Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Их дүйчэн өдрөөр анх удаа бүх нийтээр амарна
Image
Хөгшрөлтийг "мартсан" 13 алдартан
Image
Б.Бямбатогтох: 2020 онд хоолны хордлогын дэгдэлт гараагүй
Image
Албандаа 27 жил “зүтгэсэн” гал унтраах автомашин хөшөө болон сүндэрлэлээ
Image
ТҮЦ-т хүнс зарах хориотой
Image
ЭМЯ: Сүм, хийд, шашны байгууллагууд хурал номыг цахимаар хурахыг зөвлөж байна
Image
Жорж Флойд коронавирусийн халдвар авсан байжээ
Image
Улаанбаатар-Арвайхээр чиглэлийн авто замын засварыг энэ сард эхлүүлнэ
Image
Алдартнуудыг залуу настай нь уулзуулсан нь... (30 фото)
Image
"Түргэвчилсэн санхүүжилтийн хэрэгсэл"-ийн хүрээнд ОУБС Монгол Улсад 99 сая ам.доллар олгохоор батлав
Image
Тайландад гацсан 160 гаруй иргэд эх орондоо ирэх хүсэлт гаргажээ
Image
"Шинэ коронавирус мутацид орж, өөрчлөгдсөн гэх нотолгоо байхгүйг ДЭМБ-аас зарлалаа"
Image
Умард Солонгосын эсрэг суртал нэвтрүүлэг явуулахаа зогсоохыг Ким Жон Уны дүү Өмнөд Солонгосоос шаардав
Image
"COVID-19-ийн вакцин гаргаж авах өндөр магадлалтай 5 компанийн нэрийг АНУ удахгүй зарлана"
Image
МАН-ын Өвөрхангай аймагт нэр дэвшигчид нээлтээ хийлээ
Image
БЗД-ийн нэгдсэн эмнэлэгт тусгаарлах 100 ор бэлджээ
Image
Жорж Флойдыг баривчлах үед хамт байсан гурван цагдаад хэрэг үүсгэлээ
Image
18 оронд коронавирусийн мянгаас дээш тохиолдол илэрлээ
Image
“Хүүхэд нас минь тайзны ард тоглолт үзэж өнгөрсөн”
Image
Би жирэмсэн болчихсон байна Амьдрал минь ингээд дууслаа
Image
Хүүхдийн эмнэлэгт "Бяцхан номын сан" байгууллаа
Image
“Их 7” бага орлоготой орнуудад зээлийн хөнгөлөлт санал болгоно
Image
Жон Белл: Энэ хүнд нөхцөл байдлыг даван туулахад нь харилцагчдадаа дэмжлэг үзүүлж, хамтарч ажиллана
Image
Хүүхдийг шийтгэх нь том болоход нь хэрхэн нөлөөлдөг
Image
Би найз залуугийнхаа мөнгөнд болж үерхсэн
Image
Хүн амын насжилтын тухай
Image
Ус бохирдуулагч хүн, хуулийн этгээд ус бохирдуулсны төлбөрийг хуулийн дагуу төлнө
Image
Цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх, нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулах тухай хууль
Image
Хөргөгчинд хадгалах хэрэггүй 16 хүнс
Image
Гэр галeрeйтэй боллоо
Image
Угаартсан байж болзошгүй иргэдийг эмнэлэгт хүргэжээ
Image
Сүм, хийд, шашны байгууллагад өгөх зөвлөмж
Image
ФАТФ-аас өгсөн 6 ажлын даалгаврын 3 ажлын биелэлтийг ТЕГ хариуцан тайлагналаа
Image
Татварын байгууллагын албан хаагчид нэг өдрийн цалингаа хандивлалаа
Image
Би хоолны дэглэм барьж, дасгал хийлгүй турж чадсан
