Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
2020.05.26 Улаанбаатар хот өдөртөө 20, 22 градус дулаан байна
Image
2020.05.26/ Мягмар гараг
Image
Баянхонгорт “Бидон хураах ажиллагаа” болох уу?
Image
Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд 460 автомашины зогсоол, дугуйн зам бүхий хэсэг барихаар боллоо
Image
Шивээ-Овоогийн уурхайн техникийн шинэчлэлийг яаралтай хийхийг үүрэг болголоо
Image
Ла лиг ирэх сарын 8-нд эхлэх бол премьер лиг тодорхойгүй байна
Image
Улиастай хотыг чимсэн Явуухулангийн хөрөг
Image
“Иргэдээ эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлэхийн төлөө хамтран ажиллахад бэлэн”
Image
"COVID-19 цар тахлаас иргэдийн эрүүл мэндийг хамгаалахад зориулж 213.7 тэрбум төгрөгийн санхүүжилт хийгээд байна"
Image
"Коронавирусийн 141 халдвар зөөвөрлөгдөн орж ирсэн тул 112 тэрбум төгрөгийн нөөц бэлдэх шаардлага үүслээ"
Image
Эрэгтэй хүүхдэд Ананд, эмэгтэй хүүхдэдээ Амин-Эрдэнэ гэсэн нэрийг хамгийн их өгчээ
Image
Иргэний үнэмлэх, гадаад паспорт зэргийг барьцаалан зээл олгосон бол зөрчлийн хуулиар торгуулна
Image
Хүүхдийн баярыг гэр гэртээ тэмдэглэн өнгөрүүлнэ
Image
Улсын онцгой комисс байгуулагдсаны 30 жилийн ой өнөөдөр тохиож байна
Image
Тасганы овооноос Чингэлтэй дүүргийн Баянбүрдийн тойрог хүртэлх 1.09 км ашиглалтад орлоо
Image
“Алдар” спорт хорооныхон 19 тонн хог цэвэрлэжээ
Image
ИНФОГРАФИК: Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн гол заалтууд
Image
МАН сонгуулийн санхүүжилтээ хандиваар босгох аян эхлүүллээ
Image
Эрсдэлтэй нөхцөлд ажиллаж буй эмч нарын ар гэрт мөнгөн урамшуулал олгох чиглэл өглөө
Image
ОХУ-ын Боловсрол, шинжлэх ухааны хяналтын алба ЭЕШ-ын товоо зарлажээ
Image
Ерөнхий сайд асан С.Баяр эмнэлэгт хэвтжээ
Image
У. ХҮРЭЛСҮХ: ХИЛЭЭ ХЭЗЭЭ НЭЭХИЙГ ХЭЛЭХЭД ЭРТ БАЙНА
Image
Н.Номтойбаяр мэдэгдэл гаргажээ
Image
КОВИД БОЛОН ТӨРИЙН АЛБАН ХААГЧИЙН БОЛОМЖ...
Image
Баянхонгорт “Бидон хураах ажиллагаа” болох уу?
Image
Тува улсын тэргүүн коронавирусээр халдварлажээ
Image
ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ӨӨРЧЛӨЛТ АЛБАН ЁСООР ХЭРЭГЖИЖ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
Ё.Баатарбилэг: Төсөв байгаа тул хувийн цэцэрлэг, сургуулийн хувьсах зардлыг олгох саналтай байна
Image
Гашуунсухайт, Шивээхүрэн боомтоор 955 машин нүүрс экспортлогджээ
Image
“Бид соёлтой залуус” уралдаан зохион байгуулж байна
Image
Хөл хориог зургадугаар сарын 30 хүртэл сунгалаа
Image
Он дамнан баригдаж буй цэцэрлэг сургуулийг яаралтай ашиглалтад оруулахыг үүрэг болголоо
