Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
"УЛААН БАЛ"-ЫН ДЕКОНСТРУКЦИ
Image
"ФАУНД ТАУН" РЕСТОРАНААС НИЙЛҮҮЛСЭН ХООЛНЫ ДЭЭЖНЭЭС ГЭДЭСНИЙ БҮЛГИЙН НЯН ИЛЭРЧЭЭ
Image
"60 ТЭРБУМ"-ЫН ХЭРЭГ ШҮҮХЭД ШИЛЖЖЭЭ
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ ӨӨ, ЖОЛООГОО ТАТ!
Image
Ч.САЙХАНБАЯР: ӨГЛӨӨ, ОРОЙН АЧААЛАЛТАЙ ЦАГУУДАД АВТОБУСНЫ ГАРАЛТЫН ТООГ НЭМЭГДҮҮЛНЭ
Image
ЗЭРЛЭГ АМЬТНЫ НҮҮДЛИЙН ЗҮЙЛҮҮДИЙГ ХАМГААЛАХ ОЛОН УЛСЫН ХУРАЛ ГУРВАН ӨДӨР ҮРГЭЛЖИЛНЭ
Image
ОЙН ХҮРЭН БААВГАЙНААС БОЛГООМЖЛОХЫГ АНХААРУУЛЖЭЭ
Image
БХБЯ-НЫ “НЭЭЛТТЭЙ ӨДӨРЛӨГ”-Т 40 ОРЧИМ БАЙГУУЛЛАГА ОРОЛЦОЖ ИРГЭДЭД ҮЙЛЧИЛЖ БАЙНА
Image
БЗД-ИЙН ЗДТГ-ААС АХУЙН ХЭРЭГЛЭЭНД ХУВАНЦАР САВ ХЭРЭГЛЭХГҮЙ БАЙХЫГ УРИАЛЖ БАЙНА
Image
ЕРӨНХИЙ САЙД ОРХОН АЙМГИЙН ИРГЭДТЭЙ УУЛЗАВ
Image
“ХАРАНГА” 30 ЖИЛИЙН ОЙГОО НИЖГЭР ТЭМДЭГЛЭНЭ
Image
БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАГЧДАД АВТОМАШИН, МОТОЦИКЛ ГАРДУУЛАН ӨГЛӨӨ
Image
ЗАЛУУС ОСЛООС СЭРГИЙЛЭХ ҮҮДНЭЭС МАЛД ЦАЦРУУЛАГЧ ЗҮҮХ АЯНЫГ ЭХЛҮҮЛЭВ
Image
НЭГ САЯ ТӨГРӨГИЙН АЗТАН 231 ТОДОРЛОО
Image
ВАН БАОДУН: ГУРВАН ОРНЫ БИЗНЕС ЭРХЛЭГЧИД 187 ТӨСЛИЙГ ХЭЛЭЛЦСЭН
Image
АРД НИЙТИЙН САНАЛ АСУУЛГА МАН-ЫН ТУЛГАЛТ УУ, АРД НИЙТИЙН СОНГОЛТ УУ
Image
ЕВРОП УКРАЙНААС ЗАЛХАЖ БАЙНА
Image
ӨНӨӨДӨР ЦАХИЛГААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТ ХИЙГДЭХ ГАЗРУУД
Image
УЛААНБААТАРТ 24-26 ГРАДУС ДУЛААН
Image
“Эрдэнэс МГЛ”-д “Багануур”-ийг шилжүүлэх бүртгэлийг хийж дууслаа
Image
Монгол Улс, Бүгд Найрамдах Энэтхэг улс хоорондын Стратегийн түншлэлийг улам бэхжүүлэх тухай дараах хамтарсан мэдэгдлийг гаргаж байна
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын Төрийн айлчлалын хүрээнд зарим баримт бичигт гарын үсэг зурлаа
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга, Бүгд Найрамдах Энэтхэг улсын Ерөнхийлөгч Рам Натх Ковинд нар уулзлаа
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Монгол, Энэтхэгийн бизнес уулзалтад оролцож, үг хэлэв