Image
Умард туйлын бүсэд их хэмжээний шатахуун асгарсантай холбогдуулан Владимир Путин онц байдал зарлажээ
Image
Төрийн мэдээлэл эмхэтгэлийн шинэ дугаар хэвлэгдэн гарав
Image
Э.Оюунболдын шүүх хурал дахин хойшлогдлоо
Image
Дугуйн замын 2,3 км асфальтан хучилтыг хийгээд байна
Image
"Архангай, Булган, Сэлэнгэ, Төв, Хөвсгөл зэрэг аймаг ой, хээрийн түймрийн өндөр аюул, эрсдэлтэй"
Image
Төрийн мэдээлэл эмхэтгэлийн шинэ дугаар хэвлэгдэн гарав
Image
Т.Ундаръяа: Монгол Улсад тэгш бус байдал газар авч буйг нэн тэргүүнд зогсоох хэрэгтэй
Image
Арслангийн ордныхон түр зуурийн маргааныг хурцатгах хэрэггүй
Image
Нэг жил наадам өнжлөө гээд УЛАМЖЛАЛАА МАРТАЖ, СЭТГЭЛЭЭР УНАХГҮЙ
Image
Сонголт олонтой Хан-Уулаас Электоратынхан 3 нэр дэвшигчийг онцолжээ
Image
Улаанбаатарт өдөртөө 22 градус дулаан
Image
ХОМ: Кёкүшюзан Д.Батбаяр 41 компанийнхаа 17-г нь 100 хувь эзэмшдэг
Image
Сэлэнгэ аймагт нийт 16 иргэн тусгаарлалтад байна
Image
УИХ-ын ээлжит сонгуулийн 6 дугаар тойрогт 14 хүн нэр дэвшжээ
Image
Музейн үзмэрүүдийг онлайнаар үзүүлж эхэлжээ
Image
Эрчим хүчний хөрөнгө оруулалт 4 дахин нэмэгдсэн
Image
Монголоо сонгоё
Image
“ХАТАН ЯТГЫН ЭГШИГЛЭН ТАСРАШГҮЙ” ХАНДИВЫН ТОГЛОЛТ БОЛНО
Image
Нийтийн тээврийн үйлчилгээнд шинэ чиглэл нэмэгдлээ
Image
МУБИС-ийн захирал Д.Мөнхжаргал оюутнуудынхаа амьдралаар тоглолоо
Image
Булган, Төв, Хэнтий аймгууд түймэртэй байна
Image
Үндсэн хуулийн цэцийн бүрэлдэхүүн хэнд таалагдах ёстой вэ
Image
Цөлжилттэй тэмцэх ба тогтвортой байдлыг эрэлхийлэхээр чуулж байна
Image
Ц.Мөнх-Оргил Токиод "Азийн ирээдүй" форумд оролцож байна
Image
Автозамын тэмдэглэгээг шинэчлэх ажил үргэлжилж байна
Image
Гэмтлийн эмнэлгийн гаднах нисдэг тэрэгний зогсоол бэлэн болжээ
Image
Жүжигчин О.Дөлгөөн хагас нүцгэн зургаа дэлгэлээ
Image
С.Содонгоо: Би эмээдээ 150 наслуулдаг тариа зохион бүтээж өгнө
Image
С.Гантогоо Солонгос улс руу буцлаа
Image
Э.Энхмөнх: Бокс, жудо шиг медаль авахад нь төрөөс дэмжээд өгдөг бол зүгээр
Image
Солонгос улсын засгийн газраас ард иргэдээ секс ихээр хийхийг уриалжээ
Image
“Real estate 2017” форум өнөөдөр болно
Image
Т.Бархүүгийн хоёр охин аавыгаа ингэж дэмжижээ
Image
Өнөөдөр болох үйл явдал
Image
НӨАТ-ын баримт бүртгүүлэхэд өөрчлөлт орлоо
Image
ХАЛУУН ТОГООНД ЧАНАГДАЖ БАЙСАН ХАВЧ АМЬД ҮЛДЭХИЙН ТУЛД МӨЧӨӨ ӨӨРӨӨ ТАСДЖЭЭ
Image
Ц.Батням: “Ээж намайг тэнгэрээс харж байгаа
Image
Мобиком датагаараа хэрэглэгчээ хохироосоор...
Image
Монголд хамгийн өндөр цалинтай хүмүүс ПРОГРАММ хангамжийн мэргэжилтэн
