Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
ЭМГЭНЭЛ
Image
Н.ЗОЛБОО, Ө.БАТЗУЛ НАР САССАРИД ЗОДОГЛОНО
Image
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: БАГА НАСНЫ ХҮҮХЭД ӨНДРӨӨС УНАЖ АМИА АЛДЖЭЭ
Image
АН АГНУУРЫН ХОРИОТОЙ ҮЕД АГНАСАН 2 ЦАГААН ЗЭЭР, 626 ШИРХЭГ ЗАГАСЫГ ХУРААН АВЧЭЭ
Image
"МОБИКОМ" КОРПОРАЦИЙГ ТҮРЭЭСИЙН ТӨЛБӨРӨӨ ТӨЛӨХИЙГ ШААРДЖЭЭ
Image
ХЭҮК-Т ЭРҮҮДЭН ШҮҮЛТТЭЙ ХОЛБООТОЙ 35 САНАЛ ГОМДОЛ ИРЖЭЭ
Image
АН: ЭСЭРГҮҮЦЛИЙН ЖАГСААЛ ЗОХИОН БАЙГУУЛНА
Image
О.АМАРТҮВШИН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ ӨӨ, ДӨРВӨН ХҮНИЙ АМИАР “ТУГ ТАХЬСАН”“ЭКО-АЛТАН ЗААМАР” КОМПАНИ ЯАГААД ШИЛДЭГ БОЛОВ
Image
“ГАМШГИЙН ЭРСДЭЛИЙН ҮНЭЛГЭЭНИЙ МЭРГЭШҮҮЛЭХ СУРГАЛТ” ҮРГЭЛЖИЛЖ БАЙНА
Image
МОНГОЛ ЗАЛУУ БОДИБИЛДИНГ, ФИТНЕССИЙН ДЭЛХИЙН АВАРГА БОЛЖЭЭ
Image
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ: Сахал хочит Д.Эрдэнэбилэг, О.Орхон, Ц.Пүрэвтүвшин нарыг цагдан хорих эсэх шүүх хурал болж байна
Image
“Ардын элч” ард түмний саналаар тодорно
Image
25 НАСТАЙ ЗАЛУУ АМИА ХОРЛОХЫГ ЗАВДЖЭЭ
Image
БАДМИНТОНЫ АВАРГУУД ТОДОРЛОО
Image
“ЭРДЭНЭС-ТАВАНТОЛГОЙ” ЭДИЙН ЗАСАГ, БИЗНЕСИЙНХНЭЭ ӨНГӨЛӨВ
Image
УИХ-ЫН ДАРГЫН ИВЭЭЛ ДОР “ГЭР БҮЛ, ХҮҮХДЭД ЭЭЛТЭЙ ЭРХ ЗҮЙН ОРЧНЫГ БҮРДҮҮЛЬЕ” ҮНДЭСНИЙ ЗӨВЛӨГӨӨН ЭХЭЛЛЭЭ
Image
БАЯНЗҮРХЧҮҮД ЭНЭ БЯМБА ГАРИГТ ЗУСЛАН, НОГООН БҮСИЙГ ЦЭВЭРЛЭНЭ
Image
Г. ЗАНДАНШАТАР: “ГЭР БҮЛ, ХҮҮХДЭД ЭЭЛТЭЙ ЭРХ ЗҮЙН ОРЧНЫГ БҮРДҮҮЛЬЕ”.
