрхлэх хугацаа нь дууссан БНХАУ-ын 250 иргэнийг нутаг буцаав
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулгатай МҮОНРТ-ийн захирал Н.Дэмбэрэл цаг үеийн асуудлаар ярилцав
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга оффшор бүсээс орж ирсэн хөрөнгөөр өрх бүрд нэг сая төгрөгийн дэмжлэг үзүүлэх УИХ-ын тогтоолын төсөл өргөн барилаа
Image
З.Төмөртөмөө: Утаа багассан ч хорт бодис нэмэгдсэн гэдэг огт худлаа мэдээлэл
Image
МЭНДЧИЛГЭЭ: БАРИЛГА, ХОТ БАЙГУУЛАЛТЫН САЙД Б.МӨНХБААТАР
Image
ӨВӨР МОНГОЛЫН СОЁЛЫН ӨДРҮҮДИЙН НЭЭЛТ ЦАХИМААР БОЛЛОО
Image
Байгаль орчин аялал жуулчлалын салбар 2020 онд
Image
Нэн ховордсон буган хандгайн үзмэр Дорнод аймгийн музейд хадгалагдаж байна
Image
Баянзүрх дүүргийн 42 мянган иргэн коронавирусний шинжилгээ хийлгэжээ
Image
Байгаль хамгаалагчдад зориулан 16 айлын орон сууцыг ашиглалтад орууллаа
Image
ИМПОРТЫН МОТОЦИКЛИЙН ХУДАЛДААНД СТАНДАРТ ТОГТООНО
Image
Дэлхийн шилдэг гиннесийн амжилтууд
Image
"СЭРҮҮЛЭГ" СОНИНЫ ҮҮСГЭН БАЙГУУЛАГЧ С.БАЯРМӨНХ "ШИЖИР АЛТ" ХХК-ИЙН ЗАХИРЛААР ОЧНО
Image
БОАЖЯ 2020: Тусгай дансанд байршсан мөнгийг анх удаа хөдөлгөж Архангай аймгийн Цэнхэр суманд нөхөн сэргээлт хийлээ
Image
Р.Батцэнгэл: НАГУНБИЛЭГ эмчийн хичээлийг арга бүхнийг үзээд алдахаас буцахгүй болсон үедээ л хүмүүс туршдаг
Image
ААНОАТ-аас хөнгөлж, чөлөөлөх хуулийн төслийг дэмжив
Image
“Оюутолгой” ХХК зарим ажил үйлчилгээг “оффшор” гэрээнд хамааруулан татвараас зайлсхийжээ
Image
ФИЗИКЧ залууд туслах ХАНДИВЫН АЯНЫ өглөг тасрахгүй
Image
"Ногоон гарц” түр журмыг цаашид тогтвортой хэрэгжүүлэхээр тохиролцов
Image
Бүх төрлийн ачаа тээвэрлэлт 26 хувиар буурчээ
Image
"COVID-19”-өөр нас барагсдын төрөл төрөгсөд нөхөн төлбөр шаарджээ
Image
Эмнэлгийн 40 гаруй ажилтан коронавирусээр халдварлаж 16 нь эдгэрчээ
Image
Монголбанк 22 тн үнэт металл худалдан авлаа
Image
Хог хаягдлыг боловсруулж дахин ашиглах, нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх боломжууд бүрдэнэ
Image
Монгол үгийн алдаа шалгах шинэ толь бүтээжээ
Image
“Эрдэнийн судар”-ыг дээдлэн залах Ерөнхийлөгчийн зарлиг гарлаа
Image
Байшин нь шатсан цагдаагийн алба хаагчид 2 өрөө байр өгөв
Image
БОАЖЯ-ны удирдлагын зөвлөл хуралдлаа
Image
Д.Цэрэндулам: Монгол бичгээ сурахыг Цээгий миний бие уриалж байна!
Image
Манангийн Сэхээн амьдруулах тасаг
Image
Нийтийн тээвэр хэвийн явагдана
Image
Дарангуйлагч дэглэмтэй зэрэгцэн орших амьдрал
Image
ХӨЛ ХОРИОНЫ ҮЕД БОГДХАН УУЛАНД ГАРАХ ИРГЭДИЙН ТОО БУУРАХГҮЙ БАЙНА
Image
“Эзэнгүй” үлдсэн МNB-ийг эзэнтэй болгох хэрэгтэй
Image
ИРЭХ ЛХАГВА ГАРАГААС НИЙСЛЭЛ ХОТ БҮХ НИЙТИЙН БЭЛЭН БАЙДЛЫН ЗЭРЭГТ БУЦАЖ ШИЛЖИНЭ
Image
14 компанийн 35,552 хувьцаа арилжжээ
Image
Нээлттэй хүн
Image
Төрөөд 2 хоносон нярайг хүчээр алхуулжээ
Image
Ц.Мянганбаярын нялх амраг нийслэлийн утаанаас зугтаав
Image
Отгонбилэгийн Содбилэг яагаад чимээгүй болов?