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга, Бүгд Найрамдах Энэтхэг улсын Ерөнхий сайд Нарендра Моди нар уулзлаа
Image
Ард нийтийн санал асуулга явуулах, Монгол Улсын Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн эхийг батлах тухай Улсын Их Хурлын 73 дугаар тогтоолд хориг тавилаа
Image
Г.Батбаатар гэгч Анагаахын сургуулийн ажлыг хийлгэхгүй нь ээ
Image
МАЛ ТӨХӨӨРӨХ ГАЗАР, МАХ БОЛОВСРУУЛАХ ҮЙЛДВЭРҮҮДЭД ЗӨРЧЛИЙН ХЭРЭГ НЭЭЖЭЭ
Image
С.АМАРСАЙХАН: НИЙТИЙН ТЭЭВРИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТЫГ САЙЖРУУЛ
Image
ДАШТ: С.БАТЦЭЦЭГ, Т.ТУЛГА НАР ОЛИМПЫН ЭРХТЭЙ БОЛЛОО
Image
ӨМНӨГОВЬ АЙМГИЙН МАЛЧИД БОД МАЛАНД ЦАЦРУУЛАГЧ ЗҮҮХ АЯНЫГ ЭХЛҮҮЛЖЭЭ
Image
СОНСГОЛОНГИЙН ХУУЧИН ГҮҮРИЙН ХӨДӨЛГӨӨНИЙГ НЭЭЛЭЭ
Image
ЦЭЦ ҮНДСЭН ХУУЛЬ ЗӨРЧӨӨГҮЙ ГЭСЭН ШИЙДВЭР ГАРГАЛАА
Image
ГОВЬД БУЛГИЙН УНДАРГЫГ СЭРГЭЭЖ БАЙНА
Image
ЗАМ ТЭЭВРИЙН ОСЛООР АМЬ НАСАА АЛДСАН ТОХИОЛДЛЫН 18 ХУВИЙГ МОТОЦИКЛИЙН ОСОЛ ЭЗЭЛЖ БАЙНА
Image
ЭЕРЭГ, ЭРТЭЧ, ЭРҮҮЛ МОНГОЛЫН ТӨЛӨӨ УРИАН ДОР ЗАЛУУС НЭГДЛЭЭ
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Х.БАТТУЛГА РАЖ ГАТ ЦОГЦОЛБОРТ ЦЭЦЭГ ӨРГӨЖ, ХҮНДЭТГЭЛ ҮЗҮҮЛЛЭЭ
Image
СУРГУУЛЬ, ЦЭЦЭРЛЭГ, ЭМНЭЛГИЙН ГАЗРААС ХЭСЭГЧЛЭН ИРГЭН, АЖ АХУЙН НЭГЖИД ШИЛЖҮҮЛЖЭЭ
Image
НИЙСЛЭЛИЙН 169 ХОРООНД АЖИЛЛАХ “СОЁЛЫН ЭЛЧ” НАРЫГ БҮРТГЭЖ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
ШИНЭ УРГАЦЫН ЖИМС, ХҮНСНИЙ НОГООНД НЯН СУДЛАЛ, ЦАЦРАГЫН ТАНДАЛТ СУДАЛГАА ХИЙГДЭЖ БАЙНА
Image
О.БАТНАСАН ГИШҮҮНИЙ “ДАРУУХАН” ХОМ
Image
ОУХМ Б.ШООВДОР ДЭЛХИЙН АВАРГЫН ХОШОЙ ХҮРЭЛ МЕДАЛЬТАН БОЛЛОО
Image
Л.БОЛД: ТӨРИЙН НУУЦ ЗАДЛАЯ
Image
ДУУЧИН Б.АМАРХҮҮ ХАР ТАМХИ ХЭРЭГЛЭЖ БАЙГААД БАРИГДЖЭЭ
Image
ЕРӨӨ СУМЫН ЗАСАГ ДАРГА М.ГАНБААТАРЫГ АЛБАДАН СААТУУЛЖЭЭ
Image
НИЙСЛЭЛИЙН ТОХИЖИЛТ, ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ КОМПАНИУДЫН УР ЧАДВАРЫН ТЭМЦЭЭН БОЛНО
Image
МАЛ АЖ АХУЙ ЭРХЛЭХИЙГ ХОРИГЛОСОН БҮСЭЭС 10 ӨРХИЙН НИЙТ 101 ТОЛГОЙ МАЛЫГ ГАРГАВ
Image
‘’УС-АМИН-ЭРДЭНЭ’’ ГАР ЗУРГИЙН УРАЛДААНД ИДЭВХТЭЙ ОРОЛЦОНО УУ
Image
УБТЗ ХӨДӨЛГӨӨНТ ЭМНЭЛЭГ АЯЛУУЛЖ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