Image
"Хилээ нээж иргэдээ авч ирэхийг шаардаж байна"
Image
53 настай Майк Тайсон спортдоо эргэн ирэхээ зарлажээ
Image
Шведэд “5G” сүлжээг нэвтрүүлжээ
Image
Ван И: АНУ БНХАУ-ыг өөрчлөх бодлоосоо салах хэрэгтэй
Image
Хөл хорионы үед эрдэнэс олсон гэр бүл
Image
Коронавирусийн халдвар аваад эдгэрсэн хүний тоо 33 боллоо
Image
Цацрагийн хамгаалалтын чиглэлээр зөвлөн тусалж байна
Image
Дэлхийн хамгийн хөөрхөн цагдаа
Image
"Бодь Даатгал" компани нээлттэй хувьцаат компани боллоо
Image
Улсын онцгой комисс байгуулагдсаны 30 жилийн ой тохиож байна
Image
Япон бизнесчүүдээ хамгаалах алхам хийнэ
Image
Ажиглалтад байсан нэг хүн халуурч ХӨСҮТ-д шилжжээ
Image
ОХУ-аас иргэдийг татан авх бэлтгэлээ хангаж байна
Image
Үндсэн хуульд оруулсан нутгийн удирдлагатай холбоотой нэмэлт, өөрчлөлт
Image
С.Баяр нарын долоон хүнд холбогдох эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаан өнөөдөр болно
Image
Үндсэн хуульд оруулсан шүүхийн хараат бус байдлыг хангах нэмэлт, өөрчлөлт
Image
Үндсэн хуульд оруулсан Парламентын ардчиллыг төлөвшүүлсэн нэмэлт, өөрчлөлт
Image
Үндсэн хуульд оруулсан гүйцэтгэх засаглалтай холбоотой нэмэлт, өөрчлөлт
Image
Д.Дагвадорж: Эх оронч миний шүтээний сүнс амирлах болтугай!
Image
“Эх орноосоо урвасан” гэх хэргийн цаана…
Image
Иргэн бүрт хүрэх томоохон худалдааны төв нээлтээ хийнэ
Image
"Сити Их сургууль-Сошиал Солиорол"-ийг авьяас гэж андуурав
Image
Солонгос улсад ажиллаж байгаа эмэгтэй эрчүүддээ хандаж хэлсэн үг
Image
С.Гантогоо "Тарагтай боов"-ийг чимнэ
Image
МАХН-ын дарга СЕХ-нд бичиг баримтаа хүргэлээ
Image
“Автомашингүй өдөр”-өөр томоохон зах, худалдааны төвүүд амарна
Image
Хуулийн байгууллагууд иргэдэд үйлчилж байна
Image
Н.Цэлмүүн "Улаанбаатар Марафон 2018"-д хүч үзнэ.
Image
Хосуудын туршиж үзэх 64 байрлал
Image
“МОД ТАРИХ ҮНДЭСНИЙ ӨДӨР”-ИЙГ ОРОН ДАЯАР ЗОХИОН БАЙГУУЛНА
Image
ӨНӨӨДӨР “ОЛОН УЛСЫН СУВИЛАГЧДЫН ӨДӨР” ТОХИОЖ БАЙНА
Image
“ТАТВАР БИДНИЙ АМЬДРАЛД” УРАЛДААНЫ ДҮН ГАРЧЭЭ
Image
Өнөөдөр гахай өдөр
Image
Жүжигчин Ариукаагийн нөхөр шүүгч Наранзунг доромжлов
Image
Гэртээ хүнсний сода хэрэглээд, 10 насаар хурдан залуужаарай! Яг энэ заавраар нь хийгээрэй!
Image
Хөрсний бохирдол нь гэр хорооллын 200 000 нүхэн жорлонгоос зонхилж үүсчээ
Image
ЕС-ын айлчлал үргэлжилж байна
Image
18 настай модель бүсгүй дөнгөж танилцсан эмчтэй секс хийсний дараа нас баржээ
Image
Орхон аймаг өрсөлдөх чадвараараа тэргүүллээ
Image
“Фэйсбүүк” 3000 хүнийг хөлсөөр ажиллуулж байна