Image
Эмч Б.Энхзаяа: Харшил нь удамшдаг өвчин
Image
Янжаа бүсгүй Солонгос кинонд тогложээ
Image
Эмэгтэйчүүдийн эмч: Сарын тэмдэг ирсэн үед дараах 5 зүйлсийг хэзээ ч хийж болохгүй учир нь маш биед муу үр дагавартай
Image
О.Ширмээ: Би гарыг нь цайлгасаан, харин тэр хүн миний сэтгэлийн харыг цайлгасан.
Image
“Улаанбаатар их дэлгүүр” иргэдийн эрхийг зөрчиж байна
Image
АН2 онгоц осолдлоо
Image
2017 оны нийслэлийн “Эрүүл мэндийг дэмжигч байгууллага”, “Эрүүл мэндээ дээдлэгч өрх, иргэн” тодорлоо
Image
БНСУ-ын багш нар хаврын семестр хичээлэхийг эсэргүүцжээ
Image
Улаанбаатарт 5-7 хэм хүйтэн байна
Image
С.Амарсайхан: ТҮЦ эрхлэх журмыг хамгийн зөв хувилбараар гаргана
Image
''ЦАГААТГАЛЫН ҮНЭМЛЭХ''-ИЙГ ШИНЭЭР АВАХАД ХЭЛМЭГДЭГЧДИЙН АР ГЭРИЙНХЭНИЙ БҮРДҮҮЛЭХ МАТЕРИАЛ
Image
Ерөнхий сайдын 100 хоног
Image
ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ҮЗЛЭГИЙГ ХУУРАМЧААР БӨГЛӨЖ БАЙСНЫГ ИЛРҮҮЛЭВ
Image
Энэ онд иргэдэд 8600 гаруй га газрыг үнэгүй өмчлүүлнэ
Image
У.Хүрэлсүх: ШШҮХ-г 0-15 насны хүүхдүүдийг ҮНЭГҮЙ үздэг болгоно
Image
Томчууд тоодоггүй ногоон хөгжил
Image
Богд ууланд гарсан түймэр иргэний дутуу унтраасан шүдэнзнээс үүджээ
Image
23-р сургуулийн дэргэд гарц хаан зогсож ТАНХАЙРСАН этгээдийг тогтоожээ
Image
АН-ынхан Н.Алтанхуягаас байраа нэхэв
Image
Улаанбаатарт өдөртөө бороотой
Image
Хар дарсан зүүд ямар учиртай вэ?
Image
Хятад улс дампуурч байна гэв. Тэр болзошгүй аюулд Монгол бэлэн үү?
Image
АЮУЛГҮЙН ЗӨВЛӨЛ БНАСАУ-ЫН ЭСРЭГ ХОРИГТОЙ ХОЛБООТОЙГООР СӨҮЛД ХӨНГӨЛӨЛТ ҮЗҮҮЛНЭ
Image
Хэн нэгнийг муулж шүүмжлэх амархан ч, ойлгох нь түүнээс ч хэцүү биш
Image
Төгс угаалга хийхэд туслах 10 бяцхан нууц. Таны амьдралыг хөнгөвчлөх аргууд!
Image
Зовхины үрчлээнээс хэрхэн сэргийлэх вэ?
Image
“Хаан банк”-ны 41.3 хувийг худалдах санал хүргүүлсэн үү?
Image
Уул, усны нэр солих нь хэнд ашигтай вэ?
Image
Эдийн засгийн хямралтай үед банкууд л ашигтай ажилладаг
Image
Д.ТОГТОХСҮРЭН: АРД НИЙТИЙН САНАЛ АСУУЛГА ЯВУУЛАХАД ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН СОНГУУЛИЙН ХЭМЖЭЭНИЙ ЗАРДАЛ ГАРНА
Image
Соёлтой эр, хүүхэмсэг эр хоёрын хоорондох ялгаа
Image
Хэт үзэсгэлэнт байгальтай тул зураг дарахыг хоригложээ
Image
ХАР ЦАЙ УУВАЛ НАРИЙХАН БЭЛХҮҮСТЭЙ БОЛНО
Image
Их хэмжээний валют хил давуулах гэж байгаад баригджээ
Image
ӨНӨӨДРИЙН АРИЛЖААГААР ДОЛООН КОМПАНИЙН ХУВЬЦААНЫ ХАНШ ӨСЧЭЭ
Image
Онцгой, цагдаа, мэргэжлийн хяналтынхан нэмэлтээр шөнийн эргүүл хийж эхэлжээ
Image
Image

