Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
С.ЭРДЭНЭ: БУХИМДАЖ БАЙНА
Image
С.НАРМАНДАХ: МАНАЙХ САЙЖРУУЛСАН ШАХМАЛ ТҮЛШ ХЭРЭГЛЭН, АГААРЫН БОХИРДЛЫН ЭСРЭГ ХҮЧЭЭ НЭГТГЭЖ БАЙНА
Image
НИЙСЛЭЛИЙН УДИРДАХ АЖИЛТНУУДЫН ШУУРХАЙ ЗӨВЛӨГӨӨН БОЛЛОО
Image
26,660 иргэн азтан боллоо
Image
ТАТВАРЫН АСУУДЛААР ЗАХИРГААНЫ ТУСЛАЛЦАА ХАРИЛЦАН ҮЗҮҮЛЭХ ОЛОН ТАЛТ КОНВЕНЦИД НЭГДЭХ АСУУДЛЫГ ЗӨВШИЛЦӨВ
Image
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: АМРАЛТЫН ӨДРҮҮДЭД ЗУРГААН ИРГЭН ОСГОЖ НАС БАРЖЭЭ
Image
БАРИЛГЫН САЛБАРЫН НЭГДСЭН БҮРТГЭЛ, МЭДЭЭЛЛИЙН ЦАХИМ САНГИЙН НЭЭЛТ БОЛЛОО
Image
“Б.ЧИМИДИЙН НЭРЭМЖИТ ШАГНАЛ”-Д НЭР ДЭВШҮҮЛЭХ БҮТЭЭЛИЙН МАТЕРИАЛ ХҮЛЭЭН АВНА
Image
ХУУЛЬ ЗҮЙН ҮНЭ ТӨЛБӨРГҮЙ ЗӨВЛӨГӨӨ ӨГНӨ
Image
БЗД-ИЙН ХҮҮХДИЙН ЭРХИЙН ХУУЛЬ ЗҮЙН ХОРОО ХУРАЛДЛАА
Image
ЧӨЛӨӨТ БӨХИЙН ӨСВӨРИЙН ТАМИРЧИД ТАЙВАНИЙГ ЗОРИВ
Image
Б.БАТЗОРИГ НАР ХЭРГЭЭ ХҮЛЭЭЖЭЭ
Image
МОНГОЛ ТӨРИЙН СЕКС СКАНДАЛУУД
Image
“ХҮҮХДИЙН ТҮЛЭГДЭЛТ–ЭЦЭГ ЭХИЙН ХАРИУЦЛАГА” АЯНЫГ УЛСЫН ХЭМЖЭЭНД ЗОХИОН БАЙГУУЛЖ БАЙНА
Image
“ХОНГИЛ”-ЫН ХҮН Н.АЛТАНХУЯГ ЕРӨНХИЙ САЙД У.ХҮРЭЛСҮХИЙГ БАЗАЖ, “ЗОДООНЧ” ТУСЛАХАА “САН-ФРАНЦИСКО”-РУУ ИЛГЭЭНЭ
Image
ДОРНОГОВЬ АЙМАГ АЛТАНШИРЭЭ СУМАНД 12 КМ ТӨМӨР ЗАМЫГ АШИГЛАЛТАД ХҮЛЭЭН АВЛАА
Image
З.ЭНХБОЛД: НИЙГМИЙН ДААТГАЛЫН ШИМТГЭЛИЙН НЭМЭГДСЭН ХОЁР ХУВЬ ДЭЭР ЕРӨНХИЙЛӨГЧ ХОРИГ ТАВИНА
Image
ЭКСТРЕМИСТ ШИНЖ ЧАНАРТАЙ ФРОНТЫН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААГ ТАГНУУЛЫН БАЙГУУЛЛАГА ЗОГСООЛОО
Image
"ЧИНГИС ХААН" ОДОНГ "THE HU" ХАМТЛАГТ ОЛГОНО
Image
Ц.НЯМДОРЖИЙН “БИ ЭХ ОРНООСОО УРВААГҮЙ” НОМ ХЭВЛЭЛТЭЭС ГАРЧЭЭ
Image
ДОЛОО ХОНОГИЙН ӨРНИЙН ЗУРХАЙ 2019.XI.18- 2019.XI.24
Image
АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫГ ХАНГУУЛАН АЖИЛЛАЛАА
Image
БАЯН ӨЛГИЙ АЙМАГ ДЭЛҮҮН СУМ ЭРЭН ХАЙХ, АВРАХ БҮЛЭГТЭЙ БОЛЛОО
Image
ЖИРЭМСЭН ГУРВАН ЭМЭГТЭЙГЭЭ ЦААЗАЛСАН УЛС ОРОН МОНГОЛООС ӨӨР БАЙХГҮЙ
Image
1500 ӨРХИЙН 5000 ГАРУЙ ОРШИН СУУГЧИД ХОТЫН ДАРГЫН ШИЙДВЭРИЙГ ХҮЛЭЭСЭЭР БАЙНА
Image
АМТРАН АЖИЛЛАХ САНАМЖ БИЧИГТ ГАРЫН ҮСЭГ ЗУРЛАА
Image
НИЙСЛЭЛД 3000 ГАРУЙ ИРГЭН ТӨРИЙН АЛБАНЫ ЕРӨНХИЙ ШАЛГАЛТ ӨГЧЭЭ
Image
НИЙСЛЭЛИЙН АГААР БАГА БОХИРДОЛТОЙ БАЙНА
Image
Г.ЗАНДАНШАТАР: ДЭЛХИЙ НИЙТ ДИПЛОМЫГ БИШ УР ЧАДВАРЫГ ХАРДАГ БОЛСОН
Image
ГАХАЙ, ТУУЛАЙ ЖИЛТНЭЭ САЙН
Image
Д.ОДБАЯР АЖЛААСАА ЧӨЛӨӨЛӨГДӨХ ӨРГӨДЛӨӨ ӨГЧЭЭ
Image
ӨДӨРТӨӨ 15-17 ХЭМ ХҮЙТЭН БАЙНА
Image
90 САЯ ТӨГРӨГИЙН НЭГ АЗТАН ТОДОРЛОО
Image
Ц.ЭЛБЭГДОРЖ: МОНГОЛ УЛСЫН ХУУЛЬ БОЛ МИНИЙ ХУВЬД ДЭЭД ХҮЧ ЮМ
Image
НИЙСЛЭЛД 24 ЦАГИЙН ДОТОР 67 ИРГЭН УГААРТЖЭЭ
Image
18 АЛБА ХААГЧ ТУС БҮРТ НЭГ САЯ ТӨГРӨГИЙН ДЭМЖЛЭГ ҮЗҮҮЛЭХЭЭР ШИЙДВЭРЛЭВ
Image