Image
Номоор амьсгалсан өдрүүд эхэллээ
Image
Тэргүүн хатагтайн эрэлд
Image
Д.Цогтбаатар: Хэт үндсэрхэг, туйлширсан үзлийг хамгийн сайн барих үзэл бол зүүн төвийн үзэл баримтлал
Image
Усыг хэзээ уухыг, хэдий хэмжээгээр уухыг хүний бие организм өөрөө мэддэг
Image
Элгэнд юу сайн болон элэг юунд дуртай вэ ? Хадгалаад аваарай
Image
Хятадууд Саран дээр амьдрахаар бэлтгэж байна
Image
Манай улсын нутгаар түүхий нефть тээвэрлэж эхэллээ
Image
БАЯНХОНГОРТ ОХУ-ЫН СОЁЛ, ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ТӨВИЙН САЛБАРЫГ БАЙГУУЛЛАА
Image
15 эрд "хүчиндүүлсэн" эмэгтэйд 10 жилийн ял оноов
Image
Японы ардчилсан намын даргаар эмэгтэй хүн сонгогджээ
Image
Дуучин Э.Оюумаа шинэ хайраа олжээ
Image
Лондонгийн халдлагыг үйлдүүлэхээр Исламын улсаас удаа дараа өдөөн турхиржээ
Image
НЭВТРҮҮЛЭГЧ Д.ОДЗАЯАГ ТА ИЙМ ГЭЖ ТӨСӨӨЛЖ БАЙСАН УУ
Image
БАНКНЫ САЛБАРЫНХАН ҮЕРТ НЭРВЭДСЭН ИРГЭДЭД ТУСЛАХАА ИЛЭРХИЙЛЛЭЭ
Image
Эцэг хүний гэр бүлдээ гүйцэтгэх ёстой гурван үүрэг
Image
АЗИЙН БАГА ХУРАЛД ОРОЛЦСОН ОРНЫ ТӨЛӨӨЛӨГЧДӨӨС ОБЕГ-Т ТАЛАРХАЛ ИРҮҮЛСЭЭР БАЙНА
Image
НИСЭХ ОНГОЦНЫ БУУДАЛД ЦОХИЛТ ӨГСНӨӨ МЭДЭГДЖЭЭ
Image
Өнөөдөр таван дүүрэгт цахилгаан түр хязгаарлана
Image
“ИХ ХУРД 8” АЗАРГАНЫ УРАЛДААНААР ЭХЭЛЛЭЭ
Image
Улаанбаатарыг амьдрахад хамгийн хэцүү хотоор тодруулав
Image
ФРАНЦЫН СУРГУУЛИУДАД УХААЛАГ ГАР УТАС ХЭРЭГЛЭХИЙГ ХОРИГЛОЖЭЭ
Image
НИЙСЛЭЛИЙН АГААР БАГА БОХИРДОЛТОЙ БАЙНА
Image
Хонгор нутгийн охин Ө.Пүрэвсүрэн ховорхон амжилтын эзэн боллоо
Image
МОНГОЛ УЛСЫН ИРГЭНД ГАЗАР ӨМЧЛҮҮЛЭХ ХУУЛИЙГ 10 ЖИЛЭЭР СУНГАХ ШИЙДВЭР ГАРГАВ
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН САНААЧИЛСАН ХУУЛИЙН ТӨСӨЛ ХУУЛЬЧДЫН ШҮҮМЖЛЭЛД ӨРТӨВ
Image
Залуучууд судлал бага хурал өнөөдөр эхэлнэ
Image
МУИС-Ажлынхаа үр дүнг ил тод тайлагнана
Image
Марго Робигийн тоглосон шилдэг таван кино
Image
Эротик өгүүллэг : Эгчийнхээ нөхөрт охин биеэ өгсөн бүсгүй +18
Image
Туркэд төрийн эргэлт хийх оролдлоготой холбоотой хүмүүсийг баривчиллаа
Image
МАРГААШ ҮХЦ-ИЙН ДУНД СУУДЛЫН ХУРАЛДААН БОЛНО
Image
"Алтан унжлагат" хэмээх ТАХИА жилийн өнгө
Image
И.Одончимэг: Ханиараа бахархаж байна
Image
С.Баярмаа:С.Бямбацогт Х.Баттулгын талаар хариуцлагагүй мэдэгдэл хийсэн нь гэмт хэргийн шинжтэй байна
Image
МХБХ-НЫ ЕРӨНХИЙЛӨГЧӨӨР А.ГАНБААТАР УЛИРАН СОНГОГДЛОО
Image
Өвөлжилтийн бэлтгэлийг шалгажээ
Image
Өргөн сум нийт нутгийнхаа 67 хувийг улс болон орон нутгийн тусгай хамгаалалтад авчээ
Image
Яармагийн гүүр орчимд зам хаана
Image
Image