Д.Баярхүү: Газрын тос боловсруулах үйлдвэр бол монголчуудын мөрөөдөл

Олон улсын харилцаа судлаач-профессор Д.Баярхүүтэй ярилцлаа.

-Эдийн засгийн өнөөгийн нөхцөл байдлыг та хэрхэн дүгнэх вэ?

Монгол Улсын эдийн засаг хямарсан гэдэгтэй би хувьдаа санал нийлдэггүй. Хямрал нүдэнд харагдахгүй байна. Энэ их байшин барилга, бүтээн байгуулалт, хотоор нэг хөлхөж яваа машинуудаа харцгаа. Мал сүргээ хэзээ ч 25 саяд хүргэж байгаагүй, үүнийх нь төлөө малчид, нэгдэлчдийг малынх нь барьцаа болгочихоод байсан нүдэнд үл үзэгдэх боолын хөдөлмөр байхгүй болсон. Одоо мал сүргийн тоо 60 саяас хол даваад, 70 сая руу дөхөж явна гэдэг. Тэгэхлээр эдийн засаг ноцтой хямраад, ард түмний амьдрал доройтсон гэдэг утгагүй яриа. Монголчууд дор бүрнээ мөнгө цаасаа олоод, амьдралаа залгуулаад болж л байна. Шинэ жилийн баярын өдрүүдэд хүнсний дэлгүүрүүд пиг хүнтэй, тэд машины тэвшээ дүүртэл хүнс ачаад гарч байна. Мөн томхон ресторан, зоогийн газар, зочид буудалд болсон сүлд модны нижгэр баярууд ч гэсэн үүнийг гэрчилнэ. Эндээс харахад монголчууд ядарч зүдрээд байгаа нь огт харагдахгүй байна. Би зөвхөн өөрийнхөө үгийг хэлж байгаа юм биш. Өмнөд Солонгосын нэг эрдэмтэн найз маань “Эдийн засгийн хямрал гэж үүнийг хэлдэггүй юм. 2008 онд дэлхийн эдийн засагт хямрал нүүрлэхэд Өмнөд Солонгост шууд мэдрэгдэж байсан. Замаар явах хувийн болон үнэтэй том машинууд эрс цөөрсөн. Хамгийн түрүүнд шатахууны компаниуд дампуурч, шатахуун түгээгүүрийн газрууд бүгд хаалгаа барьж байсан. 2008 онд болон 2016 онд Монголд эдийн засгийн хямрал нүүрлээд байгаа үед нь ирлээ. Зам дээрээ багтахгүй байгаа гадаадын үнэтэй том том машинуудыг харахад Монголын эдийн засаг хямраагүй байна. Үүнийг хямрал гэдэггүй юм” гэж надад хэлж байсан л даа. Энэ эрдэмтний үг нэг зүйлийг хэлээд байх шиг.

-Төсвийн алдагдал жилээс жилд өсч бидэнд өрийн дарамт үүсч эхэлсэн. Мөн валютын нөөц хумигдаж, гаднаас орж ирэх урсгал ч багаслаа. Үүнийгээ дагаад ханш нь, бараа бүтээгдэхүүний үнэ өсч байгаа зэрэг асуудлыг хэрхэн тайлбарлах вэ?