НАРНЫ ЭРЧИМ ХҮЧИЙГ ДУЛААН БОЛГОХ АРГЫГ НЭЭЖЭЭ
Image
НИЙТ ЗЭЭЛИЙН ӨРИЙН ҮЛДЭГДЭЛ 18.2 ИХ НАЯД ТӨГРӨГ БОЛЖЭЭ
Image
ӨНӨӨДӨР ОЛОН УЛСЫН ОЮУТНЫ ЭРХИЙГ ХАМГААЛАХ ӨДӨР
Image
ДОРНОД, СҮХБААТАРЫН НУТАГ, ХЭНТИЙН ЗҮҮН БОЛОН ӨМНӨД ХЭСГЭЭР ЦАСАН ШУУРГА ШУУРНА
Image
КЕНИ УЛСАД ХУРАЛД ОРОЛЦООД ИРСЭН 19 ТӨЛӨӨЛӨГЧИЙГ ТУСГААРЛАЖЭЭ
Image
ИРЭЭДҮЙН ЭЗЭД МЭРГЭЖИЛ СОНГОЛТЫН АЯН ҮРГЭЛЖИЛЖ БАЙНА
Image
ТӨРИЙН БАЙГУУЛЛАГЫН АВТОМАШИНЫГ АЛБАНЫ БУС ЗОРИЛГООР АШИГЛАСАН ТОХИОЛДОЛД АЖЛААС НЬ ЧӨЛӨӨЛНӨ
Image
ИРГЭНИЙ ХӨДӨЛГӨӨНӨӨС УИХ-Д ХАНДАН ИРҮҮЛСЭН ШААРДЛАГЫН ХАРИУГ ӨГӨВ
Image
МОНГОЛ УЛСЫН ҮНДСЭН ХУУЛИЙН 19 ЗҮЙЛ, 36 ЗААЛТАД НЭМЭЛТ, ӨӨРЧЛӨЛТ ОРУУЛЖЭЭ
Image
ХҮЙ ДОЛОО ХУДАГ ДАХЬ ''МОНГОЛ НААДАМ ЦОГЦОЛБОРЫН ХЭСЭГЧИЛСЭН ТӨЛӨВЛӨГӨӨНИЙ ТОДОТГОЛ''-ЫН САНАЛЫГ ДЭМЖЛЭЭ
Image
МЭРГЭН БУУЧ, БААТАР
Image
ЗҮРХ СУДАСНЫ ЭМИЙН БОРЛУУЛАЛТ 14.8 ТЭРБУМ ТӨГРӨГ БОЛЖ, НИЙТ БОРЛУУЛАЛТЫН 44.0 ХУВИЙГ ЭЗЭЛЖ БАЙНА
Image
ЗАРИМ НУТГААР ЦАСАН ШУУРГА ШУУРЧ, ХҮЙТНИЙ ЭРЧ ЭРС ЧАНГАРНА
Image
УИХ-ЫН ДАРГА Г.ЗАНДАНШАТАРЫН ТУСЛАХ З.ТӨМӨРТӨМӨӨ ГЭГЧ БУСДЫГ ЗОДОЖ ТАНХАЙРЧЭЭ
Image
ХӨНДӨГДӨӨГҮЙ СЭДЭВ: Монгол хүнд амьдрал БЭЛЭГЛЭХ ХУУЛЬ
Image
Ам.долларын ханшийн өсөлт ХӨӨС тул УДАХГҮЙ БУУНА
Image
GTIME Болон бусад сүлжээний бизнесд элсэхгүй байхыг анхааруулж байна
Image
Болзооны үед асуух 30 хөгжилтэй асуулт
Image
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ: ДӨРВӨН ХҮҮХЭД ТӨРҮҮЛСЭН ЭХ 44 НАСТАЙДАА ТЭТГЭВЭР ТОГТООЛГОХ БОЛОМЖТОЙ БОЛЛОО
Image
“Цасан гоо ба долоон одой” сонгодог бүжгэн жүжгийг тоголно
Image
ОХУ-аас 1кг давсыг 61500 төгрөгөөр авахаар болжээ
Image
ЦАГ УУРЧИД: Сүүлийн 100 жилийн хугацаан дахь хамгийн хүйтэн өвөл болно
Image
108 удаа мөргөж эхлэхээр шийдсэн бол заавал уншаарай
Image
Улсын аварга Ч.Санжаадамба залуу бөхийг гэмтээжээ
Image
Самсунг хоёр хуваагдаж магадгүй боллоо
Image
Швайнштайгер зодгоо тайлна
Image
Монгол охин Jade luv нэрээр дэлхийд алдартай
Image
О.Оюунцэцэг: Австрали нөхрөө "Тэнгэрийн бэлэг" хэмээн магтав
Image
ТАНЫГ НЭВТ ШУВТ ХЭЛЭХ “АМЕРИК ЗУРХАЙ”
Image
21 жилийн турш гэртээ хэнийг ч оруулаагүй эмгэнийд гэнэт ортол..
Image
Ц.Элбэгдорж: Ойрын хугацаанд Улаанбаатар хотод маш хүчтэй газар хөдлөлт болох хандлага байна...
Image
Илбэ үзүүлнэ гээд хүн алсан уу......./бичлэг/
Image
НЭВТРҮҮЛЭГЧ Д.ОДЗАЯА: “НОМИН”, “PC MALL” ЗЭРЭГ КОМПАНИУД “BLACK FRIDAY” НЭРИЙН ДООР ИРГЭДИЙГ ХУУРЧ БАЙНА
Image
Даатгалаа ондоо багтаж төлөхгүй бол 2 дахин илүүг төлнө
Image
АЖ Ц.Чимэдцэеэ: Тэр хүнийг салаад явсны дараа гэрээ цэмбийтэл цэвэрлэчихсэн мэт сайхан санагдсан
Image
Аргалын утаа 300-аад нянг УСТГАХ ЧАДВАРТАЙГ Японы эрдэмтэд судалж тогтоожээ
