Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Хар тамхи зөөвөрлөсөн дипломатч 11 жилийн хорих ял сонсох уу?
Image
Р.Гончигдорж: Үндсэн хуулиа зөрчихөө нэн даруй зогсоох хэрэгтэй
Image
Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулбал эрхтэн хурц болно
Image
Н.Номтойбаярыг зайлуулах ээлжит тохироо буюу "заавал өөрөө ир"
Image
Улаанбаатарт бороо орно
Image
Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэдтэй ганцаарчлан ажиллаж байгаа багшид нэмэгдэл хөлс олгоно
Image
Нефтийн үнэ унажээ
Image
Хүүхдүүд Буянт голоо хамгаалах аянд оролцлоо
Image
ДАРХАН ХОТЫН 100 ЭРХЭМ: Зочин - Ш.Дэлгэржаргал (МУГЖ), Д.Долгор (ЭХГА)
Image
Борооны улиралд бэлдэцгээе: Усны гутлыг хэрхэн загварчлах вэ
Image
Анагаахын чиглэлээр суралцагчдад зориулсан ҮНЭГҮЙ онлайн курсууд
Image
Г.Төмөрзаяа: Ээж аавууд ном уншдаг бол хүүхэд нь номд дурлах магадлал 75 хувь
Image
Дэлхийн монголчуудын таван км гүйлтийн цахим уралдаан зохион байгууллаа 7 Tweet
Image
УИХ-ын сонгуулийн 23-р тойрогт хамгийн олон буюу 12 бие даагч өрсөлдөхөөр бүртгүүлжээ
Image
Рожер Федерер орлогоороо Криштиану Роналдугийн өмнө бичигдэв
Image
Fitch: 2021 оноос Монголын эдийн засаг огцом сэргэж засгийн газрын өр/ДНБ-ий харьцаа буурна
Image
Зургаадугаар сарын 3-6-ны өдрүүдэд ихэнх нутгаар бороо орно
Image
Дуучин Lana Del Rey-ийн сонсогчдодоо барьж буй гэнэтийн БЭЛГҮҮД
Image
АНУ-д хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлэхэд Засгийн газрын нөөц сангаас нэг сая ам.доллартай тэнцэх хөрөнгийг гаргана
Image
У.Хүрэлсүх: Иргэд, аж ахуйн нэгж бүхэн хүүхдийн эрхийн төлөө төр засагтайгаа хүчээ нэгтгэхийг уриалж байна
Image
Сонгуулийн сурталчилгаа өнөөдөр 00:00 цагаас албан ёсоор нээгдэнэ
Image
Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэдтэй ажилладаг багшид цалингийн 10 хувийн нэмэгдэл олгоно
Image
Бодь сэтгэлийн галарваас мод, Үрээн өгөвч өнөд цэцэглэдэг ...
Image
Алдарт эрдэмтэн Жак Уэтерфорд: Д.Цогтбаатар либерал монгол хүн юм
Image
Н.Номтойбаярыг маргааш суллах уу?
Image
Америкийн цагдаа нар өвдөг сөгдөн уучлалт гуйжээ
Image
​Дасгал хийхийн өмнө болон дараа нь юу идэх хэрэгтэй вэ
Image
Ихрүүд гэхэд дэндүү өөр...
Image
Цэцэрлэгт хүрээлэнд бөөгнөрөл үүсгэхгүйн тулд хамгаалалт гарчээ
Image
"Энэтхэгээс авчрах 219 ламхайн тусгаарлалтын нийт 230 сая төгрөгийг хүүхэд хамгааллын зардлаас гаргахаар боллоо"
Image
Жилдээ нэг ангийн хэмжээний хүүхдүүд нас бардаг байсныг зогсоожээ
Image
Д.Нямхүү: Зургаан хүний давтан шинжилгээнээс коронавирус илэрч, батлагдсан тохиолдлын тоо 185 боллоо
Image