-Монголын эдийн засгийн хямралын гол шалтгаан нь санхүүгийн сахилга батгүй байдал. Өнөөдөр монголчуудыг гаднаас дарамтлаад, өрөнд оруулаад, эдийн засгийг нь ховх сороод, уналтанд оруулаад байгаа улс, гадаад хүчин зүйл байхгүй. Монголчуудын өөрийнх нь гараар бүтээсэн хөдөлмөр л эдийн засгийг нь авч явах ёстой.

Манай улс байгалийн баялаг, ашигт малтмалаа экспортлоод асар их орлого олж байх үедээ мөнгөн хуримтлал бий болгоогүй. Эдийн засаг бялхаж байх үед дэндүү их хэрэглэсэн. Мөнгөө хайр хамгүй зарцуулсан. Нүүдэлчний сэтгэхүйгээр мөнгөндөө хандсан. Байнга нүүдэл хийж байдаг учраас хуримтлал үүсгэх шаардлага байдаггүй. Юмыг хямгаддаггүй, нөөцөлдөггүй. Энэ сэтгэхүйгээсээ салах хэрэгтэй. Салж байж л эдийн засгийн хямралаас гарна. Тиймээс эдийн засгийн хямралын гол буруутан нь санхүүгийн сахилга батгүй байдал.

Дээр нь төрийн данхар бүтцийг төсвийн алдагдлын нэг гол шалтгаан хэмээн нэрлэж болно. Би бичиж байсан даа. Манайхаас хоёр хагас дахин олон хүн ам бүхий Швейцарьт 38 мянган төрийн албан хаагч байнаа гэж. Тэнд найман сая гаруй хүнд 38 мянган төрийн албан хаагч бүхий төр-засаг үйлчлээд болоод байхад энд гурван сая хүнд 150 мянга гэдэг чинь дэндүү нүсэр, үрэлгэн төрийн тогтолцоо үйлчилж байгаа юм биш үү.

Бид маш их зээл, тусламж авлаа. Зээл тусламжаа хөнгөлүүлж чадаж байна. Өрийг цайруулж болдог юм байна гэдгийг дэлхий дахин харуулсаар байна. НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 70 дугаар чуулганд БНХАУ-ын дарга Ши Зинь Пин “Хөгжиж буй орнуудын өрийг үлэмж хэмжээгээр цайруулна” хэмээн зарласан. Ингээд өнгөрөгч долоодугаар сард БНХАУ-ын Төрийн Зөвлөлийн Ерөнхий сайд манай улсад айлчлах үеэрээ өмнөх зээлийнхээ зарим өрийг цайруулсан. Даяаршсан, нээлттэй, хамтран хөгжиж байгаа дэлхийд өр цайруулах асуудал түгээмэл болсон. Тэгэхээр гаднаас зээл тусламж авах нь дандаа өрийн дарамт болдог хэмээн гутрангиар үзэх хэрэггүй. Гол нь юунд зориулж зээл авах, авсан зээл тусламжаа хэрхэн зөв зарцуулахаа л маш нягт тооцоолох хэрэгтэй. Монголчууд санхүүгийн сахилга батаа эрс дээшлүүлэх хэрэгтэй. Хүн бүр санхүүгийн сахилга батыг хатуу чанд сахидаг байх хэрэгтэй.

-Санхүүгийн сахилга бат сахихын тулд яах ёстой вэ?

-Банкны боловсронгүй, найдвартай тогтлолцоо маш чухал. Монголчуудын гар дээр бэлэн мөнгө маш их байна. Иргэдийн гар дээр байгаа бэлэн мөнгийг хуримтлуулдаг, тэндээс хүү босгож үржүүлдэг банкны сайн тогтлолцоотой болох хэрэгтэй. Тийм банктай болж чадвал, дэлхийн стандартад хүргэчих юм бол Монголд санхүүгийн сахилга бат нэхэх шаардлагагүй. Байгалийн баялаг, ашигт малтмалаа зарж борлууллаа гэхэд түүнээсээ хуримтлал үүсгээд өөрийнхөө банкинд хадгалчихаж болно. Тэгэхээр санхүүгийн сахилга бат, банкны зөв тогтлолцоотой байхад эдийн засгийн хямралаас гарах боломжтой.