Image
Өлсөхгүйгээр турж болох эрүүл хооллолтын 60 шилдэг санаа /Фото/
Image
Намаар талцах явдлыг Ховд аймгийн удирдлага таслан зогсоолоо
Image
Залуухан багш­тайгаа хий­сэн секс +18
Image
ЭГЧ ДҮҮ 2-ИЙГ ЭЭЛЖЛЭН ЭДЭЛСЭН НЬ /+18/
Image
Оюутны 70-н файл нь үүссэн байна
Image
ЧИНГИС ХААНЫ ОНГОН ОЛДОЖ ДЭЛХИЙ НИЙТИЙГ ШУУГИУЛЖ БАЙНА
Image
НИСЭХ ГЭЖ БУЙ ШУВУУХАЙН ДАЛАВЧИЙГ ТАС ТАЙРЧ, ДЭЛБЭЭЛЭХ ГЭЖ БАЙГАА ЦЭЦГИЙН ҮНДСИЙГ СУГА ТАТАХ МЭТ УВАЙГҮЙ ЭРЭЭ ЦЭЭРГҮЙ ААШЛАХАА БОЛИОЧ...
Image
ТЭНГЭРТ ОТГОНТЭНГЭР ХАЙРХАНЫ ДҮРС ТОДРОН ХАРАГДЖЭЭ
Image
Банкууд 92.8 тэрбум төгрөгийн ипотекийн зээл шинээр олгов
Image
ГЭДЭС, ХЭВЛИЙ ХЭСГЭЭР 6 ХОНОГТ 6 СМ НАРИЙСАХ МАШ ЭНГИЙН ХЯЛБАРХАН АРГА!
Image
АНУ-ын байлдааны нисэх онгоц Японы эргийн орчимд осолдлоо
Image
ЭРДЭНЭБУЛГАН СУМЫН 644 МАЛЧНЫГ НИЙГМИЙН ДААТГАЛД ХАМРУУЛЖЭЭ
Image
АРГЕНТИН ОУВС-ГААС ТУСЛАМЖ ХҮСЛЭЭ
Image
Ц.БУЯНЦОГТОО: ПАРЛАМЕНТЫГ ТАРААХ ЭРХИЙГ ЗАСГИЙН ГАЗАРТ ӨГӨХ ЁСТОЙ
Image
Лус савдгийн хараал, хорлолд өртөхгүйн тулд бид юу хийх ёстой вэ?
Image
М.Энхболдын “алдаршилт”
Image
Төрийн дээд цол, одон, медаль гардууллаа
Image
"Яамны дарамтад орсон сургууль, цэцэрлэгийн багш нар ажил хаяж чадсангүй"
Image
ТҮРЭЭСИЙН ОРОН СУУЦНЫ 315 АЙЛЫН БАРИЛГА ИРЭХ 12 ДУГААР САРД АШИГЛАЛТАД ОРНО
Image
ШИНЭЭР ЦЭЦЭРЛЭГТ ОРЖ БАЙГАА ХҮҮХДҮҮДИЙГ ЦАХИМААР БҮРТГЭНЭ
Image
Өнөөдөр ихэнх нутгаар хүйтэн байна
Image
“HR fitness”-ийг сонгоорой
Image
МОНГОЛД АНХ УДАА ТЕХНОЛОГИЙН ШИЙДЭЛ АШИГЛАСАН ДРАМЫН ЖҮЖИГ ТОГЛОНО
Image
Д.ТРАМПЫН БЭР ЦАГААН НУНТАГ БОДИСТОЙ ИЛГЭЭМЖ ЗАДАЛСНЫХАА ДАРАА ЭМНЭЛЭГТ ХҮРГЭГДЖЭЭ
Image
Дуучин Ч.Цэлмүүний нууц авьяас
Image
БРАЗИЛИЙН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ АВЛИГА АВСАН БОЛОН МӨНГӨ УГААСАН ХЭРЭГТ ХОЛБОГДЖЭЭ
Image
УС ЦАГ УУР ОРЧНЫ ХҮРЭЭЛЭНГЭЭС СЭРЭМЖЛҮҮЛЖ БАЙНА!!!
Image
Алт тушаалт түүхэн дээд түвшиндээ хүрэх нь
Image
ХОТЫН ЗАХИРАГЧ СУРГУУЛЬ, ЦЭЦЭРЛЭГ БАРИХ ГАЗРЫН АСУУДЛААР ЗАХИРАМЖ ГАРГАЛАА
Image
Хайрцгалсан хүүхдүүдийн цогцос дэлхий нийтийг цочироож байна.
Image
Намрын билэгт сайн өдөр хосууд хуримлаж байна
Image
ХИЙЛЧ ДЭЭГИЙ ROKIТBAY-Н ТОЛГОЙГ ЗАЛГИЖЭЭ
Image
СУРГАЛТАД ЦАГДААГИЙН БАЙГУУЛЛАГЫН 25 АЛБА ХААГЧ ХАМРАГДАЖ БАЙНА
Image
Х.Тэмүүжин: АН-д амбийцаа дарж чаддаг лидер хэрэгтэй байна
Image
Хэний ч тайлбарлаж чадаагүй далай тэнгисийн нууцаас
Image
ТАРВАГАН ТАХЛЫН ВАКЦИНЖУУЛАЛТАД ГОЛОМТОТ НУТГИЙН ИРГЭД ХАМРАГДАЖ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
Чойжилсүрэнгийн үг, Сэргэлэнгийн үйлдэл буюу Төр, Гандан хоёрын ялгааг тэдэнд яаж ойлгуулах вэ?
Image
У.ХҮРЭЛСҮХИЙН ХӨЗӨР ДУУСЧЭЭ
Image
Image