Хөвсгөл далайн байгалийн цогцолборт газарт "Найрамдал-2" зусланг байгуулахаар боллоо
Image
“Эх орон надаас эхэлнэ” уралдааны удирдамж
Image
Д.Ганбат зэс бидон тараана гэв үү
Image
Э.Чулуунчимэг: Ээжүүд бол амьдралаа үрдээ зориулдаг амьд бурхад юм
Image
Монгол-Хятадын хилийн эгц дээр SpaceX-ийн хөлөг ОУСС-д залгагдлаа
Image
Ц.Одонтунгалаг: “Сэтгэл байвал юуг ч бүтээж болно” гэсэн зарчим баримталж ажилладаг
Image
Х.Баттулга: Томчууд бидний хариуцлагагүйгээс болж энхрий үрс маань эндэж байгаад уучлал хүсэж байна
Image
1,000 МААМУУ-г баярлууллаа
Image
АНУ-ын Техас, Аризона, Жоржиа, Миссури, Миннесота мужуудад онц байдал зарлаж, Лондон, Берлинд жагсаал болов
Image
Трамп “G7”-г “G11” болгож, Австрали, Орос, Өмнөд Солонгос, Энэтхэгийг нэмэх санаа гаргажээ
Image
Өнөөдөр Улаанбаатарт 19-21 хэм дулаан байна
Image
Аугаа Б.Шаравын аялгуугаар ард түмнээ уяраасан ЗАЛУУС
Image
Тендерийн будилаан ба “Чамд яагаад хоёр, надад яагаад хоёрхон байгаа юм бэ”
Image
Д.Сарангэрэлийг ЭМ-ийн сайдаар, Ж.Алдаржавхланг Засаг даргаар улираан ажиллуулъя
Image
АНУ иргэний дайны ирмэг дээр байна
Image
​Дэлхийн томоохон компаниуд хөл хорионы үеэр дараах онлайн үйлчилгээг үнэгүй болгожээ
Image
Монгол, Энэтхэгийн Гадаад харилцааны сайд нар утсаар ярив
Image
​Канадын эрдэмтэд канабист агуулагдах нэгдлийг ‘COVID-19’-ийн эсрэг эмчилгээнд ашиглах боломжтой гэжээ
Image
Эрчим хүчний хөрөнгө оруулалт 4 дахин нэмэгдсэн
Image
Монголоо сонгоё
Image
“ХАТАН ЯТГЫН ЭГШИГЛЭН ТАСРАШГҮЙ” ХАНДИВЫН ТОГЛОЛТ БОЛНО
Image
Нийтийн тээврийн үйлчилгээнд шинэ чиглэл нэмэгдлээ
Image
МУБИС-ийн захирал Д.Мөнхжаргал оюутнуудынхаа амьдралаар тоглолоо
Image
Булган, Төв, Хэнтий аймгууд түймэртэй байна
Image
Үндсэн хуулийн цэцийн бүрэлдэхүүн хэнд таалагдах ёстой вэ
Image
Цөлжилттэй тэмцэх ба тогтвортой байдлыг эрэлхийлэхээр чуулж байна
Image
Ц.Мөнх-Оргил Токиод "Азийн ирээдүй" форумд оролцож байна
Image
Автозамын тэмдэглэгээг шинэчлэх ажил үргэлжилж байна
Image
Гэмтлийн эмнэлгийн гаднах нисдэг тэрэгний зогсоол бэлэн болжээ
Image
Жүжигчин О.Дөлгөөн хагас нүцгэн зургаа дэлгэлээ
Image
С.Содонгоо: Би эмээдээ 150 наслуулдаг тариа зохион бүтээж өгнө
Image
С.Гантогоо Солонгос улс руу буцлаа
Image
Э.Энхмөнх: Бокс, жудо шиг медаль авахад нь төрөөс дэмжээд өгдөг бол зүгээр
Image
Солонгос улсын засгийн газраас ард иргэдээ секс ихээр хийхийг уриалжээ
Image
Т.Бархүүгийн хоёр охин аавыгаа ингэж дэмжижээ
Image
“Real estate 2017” форум өнөөдөр болно
Image
Өнөөдөр болох үйл явдал
Image
НӨАТ-ын баримт бүртгүүлэхэд өөрчлөлт орлоо
Image
ХАЛУУН ТОГООНД ЧАНАГДАЖ БАЙСАН ХАВЧ АМЬД ҮЛДЭХИЙН ТУЛД МӨЧӨӨ ӨӨРӨӨ ТАСДЖЭЭ