Ц.БУЯНЦОГТОО: ПАРЛАМЕНТЫГ ТАРААХ ЭРХИЙГ ЗАСГИЙН ГАЗАРТ ӨГӨХ ЁСТОЙ

Судлаач Ц.Буянцогтоотой цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.

-Улс төрийн хүрээнд Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийг хэлэлцэж байна. Одоо яригдаж буй хуулийн төсөл дээр та ямар байр суурьтай байна вэ?

-Манай одоогийн Үндсэн хууль төрийг аль болох сул дорой байлгах гэдэг үзэл санаанд суурилж батлагдсан. Тэр үүргээ өнөөг хүртэл онц сайн биелүүлж ирлээ гэж хэлж болно.

Учир нь 1991 онд Зөвлөлт Холбоот Улс задарснаар дэлхий дээр дан ганц глобализм хүчээ авсан. Бие даасан улсуудын төрийн хүчийг сулруулж, неолиберал эдийн засгийн бодлогыг хүчтэй дэлгэрүүлэх зорилго бүхий “цунами” дэлхий даяар явсан л даа.

Тэр цунамид Монгол Улс хамгийн түрүүн өртөж, глобалистуудын зааврын дагуу Үндсэн хуулиа боловсруулахдаа Төрийн эрх мэдлийн хуваарилалтыг будлиантуулж, дэлхийд хаана ч байхгүй Үндсэн хуулийг баталсан. Гүйцэтгэх, хууль тогтоох, шүүх гэсэн гурван засаглал тус тусдаа бие даасан, харилцан хүч тэнцүү байх ёстой атал Засгийн газар, парламент хоёрыг хольчихсон.

Ийм хачирхалтай дүр төрхийг бий болгосон. Өнгөрсөн 27 жилд 14, 15 Засгийн газрын танхим бүрэлдэж, огцорч байж. Нэг Засгийн газрын дундаж нас 1.5 жил ч хүрэхгүй байна. Тиймээс 1992 оны Үндсэн хуулийн завхралыг засаж залруулж байж төрөө бэхжүүлэх боломж бүрдэх ёстой. Тэр цаг ч ирсэн.

-Тэгвэл МАН-ын боловсруулсан Үндсэн хуулийн төсөл цаг үеийн шаардлагыг хэр хангаж чадаж байгаа вэ?

-Одоогийн Үндсэн хуулийн гол дутагдлыг элдэв аргаар өнгөлөн далдалж, чанарын хувьд ямар ч өөрчлөлтгүйгээр, яг хэвээр нь цааш авч явахаар эрх баригчид улайран зүтгэж байна. Үүнийг би гайхаад барахгүй юм.

27 жилийн өмнөх монголчуудыг ойлгож байна. Тэр үед ардчиллын талаар олигтой мэдэхгүй байсан нь үнэн. Хөдөлмөрийн баатар, Үндсэн хуулийн загалмайлсан эцэг Б.Чимид гуай маань ч сайн ойлголтгүй байсан хэрэг. Тэр үеийн хүмүүсийг ойлгож байна.

Харин өнөөгийн эрх баригчид гадны ямар нэг хүчинтэй, магадгүй эдүгээ дэлхий даяар хүч нь суларч, амь тавих дөхөж байгаа глобалист хүчинтэй нийлж, тэдний дэмжлэгтэйгээр Үндсэн хуулийг дахин завхруулах гэж байна. Үүнийг би Монгол үндэстний эсрэг хийж буй том гэмт хэрэг гэж хэлмээр байна.