-Та бол олон улс, геополитикийн асуудлыг мэддэг улс төр судлаач, эксперт хүн. Манай улс Энэтхэгийн Эксим банкнаас зээл авч Газрын тос боловсруулах үйлдвэр барихаар боллоо. Үүнийг экспертийн нүдээр харахад энэ хэр зөв алхам бэ?

-Зөв алхам. Газрын тосоо боловсруулж, дотоодынхоо хэрэгцээг шатахуунаар хангах, цахилгаан дулааны түүхий эдээ өөрсдөө бэлтгэх нь монголчуудын олон жилийн мөрөөдөл байсан. Нефтиэ өөрөө нэрээд, бензин шатахуунаа хийнэ гэдэг бол эдийн засаг, геополитик, олон улсын харилцаанд Монгол Улсын гүйцэтгэх үүргийн талаас ч гэсэн өөртөө нэмэх оноо авчирна гэсэн үг. Энэ бол их зөв алхам.

-Хятадаас зээл авах нь Хятадад дагаар орж, Хятадын бодлогыг дагаж байна гэж ард түмний толгойд, оюун ухаанд буудаг. Мөн Далай ламын айлчлалаас болж Монгол-Хятадын харилцаа түр саатлаа. Тэгвэл сэтгүүлч миний нүдээр харахад Энэтхэгээс зээл авах нь энэ ойлголт, үзлийг сааруулж байгаа явдал мөн үү?

-БНХАУ-ын зүгээс манай улсад хатуурхах байр суурь баримтлахгүй болов уу гэж би хувьдаа боддог. Учир нь Монгол-Хятадын харилцаа 1990-ээд оноос их зөв төлөвшчихсөн. Иж бүрэн стратегийн түншлэлийн хэмжээнд хүрчихсэн харилцаа шүү дээ. Бид хэрэгжүүлж буй гадаад бодлогоо зөв тайлбарлах, түүнийгээ зөвтгөж хамгаалах жижиг “зэвсэг”-тэй болох хэрэгтэй юм. Энэ зэвсэг нь Монгол Улс төвийг сахих тухай Ерөнхийлөгчийн санаачилга хэмээн би боддог. Хамгийн гол нь бид Хятадын Засгийн газар, Далай ламын хоорондын зөрчилд Монгол Улс төвийг сахинаа гэдгээ үндэслэлтэй тайлбарласан бол энэ нь гарц болж болох байсан.

Монголын талаар явуулах Хятадын Засгийн газрын бодлого, Хятадын зээл тусламжаас айж балмагддаг явдлыг би хувьдаа дэмий зүйл гэж боддог. Өнгөрсөн 26 жилийн туршид бид Хятадаас маш их юм авчихсан байгаа шүү дээ. Зээлсэн, буцалтгүй тусламжаар авснаа хааш нь хийх гэж байгаа юм. Гэнэт одоо авах гэж байгаа юм шиг болгоомжлох нь утгагүй хэрэг. Хятад улс манай улсын гадаад худалдааны нэгдүгээр том түнш, хөрөнгө оруулагч. Бид Хятад улстай эдийн засгийн хувьд нягт сүлбэлдчихсэн улс.

Мөн Энэтхэгээс зээл авах асуудал яригдаж байна. Манай улс гуравдагч хөршөөсөө ч гэсэн эдийн засгийн хувьд маш их хамааралтай болчихсон байгаа. Монгол Улс олон тулгуурт гадаад бодлогынхоо хүрээнд гуравдагч хөршийн бодлогоо зарласан. Гуравдагч хөрш гэж хэнийг хэлэх вэ гэдгээ ч нэрлэсэн байгаа.