С.ЭРДЭНЭ: ЭРХ БАРИГЧИД ИРЭХ ОНЫ ТӨСӨВТ ХОНОЦЫН СЭТГЭЛЭЭР ХАНДАЖ БАЙНА

АН-ын дарга, УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэтэй ярилцлаа.


-Парламентаар Монгол Улсын 2020 оны төсвийн төслийн анхны хэлэлцүүлгийг хийж, хоёр дахь хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр холбогдох байнгын хороодод шилжүүлсэн. Энэхүү төсвийн төсөлд танай намын зүгээс маш тодорхой байр суурийг илэрхийлж байгаа. Ердөө л “Сонгуульд зориулсан төсөв” гэх шүүмжлэлийг хэлж байна. Үүнд таны хувь гишүүний байр суурь ямар байгааг сонирхмоор байна?

-Ирэх оны төсвийг бүхэлд нь боловсруулсан байдлыг харж байхад 2020 оны УИХ-ын ээлжит сонгуульд чиглэсэн төсөв болсон нь илт байна. Үүнийг эдийн засаг, санхүү гадарладаг хүмүүс хараад шууд ойлгоно. Монгол Улсыг эдийн засгийн хувьд унагаж, элгээр нь хэвтэх төсвийн төслийг оруулж ирсэн нь тодорхой харагдаж байгаа юм. Үүнтэй би хувьдаа санал нэгдэж байна.

Цаашид 2020 оноос Монгол Улсын гадаад өрийг төлж эхэлнэ. Зөвхөн 2021-2024 он гэхэд гадаад зээлийн таван том өрийн төлөлт хүлээгдэж байна. Өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд өнөөгийн эрх баригчид нэг ч гадаадын том зээлийг төлсөнгүй. Зөвхөн хугацаа хожих замаар бондыг бондоор төлж, амь аргацааж ирлээ. Түүнээс Сангийн сайдын ярьж байгаа шиг өрийг багасгаж, өр төлсөн нэг ч үйлдэл байхгүй. Жишээ нь, хаа байсан 2011 онд авч байсан “Евро” бондын зээлийг өнөөг хэр нь төлөөгүй байна. Гагцхүү нэрийг нь сольж, хугацааг нь хойшлуулсан байдаг. Бүх бондын нэр нь өөрчлөгдсөн болохоос нэг ч өр төлөөгүй явж ирсэн гэхэд болно.

Уг нь, хуримтлал бий болгож, гадаад өрөө дарах чиглэлд улсын төсвийг бодлого явах ёстой. Өргүй байж улс, эх орныхоо хөгжлийн бодлогыг ярих болохоос гадаад өрөнд дарлуулаад явж болохгүй. Өнөөдөр эрх баригчид энэ их өрийг яаж дарах гэж байгаа нь сонин байна. Хажуугаар нь хэдэн их наяд төгрөгөөр яригдсан бүтээн байгуулалтын төсвийг оруулж ирж байгааг гайхаж сууна.

-Гэхдээ Сангийн сайдын өгсөн мэдээллээр 2019 онд Засгийн газар хоёр их наяд төгрөгийн ашигтай ажилласан гэж ярьсан байдаг шүү дээ?