Image
МАН: ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ӨӨРЧЛӨЛТӨӨР СОНГУУЛИЙН ШОУ "ХИЙНЭ"
Image
ДАЛАЙ АШИГЛАХ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙГ ХЭЛЭЛЦЭЖ БАЙНА
Image
Уул уурхайн салбарт өргөн ашиглагддаг бульдозеруудын тухай
Image
Г.УЯНГА: ТАНЫХАА АЧААР ХАТУУГ ХАТУУ ЧИНЭЭНД ТООЛГҮЙ ДАВАХ ТЭНХЭЭТЭЙ БОЛСИЙМ БИЛЭЭ, ОХИН НЬ
Image
ТУУЛ ГОЛ ОРЧМЫГ ЦЭВЭРЛЭН 3.5 ТОНН ХУР ХОГООС САЛГАЖЭЭ
Image
ИРЭХ ДОЛОО ХОНОГООС ЗУСЛАНГИЙН ЗАМЫГ ХӨРВӨХ ЭГНЭЭТЭЙ БОЛГОНО
Image
ЕРӨНХИЙ САЙД АА, БҮРЭН БҮРЭЛДЭХҮҮНЭЭРЭЭ ОГЦОРЧ АРД ТҮМНЭЭСЭЭ УУЧЛАЛТ ГУЙ!!!
Image
ТЭЭВРИЙН ХЭРЭГСЭЛ БОЛОН ЖОЛООНЫ ҮНЭМЛЭХТЭЙ ХОЛБООТОЙ ТӨРИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭГ ҮЗҮҮЛНЭ
Image
СУРАГЧДАА ЗОДСОН БАГШИД ХАРИУЦЛАГА ТООЦОЖ АЖЛААС НЬ ЧӨЛӨӨЛНӨ
Image
2019-2020 ОНД НИЙСЛЭЛД ХИЙГДЭХ БҮТЭЭН БАЙГУУЛАЛТУУД
Image
Ленинградын бүслэлт
Image
ДАГАВАР ХҮҮГЭЭ ЗОДСОН Б.ТОДЗАЯАД ХОЛБОГДОХ ШҮҮХ ХУРЛЫН ТОВ ГАРЧЭЭ
Image
ЗГ: ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН ЗАРЛИГИЙН ТӨСӨЛД ӨГӨХ САНАЛ, ДҮГНЭЛТИЙГ ХЭЛЭЛЦЭНЭ
Image
ХАМТРАН АЖИЛЛАХ ГЭРЭЭНД ГАРЫН ҮСЭГ ЗУРЛАА
Image
ЯАРМАГИЙН ГҮҮРИЙГ НЭЭЛЭЭ
Image
ҮНДЭСНИЙ КОМПАНИА ХААШ НЬ ЧИРЧ ЭХЛЭВ ЭЭ?
Image
2020 ОНД ШИНЭЭР 42 ЦЭЦЭРЛЭГ, 66 СУРГУУЛИЙН БАРИЛГЫГ АШИГЛАЛТАД ОРУУЛНА
Image
ӨНӨӨДӨР: СҮХБААТАР ТАЛБАЙД ЖОЛООНЫ ЭРХ СЭРГЭЭЖ, АВТОМАШИН ОНОШИЛНО
Image
"МОБИКОМ"-ЫН УДИРДЛАГУУДЫГ АТГ-ААС ШАЛГАХААР БОЛЖЭЭ.