Б.МАРАЛ: БАЛЕТАД ӨРСӨЛДӨХӨӨС ИЛҮҮ ӨӨРТЭЙГӨӨ ТЭМЦЭХ НЬ ЧУХАЛ
Image
Бусдаас нууц ганцаараа үзэх 10 кино
Image
“Оюутолгой” компанийн ТУЗ-ийн гишүүдийг томилжээ
Image
Иргэдээс ирүүлсэн мэдээллийн дагуу жолооч нарт хариуцлага тооцож эхэллээ
Image
Э.Бат-Үүл: С.Зоригийн үхэлд намайг сэжиглэж байна
Image
Төрийн банкны орлогч захирал Т.Дорждэрэм А.Шоовдорын хувь заяаг давтаж мэдэх нь
Image
Онлайнаар кино ҮНЭГҮЙ, ШУУД үзэх боломжтой 10 гадаад сайт
Image
Ямар ордны бүсгүйчүүд, сайн эхнэр болдог вэ?
Image
О.В.Белозёров Монголд ирлээ
Image
Өнөөдөр дөрвөн дүүрэгт цахилгаан түр хязгаарлана
Image
Д.Төрбат: Мэдээллийн санд орсон мэдээллийг засах боломжгүй
Image
Аймшигт могойг барьжээ
Image
Долоон бурханд хүслээ буруу шивнэж болдоггүй
Image
Бэр эгчээ гэж мөрөөдлийн бүсгүй байх юмдаа…
Image
Хамгийн ядуу бөгөөд өртэй одууд
Image
Эмчилгээ хийлгэхэд таниас гарсан зардлыг эргүүлэн авах боломжтой
Image
Чимээгүйхэн хуримласан драмын театрын үзэсгэлэн гоо
Image
Эротик өгүүллэг : Эгчийнхээ нөхөрт охин биеэ өгсөн бүсгүй +18
Image
Хүүгийн амийг хөнөөх захиалга өгсөн С гэгч хэн бэ?
Image
40-50 насанд явагдах физиологийн өөрчлөлт
Image
Сэтгүүлч Х.Уламбаяр эмэгтэй гишүүдэд зөвлөгөө өгч, галбиртаа анхаарахыг сануулав
Image
Монголчуудын шинэ “идэш”
Image
Өсвөр насны монгол охидын фэйсбүүк дэх хэт задгайрал
Image
Манай сайд, дарга нарын эхнэрүүд 14 ам.долларын цүнх барьдаг Xо хатагтайгаас суралцах зүйл их байна
Image
ӨВӨР МОНГОЛ ЭМЧ “МАСК” –Н ЖҮЖИГЧИДЭД ИЙНХҮҮ ХЭЛЖ ХЭЛГҮЙ БОЛГОЖЭЭ
Image
С.ЖАВХЛАНГИЙН ЭХНЭР: ЭРДЭНЭЧИМЭГИЙН ХЭЛСЭН ҮГ ХҮҮХНҮҮДИЙН ШЭЭСИЙГ НЬ ГОЙЖУУЛАХ ДӨХЖЭЭ
Image
Монголын халуухан охид
Image
Э.Бат-Үүлийн баг гэр хорооллын дахин төлөвлөлт нэрээр 104,0 тэрбум төгрөгийг үр ашиггүй зарцуулжээ
Image
ДИСНЕЙН ХҮҮХЭЛДЭЙН КИНОНУУДАД НУУГДСАН +18 ҮЗЭГДЛҮҮД
Image
Нууж үзэх эротик зурагнууд +18
Image
АГЛУУД ГОМДСОН ОНОН АГЛУУГ Х-ТҮЦЭЭС ГАРСАН ШАЛТГААНЫГ САЯ НЭГ АМ НЭЭЛЭЭ
Image