-Тийм. Гэхдээ 2020 оны төсвийг дахин 2.2 их наяд төгрөгийн алдагдалтай оруулж ирж байна. Өмнөх 2019 онд баталсан 1.3 их наяд төгрөгийн хөрөнгө оруулалтын төсөв бий. Үүнээс нэг их наяд төгрөгийг нь 2020 онд шилжих төсөв болгож оруулж ирж байгаа юм. Энэ 3.6 их наяд төгрөгийн хөрөнгө оруулалтын төсөв гэж яриад байгаагийн нэг их наяд төгрөг нь өнгөрсөн жилийн дутуу, шилжиж орж ирж байгаа төсөв юм. Энэ жил хоёр их наяд төгрөгийн шинэ төсөв оруулж ирж байна. Энэ бүхнээс харахад болохгүй л дээ. Үнэхээр эрүүл ухаантай хүн бол ийм төсөв оруулж ирэхгүй. Тэгэхээр эрх баригчид Монгол Улсын 2020 оны төсөвт хоноцын сэтгэлээр хандаж байна гэсэн үг. Монгол Улсын төсөв, эдийн засгийн бодит үр дүнг зөв тооцоолж оруулж ирж чадаагүй л гэж хэлэх байна даа.  

-Монгол Улсын 2020 оны төсвийн төслийг харахад нүүрс, зэсийн экспортыг их хэмжээгээр нэмэгдэнэ гэж төсөөлсөн байна. Дээр нь байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийг өндөр тавьсан нь харагдаж байна. Цаасан дээр байгаа энэ мэт төсвийн төсөөлөл хөрсөнд бууж чадах болов уу?

-Яах вэ, төсвийг өөдрөгөөр харж байгаа нь буруу биш. Өөдрөгөөр харж, орлого талдаа харж болно. Гэхдээ зарлага талдаа үрэлгэн байж болохгүй. Хэчнээн орлого өндөр орж ирэх тусам зарлагаа зөв тооцох хэрэгтэй. Харин орлого өндөр орж ирвэл хуримтлалаа аль болох түлхүү бий болгох шаардлагатай байдаг.

Аливаа төсөв дараалалтай байх ёстой. Өөрөөр хэлбэл, нэг болон хоёр дахь эрх ашиг нь юу байх вэ гэдэг нь тодорхой байх хэрэгтэй. Эрэмбээ тогтоож байж төсвөө хуваарилах ёстой. Гэтэл зүгээр л хувь улстөрчийн амбиц, хувь улстөрчийн сонгуульд чиглэсэн бодлогод хөтлөгдөж болохгүй. Түүнийг нь хөхүүлэн дэмжсэн төсөв байж бүр ч болохгүй юм. Ингэлээ гээд энд хөрөнгө оруулалтыг буруутгасан зүйл байхгүй. Гэхдээ хэт үрэлгэн, ямар ч бодлого болон судалгаагүй байгаа нь зөв зүйл биш.

-Зайлшгүй шаардлагатай хөрөнгө оруулалт их байгаа болохоор 2019 оны хөрөнгө оруулалт өндөр байна гэж Сангийн сайд тайлбарлаж байгаа харагдсан. Үүнд та ямар тайлбар өгөх вэ?

-Манай Сангийн сайд чинь сайхан худлаа ярьдаг хүн шүү дээ. Барин тавин худал ярьдаг нөхөр. Монгол Улсын гадаад өрийг төлж байна л гэдэг. Гэтэл 2016 оноос хойш Монгол Улсын нэг ч гадаад өрийг төлөөгүй, бууруулаагүй. Харин ч эсрэгээрээ нэмэгдсэн. Өнөөгийн эрх баригчид 24.5 тэрбум ам.доллартой тэмцэх хэмжээний гадаад өртэй 2016 оны Засгийн газрыг хүлээж авсан. Өнөөдөр 29.5 тэрбум ам.долларын гадаад өртэй болчихсон сууж байна.  Нөгөө Сангийн сайдын гадаад өрөө төлөөд байна гэсэн үзүүлэлт нь хаана байна. Нэг ч ам.долларын өр хасагдаагүй. Эдийн засаг өсөж байна гэж яриад л байна. Тэр өсөлтийг нь инфляц нь идчихээд байна шүү дээ. Инфляц хотод л гэхэд хоёр оронтой тоог давчихсан байна. Хөдөө, орон нутагт 8.5-9 хувьтай байна. Ийм инфляцтай байгаа нөхцөлд эдийн засаг мянга өсөөд яах юм. Энэ бүхнээс харахад өнөөдөр улс, эх орны эдийн засгийг өөдрөг, сайхан байна гэж хэн ч ярьж чадахгүй биз дээ. Жишээ нь, махны үнэ өнгөрсөн онтой харьцуулахад 30 хувиар өссөн байна. Эрчим хүч, цахилгааны төлбөр 16 хувь өссөн зэргээр ярьж болно. Гэтэл Сангийн сайд нь гоё, сайхан зүйл яриад л байдаг.

-Зарим эдийн засагч 2019 оны урьдчилсан гүйцэтгэлийг харахад хоёр их наяд төгрөгийг давах төлөвтэй байна гэдэг зүйлийг хэлж байгаа. Та санал нийлэх үү? 

-Тийм онош тавьсан юм билээ. Гэтэл эргээд 2020 оныхоо төсвийг өсгөж 2.2 их наяд төгрөгийн алдагдалтай батлахаар оруулж ирснийг нь гайхаж байна. Яагаад алдагдалгүй баталж болохгүй байгаа юм. Яагаад хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалт гээд байгаа зүйлээ тэвчиж болдоггүй юм. Тэвчиж болох зардал тэр чигээрээ харагдаж байна шүү дээ.