Image
Х.БАДЕЛХАН: 30 МЯНГА ОРЧИМ ТӨРИЙН АЛБАН ХААГЧИЙГ ОРОН СУУЦТАЙ БОЛГОХ ЗОРИЛТ ТАВЬСАН
Image
ҮС ЗАСУУЛБАЛ САЙН НӨХӨРТЭЙ НӨХӨРЛӨНӨ
Image
ӨНӨӨДӨР БОЛОХ ҮЙЛ ЯВДЛЫН ТОЙМ
Image
УЛААНБААТАРТ ӨДӨРТӨӨ 28-30 ГРАДУС ДУЛААН БАЙНА
Image
ХУРДАН МОРИНЫ УРАЛДААНЫ ҮЕЭР ХОЁР ХҮҮХЭД ХҮНД ГЭМТЖЭЭ
Image
Д.ЭРДЭНЭБИЛЭГИЙГ 14 ХОНОГ ЦАГДАН ХОРИХ САНАЛ ГАРГАЖЭЭ
Image
НИЙСЛЭЛИЙН ШИЛДЭГ ТАТВАР ТӨЛӨГЧӨӨР МУГЖ Т.БАЯСГАЛАН ШАЛГАРЛАА
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ ТАТВАРЫН БАГЦ ХУУЛЬД ХОРИГ ТАВ ЕРӨНХИЙЛӨГЧ ТАТВАРЫН БАГЦ ХУУЛЬД ХОРИГ ТАВЬСАН ТУЛ САНГИЙН ЯАМНААС ТАЙЛБАР ӨГӨВ
Image
ЯАРМАГИЙН ГҮҮРИЙГ МАРГААШ НЭЭНЭ
Image
ХҮСЭЛТЭЭ ГАРГАСАН ХҮҮХЭД БҮРТ ХҮҮХДИЙН МӨНГӨ ОЛГОХЫГ ЕРӨНХИЙ САЙД ҮҮРЭГ БОЛГОЛОО
Image
ХҮНЭЭ МАРТСАН ТӨР
Image
ТӨВИЙН БҮСИЙН АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛЫН ХОЁРДУГААР ФОРУМ БОЛНО
Image
ГЭР НЬ ШАТСАН ЦАГДААГИЙН АХЛАГЧИД ГЭР БЭЛЭГЛЭВ
Image
Д.Дагвадорж: Эх оронч миний шүтээний сүнс амирлах болтугай!
Image
“Эх орноосоо урвасан” гэх хэргийн цаана…
Image
Иргэн бүрт хүрэх томоохон худалдааны төв нээлтээ хийнэ
Image
Солонгос улсад ажиллаж байгаа эмэгтэй эрчүүддээ хандаж хэлсэн үг
Image
"Сити Их сургууль-Сошиал Солиорол"-ийг авьяас гэж андуурав
Image
Жүжигчин Ариукаагийн нөхөр шүүгч Наранзунг доромжлов
Image
Гэртээ хүнсний сода хэрэглээд, 10 насаар хурдан залуужаарай! Яг энэ заавраар нь хийгээрэй!
Image
18 настай модель бүсгүй дөнгөж танилцсан эмчтэй секс хийсний дараа нас баржээ
Image
С.Гантогоо "Тарагтай боов"-ийг чимнэ
Image
МАХН-ын дарга СЕХ-нд бичиг баримтаа хүргэлээ
Image
Элгэнд юу сайн болон элэг юунд дуртай вэ ? Хадгалаад аваарай
Image
Хосуудын туршиж үзэх 64 байрлал
Image
Хуулийн байгууллагууд иргэдэд үйлчилж байна
Image
“Автомашингүй өдөр”-өөр томоохон зах, худалдааны төвүүд амарна
Image
Мээдээ: Нэвтрүүлэгт орсноос хойш Бараа бид хоёр их дотно байгаа, Гантогоотойгоо бараг төрсөн ах дүү болсон
Image
Дуучин Э.Чулуунчимэг нэр бүхий эрхэмтэй учир ургуулж байсан нь салалтын шалтгаан болжээ
Image
С.Гантогоо: Солонгост кинон дээр гардаг шигээ гоё сайхан бүхэн нь худлаа
Image
Хөрсний бохирдол нь гэр хорооллын 200 000 нүхэн жорлонгоос зонхилж үүсчээ
Image
Өнөөдөр гахай өдөр
Image
Хэрвээ Ижил тоотой цаг таныг байнга дагадаг бол таны ирээдүйд юу тохиолдох гэж байгааг мэдэж болно
Image
Номоор амьсгалсан өдрүүд эхэллээ
Image
Б.Жаргалсайхан: "Сити" дээд сургууль бурханаар бөөлждөг эмэгтэйг багшаар ажилд ав
Image
Н.Цэлмүүн "Улаанбаатар Марафон 2018"-д хүч үзнэ.