Дэлхийн худалдааны байгууллагын гишүүн 162 улс дотроос өнөөдрийг хүртэл аль нэг бүс нутгийн худалдаа, эдийн засгийн интеграцид нэгдэн ороогүй цорын ганц орон нь Монгол гэгдэж байв. Тэгвэл Монгол Улс түүхэндээ анх удаагаа эдийн засгийн түншлэлийг гадаад улсуудаас гуравдагч хөрш Японтой байгуулсан. Энэ бол Чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийн сонгодог жишээ. Ингэхээр Монгол Улс гуравдагч хөршөөсөө эдийн засгийн хувьд хамааралтай болчихсон гэсэн үг. Хамаарал гэдгийг олон тулгуурт гадаад болдогын хүрээнд аль болох олон түншүүдээс хамааралтай байх, дэлхийн нөлөө бүхий томхон улс, гүрнүүдийн эдийн засгийн сонирхлыг Монголд бий болгох тухай гадаад бодлогын ба үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалд заасан байгаа.

-Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг Сайншандад байгуулах гэж байгаа тухай мэдээлэл гарах болсон. Энэ нь ложистикийн хувьд зөв шийдэл мөн үү?

-Сайншандад байгуулах нь зөв шийдэл. Учир нь Сайншандын ойролцоо Зүүнбаянгийн нефтийн орд бий. Тэгэхээр Дорнодын Тамсаг, Дорноговийн Зүүнбаянгийн нефть Сайншандад хоёр талаасаа уулзалдана гэсэн үг. Сайншандад үйлдвэрээ байгуулахаар сонгосон бас нэг шалтгаан нь Ази-Европыг холбосон төмөр замын сүлжээний нэг том зогсоол тэнд байгаа явдал. Сайншандад тодорхой хэмжээний дэд бүтэц бий. Зөвлөлтийнхний орхиод явсан цэргийн хотхон, жижиг үйлдвэрүүдийн суурь, нисэх онгоцны нислэгийн зурвас ч тэнд бий. Тиймээс Сайншандад байгуулах нь зөв.

-Энэ үйлдвэрийг дагаад маш олон жижиг үйлдвэр бий болох болов уу. Гаднын улс оронд томоохон үйлдвэрүүд нь жижиг үйлдвэрүүдээ чирч явдаг гэдэг шиг байх болов уу?

-Боломжтой. Сайншандыг аж үйлдвэрийн парк хот болгох шийдвэр 2008-2012 оны УИХ-ын үед гарсан, идэвхтэй яригдсан. Тэр парк хотод 300 мянган хүн төвлөрүүлэн, олон үйлдвэр аж ахуйн газар байгуулна гэсэн төсөл ч байсан. Үүнийгээ л одоо хэрэгжүүлэх хэрэгтэй.

-Үйлдвэр ашиглалтанд орсноор эдийн засгийн хувьд ямар эерэг нөлөө үзүүлэх вэ?

-Монголын хилийн дагуу Хятадын бизнес ид цэцэглэж байна. ӨМӨЗО-ны хилийн зарим боомтоор одоо түүхий нефть манайхаас машинаар зөөгөөд л. Энэ замаар шатахуунаа экспортолж, хилийн худалдаанд оруулж болно. ОХУ-ын хилийн дагуух боловсруулах үйлдвэрт асуудал үүсэхэд яагаад Монголоос нефтийн бэлэн бүтээгдэхүүнээ авч болохгүй гэж. Манай гадаад худалдаанд ийм нөөц гарч ирнэ. Цахилгаан эрчим хүч ч экспортлож болно. Дотооддоо шатахууны үнэ буурна. Валютын гадагшаа урсгалыг хязгаарлана. Ингээд мөнгөн хуримтлал бий болж, ард түмний амьдрал дээшилнэ. Ингээд үзэхээр эдийн засагт үзүүлэх эерэг нөлөө асар их байна.

-Үндэсний аюулгүй байдлын баталгааны нэг хэлбэр нь газрын тосны үйлдвэртэй байх гэдгийг улстөрчид хэлдэг. Та үүнтэй санал нийлэх үү?