Image
Ц.Батням: “Ээж намайг тэнгэрээс харж байгаа
Image
Мобиком датагаараа хэрэглэгчээ хохироосоор...
Image
Монголд хамгийн өндөр цалинтай хүмүүс ПРОГРАММ хангамжийн мэргэжилтэн
Image
Эмч Б.Энхзаяа: Харшил нь удамшдаг өвчин
Image
Янжаа бүсгүй Солонгос кинонд тогложээ
Image
Эмэгтэйчүүдийн эмч: Сарын тэмдэг ирсэн үед дараах 5 зүйлсийг хэзээ ч хийж болохгүй учир нь маш биед муу үр дагавартай
Image
О.Ширмээ: Би гарыг нь цайлгасаан, харин тэр хүн миний сэтгэлийн харыг цайлгасан.
Image
“Улаанбаатар их дэлгүүр” иргэдийн эрхийг зөрчиж байна
Image
АН2 онгоц осолдлоо
Image
Ерөнхийлөгч чуулганы нээлтэд үг хэлнэ
Image
Монголбанк: Хэрэглээний үнийн индекс дефляцид ороод байгаа ч энэ байдал удаан үргэлжлэхгүй
Image
Хөгжлийн бэрхшээлтэй зорчигчийг онгоцны шатаар мөлхүүлжээ
Image
МАН-ын дарга ЖДҮ-чдээ нэр дэвшүүлэхээр болсон уу?
Image
Террорист халдлагаас сэргийлэхэд тусалсанд Путин АНУ-д талархлаа илэрхийлжээ
Image
Н.Багабандийг “Оюутолгой” ХХК-ийн Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн гишүүнээр томилжээ
Image
“ЮНИВИШН” КОМПАНИ ХЭРЭГЛЭГЧИЙНХЭЭ БАГЦЫГ ЗӨВШӨӨРӨЛГҮЙ ӨӨРЧИЛЖ ХОЁР ЖИЛ ИЛҮҮ МӨНГӨ АВЧЭЭ
Image
2016 оны ДУУЛИАНТ баривчилгаа
Image
Оросын алдартай продюсер цонхоор үсэрч амиа хорложээ
Image
МАН-ын Бага хурал завсарлалаа
Image
Та өөдрөг үзэлтэй юү
Image
МЭДЭГДЭЛ
Image
М.БАТЧИМЭГ: МОНГОЛ “76 ТОЛГОЙТОЙ УЛС” БОЛЖЭЭ
Image
1000 ГАРУЙ ТӨГСӨГЧ ИХ СУРГУУЛЬД ЭЛСЭХ БОЛОМЖГҮЙ БОЛЖЭЭ
Image
Мууранд хазуулсан эмэгтэй нас баржээ
Image
ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН САЛБАРТАА 1,2 ТЭРБУМ ТӨГРӨГИЙН ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТ ХИЙНЭ
Image
“НОМЫН ТЭМДЭГЛЭЛ ХӨТЛӨХ” УРАЛДААНЫ ДҮН ГАРЛАА
Image
Чехийн геологчид Монголын эрдэмтэдтэй хамтран таван жилийн буцалтгүй тусламжийн төсөл хэрэгжүүлэхээр болжээ
Image
НАРНЫ ЗАМРУУ ХОЛБОГДСОН ЗАМЫГ ӨНӨӨДӨР 23:00 ЦАГААС ХААНА
Image
БАЯНЗАГААС ҮЛЭГ ГҮРВЭЛИЙН ҮҮРИЙГ АНХ УДАА ОЛЖЭЭ
Image
ҮЕРТ АВТСАН 23 ӨРХИЙН 86 ИРГЭНИЙГ АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛД ШИЛЖҮҮЛЖЭЭ
Image
Таны элэг өвчилснийг илтгэх 12 шинж тэмдэг болон яаж эдгээх вэ
Image
КОНТЕМПОРАРИ БҮЖИГ МОНГОЛД
Image
БОКСЧИН Х.ЭНХМАНДАХ, Х.ЭНХ-АМАР НАР ӨРСӨЛДӨГЧДӨӨ ЯЛЛАА
Image
Өвөрмонгол зурагчны суут бүтээл
Image
МУИС-д хэрхэн элсэх вэ?
Image
Хөдөлмөрийн баатар Ё.Норовсүрэн: Нийгэм хөгжиж, сайхан болж байна
Image
1200 гаруй нээлттэй ажлын байр зарлажээ
Image
Ц.ЭЛБЭГДОРЖ: ДАРГА НАР СУУДАЛ НЬ ГАНХААД ИРЭХ ҮЕД ХАРИУЦЛАГЫН ТУХАЙ ЯРЬЖ ЭХЭЛДЭГ
Image
ХӨГЖЛИЙН БЭРХШЭЭЛТЭЙ ХҮҮХДҮҮДИЙН ЭЦЭГ ЭХЭД ЗОРИУЛСАН СУРГАЛТ БОЛОВ
Image
Image