Сүмогийн бөхийн холбоо найман тэрбум доллар, Монголын үндэсний бөхийн холбоо 2.1 тэрбум төгрөг олдог
Image
УИХ-ын чуулганаар дараах асуудлыг хэлэлцэнэ
Image
Богд уулын арын авто замын гэрэлтүүлгийг хийж дуусчээ
Image
АВТОТЭЭВРИЙН САЛБАРЫН ОРЛОГО 25.7 ТЭРБУМ ТӨГРӨГӨӨР ӨСЧЭЭ
Image
НҮДНИЙ ТОРЛОГ ШИЛЭНЦРИЙН МЭС ЗАСЛЫГ АМЖИЛТТАЙ ХИЙЖ БАЙНА
Image
УРД ЧИГЛЭЛИЙН ГАЛТ ТЭРЭГНИЙ ХӨДӨЛГӨӨН ҮРГЭЛЖЛЭХ БОЛОМЖГҮЙ БАЙНА
Image
“ДӨРГӨНЭ ХАТАН “ ЭКО БААЗ ЖУУЛЧДЫН СОНИРХЛЫГ ТАТАЖ БАЙНА
Image
БРИТАНИЙН ЕРӨНХИЙ САЙДЫГ ИРГЭД ХОТООСОО ХӨӨЖЭЭ
Image
Хүүхэд хулгайлахыг завдсан байна
Image
Ажлын хэсэг Хөгжлийн банкыг мөнгө угаасан эсэхийг шалгаж тогтооно
Image
ЭНЭ ЖИЛ 220 ГА ТАЛБАЙД ОЙЖУУЛАЛТЫН АЖИЛ ХИЙЖ БАЙНА
Image
Дакота Жонсон: Ганц бие байхдаа галзуу бүхнийг хий
Image
МӨРДЭС НЭГТ НӨХӨД НЬ ТАЛИЙГААЧ Д.БАТСАЙХАНЫГ ЭЦСИЙН ЗАМД НЬ ҮДЭВ
Image
Сахилга хариуцлагыг чанд мөрдөн ажиллахыг анхаарууллаа
Image
ОУВС-ГААС ОЛГОХ 30.55 САЯ АМ.ДОЛЛАРЫН САНХҮҮЖИЛТ ОРЖ ИРЖЭЭ
Image
Мэндчилгээ: Өнөөдөр Олон Улсын Ойн өдөр
Image
ТУСГАЙ ЗӨВШӨӨРӨЛТЭЙ ГАЗРААС САЛЮТ АВНА УУ
Image
Б.Дашзэвэг: Хүн чанар минь зулгааж байцаагчийн үгийг толгой дохин зөвшөөрснөөс болж өөрийгөө хар нүхэнд унагачихлаа
Image
Хятад эр уурандаа үсэрсэн эхнэрийнхээ үсийг шүүрэн авснаар аварчээ /Бичлэг/
Image
Б.Мөнхжаргал: Хоёр нүдийг минь ухаж гаргаад няцлаад хаячихсан байсан
Image
МОНГОЛ НАЙРУУЛАГЧИЙН БҮТЭЭЛ БУСАНЫ ОЛОН УЛСЫН КИНО НААДМААР НЭЭЛТЭЭ ХИЙНЭ
Image
Эзнээсээ ирээгүй захиа!!!Заавал уншаарай!!!
Image
Ж.Эрдэнэбат: Тавантолгойн төслийг УИХ-аар хэлэлцүүлнэ
Image
Киргизийн төлөөлөгчид Ерөнхийлөгчийн сонгуулийг ажиглана
Image
Сэтгэл гутралын хүнд хэлбэр амиа егүүтгэлээс аврах учир нь
Image
MNTM-ын супер ялагч Б.Цэрэндолгорын найз залуу шуугиан тарив
Image
Сонирхолтой сэтгэлзүйн сонжоо
Image
ӨМНӨД ХИЛ ДЭЭР НҮҮРСНИЙ ТАТАН АВАЛТ ЯАГААД БУУРАВ
Image
Д.Оюунхорол: Энэ жил агаарын бохирдлыг бууруулахад 5 тэрбум төгрөг зарцуулна
Image
ГОЛЫН УСАНД ЖИВЖ БАЙСАН ХОЁР ИРГЭНИЙ АМИЙГ АВАРЧЭЭ
Image
Image