Image
ЕС-ын айлчлал үргэлжилж байна
Image
Орхон аймаг өрсөлдөх чадвараараа тэргүүллээ
Image
“МОД ТАРИХ ҮНДЭСНИЙ ӨДӨР”-ИЙГ ОРОН ДАЯАР ЗОХИОН БАЙГУУЛНА
Image
Хааны алтан бүс ба Хариуцлагагүй төр
Image
“ТАТВАР БИДНИЙ АМЬДРАЛД” УРАЛДААНЫ ДҮН ГАРЧЭЭ
Image
ӨНӨӨДӨР “ОЛОН УЛСЫН СУВИЛАГЧДЫН ӨДӨР” ТОХИОЖ БАЙНА
Image
“Фэйсбүүк” 3000 хүнийг хөлсөөр ажиллуулж байна
Image
Аварга, арслан тэргүүтэй 240 гаруй бөх бүртгүүлээд байна
Image
Шүүхийн байраа шинэчлэх шаардлагатай гэв
Image
Нүүрний хаван арилгах арга замууд.
Image
Дээрэм хийсэн залуусыг эрэн сурвалжилж байна
Image
ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ЦЭЦИЙН ДУНД СУУДЛЫН ХУРАЛДААН БОЛНО
Image
Гадаад паспорт энгийнээр захиалах бол 100 айлыг зорих шаардлагагүй
Image
Иранд 1,7 тэрбум доллар өгсөн хэмээн Б.Обамаг буруутгаж байна
Image
ГУРВАН ДҮҮРЭГТ ЦАХИЛГААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТ ХИЙНЭ
Image
“ТЮТЮ”-гийн “Жизел”-ийн гол дүр дэлхийн алдартай брэндийн моделоор ажиллажээ
Image
Жүжигчин Г.Дөлгөөн-Аюуш балмагдав
Image
Англи хэл анхан суралцагчид уншихад тохиромжтой зохиолууд
Image
ХӨВСГӨЛД ЦАС ОРЛОО
Image
Хүүхдүүд бэлгийн харьцаанд орсон бичлэгийг Данийн 1000 гаруй сурагч Фэйсбүүкээр тараажээ
Image
ХАВРЫН ЧУУЛГАН ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 5-НД НЭЭЛТЭЭ ХИЙНЭ
Image
iPhone 7 Plus нээлтийнхээ өдөр дэлгүүрүүдэд нийлүүлэгдэж амжсангүй
Image
19 настайдаа хорих лагерийн харгалзагч болсон ХАРГИС БҮСГҮЙН түүх
Image
БАЙГАЛИЙН ТҮҮХИЙН МУЗЕЙН БУУРИНД ДОЛООН ДАВХАР ХААДЫН МУЗЕЙ БАРИНА
Image
Зөн билэгчид анхааруулж байна! Эдгээр 6 төрлийн гоёл чимэглэл танд гай зовлон авчирна…
Image
Лэйди Гага, Бруно Марс, Вийкнд нар “ Victoria’s Secret Show”-нд ая дуугаа өргөнө
Image
Э.БИЛГҮҮН: Ц.АРИУНАА ӨӨРӨӨ ҮЙМЭЭН САМУУН ҮҮСГЭЧИХЭЭД ХУВЬЦАА ЭЗЭМШИГЧ Ц.ОЮУНГЭРЭЛИЙГ ГҮТГЭЖ БАЙНА
Image
ЕРӨНХИЙ САЙД У.ХҮРЭЛСҮХ БОАОГИЙН ЧУУЛГА УУЛЗАЛТАД ОРОЛЦОЖ ҮГ ХЭЛЭВ
Image
Д.ДОРЛИГЖАВЫН ГОМДЛЫГ ӨНӨӨДӨР 15.00 ЦАГААС ХЭЛЭЛЦЭНЭ
Image
Бидний төдийлөн анхаардаггүй дааврын тэнцвэрт байдал алдагдсаныг илтгэх 9 шинж тэмдэг
Image
ЭЦЭГ, ЭХИЙН САНАЛЫГ ҮНДЭСЛЭН ХҮҮХДИЙН АВТО МАШИНЫ СУУДЛЫГ 48-63 МЯНГАН ТӨГРӨГ БОЛГОХ САНАЛ ТАВИВ
Image
Г.Дэнзэн нарыг шүүх хурал даваа гарагт болно
Image
“Мөрөөдлийн театр”-ынхан хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэнийг доромжилж байна гэв
Image