Image
Өнөөдрийн 18:00 цагаас эхлэн архи, согтууруулах ундаа зарахыг түр хориглолоо
Image
Д.Арвин: Намын шинэчлэл зөвхөн даргын асуудал биш
Image
Хувцсандаа даруулж үхсэн явдал Испанид гарчээ.
Image
90-ээд оныхон бид бол СҮҮЛЧИЙН ХҮМҮҮС
Image
Коронавирусын аюул Монголд нүүрлэсэн үү?
Image
П.Цагаан: “Бороо орж, Трампыг тэнгэр харж үзлээ” гэж хэлсэн
Image
Ц.Элбэгдорж: Эхийн хэвлий дэх ураг үгүй болох хэмжээнд хүрсэн энэ нөхцөл байдал бол гамшиг
Image
Улаан манжингийн шүүсээр ходоод, бөөрөө цэвэрлэх арга хадгалаад аваарай
Image
Деклан ингэж өөрчлөгджээ
Image
“Монгол барби” О.Оюунцэцэг унжсан хөх, язарсан гэдсээрээ бахархав
Image
Мексикт 15 настай хүү ангийнхан руугаа гал нээв
Image
УИХ-аар юу хэлэлцэх вэ?
Image
АН-ын даргын сунгааг “Буян” Жагаа юунд бужигнуулах гээд байна вэ?
Image
Шүүгдэгч шүүхийн танхимд амиа хорлохыг завджээ
Image
Өнөөдөр хонь өдөр
Image
Үс засуулбал эрхтэн хурц болно
Image
Жүжигчин Гэрэлцэцэг үе мултарсан залуутай найзалдаг
Image
АНУ-ын Тагнуулын Төв Газрын 13 сая хуудас материалыг онлайн болголоо
Image
Ч.Цэлмүүний далд авьяас юу вэ
Image
Монголбанкны Хяналтын зөвлөлд нэр дэвшигчдийг томилох асуудлыг хэлэлцэв
Image
Цагаан батга яагаад үүсдэг вэ?
Image
Эмма Стоун: Ялагч болохыг маш их хүссэн
Image
УИХ-ын гишүүн асан Л.Гүндалай, "Гацуурт"-ын Л.Чинбат нарын гэрт хулгай оржээ
Image
Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж утааны асуудлаар мэдээлэл өгнө
Image
Х.Тэмүүжингийн татан буулгасан Дотоодын цэргийг С.Бямбацогт дахин байгуулна
Image
БАНКНААС МӨНГӨ АВААД ГАРСАН ЗАЛУУРУУ ТЕЛЛЕР ХҮҮХЭН ИНГЭЖ МЕССЕЖ БИЧЖЭЭ
Image
Сингапур улс нүүрсхүчлийн хийнээс татвар авдаг зүүн өмнөд Азийн анхны улс болно
Image
“Веб авардс-2017” цахим салбарын шилдгүүд маргааш тодорно
Image
Таныг илүү залуу харагдуулах арьс хөгшрөлтийн эсрэг шилдэг 10 тос
Image
Үхлээс айгаагүй эрэлхэг цагдаагийн бичлэг шуугиан тарив /бичлэг/
Image
Чуулганаар юу хэлэлцэх вэ?
Image
Э.САРАНТОГОС: БНАСАУ-ЫН УДИРДАГЧ КИМ ИР СЕНИЙ 1988 ОНД МАНАЙ УЛСАД ХИЙСЭН АЙЛЧЛАЛ Ч ЧУХАЛ АЧ ХОЛБОГДОЛТОЙ БОЛСОН
Image
ХУУЛЬ САХИУЛАХЫН ИХ СУРГУУЛИЙН ЗАХИРАЛ Ө.ЭНХТӨРИЙГ ЧӨЛӨӨЛЖЭЭ
Image
Х.Баттулга нарын холбогдсон олон тэрбумыг “завшсан” гэх хэргийн үнэнийг ард түмэн мэдэх эрхтэй !!!