ҮНДСЭН ХУУЛИА ӨӨРЧЛӨХ ГЭЖ БАЙГАА Л БОЛ СОНГУУЛИЙН ХОЛИМОГ ТОГТОЛЦООГ ОРУУЛЧИХ ЁСТОЙ ЮМ ДАА

УИХ-ын чуулганаар өчигдөр Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийн зарчмын зөрүүтэй саналуудыг хэлэлцэв.

Гэхдээ хурлын уур амьсгалыг хараад байхад УИХ дахь МАН-ын бүлгийн гишүүд саналаа бүрэн нэгтгээгүй бололтой. “Улс төрийн нам иргэдийн хүсэл зоригийг илэрхийлж, улсын хэмжээнд үйл ажиллагаа явуулна” гэсэн төслийн заалтыг Ж.Батзандан гишүүн дэмжихгүй гэсэн утгатай үг хэлж байна лээ. Түүнийг бол ойлгож болно.

Харин МАН-ын гишүүн Д.Хаянхярваа, Ж.Мөнхбат, Б.Бат-Эрдэнэ, Л.Мөнхбаатар нарын үг бол өөрийг хэлээд байна. УИХ-ын гишүүдийн 57 нь дэмжиж байж санал цааш урагшилна. Хэдийгээр УИХ-д МАН 64 суудалтай ч 57 гэдэг их өндөр босго юм байна аа.

Хэрэв энэ мэтээр Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийн саналуудаар санал хуваагдсан байдалтай байвал олон заалтад өөрчлөлт оруулж чадахгүй үлдэх шинжтэй. Үүнээс ч болсон уу өчигдөр чуулган завсарлаж МАН-ын бүлэг саналаа нэгтгэхээр хуралдаад авсан. Ингэж бүлгийн хурал шуурхай зарлах байдал цаашдаа хэд гарах бол. Ер нь тэгээд Үндсэн хуулийн олон зүйл заалт дээр өөрчлөлт оруулах гээд байх шаардлагагүй л дээ.

Бүх зүйлийг Үндсэн хуулиар засна гэж байхгүй. Энэ бол яг хууль гэхээсээ илүүтэй нийгмийн гэрээ. Тиймээс тогтолцооны шинжтэй хэдхэн өөрчлөлт хийхэд л том дэвшил болно. Ийм өнцгөөр харвал Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах чуулганы хэлэлцүүлэг эрүүл явагдаж байгаа гэсэн үг.

Гэхдээ олон нийтийн хандлагад хэт анхаараад зарим нэг өөрчлөлтийг хийхгүй үлдчихвэл хайран байна аа. Тухайлбал, УИХ-ын сонгуулийн холимог тогтолцооны асуудлыг нэрлэж болно. Ерөнхийлөгчийн оруулсан саналууд дундаас заримыг нь авахдаа МАН-ынхан чухам энэ асуудал дээр хамгийн их цаг зарцуулж хэлэлцэж, эргэлзсэн.

УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэн сэтгүүлчдэд мэдээлэл өгөх үеэрээ “Сонгуулийн тогтолцооны асуудлыг Үндсэн хуульд оруулах шаардлагагүй гэж үзсэн.

Сонгуулийнхаа хуулиар зохицуулаад явах бололцоотой. Хэрвээ Үндсэн хуульд оруулчихвал амьдрал баян болохоор дараа нь дахиад өөрчлөлт хийх асуудал гарч магадгүй шүү дээ” гэж ярьж байна лээ. Үүнээс үзэхэд сонгуулийн тогтолцоог хөндсөн заалт дээр эмзэг байгаа бололтой. Ирэх жил сонгуультайг хэлэх үү эрх баригчид олон нийтийн санаа бодолд хэт анхаараад байх шиг байна. 

Уг нь улсаа бодвол сонгуулийн тогтолцоо холимог байх нь зөв юм. Түүнийгээ Үндсэн хуульдаа оруулчих хэрэгтэй. Энэ асуудлыг Сонгуулийн тухай хуулиар зохицуулаад явж болно. Гэхдээ сонгууль бүрийн өмнө Сонгуулийн тухай хууль өөрчлөгдөж тоглоомын дүрэм солигддог байдал давтагдсаар байна л гэсэн үг. 

Харин Үндсэн хуулийн тухайд бол ондоо. Хуулиараа нэг удаа өөрчлөлт орсон бол дахиж найман жил сөхдөггүй. Дээр нь өөрчлөлт хийх тохиромжтой үе тохиотол их хугацаа шаарддаг.

2000 оны долоон өөрчлөлтөөс хойш бараг 20 жил өнгөрсөн байна. Энэ хугацаанд Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах оролдлого зургаан удаа гарсан байдаг юм. Тэдний аль нь ч өнөөгийнх шиг УИХ дээр хоёрдугаар хэлэлцүүлэг хийх хүртэл явж чадаагүй.