Эхийгээ таалал төгсөхөд нутаглуулаагүй тул хүүг нь баривчилжээ
Image
ХШУИС-ИЙН “КОМПЬЮТЕР СҮЛЖЭЭ” ХӨТӨЛБӨР МАГАДЛАН ИТГЭМЖЛҮҮЛЛЭЭ
Image
БАЯНГОЛЫН АВТОБУСНЫ БУУДАЛД ГАРСАН ОСЛЫН УЛМААС НЭГ ЭМЭГТЭЙ АМИА АЛДЖЭЭ
Image
Эмэгтэй хүний заавал ЦЭЭРЛЭХ ЁСОН
Image
Image

Богд хааны ордон музейд тууль хайлна

Богд хааны ордон музейн “Хаан туульсийн өргөө”-нд ардын язгуур урлагийг өвлөгч Жилкерийн ес дэх удмын туульч А.Балдандорж 2016 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдрийн 11:40 цагаас Их хөлгөн тууль болон “Бүжин Даваа хаан” туулийг бүрэн эхээр нь хайлна.
Уламжлалт тууль хайлах зан үйлийг нарийн баримтлах бөгөөд туулийн эхэнд “Арван гурван Алтайн магтаал”-ыг бүтэн хайлж туулийн завсарлагаар ардын язгуур урлагийн төрөлүүд болох баруун монгол ардын бие биелэгээ, морин хуурын татлага, цуур, ятга хөгжим, хөөмэйн үзүүлбэр бүхий бэсрэг тоглолтуудыг толилуулахын зэрэгцээ туульд гарч буй үйл явдлын тайлбар тайлалыг алдарт эрдэмтэд болох Я.Катуу, Т.Баясгалан нар тайлбарлан хүргэх зэрэг олон сонирхолтой үйл явдал дүүрэн өрнөх юм.
Эртний Монголчууд тууль хайлж өөрсдийн төдийгүй хотол зоны ажил үйлс, хувь заяаныхаа заслыг хийдэг байсан бөгөөд “Бүжин Даваа хаан” тууль нь аян замын засал олз омог, хишиг буяныг хүсдэг. Туульч А.Балдандорж Богд хааны ордон музейн “Хаан туульсийн өргөө”-нд 2016 оны 12 дугаар сарын 30-ны 11:40 цагаас эхлэн 20:00 цаг хүртэл дуустал нь хайлах юм.
Богд хааны ордон музейн “Хаан туульсийн өргөө” нь найман ханатай их цагаан өргөө бөгөөд уламжлалт тууль хайлах зан үйлийн ёс уламжлалыг чанд баримтлан театрчилсан бус харин язгуурлаг шинж байдлыг нь илүүтэй харуулах тал дээр анхаарал хандуулж туулийг тусгайлсан өдөр бүрэн хэмжээгээр монгол гэрт хайлдагаараа илүү онцлогтой.
Монгол тууль нь ардын аман билгийн нэн эртний төрөл хэлбэрийн нэг бөгөөд хэдэн зуугаас хэдэн түмэн мөр шүлгээс бүрдэл болдог том туурвил юм. Нэгэн шөнийн дотор багтаан хайлдаг бэсрэг туулиудаас гадна хэдэн шөнө дамнан хайлах дэлгэр тууль цөөнгүй.
Туульсийн бүтээлүүд нь эртний цалиг шүтлэг, бөө мөргөл, бурхан шашны, домогзүйн болон уран сайхны сэтгэлгээний олон үе давхрагыг хадгалсан бөгөөд дотроо үлгэр, домог, ерөөл, магтаал, зүйр үг, цацал мялаалга, бэлгэ дэмбэрэлийн үг, дом шившлэг зэрэг аман зохиолын олон төрөл зүйлийг багтаан агуулж байдаг онцгой төрөл юм.