-Монгол Улсын Ерөнхийлөгч 2019 оны төсвийн төсөлд хэсэгчилж болон бүхэлд нь хориг тавьж байсан. Энэ удаагийн Засгийн газраас оруулж ирж байгаа төсөвт хориг тавих болов уу. Та юу гэж бодож байна вэ?

-Эдийн засгийн хувьд ямар нөхцөл байдалтай байгаа тал дээр эрх биш Ерөнхийлөгч ажиллаж байгаа байлгүй дээ. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрынхан төсөв дээр ажиллаж, судалгаа хийж байгаа байх. Хэрэв үнэхээр улс, эх оронд хохиролтой, нийгэм болон эдийн засагт сөрөг үр дүн гарахаар байвал хориг тавина.

Ер нь, төрийн тэргүүн Монгол Улсын 2020 оны төсвийн төсөлд хориг тавих байх гэж харж байна. Ийм үрэлгэн, замбараагүй, төсвийн сахилга хариуцлагагүй төсөв оруулж ирж байхад Монгол Улсын Ерөнхийлөгч зүгээр суухгүй байх.

-Засгийн газраас саяхан цалин, тэтгэврийг үе шаттайгаар нэмнэ. Нэмэх боломж нь эдийн засгийн хувьд бүрдсэн гэдэг зүйлийг хэлсэн. Энэ хэр бодитой мэдээлэл вэ?

-Би хувьдаа эдийн засгийн боломж бүрдсэн гэж харахгүй байна. Ингэж ярьж байгаад нь эргэлзэж байна. Хэрэв эдийн засгийн боломж, бололцоо нь бүрдсэн юм бол өр зээлээ төл л дөө. Яагаад төлөхгүй байгаа юм. Өнөөдөр би амьд байвал чи маргааш яах нь хамаагүй гэх сэтгэлгээгээр ирээдүй рүүгээ өрөө чихээд байж болохгүй. Одоогийн эрх баригчдын бодлого ийм л байна.

-Ингэхэд Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төсөлд гурван асуудалд эрх баригч намтай зөвшилцөх Ажлын хэсгийг байгуулсан. Гэтэл өнөөг хэр нь зөвшилцөж чадаагүй байна. Эрх баригчдын зүгээс танай намаас тавьсан гурван саналыг хүлээж авах боломжгүй гэх байр суурийг илэрхийлж байгаа. Хэрэв та бүхний тавьсан саналыг хүлээж авахгүй бол ямар нөхцөл байдал үүсэх вэ?

-Хэрэв хүлээж авахгүй бол бид Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийн хэлэлцүүлэгт оролцох боломжгүй. Хэрэв зөвшилцөж чадахгүй бол ямар үр дүн гарна гэж хэлэлцүүлэгт оролцох юм. Тэндээс ямар нэгэн ашиг, хонжоо хараагүй. Нийгэм, эдийн засаг, улс төр, засаг захиргаа гээд бүхий л асуудлыг зангидаж байдаг Үндсэн хуульд оруулж байгаа өөрчлөлтөд тулгамдаж байгаа гурван гол асуудлыг л тавьсан. Бид маш олон асуудлыг тавьсан ч хүлээж аваагүй. Улс төрийн намуудын үүрэг хариуцлагыг дээшлүүлэх, Монгол Улсын хөгжлийн бодлогод төрийн оролцоо, түүнд оролцож байгаа улстөрчдийн үүрэг хариуцлагыг дээшлүүлэх чиглэлд л гурван саналыг тавьсан. Хэрэв хүлээж авахгүй бол цаашид оролцох боломжгүй л гэж хэлэх байна.

 

Эх сурвалж: "ӨГЛӨӨНИЙ СОНИН" 

Сэтгүүлч: Б.ТӨРБАТ СЁ

АН-ын дарга, УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэтэй ярилцлаа.


-Парламентаар Монгол Улсын 2020 оны төсвийн төслийн анхны хэлэлцүүлгийг хийж, хоёр дахь хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр холбогдох байнгын хороодод шилжүүлсэн. Энэхүү төсвийн төсөлд танай намын зүгээс маш тодорхой байр суурийг илэрхийлж байгаа. Ердөө л “Сонгуульд зориулсан төсөв” гэх шүүмжлэлийг хэлж байна. Үүнд таны хувь гишүүний байр суурь ямар байгааг сонирхмоор байна?

-Ирэх оны төсвийг бүхэлд нь боловсруулсан байдлыг харж байхад 2020 оны УИХ-ын ээлжит сонгуульд чиглэсэн төсөв болсон нь илт байна. Үүнийг эдийн засаг, санхүү гадарладаг хүмүүс хараад шууд ойлгоно. Монгол Улсыг эдийн засгийн хувьд унагаж, элгээр нь хэвтэх төсвийн төслийг оруулж ирсэн нь тодорхой харагдаж байгаа юм. Үүнтэй би хувьдаа санал нэгдэж байна.