МАН УИХ-д 64 суудалтай болчихсон ийм үед ч төсөл дардан замаар явахгүй байгааг бид харж байна. УИХ-ын нэр бүхий 62 гишүүний өргөн барьсан хуулийн ихэнх нь өөрчлөгдөх юм уу, багтахгүй үлдэх байдалд байгааг тооцсон ч тэр шүү дээ. Ийм болохоор Үндсэн хуульд энэ заалтыг оруулж өгөх нь өөрөө том хамгаалалт болно.

Олон нийтэд л улс төрд хөгширсөн хэдэн хүн намын жагсаалтын ард нуугдаад дахин дахин орж ирэх гэж байна гэж сурталдаад байгаа болохоос уг агуулга нь их. Тиймээс ч УИХ дахь сөрөг хүчин АН, Ерөнхийлөгч Х.Баттулга нар зүтгүүлээд байгаа болов уу.

Ер нь тэгээд улс төрийн хуучин тоглогчид УИХ-д орлоо гээд муудах юм хаана байна. Аливаа улс дайн тулаангүй энх тайван цагтаа нас тогтсон хүмүүсээр удирдуулдаг жишиг бий. Шуналын дэвээсээ салчихсан, туршлага, алсын хараа нь тогтворжсон, урд хойд насныхаа талаар бодоод эхэлсэн хүмүүс улс орондоо муу зүйл хийдэггүй юм. Тэр нь одоо УИХ-ын гишүүн Д.Лүндээжанцангаас харагдаж байна.

Сайн муугаар хэлүүлдэг ч Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Ц.Нямдоржийг хэн улстөрч биш гэх юм бэ. Ч.Улаан зэргийн хэл аманд орооцолдоод байдаг хүмүүсийг намын жагсаалтдаа оруулах хэмжээний гэнэн гэж том намуудыг бодох нь өөрөө гэнэн явдал л даа.

Хэрэв УИХ-ын гишүүдийн тоо 99 болчих юм бол сонгуулийн тойргоо энэ хэмжээнд хуваах нь сөрөг үр дагавар ихтэй. Наанадаж мөнгөний сонгууль хийхэд улам амархан болчихно биз дээ. Жижиг мажоритар манайд тохирохгүй гэдэг нь өнгөрсөн хугацаанд харагдаагүй гэж үү. Баахан жалга довны баатруудтай байгаад улс орны урт хугацааны бодлогод ямар нэмэр байгаа юм.

Бид гишүүд гэхээр өнөөдөр байгаа хэдээрээ л төсөөлөөд байдаг. Уг нь бол сонгууль болгоноор төр удирдах төлөөллөө тайван замаар сольж болдог нь ардчиллын хамгийн том давуу тал. Сайн хүн сонговол сайн л биз. Муу хүн гаргачихсан бол дараагийн сонгуулиар тарыг нь таниад сольчихно. Бас сонгуулиар өөрсдийн төлөөллөө сонгох гэж байгаа бол хүн бүр наад зах нь сэтгэл хангалуун үлдэх ёстой.

Жирийн иргэн хүний хувьд дөрвөн жилд нэг удаа сонгуульд санал өгөх замаар төрийн байгууллаа шийдэх эрх эдэлдэг. Гэтэл өдгөө УИХ-д нэг намын 64 гишүүн сууж байна. Харин 2016 оны сонгуулиар нийт иргэдийн 37 хувь нь бил үү дээ АН-д саналаа өгсөн байдаг юм. Тиймээс жижиг тойргоос олонхын санал авч сонгогддог зарчим нь сонгуулийн насны хүмүүсийнхээ 40 орчим хувийн саналыг үгүйсгэчихсэн хэрэг. Ийм байдаг болохоор сонгуулийн холимог тогтолцоог олон орон хэрэглэдэг.

Ухаандаа, АН-д саналаа өгсөн тэр хэдэн зуун мянган хүн өнөөдөр төлөөлөлгүй явж байгаа болж таараад байна. Угтаа бол иргэн нэг бүрийн санал гээгдэх ёсгүй. Нэгдүгээрт, ийм болохоор пропорциональ хэрэгтэй.