-1992 оны Үндсэн хуулийн алдаа нь яг юу байсан бэ?

-Өнөөдөр дэлхий дахинаа түгэн дэлгэрсэн улс төрийн ардчилсан дэглэмд төрийн эрх мэдлийг гурван үндсэн тулгуурт хувааж, тэдгээрийг харилцан бие даасан, эрх мэдлийн хувьд тэнцүү байдалтай байхаар хуульчилсан.

Энэ бол ардчиллын хэдэн зуун жилийн түүхийн явцад хэдэн сая сая хүний цусаар бичигдсэн үнэн юм. Аль ч улсад ардчиллын суурь зарчим адилхан байдаг. Манай Үндсэн хуульд Засгийн газрыг УИХ-ын нэг бүрэлдэхүүн хэсэг мэт болгочихсон. Засгийн газрын эрх мэдлийг дутуу тодорхойлсон учраас амьдрал дээр тийм завхрал үүссэн. Манайхан Ерөнхий сайдын институцийг “3 номер” гээд хуульчилчихсан.

Үнэн хэрэгтээ Засгийн газар нь парламентаасаа, УИХ-ын даргаас дээгүүр байх ёстой. Гүйцэтгэх засаг гэдэг бол төрийн өдөр тутмын үйл ажиллагааг удирдан явуулдаг хамгийн чухал институт. Бодит эрх мэдлээрээ хүссэн хүсээгүй бусдаасаа илүү байдаг. Дэлхийн хаана ч тийм шүү дээ.

-Үндсэн хуулийн төсөлд Засгийн газрын эрх мэдлийг нэмсэн гэж яриад байгаа. Тэгэхээр яг хэрэгжилтийг хувьд ялгаагүй гэсэн үг үү?

-Тийм ээ. Парламентын засаглал бүхий ардчилалд бүх ард түмнээс шууд сонгогдсон төлөөлөгчдөөс бүрдэх парламент нь Засгийн газраа томилж ажиллуулдаг. Үүнийг л парламентын засаглал гэж нэрлэдэг.

Гэвч, тэрхүү парламентаас сонгогдон гарсан Засгийн газар нь эргээд парламентаасаа дутахааргүй эрх мэдэлтэй байх учиртай. Үүнийг олон улсад Монтеськегийн зарчим гэж нэрлэх нь бий. Парламент нь Засгийн газрыг огцруулах эрх мэдэлтэй, Засгийн газар нь парламентаа хугацаанаас нь өмнө тараах эрх мэдэлтэй байх ёстой.

Энэ зарчмаар уул хоёр институцийн хүчийг тэнцвэржүүлж өгдөг. Манайд энэ зарчим алдагдсан. Бүх завхрал үүнээс эхтэй. Өнөөдөр ярьж байгаа нэмэлт засварууд энэ алдааг залруулж чадахгүй. Парламентыг тараах эрхийг Засгийн газарт Үндсэн хуулиар олгож байж энэ алдаа засагдана.

-Парламентыг тараах эрхийн талаар дэлгэрүүлж тайлбарлаж өгөөч. Энэ эрх бусад ямар улсад байдаг вэ?

-Парламентыг тараах эрх буюу англиар Dissolution Power гэж нэрлэдэг. Засгийн газрын бүрэн эрхийг парламентын засаглалтай бүх улсын Үндсэн хуульд тусгаж өгсөн байдаг. Дэлхийн улсуудын улстөрийн амьдралд энэ эрхийг хэрэглэх тохиолдол байнга гарч байдаг. Японы ерөнхий сайд парламентын доод танхимыг хугацаанаас өмнө тараах хэн ч халдашгүй, абсолют эрхтэй.

1948 оноос хойш эдүгээ хүртэл Японд парламентыг хугацаанаас өмнө тараасан тохиолдол хэдэн арваар тоологдож байна. Англи Улсын жишээ байна. Ер нь Англи, Франц, Герман, АНУ-ын ардчиллын түүхээс энэ ардчиллын чухал зарчим урган гарч ирсэн байдаг. Гүйцэтгэх, хууль тогтоох, шүүх гэсэн гурван засагт төрийн эрхийг эн тэнцүү, харилцан бие биеэ хянаж байх боломжтойгоор хуваарилалтыг хийх учиртай.