-Үйлдвэр ашиглалтанд орсноор Орос, Хятадаас авах шатахууны хэмжээ, энэ төрлийн бүтээгдэхүүн худалдан авах хамаарал багасана. Энэ нь шууд биш ч, шууд бусаар үндэсний аюулгүй байдалд эерэгээр нөлөөлнө.

-Монгол Улс сүүлийн 20 жил нефтийн үйлдвэртэй болно гэдэг улстөрчдийн амлалт дунд амьдарлаа. Энэ үйлдвэрийг Ж.Эрдэнэбатын Засгийн газар байгуулж чадна гэдэгт хэр итгэлтэй байна?

-Итгэж байна. Төрийн түвшинд эргэж хургахгүй байх хэрэгтэй. Төр болон, хувийн хэвшилд санхүүгийн сахилга батаа сайн баримтлаад мөрдөөд явбал үйлдвэр босоход асуудал үүсэхгүй. УИХ-д үнэмлэхүй олонхи, удирдлагын босоо тогтолцоотой, чанд сахилга бат, эв нэгдэлтэй МАН-аас энэ чухал ажлыг хэрэгжүүлэхэд нь улс төрд тэднийг саатуулах бужигнуулах хэнээтэн гарч ирэхгүй хэмээн итгэж байна.

-Ардчилсан Hамын засгийн үед бондын мөнгөөр зам барьчихлаа, үр өгөөж эдийн засгийн эргэлтэд орох талаас нь зарим иргэд шүүмжилдэг. Ардын Hамын үед энэ төслийг барьвал хоёр намын Засгийн газрын хийсэн бүтээн байгүүлалтын ялгаа юу байх бол?

-2011 оны гуравдугаар сард зохион байгуулсан эдийн засгийн форумд Монгол Улсаас гадаад улсад суугаа Элчин сайд нарыг урьж оролцуулж, зөвлөлгөөн хийсэн. Тэр үед би Египет улсад Элчин сайдаар ажиллаж байлаа. Тухайн үеийн УИХ-ын дарга Д.Дэмбэрэл гуай Элчин сайд нартай уулзах үеэрээ “Монгол Улс өмнө нь мөнгө олох гэж зовдог байлаа. Харин одоо олсон мөнгөө зарах гэж зовж байна” хэмээн ярьсан нь надад тодхон санагдаж байна. Энэ бол хэрэг дээрээ нөгөөх л санхүүгийн сахилга батгүйн тухай яриа шүү дээ. Олсон хураасан мөнгөө хуримтлал болгоод хадгалчихаж чадахгүй ингэж ч зовж байх гэж дээ хэмээн би дотроо халаглаж суусансан.

Дэлхий стандартад нийцсэн, Дорнод Сибирь, Өвөр Монгол, Зүүн хойд Хятадад үйл ажиллагаа явуулах хэмжээний банк, биржтэй байсансан бол мөнгөө зарах гэж тэгж зовох хэрэг юу билээ. Монгол жижиг улсын хувьд үүнийг санаачлахгүй, тойрч булзаад ирсэнд би ихэд харамсдаг. Мөнгөө хэрхэн зарцуулах вэ гэдэг асуудал үргэлжилсээр Н.Алтанхуягийн Засгийн газарт ирсэн. Бондын мөнгийг зам руу оруулсан нь ойлгомжтой. Гэхдээ бондын тэр их мөнгийг аймаг, хотын ЗДТГ-ууд, салбарын яамдад тарааж, эдийн засгийн бодлогоо хэрэгжүүлэх учиртай. Тэр тарааж өгсөн мөнгө олон мянган жип машин болоод хот хөдөөгүй давхиж явсан гэх яриа гарсан. Энэ бол бондын мөнгийг ёстой “алж” байна гэсэн үг шүү дээ. Замын хөрөнгө оруулалт хийснээс долоон дор юм болно. Энэ бол санхүүгийн сахилга батгүйн гай. Харин Энэтхэгээс авах зээлээр газрын тосны үйлдвэр байгуулах гэж байгаа нь эргээд хөрөнгө оруулалтаа нөхөх, ашгаа өгөх салбар учир би дэмжиж байна.

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6