Монгол туулийн хэл гайхамшигтай уран яруу бөгөөд монгол шүлгийн шилдэг уламжлалыг хадгалсан, эртний хэллэг, монголын олон ястан овогтны аман аялгууны онцлогийг агуулсан байдаг. Тууль бол зөвхөн үгийн урлаг төдийгүй хөгжим аялгуу, туульчийн ур чадвар, хайлах, хэлэх ёс жаяг, зан үйлийг багтаасан нийлмэл урлагийн шинжтэй цогц үзэгдэл юм.
Академич Ц.Дамдинсүрэнгийн хэлснээр “олон алдартай үлгэрч, туульч нар болвоос нүүдэлчин монголчуудын үзэх жүжиг, сонсох хөгжим, унших ном гурвууланг нэгэн зэрэг орлож, нэг жүжигчинтэй театрын үүргийг гүйцэтгэж байсан” ажгуу.
Туулийг товшуур, хуур, икэл, хуучир зэрэг хөгжмийн зэмсэгийн аль нэгээр ая хамсран хайлдаг уламжлалтай. Зарим нутагт хөгжмийн зэмсэг хэрэглэлгүйгээр аялгуулан хэлдэг ёс буй. Хэдэн мянган жилийн турш эцэг өвгөдөөс аман байдлаар дамжиж ирсэн дэлхийд хосгүй энэ гайхамшигт соёлыг өвлөн уламжлуулах, сурталчлах, судлах, нууцыг нь тайлах нь өнөө цагийн нийгмийн амьдралд олон талын ашиг тустай зүйл болох билээ.
Тууль хайлах нь зөвхөн зөвхөн гоо сайхны учир холбогдолтой төдийгүй зан үйлийн холбогдолтой юм. Туулийг өвөл хайлдаг. Зуны сар гарч тэнгэр дуугарснаас хойш хайлдаггүй.
Монголчууд эртнээс нааш туулийг хүндлэн дээдлэж, дайн тулаан, ан авд мордох, уул ус тахих зэрэг иргэний болоод төрийн ёслолын үед тууль хайлуулж ирсэн уламжлалтай.
Тууль төрийн ёсонд төдийгүй гэрийн ёсонд хүндтэй байр эзэлдэг. Тууль хэлүүлэх айл туульчийнд хэдэн өдрийн өмнө очиж, хадаг барин заллага айлтгадаг. Туульчийг залран ирэхэд айл хотлоороо цуглан хэдэн шөнө дамнан тууль сонсдог. Ойрадын туулчид тууль хайлахын өмнө “Алтайн магтаал” хэлж, Алтай дэлхийгээ аргадан байж сая туулиа хайлж эхэлдэг.
Ган гачиг, зуд шуурга, өвчин зовлон, гай барцад тохиолдох аваас Алтайгаа магтахад бүх юм сайн сайхан болдог хэмээн эртний туульчид үздэг байжээ.
XIX зууны сүүлчээс эхлэн гадаад, дотоодын эрдэмтэд судлаачдийн тэмдэглэн авч судалгааны эргэлтэд оруулсан Монгол туулийн хэдэн арван дурсгал бичгийн хэлбэрээр үлдсэн боловч, XX зууны дунд үеэс эхлэн XXI зууны эхэн гэхэд Монгол туулийн амьд уламжлал тасрах бодитой аюулд тулгараад байгаа юм.
Иймд Монгол туулийгуламжлан өвлүүлэх, сурталчлан таниулах, түгээн дэлгэрүүлэх зорилгоор Богд хааны ордон музейд “Хаан туульсийн өргөө”-г байгуулсан ба жил бүр тогтмол үйл ажиллагааг явуулж эхлээд байна.
Тууль нь Монгол улсаас яаралтай хамгаалах шаардлагатай Соёлын биет бус өвийн жагсаалтанд 2009 онд бүртгэгдсэн өв юм.

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6