Засгийн газар, парламент хоёрын хооронд харилцан бие биенээ “татан буулгах” эрх мэдэл байж гэмээнэ тэнцвэр үүснэ. Энэ бол ардчиллын түгээмэл зарчим.

Засгийн газар нь парламентаа тарааж байгаа нь энэ хоёрын хооронд маргаантай асуудал үүссэн учраас түүнийгээ ард түмнээрээ шийдүүлье гэх хувилбарыг сонгож байгаа ардчиллын суурь зарчим юм. Тийм учраас ямар нэг хурцадмал асуудлаар парламентыг хугацаанаас өмнө тараах нь ардчилсан дэглэмд байдаг түгээмэл практик. Ингэснээрээ намууд төлөвшинө, сонгогч ард түмэн ч төлөвшиж, үр дүнд нь ардчилал хөгжинө.

Манайд харин эсрэг дүр зураг бий болжээ. Хэрэв анхнаасаа энэ зарчим манай Үндсэн хуульд байсан сан бол өнөөгийн манай ардчиллын дүр төрх огт өөр байх байсан болов уу.

-Парламентыг тараах асуудал яригддаг ч ард түмнээс сонгогддог институц учраас эрх зүйн хувьд боломж хомс байна. Түүнээс биш Ерөнхийлөгчийн зүгээс ч энэ парламентыг тараах тухай хэд хэдэн шаардлага, санал хүргүүлж байсан?

-Өнөөдөр манай УИХ гэмт хэрэгтэн, луйварчдын орогнох газар болсон гэдэг нь ортой. Манай улсад маш аюултай дэглэм үүсэж тогтжээ. Үүнийг бид яаралтай залруулах учиртай. Монголчууд бид чадна. Бид өөрсдөдөө итгэх хэрэгтэй. Харин Монголын төрийг завхруулаад байлгаад байх сонирхолтой улстөрчдөөс яаралтай салах шаардлагатай байна.

-Өнгөрсөн баасан гаригт Ерөнхийлөгчийн засаглалын тухай санал гарсан байна. Парламентын засаглалаас ялгаатай нь юу вэ?

-Ерөнхийлөгчийн засаглал бол төрийн классик онолын үүднээс аваад үзсэн ч, ардчиллын сүүлийн үеийн онолын үүднээс үзсэн ч хамгийн сайн засаглал. “Америк шиг Холбооны улсад л тохирдог эд, нэг хүнд маш их эрх мэдэл олгодог. Тийм учраас одоогийн улстөрчид шиг нөхөр ерөнхийлөгч болбол улсаа худалдчихна” гээд зарим нэг нь орилоод байдаг. Огт худлаа.

Парламентын засаглалын учрыг нарийн сайн ойлгоод, ерөнхийлөгчийн засаглалтай харьцуулаад үзэхээр давуу тал нь маш тодорхой гарч ирдэг.

Төрийн эрх мэдлийн хуваарилалтыг ерөнхийлөгчийн засаглалд маш сайн хийж өгсөн байдаг. Энэ засаглалаар төрийг маш тогтвортой байлгах боломжтой. Ийм суурь мэдлэгийг практиктай холбоод хүмүүст ойлгомжтойгоор тайлбарлаад өгөх мэдлэгтэй сэхээтнүүд манайд үнэхээр үгүйлэгдэж байна.

Д.Лүндээжанцан тэргүүтэй мэдлэггүй хуучин улстөрчид гадныхны гар хөл болчихоод Монголын төрийг улам бүр сулруулж, доройтуулах гээд улайрч зүтгээд байгаа юм биш үү. Засгийн газар нь парламент нэртэй “мафийн” хүчинд автчихсан өнөөгийн энэ байдлыг хурдан засах хэрэгтэй байна.

 

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6