Хоёрдугаарт, УИХ-ын гишүүн нь нийт ард түмнийг төлөөлөхөөр тангараг өргөдөг боловч өөрийнхөө тойрогт юм зөөх гээд байдаг талтай. Үр дүнд нь төсөв тэлэх, ашиггүй зүйлд зарцуулагдах байдал хавтгайрдаг. Аль аймгийн депутат нь Сангийн сайд, Ерөнхий сайд ерөөсөө сайд дарга байна. Тэр газар луу л бүтээн байгуулалт, улсын төсвийн өчнөөн ажил цутгадаг жишгээр явж ирлээ.

Үүнийг ч буруутгах аргагүй. Дахиж сонгогдохыг хүсэж байвал өөр яах юм. УИХ-ын гишүүн хууль баталдаг болохоос худаг гаргах үүрэггүйг өнгөрсөн хугацаанд улстөрчид олон нийтээс нуучихсан л даа.

Тэгэхээр “Манай тойргоос сонгогдсон тэр нөхөр зурагтаар хууль энэ тэр гээд том юм яриад байдаг болохоос тойрогтоо ганц ч цэцэрлэг барьсангүй” гэсэн шүүмжлэл гардаг. Тэргүүний эдийн засагч, хуульчид сонгогдохоос илүүтэй ченж, бөх хүмүүс олон нийтээс санал түлхүү аваад байгаа нь ч жижиг тойргийн зовлон шүү дээ. Ухаан мэдлэгээс илүү олон нийтэд танигдсан хүнийг намууд сонгож тойрогт илгээнэ.

Ерөөсөө төрийн эрх барихаар уралдаж байгаа намуудад ялах нь гол байдаг. Холимог тогтолцоог хуульчлаад өгчихвөл эдгээр асуудал шийдэгдэхэд дөхөм болно гэсэн санаагаар л ингэж нуршаад байна л даа.

Намын жагсаалтаас гарч ирсэн хүмүүс тойргийнхон гэхээс илүүтэй, намын мөрийн хөтөлбөртөө илүү анхаарна. Муугаар бодоход УИХ-д сонгуулийн үр дүнгээр баахан бие даагчид гараад ирлээ гэж бодъё. Тэд тэгвэл сонгуулийн хуулийг хэрхэн өөрчлөх бол. Намын нэгдсэн бодлого, төлөвшил гэдэг их чухал шүү. Яах вэ, өнгөрсөн хугацаанд хоёр нам ээлжлэн эрх барихдаа нэг нэгнээ харлуулахаар чармайсаар өнөөдрийнхөө нэр хүндийг өөрсдөө бүтээсэн юм.

Цаг үе, технологийн дэвшил өөрчлөгдөх хэрээр харлуулах ажил улам ч хөнгөвчлөгдөж байна. Сонгуулиар тэдний өөрсдөө бүтээгээд ашиглаад орхисон “хараалын машин” нь өнөөдөр ч эргэсээр, сошиал орчинд төр засгийн нэр хүндийг унагаах хар үгээ цацсаар байгаа.

Эргээд бодоод байхад 2012 оны сонгуулийг холимог байдлаар явуулсан нь үр дүнтэй байсан санагддаг. Улс оронд хийсэн зам, барилгын томоохон бүтээн байгуулалтууд түүний нэг баталгаа болно. Дээр нь иргэдийн санал дэмий гээгдээгүй юм. Тэр “Шударга ёс” эвсэл байгуулагдсан ч гэсэн иргэдийн хүсэл байсан шүү дээ. Гишүүдийн тал нь тойргоос бусад нь намын жагсаалтаар сонгогдох нь ийм үр дүнтэй.

Холимог тогтолцоог улс төрд явж, хал үзсэн улстөрчид гол төлөв дэмжээд байгаа нь, нэгийг хэлээд байгаа юм. Өнөөдөр чуулганаар Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийн хэлэлцүүлэг үргэлжилнэ.

Сонгуулийн тогтолцоотой холбоотой заалтыг ч ярих болов уу. Ардчилсан нам, Ерөнхийлөгч Х.Баттулга нарын зүтгүүлээд байгаа санал болохоор гадна талдаа бол холимог болгоод өөрчилье гэхэд эсэргүүцэлгүй гэсэн үг. АН-ынхны кноп бүр түлхэц болно. Харин эрх баригчид ямар шийдвэр гаргахыг харах л үлдэж байна.

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6