Цаашид 2020 оноос Монгол Улсын гадаад өрийг төлж эхэлнэ. Зөвхөн 2021-2024 он гэхэд гадаад зээлийн таван том өрийн төлөлт хүлээгдэж байна. Өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд өнөөгийн эрх баригчид нэг ч гадаадын том зээлийг төлсөнгүй. Зөвхөн хугацаа хожих замаар бондыг бондоор төлж, амь аргацааж ирлээ. Түүнээс Сангийн сайдын ярьж байгаа шиг өрийг багасгаж, өр төлсөн нэг ч үйлдэл байхгүй. Жишээ нь, хаа байсан 2011 онд авч байсан “Евро” бондын зээлийг өнөөг хэр нь төлөөгүй байна. Гагцхүү нэрийг нь сольж, хугацааг нь хойшлуулсан байдаг. Бүх бондын нэр нь өөрчлөгдсөн болохоос нэг ч өр төлөөгүй явж ирсэн гэхэд болно.

Уг нь, хуримтлал бий болгож, гадаад өрөө дарах чиглэлд улсын төсвийг бодлого явах ёстой. Өргүй байж улс, эх орныхоо хөгжлийн бодлогыг ярих болохоос гадаад өрөнд дарлуулаад явж болохгүй. Өнөөдөр эрх баригчид энэ их өрийг яаж дарах гэж байгаа нь сонин байна. Хажуугаар нь хэдэн их наяд төгрөгөөр яригдсан бүтээн байгуулалтын төсвийг оруулж ирж байгааг гайхаж сууна.

-Гэхдээ Сангийн сайдын өгсөн мэдээллээр 2019 онд Засгийн газар хоёр их наяд төгрөгийн ашигтай ажилласан гэж ярьсан байдаг шүү дээ?

-Тийм. Гэхдээ 2020 оны төсвийг дахин 2.2 их наяд төгрөгийн алдагдалтай оруулж ирж байна. Өмнөх 2019 онд баталсан 1.3 их наяд төгрөгийн хөрөнгө оруулалтын төсөв бий. Үүнээс нэг их наяд төгрөгийг нь 2020 онд шилжих төсөв болгож оруулж ирж байгаа юм. Энэ 3.6 их наяд төгрөгийн хөрөнгө оруулалтын төсөв гэж яриад байгаагийн нэг их наяд төгрөг нь өнгөрсөн жилийн дутуу, шилжиж орж ирж байгаа төсөв юм. Энэ жил хоёр их наяд төгрөгийн шинэ төсөв оруулж ирж байна. Энэ бүхнээс харахад болохгүй л дээ. Үнэхээр эрүүл ухаантай хүн бол ийм төсөв оруулж ирэхгүй. Тэгэхээр эрх баригчид Монгол Улсын 2020 оны төсөвт хоноцын сэтгэлээр хандаж байна гэсэн үг. Монгол Улсын төсөв, эдийн засгийн бодит үр дүнг зөв тооцоолж оруулж ирж чадаагүй л гэж хэлэх байна даа.  

-Монгол Улсын 2020 оны төсвийн төслийг харахад нүүрс, зэсийн экспортыг их хэмжээгээр нэмэгдэнэ гэж төсөөлсөн байна. Дээр нь байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийг өндөр тавьсан нь харагдаж байна. Цаасан дээр байгаа энэ мэт төсвийн төсөөлөл хөрсөнд бууж чадах болов уу?

-Яах вэ, төсвийг өөдрөгөөр харж байгаа нь буруу биш. Өөдрөгөөр харж, орлого талдаа харж болно. Гэхдээ зарлага талдаа үрэлгэн байж болохгүй. Хэчнээн орлого өндөр орж ирэх тусам зарлагаа зөв тооцох хэрэгтэй. Харин орлого өндөр орж ирвэл хуримтлалаа аль болох түлхүү бий болгох шаардлагатай байдаг.

Аливаа төсөв дараалалтай байх ёстой. Өөрөөр хэлбэл, нэг болон хоёр дахь эрх ашиг нь юу байх вэ гэдэг нь тодорхой байх хэрэгтэй. Эрэмбээ тогтоож байж төсвөө хуваарилах ёстой. Гэтэл зүгээр л хувь улстөрчийн амбиц, хувь улстөрчийн сонгуульд чиглэсэн бодлогод хөтлөгдөж болохгүй. Түүнийг нь хөхүүлэн дэмжсэн төсөв байж бүр ч болохгүй юм. Ингэлээ гээд энд хөрөнгө оруулалтыг буруутгасан зүйл байхгүй. Гэхдээ хэт үрэлгэн, ямар ч бодлого болон судалгаагүй байгаа нь зөв зүйл биш.

-Зайлшгүй шаардлагатай хөрөнгө оруулалт их байгаа болохоор 2019 оны хөрөнгө оруулалт өндөр байна гэж Сангийн сайд тайлбарлаж байгаа харагдсан. Үүнд та ямар тайлбар өгөх вэ?