Image
ТӨЛ БОЙЖИЛТ 98 ХУВЬТАЙ БАЙНА
Image
А. В.Беляева: Орос, Монголын зах зээлд ямар эрэлт хэрэгцээ байгааг таньж мэдэх нь чухал юм
Image
Цаг агаарын мэдээ
Image
САУН, МАССАЖНЫ ГАЗРААС 20 БИЕЭ ҮНЭЛЭГЧИЙГ ИЛРҮҮЛЖЭЭ
Image
УИХ-ЫН ДАРГА М.ЭНХБОЛДЫН ТӨВ АЙМАГТ АЖИЛЛАСАН ТОМИЛОЛТ ӨНДӨРЛӨЛӨӨ
Image
Сэрэмжлүүлэг: Гэртээ ажилгүй суугаа ээжүүд, оюутнууд, тэтгэврийнхэн сүлжээний луйварт өртөж байна
Image
"ДЭЛХИЙН НҮҮДЭЛЧДИЙН НААДАМ" КИРГИЗ УЛСАД БОЛЖ БАЙНА
Image
Зөрчлийн тухай хуулийн эцсийн хэлэлцүүлэг хийх боллоо
Image
ОХИНЫХОО ДҮРД ХУВИЛАН ШОРОНГООС ОРГОХ ГЭЖ БАЙГААД БАРИГДЖЭЭ
Image
Гурван яам дэргэдээ цэцэрлэг байгуулна
Image
Монголын мисс санал асуулгаар эхний зургаад жагсч байна
Image
Д.Ганбат: Замын чанар, стандарт зөрчсөн хүмүүст хариуцлага тооцно
Image
"Уур амьсгалын онц байдал зарлах түвшинд байна"
Image
ДИСНЕЙН ХҮҮХЭЛДЭЙН КИНОНУУДАД НУУГДСАН +18 ҮЗЭГДЛҮҮД
Image
Эрэн хайх, аврах ажиллагааны дадлага сургуулийг хийлээ
Image
Дэлхийн монголчуудын таван км гүйлтийн цахим уралдаан зохион байгууллаа 7 Tweet
Image
БОГД ХААНЫ ОРДОН МУЗЕЙ 50-100 ХУВИЙН ХӨНГӨЛӨЛТТЭЙ ҮНЭЭР ҮЙЛЧИЛНЭ
Image
БНСУ-ЫН ЭСЯ МЭДЭГДЭЛ ГАРГАЖЭЭ
Image
Элэгний С вирусийн эмийг иргэдэд үнэ төлбөргүй олгож эхэллээ
Image
Н.Түвшинбаяр Үндэсний бодлогын хорооны гишүүн болж, Ардчилсан намын үнэмлэх гардан авлаа
Image
ЦАГААН МОРЬ ӨДӨР
Image
Image

Богд хааны ордон музейд тууль хайлна

Богд хааны ордон музейн “Хаан туульсийн өргөө”-нд ардын язгуур урлагийг өвлөгч Жилкерийн ес дэх удмын туульч А.Балдандорж 2016 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдрийн 11:40 цагаас Их хөлгөн тууль болон “Бүжин Даваа хаан” туулийг бүрэн эхээр нь хайлна.
Уламжлалт тууль хайлах зан үйлийг нарийн баримтлах бөгөөд туулийн эхэнд “Арван гурван Алтайн магтаал”-ыг бүтэн хайлж туулийн завсарлагаар ардын язгуур урлагийн төрөлүүд болох баруун монгол ардын бие биелэгээ, морин хуурын татлага, цуур, ятга хөгжим, хөөмэйн үзүүлбэр бүхий бэсрэг тоглолтуудыг толилуулахын зэрэгцээ туульд гарч буй үйл явдлын тайлбар тайлалыг алдарт эрдэмтэд болох Я.Катуу, Т.Баясгалан нар тайлбарлан хүргэх зэрэг олон сонирхолтой үйл явдал дүүрэн өрнөх юм.
Эртний Монголчууд тууль хайлж өөрсдийн төдийгүй хотол зоны ажил үйлс, хувь заяаныхаа заслыг хийдэг байсан бөгөөд “Бүжин Даваа хаан” тууль нь аян замын засал олз омог, хишиг буяныг хүсдэг. Туульч А.Балдандорж Богд хааны ордон музейн “Хаан туульсийн өргөө”-нд 2016 оны 12 дугаар сарын 30-ны 11:40 цагаас эхлэн 20:00 цаг хүртэл дуустал нь хайлах юм.
Богд хааны ордон музейн “Хаан туульсийн өргөө” нь найман ханатай их цагаан өргөө бөгөөд уламжлалт тууль хайлах зан үйлийн ёс уламжлалыг чанд баримтлан театрчилсан бус харин язгуурлаг шинж байдлыг нь илүүтэй харуулах тал дээр анхаарал хандуулж туулийг тусгайлсан өдөр бүрэн хэмжээгээр монгол гэрт хайлдагаараа илүү онцлогтой.