З.НАРАНТУЯА: МАЛЫН ХУЛГАЙЧИД НОГДУУЛАХ ЯЛ ХӨНГӨН БАЙГАА УЧРААС ЧАНГАТГАНА

Монгол Улсын Үндсэн хуульд “Мал бол үндэсний баялаг. Төрийн хамгаалалтад байна” хэмээн хуульчилсан байдаг. Гэтэл сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд мал хулгайлах гэмт хэргийн тоо огцом нэмэгдэж малчдад их хэмжээний хохирол учруулах болсон байна. Энэ оны байдлаар статистикийн мэдээгээр 1096 удаагийн малын хулгайн гэмт хэрэг бүртгэлтэй байгаа аж. Энэ нь нийт улсын хэмжээнд гарч буй гэмт хэргийн гурван хувийг дангаараа эзэлж байна гэсэн албан ёсны мэдээлэл бий. Мал хулгайлах гэмт хэрэг ийнхүү гаарах болсон шалтгаан нь хулгайчид ногдуулах ял хөнгөн байгаатай холбоотой аж. Ихэнх тохиолдолд шүүгч нар хохирлын хэмжээ их биш, хүндрүүлэх нөхцөлгүй хэмээн үзэж нийтийн тустай хөдөлмөр эрхлүүлэх, эсвэл зорчих эрхийг нь хязгаарлах, торгох ял ногдуулдаг гэсэн шүүмжлэл гарч байгаа билээ.  Иймд УИХ-ын гишүүн З.Нарантуяа, Б.Бат-Эрдэнэ, Ж.Бат-Эрдэнэ, Ж.Мөнхбат, Г.Тэмүүлэн нар Эрүүгийн хууль болон бусад холбогдох хууль тогтоомжид мал хулгайлах гэмт хэрэгт ногдуулах ял, шийтгэлийг чангатгах хуулийн төсөл УИХ-д өргөн бариад байна.  УИХ-ын 2019 оны намрын чуулганаар Эрүүгийн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Зөрчлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай төслүүд болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийг хэлэлцэж байгаа юм.

УИХ-ын дээрх гишүүдийн өргөн барьсан хуулийн төсөлд зохицуулах дараах байдлаар мал хулгайлах гэмт хэрэг ногдуулах ял, шийтгэл ногдуулахаар тусгажээ.

1. Эрүүгийн хуулиар болон Зөрчлийн тухай хуулиар мал хулгайлсан гэмт үйлдэлд ногдуулах хариуцлагын хэмжээг зааглаж өгнө. Ингэхдээ бусдын малыг хулгайлсан этгээдэд захиргааны хариуцлага ногдуулахын оронд эрүүгийн хариуцлага ногдуулахаар заасан байна.
2.Хүндрүүлэх нөхцөлтэйгээр бусдын малыг хулгайлсан бол хорихоос өөр төрлийн ял оногдуулдаг байдлыг өөрчилж, малын хулгайн гэмт хэргийн хүндрүүлэх нөхцөлийг илүү тодорхой болгож, ялыг ялгамжтай ногдуулах эрх зүйн үндэслэлийг тогтоосон байна.
3. Мөн “олон тооны мал” гэж хавтгайруулж заасныг хасахаар тусгажээ.
4. Зөрчлийн тухай хуульд “Бусдын малыг хулгайлсан үйлдэлд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхээргүй бол 240-250 цаг хүртэл хугацаагаар нийтэд тустай ажил хийлгэх, зөрчил үйлдэхэд ашигласан эд зүйлс, хууль бусаар олсон хөрөнгө, орлогыг хурааж, учруулсан хохирол, нөхөн төлбөрийг гаргуулж, хүнийг нэг мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох, 7-30 хүртэл хоногийн хугацаагаар баривчлах шийтгэл ногдуулна” гэсэн зүйлийг нэмэхээр төсөлд тусгажээ.

Ингээд УИХ-ын гишүүн З.Нарантуяагаас мал хулгайлах гэмт хэрэгт ногдуулах ял, шийтгэлийг хэрхэн өөрчлөхөөр хуулийн төсөлд тусгасан талаар тодрууллаа.

-Сүүлийн жилүүдэд мал хулгайлах гэмт хэрэг өссөн гэж байгаа. Энэ талаар тодорхой тоо баримт, мэдээлэл байна уу?

-Мал хулгайлах гэмт хэргийг Эрүүгийн хуульд 2017 онд оновчгүй тодорхойлсон. Үүнээс шалтгаалж малын хулгай гаарсан нь статистикийн судалгаагаар нотлогдож байгаа. Зөвхөн өнгөрсөн жил гарсан мал хулгайлах гэмт хэргийг энэ оныхтой харьцуулаад харвал 89 хувиар өссөн дүн гарсан. Мөн 2017-2018 онд 54 хувиар нэмэгдсэн байна. Энэ нь мал хулгайлах гэмт хэрэгт ногдуулах ял, шийтгэл хөнгөн, хууль нь сул байна гэсэн үг. Иймд уг хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах шаардлагатай.