-Манай Сангийн сайд чинь сайхан худлаа ярьдаг хүн шүү дээ. Барин тавин худал ярьдаг нөхөр. Монгол Улсын гадаад өрийг төлж байна л гэдэг. Гэтэл 2016 оноос хойш Монгол Улсын нэг ч гадаад өрийг төлөөгүй, бууруулаагүй. Харин ч эсрэгээрээ нэмэгдсэн. Өнөөгийн эрх баригчид 24.5 тэрбум ам.доллартой тэмцэх хэмжээний гадаад өртэй 2016 оны Засгийн газрыг хүлээж авсан. Өнөөдөр 29.5 тэрбум ам.долларын гадаад өртэй болчихсон сууж байна.  Нөгөө Сангийн сайдын гадаад өрөө төлөөд байна гэсэн үзүүлэлт нь хаана байна. Нэг ч ам.долларын өр хасагдаагүй. Эдийн засаг өсөж байна гэж яриад л байна. Тэр өсөлтийг нь инфляц нь идчихээд байна шүү дээ. Инфляц хотод л гэхэд хоёр оронтой тоог давчихсан байна. Хөдөө, орон нутагт 8.5-9 хувьтай байна. Ийм инфляцтай байгаа нөхцөлд эдийн засаг мянга өсөөд яах юм. Энэ бүхнээс харахад өнөөдөр улс, эх орны эдийн засгийг өөдрөг, сайхан байна гэж хэн ч ярьж чадахгүй биз дээ. Жишээ нь, махны үнэ өнгөрсөн онтой харьцуулахад 30 хувиар өссөн байна. Эрчим хүч, цахилгааны төлбөр 16 хувь өссөн зэргээр ярьж болно. Гэтэл Сангийн сайд нь гоё, сайхан зүйл яриад л байдаг.

-Зарим эдийн засагч 2019 оны урьдчилсан гүйцэтгэлийг харахад хоёр их наяд төгрөгийг давах төлөвтэй байна гэдэг зүйлийг хэлж байгаа. Та санал нийлэх үү? 

-Тийм онош тавьсан юм билээ. Гэтэл эргээд 2020 оныхоо төсвийг өсгөж 2.2 их наяд төгрөгийн алдагдалтай батлахаар оруулж ирснийг нь гайхаж байна. Яагаад алдагдалгүй баталж болохгүй байгаа юм. Яагаад хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалт гээд байгаа зүйлээ тэвчиж болдоггүй юм. Тэвчиж болох зардал тэр чигээрээ харагдаж байна шүү дээ.

-Монгол Улсын Ерөнхийлөгч 2019 оны төсвийн төсөлд хэсэгчилж болон бүхэлд нь хориг тавьж байсан. Энэ удаагийн Засгийн газраас оруулж ирж байгаа төсөвт хориг тавих болов уу. Та юу гэж бодож байна вэ?

-Эдийн засгийн хувьд ямар нөхцөл байдалтай байгаа тал дээр эрх биш Ерөнхийлөгч ажиллаж байгаа байлгүй дээ. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрынхан төсөв дээр ажиллаж, судалгаа хийж байгаа байх. Хэрэв үнэхээр улс, эх оронд хохиролтой, нийгэм болон эдийн засагт сөрөг үр дүн гарахаар байвал хориг тавина.

Ер нь, төрийн тэргүүн Монгол Улсын 2020 оны төсвийн төсөлд хориг тавих байх гэж харж байна. Ийм үрэлгэн, замбараагүй, төсвийн сахилга хариуцлагагүй төсөв оруулж ирж байхад Монгол Улсын Ерөнхийлөгч зүгээр суухгүй байх.

-Засгийн газраас саяхан цалин, тэтгэврийг үе шаттайгаар нэмнэ. Нэмэх боломж нь эдийн засгийн хувьд бүрдсэн гэдэг зүйлийг хэлсэн. Энэ хэр бодитой мэдээлэл вэ?

-Би хувьдаа эдийн засгийн боломж бүрдсэн гэж харахгүй байна. Ингэж ярьж байгаад нь эргэлзэж байна. Хэрэв эдийн засгийн боломж, бололцоо нь бүрдсэн юм бол өр зээлээ төл л дөө. Яагаад төлөхгүй байгаа юм. Өнөөдөр би амьд байвал чи маргааш яах нь хамаагүй гэх сэтгэлгээгээр ирээдүй рүүгээ өрөө чихээд байж болохгүй. Одоогийн эрх баригчдын бодлого ийм л байна.

-Ингэхэд Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төсөлд гурван асуудалд эрх баригч намтай зөвшилцөх Ажлын хэсгийг байгуулсан. Гэтэл өнөөг хэр нь зөвшилцөж чадаагүй байна. Эрх баригчдын зүгээс танай намаас тавьсан гурван саналыг хүлээж авах боломжгүй гэх байр суурийг илэрхийлж байгаа. Хэрэв та бүхний тавьсан саналыг хүлээж авахгүй бол ямар нөхцөл байдал үүсэх вэ?

-Хэрэв хүлээж авахгүй бол бид Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийн хэлэлцүүлэгт оролцох боломжгүй. Хэрэв зөвшилцөж чадахгүй бол ямар үр дүн гарна гэж хэлэлцүүлэгт оролцох юм. Тэндээс ямар нэгэн ашиг, хонжоо хараагүй. Нийгэм, эдийн засаг, улс төр, засаг захиргаа гээд бүхий л асуудлыг зангидаж байдаг Үндсэн хуульд оруулж байгаа өөрчлөлтөд тулгамдаж байгаа гурван гол асуудлыг л тавьсан. Бид маш олон асуудлыг тавьсан ч хүлээж аваагүй. Улс төрийн намуудын үүрэг хариуцлагыг дээшлүүлэх, Монгол Улсын хөгжлийн бодлогод төрийн оролцоо, түүнд оролцож байгаа улстөрчдийн үүрэг хариуцлагыг дээшлүүлэх чиглэлд л гурван саналыг тавьсан. Хэрэв хүлээж авахгүй бол цаашид оролцох боломжгүй л гэж хэлэх байна.

Эх сурвалж: "ӨГЛӨӨНИЙ СОНИН" 

Сэтгүүлч: Б.ТӨРБАТ 

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6