Монгол тууль нь ардын аман билгийн нэн эртний төрөл хэлбэрийн нэг бөгөөд хэдэн зуугаас хэдэн түмэн мөр шүлгээс бүрдэл болдог том туурвил юм. Нэгэн шөнийн дотор багтаан хайлдаг бэсрэг туулиудаас гадна хэдэн шөнө дамнан хайлах дэлгэр тууль цөөнгүй.
Туульсийн бүтээлүүд нь эртний цалиг шүтлэг, бөө мөргөл, бурхан шашны, домогзүйн болон уран сайхны сэтгэлгээний олон үе давхрагыг хадгалсан бөгөөд дотроо үлгэр, домог, ерөөл, магтаал, зүйр үг, цацал мялаалга, бэлгэ дэмбэрэлийн үг, дом шившлэг зэрэг аман зохиолын олон төрөл зүйлийг багтаан агуулж байдаг онцгой төрөл юм.
Монгол туулийн хэл гайхамшигтай уран яруу бөгөөд монгол шүлгийн шилдэг уламжлалыг хадгалсан, эртний хэллэг, монголын олон ястан овогтны аман аялгууны онцлогийг агуулсан байдаг. Тууль бол зөвхөн үгийн урлаг төдийгүй хөгжим аялгуу, туульчийн ур чадвар, хайлах, хэлэх ёс жаяг, зан үйлийг багтаасан нийлмэл урлагийн шинжтэй цогц үзэгдэл юм.
Академич Ц.Дамдинсүрэнгийн хэлснээр “олон алдартай үлгэрч, туульч нар болвоос нүүдэлчин монголчуудын үзэх жүжиг, сонсох хөгжим, унших ном гурвууланг нэгэн зэрэг орлож, нэг жүжигчинтэй театрын үүргийг гүйцэтгэж байсан” ажгуу.
Туулийг товшуур, хуур, икэл, хуучир зэрэг хөгжмийн зэмсэгийн аль нэгээр ая хамсран хайлдаг уламжлалтай. Зарим нутагт хөгжмийн зэмсэг хэрэглэлгүйгээр аялгуулан хэлдэг ёс буй. Хэдэн мянган жилийн турш эцэг өвгөдөөс аман байдлаар дамжиж ирсэн дэлхийд хосгүй энэ гайхамшигт соёлыг өвлөн уламжлуулах, сурталчлах, судлах, нууцыг нь тайлах нь өнөө цагийн нийгмийн амьдралд олон талын ашиг тустай зүйл болох билээ.
Тууль хайлах нь зөвхөн зөвхөн гоо сайхны учир холбогдолтой төдийгүй зан үйлийн холбогдолтой юм. Туулийг өвөл хайлдаг. Зуны сар гарч тэнгэр дуугарснаас хойш хайлдаггүй.
Монголчууд эртнээс нааш туулийг хүндлэн дээдлэж, дайн тулаан, ан авд мордох, уул ус тахих зэрэг иргэний болоод төрийн ёслолын үед тууль хайлуулж ирсэн уламжлалтай.
Тууль төрийн ёсонд төдийгүй гэрийн ёсонд хүндтэй байр эзэлдэг. Тууль хэлүүлэх айл туульчийнд хэдэн өдрийн өмнө очиж, хадаг барин заллага айлтгадаг. Туульчийг залран ирэхэд айл хотлоороо цуглан хэдэн шөнө дамнан тууль сонсдог. Ойрадын туулчид тууль хайлахын өмнө “Алтайн магтаал” хэлж, Алтай дэлхийгээ аргадан байж сая туулиа хайлж эхэлдэг.
Ган гачиг, зуд шуурга, өвчин зовлон, гай барцад тохиолдох аваас Алтайгаа магтахад бүх юм сайн сайхан болдог хэмээн эртний туульчид үздэг байжээ.
XIX зууны сүүлчээс эхлэн гадаад, дотоодын эрдэмтэд судлаачдийн тэмдэглэн авч судалгааны эргэлтэд оруулсан Монгол туулийн хэдэн арван дурсгал бичгийн хэлбэрээр үлдсэн боловч, XX зууны дунд үеэс эхлэн XXI зууны эхэн гэхэд Монгол туулийн амьд уламжлал тасрах бодитой аюулд тулгараад байгаа юм.
Иймд Монгол туулийгуламжлан өвлүүлэх, сурталчлан таниулах, түгээн дэлгэрүүлэх зорилгоор Богд хааны ордон музейд “Хаан туульсийн өргөө”-г байгуулсан ба жил бүр тогтмол үйл ажиллагааг явуулж эхлээд байна.
Тууль нь Монгол улсаас яаралтай хамгаалах шаардлагатай Соёлын биет бус өвийн жагсаалтанд 2009 онд бүртгэгдсэн өв юм.

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6