-Тэгэхээр одоо мөрдөж буй хуулиар мал хулгайлах гэмт хэрэгт ямар ял, шийтгэл ногдуулж байна вэ?

-Одоо бол найман бод, 24 богоос дээш тооны мал хулгай хийвэл их хэмжээний хохиролтой гэж үзнэ. Тэгээд арай хатуу буюу 5-8 жил хорих л ногдуулж байгаа. Харин долоон бод 23 бог байвал зургаан сараас таван жил хүртэлх хорих ял, 240-720 цагийн нийгмийн тустай хөдөлмөр эрхлүүлэх, зургаан сараас таван жил хүртэл зорчих эрхийг нь хязгаарлах гэсэн туслах ял хэрэглэж байгаа юм.

-Шүүхээр малын хулгайч нарт ямар хариуцлага хүлээлгэх вэ?

-Дээр хэлсэн хязгаарт хүрээгүй тооны мал хулгайлсан бол ихэнхэд нь тэр туслах ял ногдуулсан байна. Ийм учраас малын хулгай гаараад байгаа юм.

-Та бүхний санаачилсан хуулийн төсөлд хариуцлагын хэмжээг хэрхэн тусгасан бэ?

-Хулгайлсан малд нь тооны хязгаар тавихгүй. Иймд нэг толгой мал хулгай хийсэн ч ял шийтгэл ногдуулна гэсэн үг. Нэг ёсондоо хийсэн хэрэгт нь ногдуулах зохих ял шийтгэлийг нь оновчтой болгоно. Энэ нь торгох, баривчлах, хорих төрлийн ял шийтгэл байна. Хорих ял ногдуулахдаа хохирлын хэмжээ бага байвал тав хүртэлх жил байх юм. Үлэмж их хэмжээний хохирол учруулсан бол найман жил хүртэлх ял ногдуулдаг болно.

-Та бүхний өргөн барьсан хуулийн төслөөс гадна бас нэг төсөл бий. Үүнтэй харьцуулж үзсэн үү?

-УИХ-ын гишүүн Х.Болорчулууны өргөн барьсан хуулийн төсөлд малын хулгайчид ял шийтгэл ногдуулахдаа хулгайлсан малын тооны доод хязгаарыг бууруулж авч үзсэн. Бүр хязгааргүй болгоогүй байна лээ. Хүндрүүлэх нөхцөл дээр цөм сүрэг, үүлдэр угсаа сайтай жишээ нь хурдан морь хулгай хийвэл ногдуулах ял нь чанга байх юм билээ. Зөрчлийн тухай хуульд баривчлах, торгох ял хэрэглэхээр оруулаагүй. Техник хэрэгсэл ашиглаж тээвэрлэсэн бол захиргааны хариуцлага хүлээлгэнэ гэж тусгасан байна. Энэ бүгдээс харвал зарчмын хувьд их ялгаатай хуулийн төсөл юм.

-Малын үнэлгээг хэрхэн тогтоох вэ?

-Иргэд малаа өөрсдөө үнэлнэ. Шүүхийн явцад тэр үнэлгээ нь хэр бодитой вэ гэдгийг тогтоох юм. Энэ тогтоосон хэмжээгээр хохирол нь тодорхойлогдоно. Эрүүгийн хуульд ямар хэмжээний хохирлыг бага, үлэмж, их гэж үзэхийг тодорхойлж өгсөн байдаг. Тухайлбал, 50 сая төгрөгөөс дээш хохирол учруулсан бол их хэмжээнийх гэж үздэг. Мөн 10 сая төгрөгөөс дээш хохиролтой бол үлэмж хэмжээнийх гэж тодорхойлсон. Тэгээд үлэмж хэмжээний хохирлоос дээш мал хулгайлсан бол ялын өөр сонголтгүйгээр 5-8 жил хорино гэсэн үг.

-Сүүлийн жилүүдэд мал хулгайлах гэмт хэргийг шүүхээр шийдвэрлэсэн жишээ юу вэ?

-Яг хэдэн хэрэг шүүхээр шийдэгдсэн тоог сайн мэдэхгүй байна. Харин малчдад учруулсан хохирлын хэмжээ асар их нэмэгдсэн. Нийт хулгайн гэмт хэргийн 15 хувийг нь мал хулгайлах гэмт хэрэг эзэлж байгаа.

Эх сурвалж: "АРДЧИЛАЛ ТАЙМС" СОНИН 

Сэтгүүлч: Т.ЖАНЦАН

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6